анатом шпор рк2


1 **Журек - сог - езше куйылатын вена сабауларынан канды кабылдап жене оны артерия жуйссм аркылы айдайтын куыс - булшьщегп агза болып табылады. Журек куысы 4 камерага белшедк 2 журекше, 2 карынша. Сол жак журекше мен сол жак карынша езшдеп канньщ касиетше карай сол жак немесе артериялык журекп курайды; оц жак журекше мен он жак карынша он жак немесе веналык журект1 курайды. Журек камералары кабыргаларыныц жиырылуы систола деп, ал олардьщ босацсуы диастола деп аталады.
Журектщ формасы.б1ршама жалпайган конус тэр1зд1. Онда ушын - apex, непзт - basis, алгы жогаргы жене теменп 6errepiH, осы беттер;п белт туратын eKi - он жене сол жиектерш ажыратады. Журектің алдьщгы немесе тос-кабыргалык 6eTi-facies sternocostalis - алга, жогары жене сол жакка караган да, TecTiK денес1 мен III-VI кабыргалар шем1ршектершщ артында орналасады . ЖYpeктiн бойлык бiлiгiнe келденен журетш жене журекшелерд1 карыншалардан белш туратын журектк жулге - sulcus coronarius . Facies sternocostalis anterior - карыншалар арасындагы шекарамен етед1, соньщ езшде алдьщгы бетшщ кеп белптн он жак карынша, аздау бел1гш сол жак карынша тузедг
Журектщ теменп немесе кекеттж 6eTi - facies diaphragmatica - кекетке, оньщ cinipjri орталыгына жанасып жатады. Онымен арткы бойлык жулге - sulcus interventricularis posterior - отеди ол сол жак карыншанын (улкен) бетн он жак (Kіші) карыншаньң бетінен бөліп турады. Журектн алгы жене арткы карынша аральқ жулгелер1 теменп уштарымен 6ip-6ipiMeH косылып, журектщ оц жак жиег1нде, журект1н, ушыныц он, жагында, журек тiлiгн - incisura apicis cordis – тузед. Он жэне сол жак; журек жиектернің конфигурациясы бiрдей емес: он жиегі cyйірлey, сол жиег1 децгелектенген, ce6e6i сол жак карынша кабыргасы калыцдау кeлeдi. Журек келем! жагы- нан, сол адамньщ жуды- рыгына тец келед1 деп есептеледк узындыгы 12-13 см, ец улкен келденещ - 9-10,5 см, алгы арткы шамасы - 6- 7 см. Еркек журегнің массасы 350 г (дене массасыньщ 1/215 бел1п), әйел - 250 г (дене массасыньщ 1/250 бел1п).
+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
2,ЖуреккамераларыЖурекшелер канды кабылдайтын камералар болып табылады, карын- шалар,керснше, канды артерияларга айдайды. Он жене сол журекшелер он жене сол карыншалар сиякты бір бірнен колка аркылы белнген. он жак журекше мен карыншаньщ арасында он журекше-карынша Teciri - ostium atrioven- triculare dextrum - сол жак журекше мен карыншаньщ арасында ostium atrioventriculare sinistrum орналасады. Осы тесктер аркылы кан журекшелердщ систо- ласы кез1нде олардьң куыстарынан карыншалардьщ куыстарына карай агады.Он жак журекше - atrium dextrum - текше шиннд1 Арткы бетшщ устщп жагынан оган v. cava superior жене теменнен v. cava inferior куйылады, журекше алдына карай куыс есшдке - он жак кулакшага auricula dextra жалгасады. Он жене сол жак кулакшалар колка мен екпе сабауыныц непздерш коршап жатады.Он жак журекшенін ішкі беті тегіс, тек алдындагы кшкене жер1 жэне кулакшанын ішеі кабыргасы гана емес, ол жерлерде орналаскан кырлы булшыкеттерден - m pectinati - шыгатын тiK буылтыктар байкалады. Он жак журекшеш сол жак журекшеден белетш пердеде сопак шшщщ шункыр - fossa ovalis - бар, ол жогарыдан жене алдынан жиекпен - limbus fossae ovalis - шектелген. Бул шункыр курсактьщ даму кезшде журекшелердн озара жалгасып-катынасатын тесшнщ - foramen ovale 0Mip бойы сакталады, соньщ себебш журекшелер пердесінін жиырылуы, оны жаппайтын жагдайда артерияльщ жене вшалык кан октын-октын араласуы мумкш. Сол жак журекше - atrium sinistrum - арткы жагынан темен кететш колка мен онешке жанасып жатады Журекшеде m. pectinati бар. Теменп алгы бел1мде сопак niшінді сол жак журекше-карыншалык тесж - ostium atrioventriculare sinistrum - сол жак карынша куысына әкеледі.
Он жак карынша - ventriculus dexter - ушбурышты пирамида тарв/Н, оньщ жогары караган Heri3iH он жак карыншадан екпе сабауы truncus pulmonalis - шыгатын сол жак жогаргы бурышын коспаганда, он жак журекше алып жатады .Карынша куысы eKi болімге бeлiнeдi: ostium atrioventriculare жакын бол1м жене ostium trunci pul- munalis-ке жакын алгы жогаргы болм - conus anteriosus ол екпе сабауына жалгасады.Он жак журекше куысынан он жак карынша куысына екелетш ostium atrioventriculare dextrum ушжармалы какпакшамен - valva atrioVеn tricularis dextra, s. valva tricuspidalis - жабдьщталган. Какпактьщ ушжармасы cuspis anterior, cuspis posterior жене cuspis septalis деп а. Жармалардьщ бос жиектер! карыншаларга карайды. Жнішке жпшелержтшелер - hordae tendineae – бекид.Он жак карыншада әдетте уш емзккше булшыкет болады: ен сонгысы, эр уакытта бола бермейтін m.papillaris septalis кебне алдьщгы жактауга ciнiрлi жіпшелер беред. Conus arteriosus аймагында оц жак карыншаньщ кабыргасы Teric, ал калган жернде iшкe карай eттi трабекулалар - trabeculae сагпеа - енп турады.Кан он жак карыншадан какпагы (valva trunci pulmonalis) бар тескostium trunci pulmonalis - аркылы окпе сабауына келед ол какпак диастола кезнде каннын окпе сабауынан Kepi карай он жак карыншага агуына кедергі жасайды
Сол жак карынша - ventriculus sinister - конус пішінді, кабырга- санын калыцдыгы оц жак карынша кабыргасыныц калындыгынан 2-3 есе асып туседі (10-15 мм 5-8 мм). Журекшелер кабыргаларыныц калыцдыгы олардыц кызметтерше карай TinTi жука келед1 (2-3 мм). Сол жак журекше куысынан сол жак карыншага келетш TeciK - ostium atrioventriculare sinistrum - сопак пішіндi, сол жак журекше-карынша(митралды) какпагымен - valva atrioventricularis sinistra (mitralis) – жабдьщталган.
**Журек кабыргасыныц курылысы.
Журек кабыргасы 3 кабаттан ішкі эндокардтан, ортаңгы - миокардтан жэне сырткы - перикардтьң (pericardium) висцералды жапыракшасы болып табылатын эпикардтан турады.
Журек кабыргасыныц кабаты негвшен келдедац жолакты булшьщет ттнен туратын ортангы - myocardium-нен тYзiлeдi. Сырткы - epicar- dium - с1рл1 кабьщ болып табылады. ImKi - endocardium - журек куысын астарлайды.
Миокардтьщ кацкальщ булшьщет тшдершен айырмашылыгы — жекелеген копядролы талшьщтардан турмайды, олар б1рядролы жасуша- лардьщ - кардиомиоциттердщ торы болып табылады
Журектщ ырракты кызмеп мен оныц жеке камераларыньщ булшьщет- тершщ жумысын уйлеспруде ЖYpeктiн откзгш жуйесі деген курылым мацызды кызмет аткарады.
Койнау-журекшел1к туйін - nodus sinuatrialis - он жак журекшенщ кабыргасыныц салкынкандылардьщ sinus venosus-ына сейкес келетш б0лiмiндe орналаскан .Ол кулакшалардьщ булшьщепмен байланыскан жене олардын ыргакты жиырылуы уппн манызы бар.
Журекше-карыншалык туй in - nodus atrioventricular is - он жак журекшенщ кабыргасында, уш жармалы какпактьщ - cuspis septalis - касында орналаскан. Журекше-карыншалык буданьщ журек жумысы ymiH улкен манызы бар, ейткеш сол аркылы журекшелерден карыншаларга жиырылу толкыны беріліп, сонын нэтижесшде журекшелер мен карыншалардьщ систола ыргагы реттеледьЭпикард сырт жагынан миокардты жауып турады жене бос бетшде мезотелимен астарланган кәдмгі серозды кабьщ.
Он жак тәждік артерия- a. coronaria dextra - колкадан оц жак журекшенщ сырт жагынан тәждк жулгемен жypcKTiн он жак жиепн орап етш, онын арткы 6eтінен ауысады. Ол бул жерде арткы карыншаара- лык тармакка - г. interventricularis posterior-га жалгасады. Бул сонгы арткы карыншааральщ жулгемен журектщ тебесше дешн томен тусш, сол жерде сол жак тэждж артерия тармагымен анастомозданады.
Он жак тэждж артерияньщ тармактары он жак журекшеш, он жак карыншаньщ алгы кабыргасыныц 6ip болгмен мен букл арткы кабыргасын, журекшеаралык пердеш, карыншааралык перденщ арткы уштен канмш камтамасыз етедг
Сол жак тәждік артерия - a. coronaria sinistra - колканьщ сол жак жартылай айшьқты какпакшасыньщ касынан шыгып, сол жак журекше- нщ алдындагы тэждж жулгеде орналасады. Ол екпе сабауы мен сол жак юшкене кулакшаньщ арасында 2 тармак бередк жщшкелеу, алдыцгы, карыншааральщ тармак - ramus interventricularis anterior жэне ipi.iey, сол жакты айналып этетш тармак - ramus circumflexus.
бірінші тармак алгы карыншааральщ жулгемен журектщ ушына дешн Tycin, сол жерде он жак тэждж артерияньщ тармагымен анастомозданады. Екшин тармак сол жак тэждж артерияньщ непзп сабауыньщ жалгасы ретшде журек жулгеслмен журект1 сол жагынан орап 9Tin, он жак тэждж артериясымен косылады. Сол жак таждк артерияньщ тармактары сол жак журекшеш, сол жак карыншаньщ букш алдыцры кабыргасыньщ коп белтн, он жак карыншаньщ алгы кабыргасыньщ 6ip болгн, карыншааралык пердеыщ уштен ею белтн жене сол жак карыншаньщ алдьщгы емгмкше булшыкетш кантамырлармен жабдьщтайды.“Туйыктаушы” артериялар уакытша туйшп калса (спазм), журек булшык- ет1н1н дал сол жерше кан келмей, миокард инфаркты дамуы мумкш.
++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
**Журеккап
Журеккап (перикард) - pericardium - туйык cipjii кап. Онда ею кабатты ажыратады: сырткы фиброзда - pericardium jibrosim жене iiui<i cjрлi - pericardium serosum - кабаттар. Сырткы фиброзды кабат ipi тамырлы сабаулардьщ адвентициясына втедц ал алдьщгы жагынан кыска денекер пн;и тартпалар - ligamenta sternopericardiaca - аркылы тестщ iuiKi бетше бекидг ImKi cipjii кабат ез кезепнде 2 табакшага белшед1: висцералды немесе жогарыда аталган эпикард жене париеталды, ол pericardium fibrosum-ньщ iuiKi бет1мен 6iTicin, ecin жене оны imiHeH астарлайды. Висцералды жене париеталды табакшалар арасында санылау repi ifli журеккап куыс - cavitas pericardialis - жатады, онда аздаган cipjii суиыктык liquor pericardii - болады. Ipi тамырлардьщ сабауларында, журекке жакын жерде, висцералды жене париеталды табакшалар пкелей 6ip-6ipiHe етедь Ашылмаган журеккап тутас алганда конус пГшпад, Heri3i centrum tendineum diaphragmatis-пен бтсш-есед1, ал догаланган Te6eci жогары карап, улкен тамырлардьщ туб1рипктерш каусырып жатады. Журеккаптыц арткы 6eTi ецеш пен томен тусетш колкага жанасады. Колка мен екпе сабауы барлык жагынан журеккаптыц жалпы жапыракшасымен коршалган. Колка мен екпе сабауы артындагы кещстГк журеккаптыц келденец койнауы - sinus transversus pericardii деп аталады. Куыс жене екпе веналары тек iuiiHapa гана арл1 катпармен жабылган. Астыцгы жене оц жактарынан темейri куыс венамен, сол жагы мен устщен сол жак екпе веналарымен коршалган KeHicTiK - sinus obliquus pericardii-fli курайды.
++++++++++++++++
+++++++++++++++++++++++++++++++++
**Журеккап
Журеккап (перикард) - pericardium - туйык cipjii кап. Онда ею кабатты ажыратады: сырткы фиброзда - pericardium jibrosim жене iiui<i cjрлi - pericardium serosum - кабаттар. Сырткы фиброзды кабат ipi тамырлы сабаулардьщ адвентициясына втедц ал алдьщгы жагынан кыска денекер пн;и тартпалар - ligamenta sternopericardiaca - аркылы тестщ iuiKi бетше бекидг ImKi cipjii кабат ез кезепнде 2 табакшага белшед1: висцералды немесе жогарыда аталган эпикард жене париеталды, ол pericardium fibrosum-ньщ iuiKi бет1мен 6iTicin, ecin жене оны imiHeH астарлайды. Висцералды жене париеталды табакшалар арасында санылау repi ifli журеккап куыс - cavitas pericardialis - жатады, онда аздаган cipjii суиыктык liquor pericardii - болады. Ipi тамырлардьщ сабауларында, журекке жакын жерде, висцералды жене париеталды табакшалар пкелей 6ip-6ipiHe етедь Ашылмаган журеккап тутас алганда конус пГшпад, Heri3i centrum tendineum diaphragmatis-пен бтсш-есед1, ал догаланган Te6eci жогары карап, улкен тамырлардьщ туб1рипктерш каусырып жатады. Журеккаптыц арткы 6eTi ецеш пен томен тусетш колкага жанасады. Колка мен екпе сабауы барлык жагынан журеккаптыц жалпы жапыракшасымен коршалган. Колка мен екпе сабауы артындагы кещстГк журеккаптыц келденец койнауы - sinus transversus pericardii деп аталады. Куыс жене екпе веналары тек iuiiHapa гана арл1 катпармен жабылган. Астыцгы жене оц жактарынан темейri куыс венамен, сол жагы мен устщен сол жак екпе веналарымен коршалган KeHicTiK - sinus obliquus pericardii-fli курайды.
+++++++++++++++++++++++++++++
кан айналым шенбері
Kiuii (екпелж) кан айналым inen6epi канды окпедеп оттепмен байыту ymiH керек. Ол оц жак карыншадан басталады, бул карыншага он жак журекшеге келген барлык вша каны оц жак журекше карынша (атриовентрикулальщ) Teciri аркылы етедь Оц жак карыншадан екпе баганы шыгады, ол екпеге жакындай келе он жак жэне сол жак екпе артерияларына белшедг Булар екпеге келш, артерия, артериола, прекапилляр жене капилляр тамырлары болып тармакталады. 0кпе KenipiniKiepiи шырмап жаткан капилляр торларында кан кем1ркышкыл газын 6epin, оньщ орнына оттегшщ жана корын алады (в к пел i к тыныс алу). Тотыккан кан кайтадан алкызыл туске боялып, артерия канына айналып, капиллярлардан венулалар мен веналарга келе;н, олар терт екпе веналарына (ер жагынан) екеуден косылып, сол жак журекшеге куяды.
Kiuji (екпелж) канайналым шецбер| сол жак журекшеде аякталады, ал ол журекшеге келген артерия каны сол жак атриовентрикулальщ тесж аркылы улкен канайналым Liienoepi басталатын жерге, я кии сол жак карыншага келеді
Улкен (денелж) канайналым incii6epi денснщ барлык агзалары мен тшдерше коректж заттар мен оттепн жетюзш, олардан зат алмасу ошмдер1 мен кем1ркышкыл газын екету кызметш аткарады. Ол артериялык канды таситын колка тамыры шыгатын журектщ сол жак карыншасынан басталады. Артерия канында организм Tipinuiiri yuiin кажегп KopcKi i к заттар мен оттепн бар жене Tyci алкызыл келедг Колка артерияларга тармакталады, ал артериялар дснешц барлык агзалары мен тшдерню таран, олардыц ры шыгатын журектщ сол жак карыншасынан басталады. кышкыл газын екету кызметш аткарады. Ол артериялык канды таситын кос кабатында аргериолаларга, одан epi капиллярларга айналады. Капиллярларда агатын артериялык кан коректж заттар мен orreriH 6epin, олардьщ орнына алмасу ешмдер1 мен кем1ркышкыл газын алады (тшдж тыныс алу). Осыныц салдарынан веналык арнага келетш канда orreri аз да, ал кем1ркышкыл газы коп, сондыктан конщыл ryc ri, бул - вена каны; кан кеткенде канньщ Tyci бойынша кандай тамырдьщ (вела ма, елде артерия ма) закымданганын бшуге болады. Веналар ею ipi баганага - жогаргы жене теменп куыс веналарга айнала косылып, он жак журекшеге куяды. Журектщ осы бел1мшде улкен (денелж) канайналым шецберше аякталады. Журектщ езш канмен камтамасыз ететш у in i н ш i (журек) канайналым шенбер1 улкен канайланым шецберше косымша болып табылады. Ол колкадан шыгатын журектщ тэждж артерияларынан басталып, журек веналарымен аякталады. Журек веналары он жак журекшеге куятын теж;ик койнауга кел i п косылады, ал усак веналар тжелей журекшелер куыстарына ашылады.
Аймактык канайлым. Жалпы кан тамыр жуйес1 езшщ улкен жене Kiuii шецберлер1мен коса дененщ турл1 аймактары мен мушелершде, олардьщ аткаратын кызметшщ сипаты мен дел сол сеттеп кызметш аткару кажетт! л i K i epi не карай ертурл1 жумыс гстейда. Сондыктан, жалпы кан айналымынан баска, жерплжп немесе аймактык (латынша regio - аймак), кан айналымын ажыратады. Ол ep6ip жеке агзада курылысы ерекше магистралды жене агзалык тамырлар аркылы юке асырылады.
**К1Ш1 (0КПЕЛ1К) КАН АЙН АЛЫМ ШЕЦБЕРШЩ КАН ТАМЫРЛАРЫ
кіші окпелік канайналмм шецбершщ артериялары
окпе сабауы - truncus pulmonalis - вена канын он жак карыншадан екпеге экеледь Ол truncus arteriosus жалгасы болып есет елед1 де, арткы жагында жаткан колканы киып етш, кигаш еолга карай журедг вкпе сабауыньщ алдында орналасуы truncus pulmonalis-тщ truncus arteriosus- тьщ вентралды бел1пнен, ал колканьщ оньщ дорсалды белМнен дамитындырына байланысты. вкпе сабауы 5-6 см еткеннен кеюн колка догасы аетында IV-V кеуде омырткалары денгейшде эркайсысы сейкесп екпеге кететш ею акыргы тармакка - pulmonalis dextra жене pulmonalis sinistra-га болнед.окпеге еткеннен кешн a. pulmonalis dextra мен a. pulmonalis sinistra тагы да екпенщ сойкесг ! oejiiKiepi мен екпе сегменттерше баратын тарамдарга белшш, одан epi бронхтарга коеарлана аса усак артерия, артериола, прекапилляр жене капиллярларга тармакталады. Бел1нет1н жерге дешн truncus plmonalis журеккап жапыракшасымен жабылады. BoJiiiiei in жерден колканыц ойыс жагына карай дэнекер т1н;ц байламдьщ тартпа - lig. arteriosum - созылып жатады, ол кабысып-б1тел1п кеткен ductus arteriosus болып саналады.
+++++++++++++++++++++++++++++++
АРТЕРИЯЛАРЫ Колка жене оныц догасыныц тармактары
Колка - aorta - канды журектщ сол жак карыншаеынан алып шыгатын улкш кан айналым шенбер1 артерияларыныц Heri3ri сабауы болып табылады Колкада мынадай уш болм ажыратады: 1) ascendens aortae - колканыц жог ары котер1лег!н белiri; 2) arcus aortae - колка догасы - 3) pars descen- dens aortae томен кетет1н бел1г1,Pars ascendens aortae, bulbus aortae деп аталатын буылтык турщцел eflayip кецеюден басталады. Бул кенейген жерге iiu жагынан колка кабыргасы мен оньщ какпакшаларыньщ жактаулары арасындагы уш колка койнауы - sinus aortae - сайкес келедь Колканьщ жогары кетершетш белтне - сайкес келед1. Крлканыц жогары кетершетш oe.niri нi6 см. Алдында орналаскан truncus pulmonalis-пен коса pars ascendens журеккаппен жабылган. Тес сабыныц артында ол arcus aortae-re айнала созылады. Arcus aortae артка жане солга кайрылып, сол жак бронхтан оньщ басталатын жершде асып aTin, содан сон IV кеуде омыргкасы децгешнде колканьщ тамен тусетш белтне ауысады. Pars descendens aortae арткы ко/де аралыкта атед1, бас жагында ол омыртка баганыньщ сол жагымен журедк содан кешн оцга кисаяды, сондыктан кекеттщ hiatus aorticus-i аркылы (XII ке/де омырткасы денгейжде) еткенде, колка сабауы орталык сызык бойында омыртка алдында орналасады. Колканын hiatus aorticus-ке дешнп тамен TyceTiH белю - pars thoracica aortae, ал iiu куысындагы белит - pars abdominalis aortae деп аталады. Бул жерде ол IV бел омыртка денгейшде eKi бужр тармактар беред1 (ортак мыкын артериялары) бул жер - bifurcatio aortae айырык, одан api жщиике сабау - a. sacralis mediana туршде жамбас астауына етедь Тамен жаткан артериялардан кан кеткенде iiu колкасы сабауын кшдйс тусында омыртка баганасына жабыстыра кысады, бул оньщ айырыгынан жогары орналаскан денгейш багдарлайтын жер болып табылады.
Колканын жогарылаган 60.1 ii iнiк тармактары. Ен кыска кашьщтык зацы бойынша колкага ец жакын жерде e3i содан шыгатын журек жататындыктан, одан шыгатын 6ipiHiui тамырлар оньщ журекке баратын тармактары - жегарыда сипатталаган аа. coronaria dextra et sinistra болып табылады.
қолка догасынын тармактары. Колка догасынын ойыс жагынан бронхтар мен айырша 6e3iHe артериялар кетед1, ал доганьщ данес жагынан жогары карай мынадай уш сабау шыгады (оннан солга карай есептегенде): truncus brachicephalicus, a. carotis communis sinistra жене a. subclavia sinistra.
+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
окпе сабауы - truncus pulmonalis - вена канын он жак карыншадан екпеге экеледь Ол truncus arteriosus жалгасы болып есет елед1 де, арткы жагында жаткан колканы киып етш, кигаш еолга карай журедг вкпе сабауыньщ алдында орналасуы truncus pulmonalis-тщ truncus arteriosus- тьщ вентралды бел1пнен, ал колканьщ оньщ дорсалды белМнен дамитындырына байланысты. вкпе сабауы 5-6 см еткеннен кеюн колка догасы аетында IV-V кеуде омырткалары денгейшде эркайсысы сейкесп екпеге кететш ею акыргы тармакка - pulmonalis dextra жене pulmonalis sinistra-га болнед.окпеге еткеннен кешн a. pulmonalis dextra мен a. pulmonalis sinistra тагы да екпенщ сойкесг ! oejiiKiepi мен екпе сегменттерше баратын тарамдарга белшш, одан epi бронхтарга коеарлана аса усак артерия, артериола, прекапилляр жене капиллярларга тармакталады. Бел1нет1н жерге дешн truncus plmonalis журеккап жапыракшасымен жабылады. BoJiiiiei in жерден колканыц ойыс жагына карай дэнекер т1н;ц байламдьщ тартпа - lig. arteriosum - созылып жатады, ол кабысып-б1тел1п кеткен ductus arteriosus болып саналады.
+++++++++++++++++++++++++++++++
**Жалпы уйкы артериясы
Жалпы уйкы артериясы - a. carotis - 3-ден 4ші колка догалары бойында вентралды колкадан дамиды; он жагында truncus brachiocephalicus-тш, сол жагында колка докасынан шыгады. Жалпы уйкы артериялары кещрдек жене оцештщ жагымен жогары карай журедь Оц жак жалпы уйкы артериясы сол жактагыдан кыскалау, ейткеш, сол жак уйкы артериясы ею - к^де жене мойын бел1мдершен, ал он жак уйкы артериясы тек мойын башмшен турады. A. carotis communis, trigonum caroticum-ге GTin, калканша шем1ршек немесе тшасты суйеп денесшщ децгешнде езшщ соцгы тармактарына: a. carotis externa et a. carotis interna-ra (бифуркация) болшедг
**Сырткы ^йкы артериясы
Сырткы уйкы артериясы - a. carotis externa - бас пен мойынньщ сырткы белжтер1 канмен камтамасыз етедг Сырткы уйкы артериясы басталган жер1нен жогары KOTepijiiri, m. digastricus-тщ арткы карыншасы мен m. stylohyoideus-тщ арткы болп'Ыц iniici жагынан кулаккасы безш recin етш, томенп жак есщдклнщ мойында езшщ акыргы тармактарына бвлiнeдi. Олар алдыцгы, ортацгы жене арткы топтарга бел1не;ц.
Алдынгы топка жататын артериялар, камтамасыз eтетн агзалардыц дамуы жэне орналасуына байланысты, желбезек догаларыныц туын- дылары болып табылады, атап айтканда: калканша без бен квмейдш - a. thyroidea superior, тщцш - a. lingualis, 6erriKi - a. facialis.A. thyroidea superior - калканша бездщ жотаргы артериясы.
Жолында п. laryngeus superior-мен ipre lig. thyroideum-ды Tecin oTin, тармактарымен кемейдщ булшыкеттерш, байламдарын жэне шырышты кабыгын канмен камтамасыз ететш a. laryngea superior-fli бередг
A. lingualis - ти артериясы, тшасты суйегшщ улкен муйздер1 децгешнен шыгып, м. hyoglossus-пен жабылган Пирогов ушбурышы аркылы жогары етш, тілгее карай келедьТілге енгеннен кешн тіл артериясыньщ сабауы - a. profunda linguae деген атпен ттлдщ ушынадейш созылып, жолында тш аркасына коптеген тармактар - rr. dorsales linguae бередк
A.facialis-бет артериясыТеменгі жак аркылы иілгенге дешн жакын жаткан курылымдарга: жуткыншак пен жумсак тацдайга, тандай бадамшаларына, теменп жакасты 6e3i мен ауыз кекетше, сшекей бездерше, шлгеннен кешн жогаргы жене теменп ершдерге тармактар бередк
Арткы топ.
A. occipitalis — шуйде артериясы , оз жолында a. occipitalis б1ркатар коршаган булшыкеттерге, кулак каландарына, арткы бассуйек шункыры аймагындагы мидьщ катты кабыгына кппкене тармактар береді.A. auricularis posterior - кулактыц арткы артериясы, жогары жэне артка журш, кулак калканы артындагы Tepire карай етедк Оньщ тармактары кулак калканында, шуйде Tepici мен булшыкеттершде, сондай-ак дабыл куысында таралады.A. sternocleidomastoidea, аттас булшыкетке барады.
Ортацгы топ артерия догаларынын калдыктарынан турады.
A. pharyngea ascendens -'жогары кетер1лет1Н жугкыншак артериясы, жогары карай оньщ кабыргасымен кетерше жуткыншакты, жумсак тацдайды,тандай бадамшаеымен,есту туттн, дабыл куыеын жене мидыц катты кабыкшаеын канмен камтамасыз етедк
A. temporalis superficialis - самай беткейартериясы, сырткы уйкы артериясынын eKi сонгы тармактарынын 6ipi - a. carotis externa сабауыньщ жалгасы ретшде самай булшыкеп шандырында тершщ астында сырткы есту теспчнщ алдынан самайга барады.
A. maxillaries - жогаргы жаксуйек артериясы, сырткы уйкы артериясыньщ баска 6ip сонгы тармагы болып табылады. Тармактарды зерггсу онай болу уинн оньщ кыска сабауын уш бол1мге беле;и: 6ipiHuii бeлiм теменг1 жак мойнын орап етед1, екшин бел1м m. pterygoideus lateralis-Tin бетi мен fossa infratemporalis-Ke етед1, yuiiHuii бол1м - fossa pterygopalatina-ra отед1.
++++++++++++++++++++++++++++++++++
**IшKi уйкы артериясы
lnik'i уйкы артериясы, a. carotis interna - жалпы уйкы артериясынан басталып, бассуйек Heri3iHe котершп, самай суйектеп - canalis caroti- cus-ке енедь Мойын аймагында тармакталмайды; IniKi уйкы артериясы canalis caroti- cus-иілегіне карай TiK журш, содан кешн самай суйектщ ушында, foramen lacerum жанында бассуйек куысына енедц .canalis opticus касында соцгы рет жогары жэне сэл артка карай ишм жасап, 6ipiHmi тармакты - a. ophthalmica - 6epefli де, содан кешн катты жэне торлы кабыкты Tecin, акырында езшщ сощы тармактарына белтедк
A.carotis intema-ньщ тармактары:
Дабыл куысына ететш — rr. caroticotympanici.
A. ophthalmica - кез артериясы, canalis opticus аркылы n. opti- cus-пен 6ipre козуясы куысына OTin, сол жерде езшщ сощы тармактарына белшедь Кезуяеына дешнп жолында йрнеше тармак бередь
A. ophthalmica тармактары: 1) мидыц катты кабыгына баратын, а. meningeamedia-MeH (a. carotis externa жуйесшен a. maxillaries тармагы) жал- гасып кетет1н тармактар; 2) коз жасы без1не баратын a. lacrimalis; 3) кез алмасына баратын аа. ciliares - кездщ тамырлы кабытында аякталады; олардыц арасында a. centralis retinae кору нервте етш, сонымен 6ipre торлы кабьщта тармакталады; 4) кез алмасы булшыкеттерше баратын тармактар; 5) кабактарра баратын a. palpebrales laterals et mediales-тср; 6) мурын куысыньщ шырышты кабыкшасына аа. ethmoidales et posterior-лар барады; 7) a. supraorbitalis - кезуясынан ineisura supraorbitalis аркылы шытады; 8) а. dors ales nasi - мурын кырыньщ жиепмен темен кетеді.
A. cerebri anterior - алдыцгы ми артериясы, Мидьщ бойльщ жулгесшщ бас жагында келденец сабау - a. communicans anterior - алдыцгы байланыстырушы артерия аркылы баска жагыньщ аттас артериясымен жалгасады.
+++++++++++++++++++++++++++++
**Буганаасты артериясы
Тек сол жак буганаасты артериясы - a. subclavia - колка догасынан тшелей шыгатын тармактарга жатады, ал он жак буганаасты артериясы truncus brachiocephalicus-TiH тармагы болып саналады.
Артерия екпекап кумбезш орап ететш жогары карай денес дога тузедк
Ол apertura superior аркылы к суде куысынан шыгып, бугананьщ астынан журт, I кабырганьщ аттас саласында жатады. Бул жерде буганаасты артериясынан кан кетуді токтату yinin tuberculum m. scalene anterioris-TiH артында I кабыргага кысуга болады. Одан epi артерия колтыкасты шункырына созылып, сол жерде I кабырганьщ сырткы жиепнен бастап a. axillaris деп аталады. Буганаасты артериясы ез жолында иык opiMiMeH 6ipre spatium interscalenum аркылы етедь сондыктан онда 3 бел1мд1 ажыратады: 6ipiHiui - басталган жерден spatium interscalenum-re KipreHre дешн, екшпн бел(м - spatium interscalenum ішде жене yuiiHuii бол1м одан шыгып a. axillaries-Ke ауысканга дейш.
Буганаасты артериясы 6ipiHuii бел1мнщ тармактары (spatium interscalenum-re KipreHre дешн).
A. vertebralis - омыртка артериясы, m. scalenus anterior мен m. longus colli аралыгында орналасып, жогары карай шыгатын 6ipiHiui тармак. ол VI мойын омырткасы foramen processus transversalis-iHe Kipin, мойын омырткаларындагы колденен осіндіi TeciKTepi аркылы membrane atlantooccipitalis posterior-га дейш жогары кетершп, оны Tecin етш, шуйде суйектщ foramen magnum-ы аркылы бассуйек куысына енедг. Ол ез жолында булшыкеттерге, жулынга жене мидын шуйде бёлжтёршщ катты кабьщшасына усак тармактар, сондай-ак мынадай ipi тармактар береди
a. spinalis anterior - бассуйек куысында, eKi омыртка артериясы косылатын жерге жакын етш, темен жене орталык сызыкка карай журш, карсы жактыц аттас артериясымен 6ip сабауга 6ipirefli;
е) a. spinalis posterior - омыртка артериясы бассуйек куысына KipiciMeH дереу одан белшш шыгып, жулынньщ бушр1мен темен
A. basilaris - неНздш базилярлык артерия улкен мидьщ артериялык шенберш - circulus arteriosus cerebri - тузуге катыеады. A. basilaris сабауынан meatus acusti- cus intemus аркылы iuiKi кулакка, Kenipre баратын Kiuiкаю тармакшалар, мишьщка карай eKi тармак - а. cerebelli inferior anterior жэне a. cerebelli superior шыгады.Truncus thyrocervicalis - калкан-мойын сабауы, буганаасты арте- риясынан т. scalenus anterior-дьщ медиалды жиеп тусында жогары карай шыгады, узындыгы 4 см, мынадай тармактарга белшедк a) a. thyroidea inferior е) a. cervicalis aseendens
б)a. suprascapularis –A. thoracica interna - iuiKi кеуде артериясы
A. thoracica interna - оз жолындагы ен жакын орналаскан анатомиялык курылымдарга. Алдыцгы коюрекаралыкка, айырша безге, кещрдектщ теменп ушы мен бронхтарга, алты жогаргы кабыргааралыктарга жене сут бездер1не тармактар бередтTruncus costocervicalis - кабырга-мойын сабауы. spatium interscalenum-fle шыгады, одан I кабырга мойнына карай артка жэне жогары журш, сол жерде eKi тармакка белшед1,A. transversa colli - мойыниын квлденец артериясы, plexus brachialis- ri Tecin етш, кернплес бул- шыкеттерд1 канмен камта- масыз етед1
++++++++++++++++++++++++++++++
**Ми мен жұлынның қанмен қамтамасыз етілуі. Үлкен мидыңартериялық( Вилийзер шеңбері)Вилизер шеңберіне жататын 4 негізгі артериялар бар:
1.а. сеrebri anterior – алдыңғы ми артериясы, көлемі кішілеу, алға жіне мидың бойлық жүлгесінің алдына қарай медиалді жүріп, мүиізді дененің тізесін орай, ми сыңарының ішкі бетімеен артқа өтіп, шүйде бөлігінің басталар жеріне дейін созылып, өз жолынды ми қыртысына тармақтар береді.2.a.cerebri posterior3.a,communicans posterior–артқыбайланыстырушы артерия, көз артериясын бергенннен кейін a.carotis interna –дан шығады, кейін бұзылып, a.cerebri posterior-ға құяды.4.a,communicans anterior, aa сеrebri anteriores-тердің бөліктері, a communicans posterior және a.cerebri posterior бірігіп торасты кеңістігінде мидың негізінде тұйық үлкен мидың артериялық шеңберін – circulus arteriosus cerebri – түзеді.Ми мен жұлынның қанмен қамтамасыз етілуі.A.vertebralis – омыртқа артериясы , m.scalenus мен m.longus colli аралығында орналасып, жоғары қарай орналасып, жоғары қарай шығытын беретін бірінші тармақ береді. Көпіршенің артқы жиегіне жақын жерде тақ базиллярлы артерияға бірігеді. Ол өз жолында бұлшықеттерге , жұлынға және мидың шүйде бөліктерінің катты өабықшасына ұсақ тармақтар, сондай-ақ мынадай ірі тармақтар береді1)a.spinalis anterior – бассүйек қуысында, екі омыртқа артериясы қосылатын жерге жақын өтіп, төмнг және орталық сызыққа қарай жүріп. Қарсы жақтың аттас артериясымен бір сабауға бірігеді.2)a. spinalis posterior –омырта артериясы бассүйек қуысына кірісімен дереу одан бөлініп шығып, жұлынның бүйірімен төмен жүреді. Нәт-де жұлын бойында 3 артериялық сабау төмен түседі.:тақ- алдыңғы бетімен және 2 жұп-әр жағынанбіреуден артқыбүйір бетімен. Бұлар жұлынныңтөменгі ұшына дейінгі жолында rr.spinalis түрінде омыртқалық тесіетер арқылықосымша қан алады: мойын аймағында - аа.vertebralis-тен, кеуде бөлімінде aa.intercostals posteriors-ден, бел бөлімінде – aa. Lumbales-тен.3) a.cerebelli inferior posterior, a.vertebralis-тің еә ірі тармағы кө қасынан басталып, артқа қарай жүріп, сопақша миды айналып, мишықтың төменгі бетінде тармақталады.A.basilaris – негіздік базилярлы артерия, екі омыртқа артериясының қосылуынан пайда болады, тек көпірдің ортаңғы жүлгесіне жайғасады.оның алдыңғы жиегінде екіге- aa.cerebri posteriors бөлінеді. ал бұлар кейін және жоғары жүріп, ми аяқшаларының бүйір бетін орап өтіп, шүйде бөлігінің төменгі, ішкі және сыртқы беттеріне тармақталады.
++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Колканыц темендеген тармактары
қолканыи барлык тармактары париеталды - куьгстар кабыргаларына баратындар - rami parietales жене висцералды - куыс шпндепге, ягни iniKi агзаларга баратындар - rami viscerales болып бeлiнeдi.
Колканмц кеуделiк тармактары
Колканын кеудел1к бел1п - pars thoracica aortae
Rami viscerales
Rami bronchioles бронхтармен косарлана екпеге енед1, лимфа тушндер1 мен екпе тшдер! yuiiH артерия канын екелш, екпе артерия- лары тармактарымен косылып кетедк
Rami esophageales - ецеш кабыргаларына барады.
Rami mediastinales - арткы кеудеаралыктьщ лимфа тушндер1 мен денекер TiHiHe барады.
Rami pericardiaci - журеккапка барады.
Rami parietales.
Кабыргааралыктардан басталатын жepiндe ep6ip a. intercostales posterior жулынга, арканыц булшыкеттер! мен TepiciHe арткы тармак - ramus dorsalis-Ti бередь A. intercostales posterior-дьщ жалгасы sulcus costae бойымен журс/ц. Кабырга бурышына дешн ол окпекапка тжелей жанасып жатады, одан epi mm. intercostales externi et interni арасында жайгасып, ез уштарымен a. thoracica interna-дан шыгатын rr. intercostales anteriores- пш жалгасады. Yui теменп кабыртааралык артериялар a. epigastrica su- репог-мен анастомоз курайды. Кабыргааралык артериялар оз жолында париеталды окпекапка жене астьщгы алтауы париеталды пиастарга, булшыкеттерге, кабырталарга, Tepire жене ейелдерде сут бездерше баратын тармактар бередкАа. phrenicae superiores - жогаргы кекет аргериялары, кекеттщ жогаргы бетшде тармакталады.
++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Колканыц ini белпЫц тармактары
Колканын iiirriK болii iHiн кабырга тармактары - rami parietales - жуп (a. sacralis mediana-дан баскасы); висцералды тармактары - rami viscerales - жуп жене так болып бвлiнeдi.
Так висцералды тармактар
1. Truncus coeliacus - к¥РсаК сабауы, кыска (2 см), 6ipaK жуан артерия, XII кеуде омыртка децгешнде кекеттщ hiatus aorticus- iHeH шыгады, pancreas-тыц жогаргы жиеп усимен алга карай журш, б1рден уш тармакка белшеді a. gastrica sinistra, a. hepatica communis жене a. lienalis.
A. gastrica sinistra - сол жак асказан артериясы, асказанныц кнш шнше барып, асказанга, сондай-ак pars abdominalis esophagi-re тармактар шыгарады.
A. hepatica communis - бауырдыц жалим артериясм, уйкы 6e3i басыньщ жогаргы жиеп бойымен duodenum жогаргы жиепне кeлeдi, осы жерден a. gastriduodenalis-Ti (кеп болуы MyMKiH) бергеннен кешн ол a. hepatica propria деп аталады да lig. hepatoduodenale-нщ eKi жапыракшасы арасында орналаса, бауыр какпасына барады, ол байламда v. portae-дш алга, ductus choledochus- тен солга карай жайгасады.
A. lienalis, s. splenica - кекбаумр артериясм, im сабауыныц соцгы уш тармагынын ен ipici, уйкы 6e3iHiH жогаргы жиеп мен кекбауырга жакындап, оныц какпасына енепн 5-8 соцгы тармактарга белшедь 0з жолында rami pancreatici-Jiepfli шыгарады.
2. A. mesenterica superior -жогаргы шажыркай артериясы, курсак сабауынан ijie-шала темендеу жерде колканын алдыцгы бет: ней шыгады, темен жэне алга карай, алдыцгы жагынан уйкы безшщ томат жиеп жене арткы жагынан он CR'i ел1 iineKTin горизонталды болит арасындагы сацылауга келш жщшке шектщ шажыркайына ешп, оц жак мьщын шуцкырына Tycefli
A. mesenterica superior-тщ тармактары 1) a. pancreati- coduodenalis inferior, duodenum-ньщ ойыс жагымен оцга карай аа. рап- creaticoduodenales superiores-Ke карсы; 2) a. intestinales, аа. mesenterica superioris-TeH - 10-16 тармак болып солга аш inieKKe (аа. jejunales) жэне мьщын i шекке (аа. ilei) карай шыгады,; 3) a. ileocolica, a. mesenterica superior- дан оцга карай шыгып, intestinum ileum-нщ теменп жагын жэне сокыр шекп тармакшалармен камтамасыз eTiет, 4) а. colica dextra шастардыц арткы жагынан colon ascendens-Ke багыт алып, соньщ касында eKi: жогары котер!лет1н жэне томен кететш тармактарга бол1нед1; 5) a. colica media, mesocolon transver- sum жапырактарыныц арасында eTin, келденец ток шекке жетш, оц жак жэне сол жак тармактарга болнед
1.A. mesenterica inferior - теменп шажыркай артериясы, III бел омыртканыц TOMeHri жиеп децгешнен шыгып жэне шамалы солга карай багыт алып, ппастардын арткы жагында сол жак бел булшыкетшщ алдыцгы бетшде орналасадыТеменп шажыркай артериясыныц тармактары; a) a. colica sinistra э) аа. sigmoideae б) a. rectalis superior.Aa. colicae dextra et sinistra жэне a. iliaca interna-дан шыгатын aa. rectalis тармактарыныц езара косылуы нэтижесшде ток пчектщ ен бойында 6ip-6ipiivieH байланыскан анастомоздардьщ тутас Ti36eri косарлана журед!.
Жуп висцералды тармактар
Жуп висцералды тармактар агзалардын орналасу рет1мен шыгады. (181-сурет).
A. suprarenalis media - ортацгы буйрекуст1 6e3i арте- риясы, a. mesenterica superior-дьщ бастамасы касында колкадан басталып, gl. suprarenalis-Ke карай кетедь
A. renalis - буйрек арте- риясы, II бел омыртка денгешнде колкадан tik бурыш жасай шырып, келденен багытта сэйкесп буйректщ какпаларына карай журедь олар буйрек койнауында ез кезегшде кептеген тармактарга тар- макталады.
3. A. testicularis (ейелдерде a. ovarica) Атабеци коректещйретш артерияньщ мундай биік жерден шыгуы оньщ бел аймагында болуына байланысты a. testicularis келкадан ец кыска кашьщтыкта пайда болады. Кейн, атабез умага тускенде сонымен 6ipre a. testicularis-Te узарады, ол нересте туар кезде m. psoas major-дыц алдыцгы бет1мен тусед1, несепагарга тармак беред шап e3eгiniH iuiKi сакинасына келш, ductus deferens-neH 6ipre атабезге жетедк Эйелдерде сейкес артерия (a. ovarica) шап езепне емес, Kinii жамбас астауына, ал одан epi lig. suspensorium ovarii курамында анабезге карай келед1.
Колканыц iui бел1гшщ кабыргалык тармацтары
A. phrenica inferior - теменп кекетартериясы, кекеттщ pars lum- lalis-iH канмен жабдьщтайды. Ол буйрекуст1 безше баратын юшкене тармакша - a. suprarenalis superior-fli бередь
Аа. lumbales - бел артериялары, едетте әр жагынан тертеуден болады, к суде бел1мшщ сегменгпк кабыргааралык артерияларына сейкес келедк Сэйкест1 омырткаларды, жулынды, бел мен im аймагындагы булшыкеттерд1 жене TepiHi канмен камтамасыз етедь
A. sacralis mediana - ортащы сепзкез артериясы, так, колканьщ ез дамуында кенжелеп калган жалгасы (куйрык колкасы) болып табылады.
A. iliaca communis - жалпы мыкын артериясы
Он жак жене сол жак артериялар IV бел омыртка децгешнде орталык сызыктан шамалы солга таман колка белтетш eKi соигы тармактар болып табылады, сондыктан он жак мьщын артериясы сол жактагьп а Караганда 6-7 см узындау. Колканыц eKire белшетш жершен (bifurcation aortae) аа. iliacae communes сушр бурыш жасай болiffiп, томен жене латералды журш, сепзкез-мьщын буынына келш, сол жердщ дещейшде еркайсысы eKi совды тармакка болшедк a. iliaca interna жамбас астауыньщ кабыргалары мен мушелер1 yutin жене a. iliaca externa непзшен аяктар ymiH. Шыгу Teri жагынан аа. iliaca communes урыктьщ кшдш артерияларыньщ бастапкы oejiiKicpi болып табылады; калган жолдьщ барлыгында дерлж урьщтык аа. lumbales ересек адамда кабысып-б1телш, ligg. umbilicalia mediales-Ke айналады.
+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
**Қолтык артериясы
Буганаасты артерия- сыныц тжелей жалгасы колтык артериясы, a. axillaris, болып табылады, ол ез кезегшде иьщ арте- риясына айнала созылады. Колтык арте- риясынын проксималды шекарасы - I кабырганьщ сырткы жиеп, дисталды шекарасы - m. teres major-дын, теменп жиегі. қолтык артериясы cavitas axillaris-те иьщ буыны мен токпак жинктен медиалды жатады; алдынан жене одан медиалдылау - v. axillaries жене уш жагынан иьщ ор1мнщ нерв сабаулары орналасады; бул тамыр-нерв будасы теменнен TepiMeH, шандырмен жэне лимфа тушндер1 бар шел майымен жабылган.axillaris журетш жолы бойында уш бeлiмдi ажыратады: 1) буганадан т. pectoralis minor-дыц жогаргы жиеглне fleftin (trigonum clavi- pectorale); 2) осы булшыкет артындагы бел1м - m. pectoralis major-дьщ (trigonum subpectorale) теменп жиепне дейінTrigonum clavipectoralc-деп a. axillarisTiH тармактары:A. thoracica superior - жогаргы кеуде артериясы, m. subclavius- те, eKi кеуде булшыкеттершде, m. serratus anterior-дэ, ец жакын кабыргааралык булшыкеттерде тармакталады.A. thoracica thoracoacromialis - ксуде-акромиои артериясы, иык буынын, m. deltoideus-Ti жене eid кеуде булшьщеттерш канмен камтамасыз етуге катысады.A. thoracica lateralis - латералды кеуде артериясы, кеуде торыныц бушр кабыргасымен темен тусш, сут 6e3i мен езшщ айналасындагы булшыкеттерге тармактар шыгарады.Trigonum subpectorale-дс:A. subscapularis - жауырынасты артериясы, колтык артериясынын ipi тармагы, m. subscapularis-Tin теменп жиепне жакын жерден басталып, осы булшыкет бойымен темен тусе отырып, оган тармактар беред^ коп узамай eKi сабауга белшедк a) a. circumflexia scapulae, ол foramen trilaterum аркылы жауырынныц дорсалды бетше келш, сол жерде а. suprascapularis-пен жалгасады; э) a. thoracodorsalis - жауырынньщ латералды жиеп бойымен журетш жауырынасты артериясынын жалгасы болып табылады.A. circumflexia humeri posterior-токпан жхиктщ арткы айиалма артериясы, кешн foramen quadrilaterum аркылы oTin, арткы жагынан токпан жшктщ хирургиялык мойнын айналып етедц 03i тармактар берет1н дельтатор1зд1 булшыкетпен буркелген.A. circumflexia humeri anterior - токпан жьгиктщ арткы айиалма алдыцгы артериясы, алдьщгы айтылган артериямен 6ip денгейде басталып, латералды багытта журш, иыктьщ хирургиялык мойнын алдынан орап OTin, иьщты коршайтын арткы артериямен жалгасып, булшыкеттер мен иык буынына тармакшалар бередг
++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
**Иык артериясы
Иык артериясы - a. brachialis - колтык артериясыньщ ткелей жалгасы болып табылады. Ол m. teres major-дьщ теменп жиепнен басталып, sulcus bicipitalis-те шынтак бегшсше дешн созылып, сол жерде Kepi жипк мойны децгешнде сонгы тармактарына - Kepi жшк жене шынтак артерияларына
A. profunda brachii - терец иыктьщ артериясы, a. brachialis-тен, оныц басталган жершен кешн ше- шала шыгады, ipi тармак - n. radia- lis-пен 6ipre canalis humeromuscu- laris-ке етедь жолында токпан жшктс коректенд1ретш артерия шыгарыи, m. triceps кабатына ететш жэне a. interos- sea reccusens-neH анастомоз курайтын a. col- lateralis media-ra жэне a. collateralis radialis-ке ыдырайды;A. collateralis ulnaris superior шынтактьщ жогаргы жанама артериясы, иьщтьщ орта тусында иык иртериясынан шыгып, epicondylus medialis-тщ артындагы жулгеге lycin, сол жерде a. reccurens ulnaris posterior-мен (а. ulnaris-тщ тармагы) жилгасады.
Л. collateralis ulnaris inferior
шынтактыц теменп жанама
артериясы, иык артериясынан шамамсн оныц аякталар жершен 5 I'M жогарылау жерден шыгып, epi- londylus medialis-тен алга карай а. I a ali ens ulnaris anterior-мен (a. ul- naiis тармагы) жалгасады.
+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
**Шынтак; артериясы
Шынтак артериясы, a. ulnaris, иык артериясыньщ eKi соцгы тармактарыньщ (ip^cy) 6ipi болып табылады Ол шынтак шункырында (Kepi жiлiк мойнына карсы) басталган жержен m. pronator teres астына келп, білекте ортангы уштен 6ipiHe дешн шынтак жагына кисая кигаш журедь Теменгі уштен eKi белжте ол алдымен т. flexor digitorum superficialis жэне т. flexor carpi ulnaris аралыгында шынтак жшжке параллель журш, ал теменп уштен 6ip белшнде булшыкеттердш ащрлерге ауысуына байланысты бшектщ сырткы 6eTiHe жакындай тусе/и (sulcus ulnaris). Буршактер1зд1 суйектщ Kepi жийктш жагында шынтак артериясы canalis carpi ulnaris-ке (spatium interapo- neuroticum) eTin, алаканга ауысып, arcus palmaris superficialis курамына енед1
**Шынтак артериясыныц тармактары
A. reccurens ulnaris - шынтактыц кайырылма артериясы, ею тармак - rami anterior et posterior -бередЦ олар медиалды айдаршыктьщ алды жэне артынан oTin, аа. collaterals ulnares superior et posterior-мен жалгасады. Осы жене жогарыда аталган жaлFacyлapдьщ аркасында а. profunda brachii мен a. radialis тармактары арасында шынтак буыны шецбершде артерияльщ топ - rete articulare cubiti - пайда болады.
A. interossea comminus - жалпы суйекаралык артерия суйекаралык жаргакка карай ЖYpiп, оныц проксималды жиегшде ею тармакка болтедк a. interossea anterior - суйекаралык жаргактыц алгы бепмен т. pronator quadratus-ка жетт, жаргакты Tecin ©Tin, сырткы жагына шыгып, сол жерде rete carpi dorsale-де аякталады. A. interossea anterior - ез жолыньщ бас кезшде а. mediana-ны беред1 (n. medianus-neH 6ipre алаканга багыт алады), бшек суйектерте - a. diaphyseos radii ulnae жэне коршаган булшыкеттерге - rami musculares-Tepfli беред1; a. interossea posterior - суйекаралык жаргактыц жогаргы Teciri аркылы сырткы жагына eTin, a. interossea reccurens-Ti 6epin, жазгыш б ул ш ы кеттер д i ц беткей жене терен кабаттары арасында жайгасып, бшезк аймагында a. interossea ап- terior-мен анастомоз курайды.
Ramus carpeus palmaris - бшезктщ алакандьщ тармагы Kepi жшк артериясыныц аттас тармагына карсы журш, онымен жалгаеады.
Ramus carpeus dorsales - бшезистщ сырткы тармагы, буршыкгорпд! суйектщ жанына шыгып, m. flexor carpi ulnaris-тщ астымен сырткы жагына карай журш, a. radialis-тщ аттас тармагына карсы журедь
Ramus palmaris profundus - терен алакандык тармак, алаканньщ cimpnepi мен HepBTepi астына OTin, а. radials-пен 6ipre терен алакан догасын тузуге катысады.
Кол ушы догалары мен артериялары. Бшезк аймагында eKi топ бар: 6ipeyi алакан торы - rete carpi palmare, eKiiiuiici кол сырты торы - rete caфi dorsale.
Rete carpi palmare - Kepi жшк жене шынтак артерияларыньщ алакан- бшезш артерияларыньщ алакан-бшезж тармактары мен алгы суйекаралык артерияларынан туз!ледг Бшезистщ алакандык торы оньщ букюш булшьщеттердщ ciHipflepi астында орналасады; оньщ тармакшалары байламдар мен articulation mediocarpales et radiocarpea- ны коректенд1ред1.
Rete carpi dorsale - Kepi жшк жене шынтак артерияларыньщ сырткы бшезк тармактары мен суйекаралык артерия тармакшаларынан кура- лады; жазгыш булшыкеттер cinipjiepi астында орналаскан жене мынадай тармактар бередк а) ен жакын буындарга (rr. articulares); е) eKimi, ушшпп жене тертшип суйекаралыктарга (a. metacarpea dorsales), олардьщ еркайсысы саусактарга баратын тармактарга (a. digitales dorsales) белшедь
Алаканда eKi - беткей жене терен догалар бар.
++++++++++++++++++++++++++++++++
**Kәpi жш1к артериясы
Kәрі жілік артериясы багыты жагынан иык артериясыньщ жалгасы болып таблады. Ол алгашкы кезде оны жауып туратын m. Brachio radialis-тен медиалды оTin, одан sulcus radialis-ке барады білек
булшыкеттернпц cinipre ауысатын теменгч уштен б1ршде Kepi жілік артериясы бет жагынан тек шандыр жене тері мен гана жабылган,сондыктан оцай білінетіндікте тамырдыд согуын аньщтау ушш пайдаланады.
Kepi жілк артериясы алаканда - а. ulnaris-тщ терен тармагымен 6ipre - arcus palmaris profundus - терен алакан догасын тузедк
Kepi жЫк артериясынын тармактары
A. reccurens radialis - Kepi жшктщ кайырылма артериясы, шынтак шункырында басталып, латералды айдаршыктьщ алдьщты бетше проксималды багытта журш, сол жерде жогарыда керсетшгендей a. collateralis radialis-пен (a. profunda brachii-ден) жалкасады.
Rami musculares - айнала коршаган булшьщеттерге барады.
Rami carpeus palmaris - алакан-бьлезгк тарматы, бшектщ теменп белтнде басталып, а. ulnaris-тен шыгатын сондай ?армакка карсы шынтак суйек жакка карай журедь Ramus carpeus palmaris а. ulnaris- пен жалгасудан бшезжтщ алакан бепнде rete palmare тузшедь
Ramus palmaris superficialis - беткей алакан тармагы, thenar устшен erefli немесе оньщ беткей кабаттарын Tecin, шынтак артериясы ушымен косылып, arcus palmaris superficialis-Ke енедк
Ramus carpeus dorsalis - сырткы білезк тармагы, шакша аймагына
шыгып, a. ulnaris-Tin аттас тармагымен 6ipre білезк сыртында
суйекаралык артериялардан да (аа. interossea anterior et posterior)
тармакшалар кабылдайтын тор - rete carpi dorsale – тузеді
A. metacarpae dorsalis prima - алакан суйектершщ 6ipiншi сырткы артериясы, кол ушыньщ сыртында сук саусактьщ алакан жагына жене бас бармактыц ем жагына карай барады.
7. A. principis pollicis - басбармак артериясы, Kepi жшк артериясы 6ipiHini суйекаральщ аркылы алаканға отісімен осы артерияны беред1, ол I алакан суйектщ алакан бетмен журш, бас бармактьщ eKi жагына жене сук саусактьщ Kepi жипктш жагына баратын тармактарга — аа. digitalis palmares - белшедь
+++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++
Алақанда беткей ж/е терең доға бар.Беткей алақан доғасы(arcus pal superficialis)-aponeurosuspalmarisастындаорналасқан.Шынтақ артериясының жалғасы болғандықтан,кәрі жілікке карай беткей доғаның көлемі кішірейе береді де,кәрі жілік артериясының беткей алақан тармағымен қосылады.Беткей доғаның дөнес дистальды жағынан төрт aa.dogatalespalmarescommunisшығады.Олардың үшеуі екінші,үшінші,төртінші сүйекаралыққа,ал төртіншісі шынашақтың шынтақ жағына барады.олардың әрқайсысы сайсаутар арасындағы тері қатпарында екі aa.digitalespalmarespropria-ға бөледі:ал олар көрші саусақтардың қарама-қарсы жақтарымен өтеді.
Терең алақан доғасы(arcus pal profundus)-бүккіш бұлшық-ң сіңірлері астында алақан сүйектерінің түбінде орналасады.бұл кәрі жілік артериясынан түзілетіндіктен,қол ұшының шынтақ жағы бағытында калибрін кішірейтеді.сол жерде шынтақ артериясының терең алақан тармағымен қосылады. Терең доғаның дөнес жағынан дисталды бағытта екіншіден бастап,үш сүйекаралыққа үш aa.metacarpea palmares шыгады.олар саусақ артарияларының ұштарымен қосылады.Доғадан дорсальды бағытта сүйекаралық арқылы үш кішкене тармақ aa.perfirantes шыгады,олар сыртқы жағына ауысып, aa.metacarpea dorsales-пен жалғасады.
**Arcus palmaris superflcialis - беткей алакан догасы, aponeurosus palmaris астында орналаскан. Шынтак артериясыныц жалгасы сиякты болгандьщтан, Kepi жшк жагына карай беткей доганын колеMi кшлрейеде, бepед де кәріi жшк артериясынын беткей алакан тармагымен косылады. Беткей доганьщ денес дисталды жагынан торт аа. dogotales palmares communis шыгады. Олардьщ ymeyi сейкесшше екінші, уцпнпи жене тэртшии суйекаралыкка, TepTiHuiici шынашактын шынтак жагына барады. Олардьщ еркайсысы саусактар арасындагы Tepi катпарында ею аа. digitales palmares propria-ra белшед1; ал олар корші саусактардын карама-карсы жактарымен етедк
**Arcus palmaris profundus - терен алакан догасы, буккіш булшыкеттердщ cinipлеpi астында алакан суйектершщ тубшде, беткей
догадан проксималды орналасады Терен алакан догасы негізінен Kepi жшк артериясынан тузшетшджтен, беткей артериядай емес, кол ушыныц шынтак жагы багытында калибршін кшпрейтедг Сол жерде ол шынтак артериясынын б1ршама терен алакан тармагымен косылады. Терен доганын денес жагынан дисталды багытта екінипден бастап, уш суйекаралыкка уш аа. metacarpea palmares шыгады, олар сауса- каралык катпарларда ортак алакан- саусак артерияларыньщ
уштарымен косылады. Догадан дорсалды багытта суйекаралык аркылы (екшил, ушшии жене тертшин) уш кшкене тармак (аа. perfirantes) шыгады, олар сырткы жагына ауысып, аа. metacarpea dor- sales-neH жалгасады.
Беткей жэне терен артерия догалары манызды функционалдьщ бейімделу болып табылады: колдьщ кызмет1не байланысты кол ушыньщ тамырлары жиі кысылады. Беткей алакан догасында кан агымы бузылганда кол ушын канмен жабдьщтау кем1мейд1, ейткеш мундай жагдайларда терен дога артерияларымен кан жетгазшедь Буын торлары да осындай функционалдык бешмделу болып табылады, солардың көмегімен кимыл-козгалыстар кезшде тамырлардьщ кысылып жене созылуына карамастан кан буындарга epKiH келш турады. Кол аймагында жанама кан айналымыньщ дамуына мол мумкшдштер бар. A. brachialis yuiiH а. profunda brachii, a. ulnaris упин a. interossea communis жанама тамыр болып табылады.

Приложенные файлы

  • docx 15187587
    Размер файла: 56 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий