gotovy_k_rasp_-_kopia_docx1479614462_1 (1)


Билет1.
Клинникалық неврологияның даму тарихы. Қазақстан Республикасының неврологиялық көмек көрсету ұйымдары. Неврология дербес пән ретінде XIX ғасырдың орта кезеңде қалыптасты. Нерв жүйесің құрылымы мен зақымдану белгілері туралы деректерді Гиппократ, Авицена, Әл фараби, Везалидің еңбектерінен көре аламыз.Нерв жүйесінің қызметі және зақымдануының белгілері туралы Броун Секар, Франсуа Мажанди, Ж.Шарко , К.Вернике, Н.И.Пирогов, В.А. Бец, Х. Джексон, Ж. Дежерин және т.б өз еңбектерімен үлес қосты. Алғашқы неврологиялық қоғамдар XIX ғасырдың аяғында Парижде, Берлинде, Маскеуде, Петербургта, Нью Оркта, Токиода, Лондонда ұйымдастырылды. Қазақстанда невраглогия саласында ғылыми зерттеулердің басталуы жіне оның дамуы Алматы медицина институтында 1935 жылы жүйке аурулары клинникасының ұйымдастырылуымен тікелей байланысты. Неврология ғылымының дамуына Қарағанды, Семей,Ақмола, Ақтөбе,Шымкент медицина институттарынң және Алмаы дәрігерлер білімін жетілдіру институтының құрамында невралогия кафедраларының, сондайа қ Өлкелік патология және Еңбек гигиенасы мен кәсіби аурулар клинникасының ұйымдастырылуы үлкен әсер етті. Наркологиялық ұйымдар: заңды тәртіпте қызмет көрсететін диспансерлер, больница, орталықтар, бөлімше немесе кабинеттер.
2.Іріңді менингиттер жіктелуі, этиологиясы, эпидемиялогиясы, клинникасы диогностикасы, емі.Іріңді менингит ми қабықтарының іріңді қабынуы. Этиологиясы және патогенезі: Қоздырғышы граммтеріс диплококк, менингококк, Вейксельбаум. Мидың жұмсақ қабатының іріңді қабынуынан қабаттың тамырлары кеңейеді, көктамырлардың жолына ірің жиналады. Мидың заты ісінеді, қанталайды. Үлкен ми жартышарларының қыртысындам токсикалық, дегенеративті, тамырлы қабынулық өзгерістер, ошақты жұмсарулармен көптеген микроабцесстер байқалады. Эпидемиологиясы:Ағзаға ену жолы аңқаның және мұрын жұтқыншақтың шырышты қабаты. Жүйке жүйесіне гематогенді жолмен түседі. Инфекция көзі тек қана науқастар емес кокк тасымалдаушы сау адамдарда болады. Бұл аурумен көктеммен қыста көп ауырады. Ағымы:жылдам (молниеносный),жедел,абортивті,рецидивті. Жіктелуі:біріншілік, екіншілік. Клинникасы:инкуб.кезең 1-5 күн. Бастапқыда назофарингитпен жалпы дімкәстік хал байқалады. Қалтырау, дене темп.39-40°С,интенсивті бас ауру, жүрек айну,бірнеше реттік құсу. Теріде бөртпелер байқалып, еріндерінде герпестік бөртпелер қаптайды. Менингиальді симптомдар оң. Алғашқы тәуліктерде ми жұлын сұйығы іріңді болады,нейтрофильді клеткалар көбейеді. Ми жұлын сұйықтығынан алынған жұғындыда клетка ішінде байқалатын диплококк табылады. Қан анализінде нейтрофильді лейкоцитозбен ЭТЖ едәуір жоғарлайды.Диагностикасы: клинникалық белгілерінде жедел басталу, жалпы инфекциялық, милық симптомдар,менингиальді синдромдар, геморр.бөртпенің болуы. Цереброспинальді сұйықтықты зерттеу қорытындылары. Бактериоскопия. Емі:жылдам және нақты болуы керек. Арнайы және симптомотикалық терапия. Емі алдын ала диагноз қою кезінде басталады, люмбалді пункциядан бірден антибиотиктер тағайындау керек. Бұлшық етке тәулігіне науқастың 1кг дене салмағына шаққанда 200-300 мың бірлік мөлшерінде, орта есеппен 12-15 млн бірлік пенициллин жіберіледі. Егер науқас коматозды жағдайда болса, пенициллин мөлшері 30-48 млн бірлікке дейін көбейтіледі. Оның біріншісі венаға жіберіледі. Дезинтоксикация шаралары: венаға тамшы түрінде 1,5-2,0 сұйық Рингер ерітіндісі, ас тұзының физ.ерт, глюкозаның 5% ерітіндісі реополиглюкин гемодез. Зәр айдағышдәрілер: лазикс. Симптоматикалық емдік шаралар ретінде анальгетиктер, витаминдер, жүректі емдеуге арналған дәрілер.
3.Психопатиялық синдромдар. (апатико абулиялық, депрессивті, ұстамалы). Психопатия интелект өзгерісінсіз, тұлғааралық қатынас және қоршаған ортаға адаптациялану бұзылыстарына алып келетін туа және жүре пайда болатын мінез құлықтың тұрақты бұзылыстарының тобы.Психопатиялық синдромдарды ауырлық дәрежесіне байланысты 5 деңгейге боледі: 1) невротикалық және неврозды синдромдар: астениялық, обессивті, истериялық. 2) аффективті синд: депрессивті, маниакальді, апато-абуликалық. 3) сандырақ және галлюцинаторлы синд: паранойдты, паранояльді, психикалық автоматизм синд.(Кандинский- Клерамбо), парафренді, галлюциноздар. 4) сана бұз.синд. делириозды, онейроидты, аментивті, бұлыңғырланған сана. 5) амнестиялық синдром: психоорганикалық, Корсаков синд, деменция. Апатико- абулиялық синдром- апатия және абулияның бірігуі, бас мидың маңдайлық бөлігінің зақымдануынан және шизофренияның жай түріндегі негізгі психикалық бұзылыс ретінде қарастырылады. Эмоциянальі тұйықтық, абилиямен басталады. Көп уақытын жалғыздықта отырып откізеді, теледидар алдында сағаттап отырады, бірақ ешбір бағдарлама есінде қалмайды. Тісін тазалап жуынуға ерінеді, киімін шешіп ауыстыруға ерініп төсекке киіммен уйықтайды. Әңгімелесуде науқас қызығушылық танытпайды. Монотонды сөйлейді, шаршап ангімелесуден бас тартады. Ангімелесу барысында науқастар ешбір шағымы болмайды, өзін аурумын деп есептемейді. Депрессивті синдром облигатты симптомдардың триадасымен көрінеді: көңіл- күйдің төмендеуі, ойлау ағымының баяулауы, сөздік- қимылдық тежелу. Депрессивті синдромдардың факультативті белгілері: қабылдауда- гипестезия, иллюзиялық, дереализациялық және деперсонализациялық құбылыстар; мнестикалық үрдісте- таныстық сезім бұз, ойлауда- ипахондриялық, өзін- өзі кінәләу, кемсіту сипатындағы аса бағалы және сандырақтық идеялар; эмоцианальді салада- қорқыныш үрей реакциясы; қимылдық ерік бұзылыстар- тілек пен әуестіктердің басылуы, суицидальды тенденциялар; қайғылы бет әлпет және қалып, баяу,бәсең дауыс. Ұстамалар- кенет дамитын, қысқа уақыттық, қайталануға бейім, сана бұзылысымен, тырысулармен немесе басқа да еріксіз қозғалыстармен және вазовегетативті реакциялармен көрінетін ұстамалар.
Үлкен эпилептикалық ұстамалар- бір сәтте сананың толық жоғалуымен және кенеттен құлаумен жүретін генерализацияланған тырысулық ұстама. Ұстаманың алдында бірнеше сағат немесе күн бұрын жалпы әлсіздік, бастағы ауырлық сезімі, көңіл-күй өзгерісі, еңбекке қабілеттіліктің төмендеуі сынды хабаршы белгілер болады. Кейде ұстама аурадан басталады, аура: сенсорлы, моторлы, вегетативті, психикалық болуы мүмкін. Тырысулық ұстаманың тоникалық клоникалық фазасы бар.
Кіші эпилепикалық ұстамалар- кенеттен қысқа уақытта сана сөнуімен тырысусыз ұстама, бұл уақытта науқас құламайды, бастапқы қалпында қалады. Ұстама бірнеше секундқа созылып, толығымен амнезияланады.
Джексон ұстамасы- бір жақтық тырысулық ұстама, анық сана жағдайында бір қол немесе аяқта пайда болып, дененің бір жартысына генерализацияланады. Ұстаманың жоғарғы шегінде сананың күңгірттенуі мүмкін. Мұндай ұстама бас миының органикалық зақымдануының белгісі.
4.Паранойдты шизофрениясы (клинникасы, АХЖ-10 бойынша диагностикалық критериі, емі). Шизофренияның бұл формасының дамуында паранояльді, паранойдты, парафренді сандырақ сатылары және соңғы жағдай сатысы ажыратылады.. Шиз.ның бұл формасының екі варианты бар: сандырақтық және галлюцинаторлы. Олардың негізгі айырмашығы паранойдты сандырақ сатысында псевдогаллюцинаторлы синдромның айқындылық дәрежесіне тәуелді. Бұл варианттың дамуының бастапқы кезеңінде өзіне тән ерекшеліктермен паранояльді жағдай пайда болады. Паранойдты этапта Кандинский Клерамбо синдромының дамуы алдында кысқа уақыттық жедел пайда болатын үрейлі сескенгіш күй пайда болады, науқас қозу жағдайында болады. Кейін қозу жағдайы басылып, Кандинский Клерамбо синдромы дамиды.. Соңғы жағдай сөз үзілісімен, неологизмдер сипатталады, аурулардың сөздерінде бұрынғы парафренді сандырақтан үзінділер жиі байқалады, кататониялық құбылыстар да байқалуы мүмкін. Пар.шиз.ң сандырақтық вариантымен салыстырғанда галлюцинаторлы вариантында паранояльді сандырақтың жоғары дәрежелі жүйесі жоқ.. АХЖ-10 бойынша диагностикалық критериі: F2 Шизофрения, шизотипті және сандырақтық бұзылыстар. F20.0паранойдты шизорения. Емі:дәрілік препараттар, психотерапия, госпитализация, электросудорожная терапия. Сандырақ және галлюцинаторлы бұзылыстар басым болса, қозу жағдайында галоперидол, тиопроперазин, нейролептиктер қолд. Кататоникалық бұз этаперазин, френалон қолд. Фебрильді ұстамаларда электротырысулық терапия қолд.
5.Наркология пәні мен оның міндеттері. ҚР да наркологиялық көмекті ұйымдастыру. Наркологиялық ұйымдар: заңды тәртіпте қызмет көрсететін диспансерлер, больница, орталықтар, бөлімше немесе кабинеттер. Наркологиялық көмек: диагностика, ем, психикалық және психоактивті заттарды пайдаланып өзін өзі ұстау бұзылысы бар науқастарды медициналық және әлеуметтік реабилитация және наркологиялық бұзылысы бар науқастардың алдын алу.
6.55 жастағы ер адам сол жақ қол-аяқтардың кенеттен әлсізденуіне байланысты ауруханаға жеткізілді
1) Снижение силы в конечностях противоположных очагу поражения, патологический симптом, оживление рефлексов. Парез по центральному типу.
2) Правая прецентральная извилина. Надъядерное поражение tractus corticonuclearis.
3) Ишемический инсульт.
4) МРТ, определение холестерина, общий, бх анализ крови, ЭКГ, дуплексное сканирование артерий, МР-ангиография.
5) Базисная и специфическая терапия. Первая на профилактику осложнений (гипотензивные при ад больше 200/120, маннитол – отек, регуляция водно-электролитного обмена, профил.тромбоза вен НК). Вторая – тромболизис в первые 3 часа, антиагреганты, нейропротекторы – глицин, вазоактивные препараты – кавинтон, реополиглюкин, пентоксифиллин)
2-Билет1.Серозды менингиттер. Жіктелуі, этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникасы, диагностикасы, емі.Ми қабығының серозды қабынуы болып табылады.Жіктелуі:біріншілік және екіншілік бол.бөл.Біріншілік серозды менингиттің қоздырғышы көбінесе Армстронгтын лимфацитарлық хориоменингитінің вирусы және Коксаки мен ЕСНО энтеровирустары болып саналады. Екіншілік серозды менингит әр түрлі инфекциялық ауруларда пайда бол.Серозды менингит ірінді менингиттін алғашқы белгісі болуыды мүмкін.Этиялогиясы:Армстронг,Лилли бойынша сұр үй тышқандары,олардын сілекейлері нәжістері,зәрі азық түлүкті бүлдіру арқылы,адам ағзасына түседі.Эпидемиялогиясы:өте жұқпалы,кең көлемде бұрқ етип өршиді.инфекция алементарлы,ауа тамшылы жолмен жұғады.Инкубациялық кезең 3тәулік.мектеп, бала бақша балаларының 1/3-1/2және бүкіл отбасы ауырады.Клиникасы:басы қатты ауырады,дене қызуы жоғар,құсады,беті қызарып,акрацианоз,көз ағы қанталап,денесинде полиморфты бөртпелер п.б.Бұл.етпен эпигастри аймағында ауырсыну п.б.Люмбальдық пункциядан кейн науқастын жағдайы жақсарады.Ликвор қысымы жоғарылайды,5-6күннен кейн Плоцитоз байқалады.20күннен кейн ликвор қалыпқа келеді,ақыры сауығумен аяқталады.Диагностика:Анамнез,ми жұлын сұйықтығын алу.Ликвор қысымы жоғары,лимфацитарлы плеоцитоз1мм-де 500ден 1000ға дейн.Емі:Гаммаглобулин 1рет 3күн 4-6мөлшер дозада б.етке.Табиғи плазма(50-100)в.в тамшылап,алғашқы 2-3күнде қайталап тағайындау.Б.етке тәулігіне2ден 4-6ретке дейін 10-14күн 25-50мг РНКаза мен ДНКаза жіберіледі.Интерферон,интоксикация синдромында в.в200-400мл гемодез,глюкозаның,натри хлоридтін изотоникалық,Рингер-локк ерітіндісін құю.симптоматикалық ем,егер тұмау,пневмония қосарланса антибиток тағайындаймыз.
2.Туберкулез кезінде жүйке жүйесінің зақымдалуы. Туберкулез кезінде жалпы интоксикациямен қоса вегетативті жүйке жүйесінің зақымдануыда байқалады.Мұнда кезбе нервтін,диафрогмальды,қабырға аралық нервтар және шеткері симпатикалық баған зақымдалуы мүмкін.Бұл кезде невалгия клиникасы,невриттер,плекситтер,ганглионит,полиневриттер п.б.Менингизмдіде шақыруы мұмкін.
Жіктелуі:
I.Спецефикалық емес Ж.ж зақымдануы.
1.Жеделтоксикалықэнцефалопатия
.2.энцефаломиелополинвропатия.
II.Арнайы туберкулезді процес откеннен кейінгі қалған белгілер:
1.Церебральды базальды арахнойдит(менингит,менингоэнцефалиттен кейін)
2.Көру нервінің және хиазманың зақымдануы
3.Басми нервінің зақымдануынан кейнгі белгілер.
4.Ми жұлын зақымдануынан және туберкулезді спондилиттен кейінгі қалған белгілер.
III.Ем алу кезіндегі Ж.Ж бұзылуы:
1.моно,полиневропатиялар.
2.Көру нервінің бұзылуы.
3.есту нервнің бұзылуы.
4.Спецефикалық емес невраолгиялық симптомдар.Этиалогиясы:Туберкулез кезінде қоздырғыш Кох таяқшасы гематогенді,лимфогенді жолмен Ж.Ж зақымдайды.содан зақымдалған Ж.Ж мына клиникалық белгілер п.б. Клиникасы: Шеткері симпатикалық баған қозғанда бет немесе құлақ қызаруы,тершендік,ыстық сезінуі,мұнда ауырсыну тұйық,тартып тұрғандай сипатта болады. III мойын - V кеуде сигментіне(ми жұлын болігінде) иррадияция береді.Кезбе нерв зақымданғанда жөтел,дауыс байламдарының әлсіреуі байқалады.Бас ауруы,дене тем.жоғ,іш өту п.б.Эпидемиялогиясы:инфекция көзі ауру адам жне жануар бол.таб.ВОЗ бойынша 1ауру адам бір тәулікте 7млрд МБТ бөледі.Берілу жолы бойынша аэрогенді,алементарлы,контакты және іштей анадан балаға берілу бол.бөл.Кох таяқшасын жұқтыру және нерв жүйесінің зақымдалуы адамнын иммунитетіне де байланысты болып келеді.эпидемиялық санауға жынысы бойынша әйел және ер адамдар олардын жастары,әсіресе 40-50жастағы ер адамдар,сонымен қатар туберкулез менингитпен ауырған 0-1жасқа дейінгі балалар саныда орын алады.Диагностика:Ликвар алу,оның сандық,сапалық қасиетін анықтау.12-24сағ ликварды тұндырса фибринді пленка түзіледі,одан микобактери туберкулезді анықтауға болады.Плеоцитоз,ликвор құрамында глюкоза мен хлоридтін төмендеуі байқалады.Иммуноферментті ализ,спиктофотометрия,қанның сары суында ИФА-ның көмегімен миелиннің негізгі белогына антиденені анықтау. Емі:сезімталдылықтын төмендеу кезінде ахил рефлексі төмендейді сол кезде изониозидтін дозировкасын 5тен 2,5мг/кг деін томендету керек.250мг күніне пиродоксин тағайындайды.иммунитетті жоғ үшін В1 витоминін тағ.керек және диета терапия,симптоматикалық ем.Этамбуталдың жоғ.дозасы соқырлыққа алып келуі мүмкін,стрептомицин естуді төмендетеді,сол себептен туберкулез кезіндегі невралогиялық бұзылыстарда тағайындауға болмайды. Изониозитпен рефампецинмен,периазинамидпен химио терапия жүргізу керк 5-6ай.Дегидратационды терапия,глюкокартикосеройдты гормондарды 4жетіден 2айға дейін.Сонымен қоса курантил,паповарин,тринтал,кавинтон тағ.
3.Неврологиялық науқастарды реабилитациялау негіздері.Н.н.р-да 2топқа бөлемиз.1топ аураларға инсуль,бас және жұлын ми жарақаты,перефериялық нейропатия,плексопатия,вертеброгенді қабықшалы синдром,балалардағы церебральды паралич аурулары жатады.Реабилитацияның мұндағы негізгі бағыты осы аурулардын және жарақаттардын толық қалпына келтіру бол.таб.егер мүмкін болмаса,барынша науқастын физикалық,психологиялық,социалды потенциалын қалыптпстыру,ауруының асқынуын алдын алу,қайталануын болдырмау әсіресе инсульттарды.2топ ауруларға прогресивті,вегенеративті,тұқым қуалайтын Ж.Ж аурулары жатады.Мұндағы реабилитацияның нег бағыты аурулардын негізгі симптомдарын төмендету,асқынудын алдын алу және емдеу бол.таб.ВОЗ-ын ұсынуы бойынша-невралогиялық науқастарды алған жарақаттарына байланысты 3деңгейге бөледі.1деңгей невралогиялық зақымдалуға байланысты(defekt).науқастын клиникасында қозғалыстын,сезімталдылықтын,тоникалық,психологиялық бұзылыстар байқалады.2деңгей Функциясының бұзылуы орын алады.Невралогиялық зақымдалулар алып келеді.Науқастын жүріс тұрысы өзгереді,өзін өзі күте алмайды.3деңгей тұрмыстық,социалды белсенділіктін бұзылуы.Бұл невралогиялық зақымдалу және функцияның бұзылуынан п.б.Егер реабилитация ерте басталса онда толық және тез арада бұзылған функцияны қалпына келтіруге болады.Ребилитация ауру түріне байланысты 1айдан бірнеше жылға созылуы мүмкін.Реабилитация 1этапта невралогиялық немесе нейрохирургия болімшесинде басталады.Көбіне инсульт бас ми жарақатында жедел жәрдеммен түседі.2этап 2-3аптадан кейін арнайыланған ребилитационды стацкионарда отеді.аптадан кейін арнайыланған ребилитационды стационарда отеді.3этап Амбулаторлы реабилитация.Ауданда поликлиникалық реабилитационды орталқта немесе поликлиниканың реабилитационды болімшесінде өтеді.реабилитация кезінде жүргізілетін әдістер:кинезотерапия;емдік массаж;қалыппен емдеу;физиотерапиялық әдістер;сөйлеудін бұзылуы кезінде педагогикалық,психологиялық сабақтар жұргізіледі.
4.Катаникалық шизофрения (клиникасы, АХЖ-10 бойынша диагностикалық критериі, емі)Грек тіл аудар тарту дег мағ береді.психоматорлы көрініспен көрінетін ауру.клиникасында катаниялық ступор және қозу орын алады.ступор кезінде науқастар бір қалыпта,қоршаған ортаға жауапсыз,бінеше сағаттан бірнеше күнге дейін қимылсыз ынғайсыз қалыпта тұра алады.ступор кезінде науқаспен сөйлесу мүмкін емес.”Ауалық қапшық” синдромы орын алады.Жатқан науқастын басын сәл көтеріп қолынды алып тастасан сол қалыпта тұрады.Негативизм п.б.адамнын сөзін немесе ісін керісінше істейді.Негативизмнін 3түрін ажыратады:пассивті,активті,парадоксальды.Пассивті неготивизмде назар аударып сөйлесен жауапсыз тұрады,тамақтандырып,киіндіруге тырмыссан қарсыласады;Активті негативизмде белгілі іс әрекет жасауын сұрасан басқа іс әрекет жасайды.Парадоксальды негативизмде тура қарама қарсы әрекет жасайды.Көтеріп тұрған қолын түсір десен түсірмейді,керісінше көтер десен түсіреді.сонымен қатар мутизм кездеседі.сөйлеу апараты қалыпты бірақ сөйлемейді.Симптом Павлова-сыбырлап сүрақ қойсан ғана жауап береді.МКД10бойынша диагностикалық критери жасау үшін мын симптомдардын біреуі немесе бірнешеуі кездесуі керек:ступор немесе мутизм;неготимизм;лосковая гипкость,регидность;қозу;стериотип; осы симптомдар кем дегенде 2жеті байқалуы тиіс.Аурудын ағымы бойынша:F20.20үзіліссіз(непрерывное)F20.21эпизодическое с наростающим дефектом:F20.22эпизодическое состобильным дефектом.F20.23 эпизодическое ремитирующее:F20.24толық емес ремиссия;F20.25Толық.Емі:кататоникалық ступор кезінде транквилизаторлар,дроперидол,оксибутират,натрия,ноотропты заттар;кататоникалық қозуда нейролептиктер(аминозин,галоперидол,левомепромазин,т.б
5.Наркомания мен токсикомания. Наркотикалық заттардың критериясы Наркомания мен токсикомания-психоактивті заттарды,онын ішінде наркотикалық заттарды шектен тыс қолдану нәтижесінде п.б созылмалы итоксикациялық аурулар.Олар осы заттарға паталогиялық әуестікпен,психикалық және физикалық тәуелділікпен,нейротропты заттардын дозасын оларға толиранттылықтын жоғарылауымен байланысты біртіндеп көтерумен,жәнеде тұлға дегедратациясын тақты тенденциямен психикалық бұзылыстардын п.б сипатталады.Наркоманияларға наркотикалық заттар тізіміне енгізілген дәрілік немесе басқа заттарды шектен тыс қолдану нәтижесінде п.б аурулар жатады.Токсикоманиялар-наркотикалық заттар тізіміне енгізілмеген дәрілік немесе басқа заттарды шектен тыс қолдануға байланысты туындайтын аурулар.”наркотикалық зат”ұғымын талдаудын 3критериясын ажыратады:медициналық,әлеуметтік және заңды.Осы 3критерий болған жағдайда ғана зат заңды аспектіду”наркотикалық зат”деп танылады.медициналық көз қарас бойынша заттын орталвқ ж.ж арнайы әсері(седативті,ынталандырушы т.б)ол затты медициналық емес мақсатта қолдануға себеп болса наркотикалық зат болып есептеледі.Наркотикалық заттарды бірнеше топқа біріктіруге болады:опий және онын препараттары(омнопон,пантопон),опий алкалойдттары және дериваттары(морфин,кодеин),морфин тәрізді әсері бар синтетикалық препараттар:промедол;осы топка көк нәр сабагынан конопля жатады.ОЖЖ стимуляторы феномин,кокаин жатады.
6.19 жастағы қыз жан сақтау бөлімішесіне комнаталас көршісімен жедел машинасымен жеткізілгенЗадача:
1. Аутичность, императивные голоса, галлюцинаторный синдром, галлюцинаторно-параноидный синдром.
2. Галлюцинаторно-параноидный синдром
3. Шизофрения, параноидная форма F20.0. Дифференцируют с органическими заболеваниями(травмы, интоксикаций), функциональными неврогенными заболеваниями (неврозы, психопатии) шизотипичными расстройствами F21.0
Методы доп обследования: Опрос больного и наблюдение, субъективный (со слов больного) и объективный анамнез (со слов родных). Мрт, кт.
4. Экстренная помощь в стационаре ?показания
5. Психотропные препараты – нейролептики – галоперидол(Внутрь, - 0.5-5 мг 2-3 раза в сутки. При необходимости дозу постепенно увеличивают до достижения желаемого терапевтического эффекта (в среднем - до 10-15 мг). Максимальная доза - 100 мг/сут. Продолжительность лечения - 2-3 мес), аминазин(начальная доза составляет обычно 0,025-0,075 г в сутки (в 1-2-3 приема), затем ее постепенно увеличивают до суточной дозы 0,3-0,6 г. длительность курса от 3-4 нед. до 3-4 мес). Антипаркинсонические при высоких дозах нейролептиков – циклодол(Внутрь, начальная доза - 0.5-1 мг/сут. При необходимости каждые 3-5 дней дозу повышают на 1-2 мг. Кратность назначения - 3-5 раз в сутки).
Поддерживающие депо-препараты – модитен-депо(начальная доза - 12.5-25 мг, при необходимости и с учетом переносимости дозу повторяют или увеличивают каждые 1-3 нед. Поддерживающая доза - до 50 мг каждые 1-4 нед.).
3-Билет.
Нейросифилис. Жіктелуі, этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникасы, диагностикасы, емі. Нейросифилис орталық жүйке жүйесіне бледная трепонема (Treponema pallidum) түскен кезде п.б. Сұр трепонема спираль тәрізді микроорганизм. Трепонема үш қабатты мембранамен, жасушалы қабатпен, мукополисахаридпен қапталған.Классификациясы: 1)ерте нейросифилис:СимптомсызКлиникасы айқын: церебральді (менингиальді және васкулярлы), цереброменингиальді (диффузды және локальді гуммонозды), цереброваскулярлы.Жұлындық (менингиальді және васкулярлы). 2)кеш нейросифилис спинная сухотка; прогрессивный паралич; атрофия зрительного нерва. 3)туа пайда болған нейросиф. Трепонема ағзаға бүтіндігі бұзылған тері немесе шырышты қабат арқылы енеді. Емделмегендерде сиф.ұзақ жылдар бойы сақталады.4 периоды бар:
1)инкуб.пер-жұқтырып алғаннан қатты шанкрдың пайда болуына дейін (20-40 күн)
2)біріншілік пер-қатты шанкрдың пайда болуынан генерализацияланған бөртпелердің пайда болуынан дейін (6-7 апта)
3)екіншілік пер-генерализацияланған инфекция түрінде жүреді (3-4 жыл).Нерв жүйесінің осы периодта зақымдалуын ерте нейросифилис деп аталады.Ми қабаты мен қантамырлардың зақымдалуы жүреді.
4)үшіншілік пер-3-4 жылдан кейін пайда болып ұзақ уақыт жалғасады.
Латентті нейр.неврологиялық бұзылыстарсыз цереброспинальді сұйықтықты өзгерістер б/ы.
Жедел сифилит.менингит-инфицирленгеннен кейін 1-2 жыл ішінде п.б:бас ауру,құсу,лоқсу,менинг.симптомдар.
Менинговаскулярлы сиф-инфиц.кейін бірнеше айдан кейін п.б.,көп жағдайда 7 жылы.Ми тамырларында сифил.эндоартериит п.б.
Сифилит.менингомиелит-жай дамитын төменгі спастикалық парапарезбен,терең сезімталдықтың бұзылысы және жамбас астауының функ.бұзылыстарымен сипат.симптомдар жедел және ассиметриялы б/ы.
Спинная сухотка-инкуб.периоды 5 жылдан 50 жылға д.(орташа 20жыл).негізінде жұлынға кіретін артқы қыртысты аймақтың қабынулық инфильтрациясы мен дегенерациясы жатады.Симптомдары болып ауырсыну,терең рефлекстермен терең сезімталдықтың жойылуы, нейрогенді бұзылыс,импотенция.Аргайл Робертсон синдромы (жіңішке,дұрыс емес формалы қарашық,жарыққа реакция бермейді,конвергенция мен аккомодацияға фотореакция сақталған), нейрогенді артропатия (шарко буыны), аяқтарда трофикалық жаралар.Бұл симптомдар антибактериальді терапиядан кейін де қалады.
Прогрессивті паралич-инфекциядан кейін 10-20 жылдан кейін дамиды. Бұл нейросифилистің энцефалопатиялық формасына жатады.
Сифилитикалық гумма-бас ми нервтерінің сығылуына әкеледі.
Диагностика.серологиялық (вассерман реак,кардиолипин антигенімен преципитация микрореак, реак.иммунофлюоресценции-РИФ,трепонема иммобилиз.реак-РИТ). Диагн.3 критерий маңызды: 1-қан сарысуынан анықталған трепонема реакц.оң
2-нейросифилиске тән неврологиялық синдромдар
3-цереброспинальді сұйыұтықтың өзгеруі
Бас миының КТ мен МРТ-сы нейросифилистің спецификалық емес өзгерістерін көрсетеді Дифференцировать необходимо с серозным менингитом другой этиологии, васкулитами, саркоидозом, клещевым боррелиозом, бруцеллезом и др.
Емі.Пеницилин в/в 2-4 млн ЕД 6 рет тәул.10-14.Пеницилинге аллергия болса цефтриаксон 2г тәулігіне в/в,в/м 10-14 күн Неврол.синдромдарға кортикостероиды(60мг преднизолон) және НПВС. Люмбальді пункция 6 ай сайын 2жыл ішінде
2. Жүйке жүйесі ауруларын диагностикалаудың нейровизуализациялық әдістері.
Нейровизуализация-мидың құрылымын,функциясын және биохимиялық мәнін білуге арналған бірнеше әдістердің жиынтығы.
Жіктелуі: -құрылымды визуализация-мидың құрылымын сипаттайды және мидың ауруларын диагностикалайды (ісік н/е ЧМТ)
–функциональді нейровизуализация-мидың метаболитикалық бұзылыстарын ерте кезде диагностикалайды(альцгеймер ауруы)
КТ-әр түрлі позициядан түсірілген бастың рентген көрінісі.ЧМТ кезінде анықтау үшін қолданады.
Диффузды оптикалық томог.-инфрақызыл сәулесін қолдану арқылы жүргізіледі.Гемоглобиннің оптикалық абсорбциясын есептейді.
МРТ-ішкі органдарды зерттеудің томограммалық түрі.
Магнитоэнцефалография(МЭГ)-нейровизуализационды технология,
Позитронды-эмиссионды томог.(ПЭТ)-измеряет выброс радиоактивно меченых метаболически активных химических веществ, введённых в кровеносное русло. Информация обрабатывается компьютером в 2- или 3-мерные изображения распределения этих химических веществ в головном мозге. Радиоактивно меченое образование, именуемое радиоактивный индикатор, вводят путём инъекции в кровеносное русло и в конечном счёте оно достигает головного мозга. Сенсоры в ПЭТ-сканере замечают радиоактивность, когда радиоактивный индикатор накапливается в разных структурах головного мозга. Компьютер использует информацию, собранную от сенсоров длясоздание 2- и 3-мерных разноцветных изображений в участках, где индикатор взаимодействует с мозгом.
Бірфотонды эмиссионды компьютерлі томография-ПЭТ ке ұқсайды және гамма сәулелерді қолданады. ОФЭКТ нуждается в инъекции радиоактивного маркера, быстро поглощаемого мозгом, но не перераспределяемого. Его потребление составляет около 100 % в течение 30—60 с, отображая кровоснабжение головного мозга во время инъекции. Эти свойства ОФЭКТ делают её особо подходящей при эпилепсии, что обычно сложно через движения пациента и различные типы судорог. ОФЭКТ осуществляет «моментальный снимок» кровоснабжения головного мозга так как сканы можно получить сразу после завершения судорог (в то время как маркер был введён во время судорог).
3)Қабылдау бұзылысы (иллюзия және галлюцинаторлық бұзылыс, галлюцинацияның жіктелуі, галлюцинаторлық синдром).
Иллюзия-бар құбылыстардың бұрмаланып көрінуі.Иллюзиялар психикалық бұзылыс бар науқастар ғана емес, сонымен қатар психикалық бұзылыстары жоқ адамдар да көреді.
Аффектогенді иллюзия-қорқыныш сезімі кезінде туындайды.Бұл жағдай көбіне сандырқтың (бред) жедел түрінде кездеседі,бред преледования.Бір топ адамдар сойлесіп тұрса өз есімін естігендей болады,қорқытып тұрғандай болады.
Парейдоликалық иллюзия-күрделі фантастикалық сипаттар.кеседегі суреттер,гүлдер үкінің көзі ретінде көрінеді.Парейдоликалық иллюзиядан дені сау адамдардың фантазиясын ажырата білу керек.
Галлюцинация-жоқ құбылыстардың көрінуі.Г. п.б. психоздың дамуының белгісі.Психикалық бұзылысы жоқ адамдарда г.байқалмайды.Түрлері:көру,есту,тактильді,иіс сезу және дәм сезу. Гипнагогикалық-ұйықтағанда п.б.гал.Гипнопомпикалық-ұйқыдан тұрғанда п.б. Функциональді г. қандайда бір тітіркендіргіштің бар кезінде ғана п.б. Психогенді г.истериялық реактивті психоз кезінде п.б. Элементарлы г. – акоазмы(стук,шорох,свист,треск) және фотопсиялар(молнии,вспышки,точки перед глазами).Элемент.г. неврологялық ауруларды білдіреді. Қарапайым г. бір ғана анализатормен байл. Күрделі г. бірнеше анализатор арқ.көрініс беретін г. Шынайы г.-фантомдар қабылдаудың шынайлылығымен көрінсе, псевдогаллюц.анализатор арқ.емес ішкі дүниемен көрініс береді.
Галлюциноз-жиі кездесетін синдром.Бұл кезде психотикалық феномен,сандырақ және естің бұзылуы кездеспейді.Тек бір анализатордың бұзылуымен сипатталады,сондықтан жіктелуі де:көру,есту,тактильді,иіс сезу.Сонымен қатар жедел(бірнеше аптаға созылады) және соз.(жылдар бойы созылады,кейде өмір бойы).Галлюциноздың себептері болып экзогенді зияндылықтар әсер етеді (интоксикация,инф,жарақат) немесе соматикалық ауру-р(бас миының атеросклерозы).Шизофрения кезінде галлюциноз синдромы псевдогаллюциноз түрінде көрініс береді.
4)Гебефреникалық шизофрения (клиникасы, АХЖ-10 бойынша диагностикалық критериі, емі)
Шизофр.-соз.психикалық эндогенді прогредиентті ауру, жас кезде п.б. АХЖ-10 б-а: -сандырақтар мен санқырақтық ойлар.
–ойлау қабілетіне басқалардың араласу сезімі
–тұрақты вербальді галлюцинация(псевдогал.)
– ойлаудың бұзылысы (шперрунг,неологизм,резонерства)
–кататониялық синдром
–апатия,аутизация.
Шизоф.типтік синдромальді формалары: 1)параноидты. 2)гебефреникалық. 3)кататониялық. 4)қарапайым
Гебефреникалық ш.-өте ауыр түрі.Балалық шақта немесе жасөспірім шақта дамиды. Диагноз 12-14 жаста айқындалады.Бұл аурудың негізгі синдромы-гебефреникалық.Науқастың көңіл-күйі немқұрайлы б/ы.Қылықтары кішкентай балалардың істеріндей б/ы:нелепый смех,негативизм,бессмысленное возбуждение,кривляние.Тәртіптері түсініксіз,қасындағылардың айтқандарын істемейді,балағат сөздерді айтады,қасындағыларды ызаландырады.Аутизм,апатия және абулиямен қатар интеллекттің жетіспеушілігі байқалады.Интеллекттің жетіспеушілігіне аурудың жастай п.б.себеп:қажетті білім ала алмау.Науқастар білім және мамандық ала алмайды,олар жанұя құрмайды.Олар өздеріне жағдай жасай алмайды.Оларға 1 мүгедектік топ береді. Емі:нейролептиктер.Аурудың әртүрлі көріністеріне арналған препараттар қолданады: психомоторлы қозу(хлорпромазин,клозапин). Нейролептиктердің әсері негізгі симптомдарды басуға арн.Аутизм мен пассивтілікті жеңілдету (клозапин,рисперидон).Осы препараттарды қолдану арқ.науқастың әлеуметтік статусын сақтауға көмектеседі.Неврологиялық кері әсерлер п.болса холинолитикалық паркинсонға қарсы преп.қолд.(дифенгидрамин/димедрол)
5) Психоактивті заттардың жіктелулері (АХЖ-10 бойынша)
Ғ10 психические и поведенческие расстройства в результате употребления алкоголя (спиртосодержащие напитки(этанол,метанол))
Ғ11 психические и поведенческие расстройства в результате употребления опиатов (маковая соломка, опий сырец,медицинский опий, Сильные агонисты:морфин, героин, меперидин.Агонисты умеренного действия:Пропоксифен, кодеин, тебаин.Частичные агонисты:пентазоцин.Алколоиды и др.компоненты опия:Папаверин, наркотин (носкапин), меконин
Ғ12 психические и поведенческие расстройства в результате употребления каннабиоидов (преп.каннабиса Гашиш, марихуана, анаша, ганжа)
Ғ13 психические и поведенческие расстройства в результате употребления седативных и снотворных средств (Барбитураты:Амитал-натрия,нембутал,пентобарбитал;Бензодиазепины:Нитразепам,диазепам)
Ғ14 психические и поведенческие расстройства в результате употребления кокаина (Вещества из растения кокки: (листья кокки, паста кокки)«Уличные формы» кокаина:кокаин-гидрохлорид)
Ғ15 психические и поведенческие расстройства в результате употребления стимуляторов (Производные пурина: кофеин.Производные дефинилалкиламина:Амфетамин, декстроамфитамин, метамфетамин, бензфетамин,эфедрин.Препараты других химических групп:Аминорекс, пемолин)
Ғ16 психические и поведенческие расстройства в результате употребления галлюциногенов
(Сератонергитические галлюциногены:ЛСД, мескалин.Диссоциативные анестетики: фенциклидин (РСР), кетамин.По химической структуре:Группа индолов: лизергиновая кислота, амид лизергиновой кислоты.Производные циклогексил-пиперидина:фенциклидин (1-фенилциклогексил, пиперидин, РСР)
Метокси-производные амфетамина:Мескалин. Холинолитики (циклодол, паркопан)
Ғ17 психические и поведенческие расстройства в результате употребления табака (никотин)
Ғ18 психические и поведенческие расстройства в результате употребления летучих веществ (Алифатические углеводороды: этан, пропан, бутан.Ароматические полициклитеческие углеводороды: бензол, толуол, ксилол.Галогенированные углеводороды:Дихлорметан, трихлометан.
Эфир: диметиловый эфир,диэтиловый эфир.Кетононы: ацетон, бутанон.Смешанные соединения: бензин, керосин, топливо.Другие ингалянты: закись азота)
6)сит.задача 40 жастағы әйел күндіз 2 сағат бұрын пайда болған бас айналуы
1)валленберг-захарченко синдромы(птоз, миоз және оң жақта энофтальм, даусы тұйық, жұтыну мүмкін емес, жұмсақ таңдайдың оң жақта имегі салбырайды және жұту рефлексі жоқ, беттің оң жағында, дене мен аяқ жақтардың сол жағында ауырсыну және температуралық сезімталдылық әлсізденген, оң жақ қол-аяқтарда саусақ-мұрындық және өкшетізелік сынауларды орындау кезінде интенционды діріл бар)
2)сопақша мидың дорсолатеральді бөлігі.омыртқа артериясының бітелуі мүмкін.
3)ишемиялық инсульт (оң жақ омыртқа артериясы)
4)МРТ. МР-ангиография, жалпы холестеринді анықтау, БХ, ОАК, ЭКГ, артериялардың дуплектік сканированиясы.
5)Базистік және арнайы терапия. 1)асқыну туындағанда АҚ 200/120 жоғ.б/а-гипотензивті переп,маннитол,су-электролит баланс қалпына келтіру,профилактика тромбоза. 2)тромболизис.бірінші 3 сағ.ішінде антиагреганттар,нейропротекторлар-глицин,вазоактивті преп-кавинтон,реополиглюкин,пентоксифиллин.
4билет
1)Кенелі вирусты энцефалит. Жіктелуі, этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникасы, диагностикасы, емі.
Кене энцефалиті– кене арқылы тарайтын, ми қабынуын және орталық жүйке қабынуын тудырып, орталық жүйке жүйесін қатты зақымдайтын, жедел өтетін жұқпалы ауру.
Ауырғаннан кейін орталық жүйке-жүйесінде келесі органикалық өзгерістер байқалады:
әлсіз салдану
бұлшық ет атрофиясы
дискинезия
интелектің төмендеуі
кейде эпилепсия
Этиология
Кене энцефалиті қоздырғышының құрамында РНК-сы бар вирус, флави-вирус (В тобы) тұқымдасына, арба-вирус (В тобы) этиологиялық тобының тога-вирус тұқымдасы. Вирус қоршаған ортада тұрақты. 1500-ден +300-ға дейінгі температура ауытқуларында өмір сүру қабілетін сақтайды. Кептіргенде және төменгі температурада өмір сүруін көп жылдар бойы сақтайды. Бірақ вирус қайнату кезінде тез жойылады (2 мин). Дезинфекция ерітіндісіне және УК-сәулеленуге төзімсіз.
Эпидемиологияcы
Кене энцефалиті энцефалит қоздырғышы үшін табиғи ошақ тән. Жұғу жолы трансмиссивті. Кене энцефалиті вирусының тасымалдаушысы және негізгі резервуары болып иксодо кенесі болып табылады. Қосымша резервуары кемірушілер және т.б. сүт қоректілер. Олар: Кене энцефалитімен ауыратын адам тасымалдаушысы ретінде қауіпсіз. Вирус өмір бойы сақталады. Басқа жолдармен де жұғуы мүмкін: алиментарлы жол – шикі сүт пайдаланғанда (сиыр, ешкі, қой), лабораторлық жағдайда ауа-тамшы жолмен жұғуы мүмкін. Маусымы көктем-жаз. Жастық фактор 20-40 аралығында, ересектер жиі ауырады: Вирустар кене организмінде көбейіп, шаққанда адамға жұғып, лимфоциттерде, бауыр мен көк бауыр клеткаларында, тамырдың ішкі қабатында өсіп-өніп, миға жетеді. Вирус жұлынды, мишықты және бас мидың жұмсақ қабатын зақымдайды.
Клиникасы
Инкубациялық кезеңі 1-3 күннен 25-30 күнге созылады. Орташа 7-14 күн. Кене энцефалитінің клиникасында 2 синдромды қарастыруға болады:
интоксикация синдромы
әртүрлі деңгейде орналасқан жүйке-жүйесінің зақымдалу синдромы
Осыған байланысты клиникалық түрлері бар:
1.қызбалы
2.менингеальды
3.менингоэнцефалитикалық
4.менингоэнцефалополиомиелитті
5.полирадикулонневритті
Клиникалық түріне қарамастан ауру жедел басталып, жалпы интоксикация синдромымен өтеді. Байқалады: қалтырау, дене қызуының өте тез жоғарлауы 38-39С, бас ауруы, жүрек айнуы, құсу. Науқастың бет әлпетіне тән: бет, мойын, кеуденің жоғарғы бөлігінің гиперемиясы байқалады. Көз коньюктивасы тамырының иньекциясы, кейде жас ағуы жақсы көрінеді. Науқастар: апатиялы әлсіз, сұраққа баяу жауап береді, үрей және қорқынышты сезеді, аурудың бастапқы кезеңінде тырысу синдромы байқалуы мүмкін.
Диагностика. клиникалық, эпидемиологиялық мәліметтер, лабораторлы, вирусологиялық, серологиялық әдістер: РСК, РПГА, ИФА, РТГА, жұп сарысуда бейтараптау реакция.
Емі:Госпитализациялау міндетті түрде. Емі комплексті және оған кіреді:
төсектік режим (интоксикация синдромдары кеткенге дейін)
энцефалитке қарсы арнайы донорлық иммуноглобулин, күніне 3-12 мл мөлшерінде 3 күн ішінде. Ауыр формасында күніне 2 рет 6-12 мл-ден, аралығы 12 сағат иммуноглобулинді неғұрлым ерте енгізу қажет.
Этиотропты терапия. Реоферон,лейкинферон және басқа интерферон индукторы:
Патогенетикалық терапия:
дезинтоксикациялық
дегидратациялық
гормонтерапия
симптоматикалық терапия
Реконвалесценция кезеңінде:
витамин В тобы
прозерин
дибазол
антигистаминді препараттар
2-3 аптадан кейін температура қалыпқа келгеннен кейін (ауру) науқастар шығарылады. Реконвалесценттерді ұзақ уақыт диспансерлеу керек.
2)Цереброваскульярлық аурулар. Жіктелуі. Қауіп қатер факторы. Субарахноидальді қан құйылу, эпидемиологиясы, клиникасы, диагностикасы, емі.
Цереб.аур.-ми қантамырларының және ми қанайналымының бұзылыстарымен сипатталатан ауру топтары.Себептері тамырлардың тарылуына алып келетін атеросклероз және артериялық гипертензия болып табылады.Классиф:
1)мидың қанайналымна алып келетін аурулар мен пат.жағдайлар(атреосклероз,гипертон.ауру,арт.гипотония,патологиялық жүрекжіне оның бұзылыстары,васкулитер)
2)характер наруш.кровоснабжения мозга:А)ми қанайналымының жеткіліксіздігінің бастапқы көріністері;Б)ми қанайналымының бұзылыстарының өтпелі кезеңі:1)транзиторлы ишемиялық атака; 2)гипертониялық церебральді криз;В)Инсульт:1)субарах.қан құйылу;2)геморраг.инсульт;3)ишемиялық инс;4)невр.дефициттен қалыптасқан инсульт;Г)ми қанайналым бұзылысының өршуі:1)соз.субдуральді гематома.2)дисциркуляторлы энцефалопатия;
3)ми бұзылысы ошағының локализациясы:1)ми жарташары;2)ми бағаны;3)мишық;
4)қантамыр өзгерістерінің локализациясы;
5)клиникалық синдромдар;Қауіп тобы:темекі шегу,қант диабеті,ИБС.
Субарахноидальді қан құйылу-субарахоидальді кеңістікке қанның құйылуы.Кез-келген уақытта дамуы мүмкін,көп жағдайда артериальді аневризмадан н/е ЧМТ кезінде. Эпидемиология:жарақаттан алынған субарахн.қан құйылу ми ішілік қан құйылудың жиі кездесетін түрі.Жарақаттанғандардың жас шамасы қан құйылуға әсер етпейді,бірақ жасы үлкен болған сайын қан құйылулар жоғарлайды.Алкогольді интоксикацияда травмалық субар.қан құйылудың жиілігін жоғарлатады.Клиника:резкая головная боль по типу «удара по голове», часто с пульсацией в затылочной области, может наблюдаться многократная рвота, развивается судорожный синдромРазвивается нарушение сознания (сопор, кома), появляется менингеальная симптоматика. Ригидность затылочных мышц,Диагнотика: -КТ;-МРТ;-Люмбальді пункция (на анализ берутся три пробы ликвора.если повышение содержания эритроцитов выявляется одинаково во всех трёх пробирках. Если количество эритроцитов снижается от пробирки к пробирке, более вероятно, что кровь в ликворе связана с травмированием мелких сосудов в результате пункции (так называемая «путевая кровь»).
Емі: науқастың жағдайын қалпына келтіру-гемостатикалық терапия,қан кетуді басу, предупреждение развития осложнений и рецидива. Пациентам с нарушениями сознания возможно проведение интубации трахеи и подключение к аппарату ИВЛ. Необходим регулярный контроль пульса, артериального давления, периодическая оценка состояния пациента по шкале комы Глазго. После установки диагноза САК, предпочтительна госпитализация пациента в отделение интенсивной терапии. Питание пациентов осуществляется посредством назо(оро)-гастрального зонда, более предпочтительно парентеральное питание. Обезболивание проводится препаратами с меньшим седативным эффектом с целью адекватного контроля за уровнем сознания. Для предотвращения тромбоза глубоких вен показано применение компрессионного трикотажа. Целесообразна катетеризация мочевого пузыря для контроля водного баланса. Возможно применение противорвотных средств.целесообразно проведение экстренного хирургического вмешательства с целью удаления геморрагического содержимого или окклюзии источника кровотечения.
3)Жұлынмидың тамырлық аурулары. Жіктелуі, этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникасы, диагностикасы, емі.
Жұлынмидың жедел және соз. Қанайналымының бұзылыстары ишемиялық түрде,20 жастан асқан адамдарда болады.Олар көп жағдайда жұлынми қантамырларының атеросклероздық бұзылыстарынан,омыртқа жотасының деструктивті-алмасу бұзылысынан(остеохондроз,деформацияланған спондилез).
-Жұлынмидың жедел бұзылыстарының этиол.факторы қантамырлар стенозы мен атеросклероз кезіндегі бітелу,жалпы гемодинамиканың бұзылысы,аорта патологиясы(аневризма,коарктация),ісікпен артерияның басылып қалуы,омыртқааралық диск грыжасы,омырт.остеохондрозы,васкулиттер,қан аурулары.
Жедел ишемиялық спинальді инсульт бірден н/е бірнеше минут н/е сағат ішінде дамуы мүмкін,кейде тәулік ішінде.Арқаның ауырсынуы қол-аяқтың парезіне ж/е қысқа уақытқа зәршығарудың бұзылысына алып келеді. Жұлынмидың алдыңғы бөлігінің жедел ишемиясы паралич пен диссоцирленген типті сезімталдықтың бұзылыстарына алып келеді. Адамкевич артериясының окклюзиясы беткей сезімталдықтың және жабас астауының функциялларының бұзылысымен параплегияға алып келеді. Осы жағдайда трофикалық бұзылыстар да дамуы мүмкін (пролежни). ЕМІ:коллатеральдарды қосу және қанайналым жылд.жоғарлату арқ. жергілікті қанайналымды жақсарту.Бұл мақсатта тамыр кеңейткіш,жүрек-қантамыр жұмысын жақсарту,зәрайдағыш,антиегреганттар,антигипоксанттар қолд.
Окклюзиялық процесті жою мақсатында антикоагулянттар(гепарин,фенилин), компрессионды-васкулярлы бұзылыс кезінде қысылуды алдын алу қажет.Бұл үшін ортопедтік (омыртқаны тарту,корсет киу,ЛФК,омыртқа массажы) және физиотерапевттік шаралар ұйымдастырылады. Консервативті емнің нәтижесі оңтайлы болмаса хир.ем тағайындалады. Барлық науқастарға ноотропты препаратта, витаминдер және биостимуляторлар (алоэ,лидаза) тағайындалады.
---Жұлынмиға қан құйылу (гематомиелия) себептеріне омыртқа жарақаты, тамырлық мальформация және қан аурулары жатады. Көп жағдайда жұлынмидың сұр заты зақымдалады,жиі-артқы,сирек-алдыңғы мүйіздері. Сирингомиелитикалық сндром мен зақымдалған сегмент аймағында бұлш.әлсіз парезі дамиды. Люмбальді пункцияда ликворда қан анықталуы мүмкін. ЕМІ:Операциялық ем (ламинэктомия,гематоманы алу) және қуықтың жағдайын бағалау,проводить проф.пролежней.
---Соз.жұлынмидың қанайналым.жетіспеуш. жай үдемелі спинальді симптоматикамен(тамырлық миелопатия,дисциркуляторлы миеолпатия) көрініс береді. Көп жағдайда аорта және бұтақтарының атеросклероздық бұзылысынан дамиды. Ишемиялық спинальді инсульттан кейін дамиды.Клиникасы аралас пара- ж/е тетрапарезбен,гипестезиямен,жамбас астауының бұзылытарымен сипатталады.
4)Альцгеймера ауруы кезіндегі деменция:(клиникасы, АХЖ-10 бойынша диагностикалық критериі, емі)
Деменция-ми ауруларының өршімелі н/е соз.синдромы,бұл кезде жоғарғы қыртыстық функциялар бұзылады,қоса ойлау,түсіну,кеңістікке бейімделу,есептеу,оқуға үйрену.Ес бұзылмаған.Симптомдар 6 айдан көп болмайды. Деменцияға медикментоздарды ұзақ қолданғаннан,В12 ж/е В6 вит.жетіспеуш,бауыр ж/е бүйрек ауруларынан дамитын метаболитикалық дисбаланс,эндокринді патология,қантамырлық патология,депрессиялар,инф,ЧМТ,алкоголизм,ісіктер алып келеді.Деменция диагнотикасында сонымен қатар сандырақ,галлюцинациялар,депрессия болады. Альцгеймер ауруы-бас миының біріншілік дегенеративті этиологиясы белгісіз ауруы.
МКБ-10 б-ша диагн.крит:
F00.0 Деменция при болезни Альцгеймера с ранним началом
Альцгеймер ауруы кезіндегі деменция 65 жасқа дейін басталса салыстырмалы түрде тез өршиді және әртүрлі жоғарғы қыртыстық бұзылыстарымен сипатталады. Болезнь Альцгеймера, тип 2 Пресенильная деменция, тип Альцгеймера Первичная дегенеративная деменция, тип Альцгеймера, пресенильное начало
F00.1Деменция при болезни Альцгеймера с поздним началом
Альцгеймер ауруы кезіндегі деменция 65 жастан асқанда басталса (көп жағдайда 70 жастан асқанда) жай өршиді және негізгі симптом ретінде естің бұзылысы байқалады. Болезнь Альцгеймера, тип 1 Первичная дегенеративная деменция, тип Альцгеймера, сенильное начало Сенильная деменция, тип Альцгеймера
F00.2 Деменция при болезни Альцгеймера, атипичная или смешанного типа
Атипичная деменция, тип Альцгеймера
F00.9Деменция при болезни Альцгеймера неуточненная
Симптомдар: ауру прогредиентті өтеді,тамырлық патология мен атрофияға байланысты.Ауру ұзақтығы 2 жылдан 10 жылға дейін.Кеш басталған деменция кезінде (65 ж.асқанда) прогредиенттік сатысы төмен болады.
Емі: транквилизатор мен нейролептиктердің қолдануын шектеу керек,интоксикацияның дамуына байл.Көп жағдайда жұлынми сұйықтығының қысымын төмендету мен гормональді преп.қолдану ұсынылады.Когнитивті дефициттен арылу үшін ноотропты терапия,холинэстреаза ингибиторы қолданылады,бұл терапия үздіксіз және жоғарғы дозада болу керек,мегавитаминді терапия (В5,В12,В2,Е тобындағы вит.мегадозасы).Холинэстераза ингибиторларынан такрин,донепезил,ривастигмин,физостигмин қолданылады.Паркинсонға қарсы препараттар ішінен юмекстің эффективтілігі жоғары.
5)Толеранттық туралы түсінік, ПАЗ қолдану кезіндегі физикалық және психикалық тәуелділік, толерантты туралы ұғым.
Толеранттылық-наркотикалық заттардың жаңа мөлшерін организмнің көтере алуы.ПАЗ дың физикалық тәуелділігі туралы келесі жағдайлар болса айтылады:
1)физикалық қажеттілік(влечение),нар.затты өзін бақылай алмай қолдану.Бұл қажеттілік адамның өзін басқару күшінен жоғары болып келеді.Адамның тәртібін қадағалайды.
2)абсинентті синдром (синдром отмены)-психоактивті заттарды бірден қолдануды қойғаннан ағзадағы бұзылыстардың көрінуі. Психоактивті заттар ағзаға түспегенде организм қажет дозаның керектігінің сигналдарын береді.
3)реактивтіліктің өзгергіштік синдромы:
Қабылдау формасының өзгерісі(ұйықтатқыш дәрілерді бастапқы кезде ұйқыны жөндеу үшін қолданса,кейін мастану мақсатында қолданады)
Толеранттылықтың өзгеруі.Үздіксіз психоактивті заттарды қолданғанда оған тәуелділк туындайды.Күнделікті доза қажетті эйфорияға алып келмейді,сондықтан дозаны жоғарлатуға мәжбүр болады.
Передозировка кезінде қорғаныс реакциясының жоғалуы.Қорғаныш реакциялары (құсу,лоқсу,терінің қышуы,тершеңдік,ықылық,сілекейдің шамадан тыс бөлінуі)-организмге мөлшерден тыс доза түссе пайда болады.Күнделікті дозаны ұзақ уақыт бойы қолданғанда қорғаныс реакциялары жойылады.
Психикалық тәуелділік:
1)психикалық қажеттілік (влечение) кезінде науқаста көңіл-күйдің,эмоцияның өзгерісі байқалады.Наркотикалық заттар тіралы айтқанның өзінде қажеттілікті эмоцияларынан көруге б/ы.
2)интоксикация кезіндегі психикалық комфорт-бұл жағдайды эйфориямен шатастырып алмау қажет.Бұл жағдайда науқас наркотикалық затты қолданғанда ғана өзін жақсы сезінеді.Егер өзіне қажетті дозаны алмаған жағдайда озін дискомфортта сезінеді.Қажетті доза алғанна кейін психикалықкомфортқа түседі.
эмоциональная опустошенность;
падение активности и энергетического потенциала,
вытеснение обычных стремлений и потребностей тягой к психоактивному веществу;
снижение интеллекта, образно говоря, «сохнет мозг»;
ухудшение памяти и снижение продуктивности умственной деятельности;
тревога и депрессия, раздражительность;
вспышки злобы и агрессии,
сужение круга интересов, снижение стремления узнать что-то новое;
пропадает желание что-либо делать;
повышается утомляемость.
6)сит.задача 40 жастығы еркек, әйелімен ажырасқан соң, екінші рет терапевттік бөліміне ұзақ ұстамалы ауруына
1) болашағы туралы үрейлі, ұйқысы нашар, таңертең өзін жаман сезінеді, таңғы сағат 4-ке жақын оянады, «энергия жетпеуінен» жұмыс істей алмады, кешке жақын науқаста ешқандай ауру мазаламайды. Спазмолитиктермен басылмайтын ұзақ ұстамалы бүйрек ауруы
2) Депрессивный синдром (соматоформная депрессия)
3)маскированная депрессия. Диф. Диангоз с астеническим синдромом, апатоабулическим
4) Общий осмотр, сбор анамнеза когнитивная (рациональная) и бихевиоральная (поведенческая) психотерапия. При состояниях легкой депрессии возможно применение только психотерапии, при умеренной и тяжелой – обязателен прием лекарств. Легкие и умеренные случаи могут лечиться амбулаторно, тяжелые случаи, а также наличие отчетливых суицидальных тенденций требуют госпитализации в стационар.
5) Плановое лечение.Медикаментозная терапия антидепрессантами должна быть индивидуальна и назначена специалистом. Эффект антидепрессантов возникает не ранее чем через 2-3 недели приема и наиболее полно проявляется через 6-8 недель. Прием препарата необходимо продолжить на протяжении нескольких месяцев и после того, как симптомы депрессии прошли, иначе возможен рецидив болезни.
5-Билет
1.Экономо эпидемилық энцефалит.Эпидемиология Қазіргі кезде бұл ауру сирек кездеседі.Ауру ағымы атипиялық.Ауру қаупі 20- 30 жас арасындағы адамдар,бірақ барлық жаста кездесуі мүмкін.Басқа аты- энцефалит Экономо, летаргический, энцефалит А. Ауру қоздырғышы  фильтрующий вирус,бүгінгі күні анықталмаған.Ауа тамшылы жолмен беріледі.Жедел сатыларында бас миының қабыну процестерімен сипатталады. Клиникасы Классикалық формасы жедел фазасында температураның 38-39C жоғарылауымен басталады.Бас ауруы,құсу,бұлшықеттердің ауырсынуы,әлсіздік яғни жедел инфекциялық аурулардың белгілері байқалады.Жоғары тыныс жолдарының катаральды қабынуы болуы мүмкін.Қызба екі аптаға созылады.Бұл уақытта неврологиялық симптомдар байқалады.Осы ауруға тән симптомдардың бірі ұйқының бұзылуы,ұйықтап жатқан науқасты оятқанмен,ол қайтадан ұйықтай береді.Ұйықтағанда да әр түрлі позада ұйықтай береді.Бұл ұйқы екі аптаға немесе одан да көп уақытқа созылуы мүмкінПтоз,диплопия,анизокория,паралич взора,жарыққы қарашықтың конвергенция,аккомадация реакцияларының болмауы.Аргайла Робертсонның кері синдромы болуы мүмкін.Неврологиялық статуста горизонтальды және ротаторлық нистагм байқалады.Вестибульярлы бұзылыстар пайда болады.Созылмалы кезеңінде экстрапирамидалық симптомдар байқалады.Ол гиперкинездермен (хореоатетоз,миоклония,атетоз,блефароспазм,судорога взора)көрінуі мүмкін.Жедел сатысы психосенсорлық бұзылыстармен жүреді.Ауыр жағдайларында тыныс алу,жүрек жағынан өзгерістер, гипертермия, естің бұзылысы комаға дейін бұзылуы мүмкін. Вестибульярлық, нарколептикалық, эпилептикалық формаларын, эпилептикалық икотаны ажыратады.Диагностика Науқас ликворында плеоцитоз негізінен лимфоцитарлық,белокпен глюкозаның аздап жоғарлауы анықталады. Қанда: лейкоцитоз лимфоциттер мен эозонофильдердің, ЭТЖ жоғарлауы анықталады. ЭЭГ да генерализденген өзгерістер байқалады. Емі Бұл жағдайда науқас жылдам госпитализацияланады.Науқаспен болған адамдар бақылауға алынады.Симптоматикалық терапия вирусқа қарсы дәрілер,дегидратация,гормонотерапия,аллергияға қарсы дәрілер, спазмолитиктер, атропин тәрізді заттар, сонымен қоса В тобының витаминдері тағайындалады.
2.Герпетикалық және цитамегаловирусты энцефалит Клиникасы ауру температураның жоғарлауымен жедел басталады.Менингиальды симптомдар тез пайда болады,жиі эпилепсиялық ұстамалар көрінеді.Ошақтық симптомдар орталық моно және гемипарез,гиперкинезбен көрінеді.Цереброспинальды сұйықтықта лимфоциттермен плеоцитоз,белоктың жоғарлауы 2-3г/л ге дейін,әлсіз ксантохромия анықталады. Диагностика Диагноз серологиялық реакциялар және ИФА әдісімен нақтыланады.КТ зерттеулері жүргізілед.Ауру ағымы ауыр.Сирек жағдайларда науқас сауығуы мүмкін,көп жағдайларда ошақтық симптомдар сақталады. Емі ДНК вирусының синтезін төмендететін препарттар тағайындалады:ацикловир.Ацикловир аурудың ерте фазаларында тиімді.ПЦР нәтижесі теріс болғанда ацикловирді тоқтатады.Симптоматикалық терапия,ұстамалар кезінде ұстамаларға қарсы ем жүргізіледі.
3.Естің сандық және сапалық бұзылыстары Сандық бұзылыстары:гипермнезия,гипомнезияГипермнезия өмірдің ерте кезеңіндегі ақпараттар актуализациялануы.Гипомнезия соңғы жылдарда болған оқиғаларды еске түсіре алмайды.Парамнезия естің сапалық бұзылысы,қате,жалған естеліктер.Конфабуляция кезінде науқас естен шығып қалған оқиғаларды науқас шын мағынасында болмаған оқиғалармен толықтырады.Мысалы космосқа ұшқанын,космоста аяқ киімін ұмытқанын есіне түсіреді.Псевдореминисценция болған оқиғаның орнын немесе уақытын қате есіне алу.Криптомнезия жасырын еске түсіру жатады.Өзінің жаңа идеясы.Эхомнезия өткен жылдар оқиғаларын қазіргі болып жатқандай сезінеді.Өзінің,туыстарының және таныстарының жас мөлшерін осы кезеңге сәйкестендіреді.
Тамырлы деменция Адамның бас ми тамырларының ауруларының нәтижесінде пайда болатын интеллектуальды қабілеттің нашарлауы.Тамырлар зақымдалғанда ми бөліктеріне оттегі келмейді,содан нерв жасушалары өледі.Соның нәтижесінде адамның күнделікті өмірдегі активтілігі тежеледі.Бас ми тамырларына ишемиялық зақымданулар пайда болады.Қысқа уақыттылық естен кету,тұрақсыз парездер,көру қабілетінің төмендеуі,интеллет төмендеуі,эмоцианальды лабильділік,жылағыштық,делирий байқалады. Белгілері:Когнитивті функция бұзылыстарының біркелкі болмауы.Ошақты өзгерістер:аяқтың бір жақты спастикалық гемипарезі,бір жақты сухожильный рефлекстердің жоғарылауы,Бабинский рефлексі оң болады,псевдобульбарный паралич .Анамнезінде цереброваскулярлық бұзылыстар болуы.КТ да өзгерістердің болуы.Емі:Этиопатогенетикалық,когнитивті функцияны жақсартушы дәрілер,симптоматикалық терапия жүргізіледі.
Наркоманиялық синдром Наркоманиялық синдром : Өзгерген реактивтілік синдромы,психикалық тәуелділік синдромы,физикалық тәуелділік с.Өзгерген реактивтілік синдромына кіреді:Қолдану формасының өзгеруі алкоголь қолданудан бас тарту.Толеранттіліктің өзгеруі.Алкоголизмде тәуелділіктің екі түрін ажыратады:тәртіптік және тіндік.Тәртіптік мастануда опытный алкоголик тез көзге түспейді,жаңа бастағандарға қарағанда.Наркотик қабылдауды жаңа бастаған тез көзге түседі,опытный наркоманды барлық дәрігер тани бермейді.Тіндік түрінде мастану дәрежесіне жету үшін наркоман наркотиктің дозасын жоғарлатып отырады.Қорғану реакцияларының жоғалуы ,мастану формасының өзгеруі жатады.Психикалық тәуелділік синдромы2) 1. Психикалық (обсессивное) қүмарту көңіл күйді анықтайды.Наркоман ойы наркотикте жболады.Наркотик қабылдағаннан соң көңіл күйдің жоғарлауы,наркотик болмаған жағдайда көңіл күйдің болмауы,өзіні жайсыз сезінуі байқалады.Наркоман наркотиксіз жағдайының жақсармауын түсінеді. 3) Физикалық тәуелділік Синдромы:1. Физикалық (компульсивное) құмарту, наркотикке талпынып тұрады.Организм интоксикацияға үйреніп қалған соң,наркотик қабылдамағанда организм бірінші сигнал береді наркотик қабылдау керектігі туралы.Науқаста:ашығу,шөлдеу,сексуальды құмарлық сезімдері пайда болады.Барлық мақсат наркотик қабылдау болады. Вегетативті симптомдармен жүреді: қарашықтың кеңеюі, гипергидроз,ауыздың шөлдеуі , гиперрефлексия, тремор.2.Интоксикацияда науқастың жағдайы жақсарады.Науқас наркотиксіз өзін жақсы сезінбейді,жұмысқа қабілетсіз.Наркотиктің керекті дозасын қабылдпғаннан соң психикалық және физикалық комфортты сезеді3. Абстинентный синдром наркотикті соңғы рет қабылдаудан соң пайда болады Алкоголизмде бұл белгілер тез көрінед,бірнеше сағаттан соң .Бас ауруы,буын мен бұлшықеттерде ауырсыну,асқазан ішек жолдарының бұзылыстары құсу,іш өту,ұйқысыздық,ұстамалар көрінеді. 
65жастағы әйел 2сағат бұрын пайда болған оң жақ қол аяқтарында әлсіздікке байланысты ауруханаға жеткізілді.6жыл бұрын миокард инфарктін бастан өткізген. Неврологиялық синдромдар:гомолатеральды сол жақтық гемианопсия.Орталық солжақтық мимикалық бұлшықеттердің,тілдің парезі.Орталық сол жақтық гемипарез,патологиялық рефлекстер,рефлекстердің тірілуі оживление Топикалық диагноз:Беттің сол жақ бөлігіндегі сезімталдықтың бұзылуы(оң жақ жарты шар,сәулелік тәж) Қыртысты ядролық жолдың зақымдалуы Алдын ала клиникалық диагноз:Ишемиялық инсульт (каротидті жүйе) Қосымша зерттеу әдістері:МРТ,холестеринді,жалпы және бх қан анализін тексеру,ЭКГ,артерияларды дуплексті сканирлеу,МР ангиография Емдеу:Базистік және спецификалық терапия Бірінші Асқынудың алдын алу үшін АҚ 200|120 болғанда гипотензивті дәрілер, маннитол ісінуде,су электролит алмасуының регуляциясында,профил,аяқ қол веналарының тромбозында.Екінші алғашқы үш сағатта тромболизис,антиагреганттар,нейропротекторлар глицин,вазоактивті препараттар кавинтон,реополиглюкин,пентоксифиллин.
6-Билет
Полиомиелит. Миелит. Полиомиелит – жұлынның алдыңғы мүйіздерінің қозғалтқыш нейрондарына троптық әсері бар вируспен шақырылған жедел инфекциялық ауру, бұлшық еттердің атрофиясына және параличіне алып келетін деструкция. Жіктелуі: А. Салданбаған формасы: абортивті, менингеальді. Б. Салданған формасы: жұлындық, понтиндік, бульбарлы, бульбожұлындық, понтожулындық, бульбо-понтожұлындық. Этиологиясы: қоздщырғыш құрамында РНК сы бар вирус. Семейство Picornaviridae рода Enterovirus. 3 серотипі бар. Қоздырғыш жұлынның сұр затының мотонейрондарын және бас нервтерінің қозғалтқыш ядроларын зақымдайды. Вирус жедел стадиядағы науқастардың, дені сау вирус тасымалдаушылардың, аурудан жазылғандардың мұрынжұтқыншақ шырышты қабатынан бөлініп шығады. Көбіне ас қорыту трактсі арқ жұғады. Вирустың ену жолы жұтқыншақ, тонзиллоэктомиядан кейінгі жалған миндалиндер болуы мүмкін. Эпидемиология: полимиелит көбіне 5 жасқа дейнгі балаларды зақымд. 200 жағдайдың біреуінде қайтымсыз паралич дамиды. осы салданған науқастардың 5-10 пайызы тыныс алу б/еттерінің параличінен қайтыс болады. Клиникасы:Препаралитикалық стадия. Осы стадияның ағымында 2 фазаны ажыратады. 1ші фазада лихорадка,бас ауру, ұйқышылдық н/е ұйқысыздық,тершеңдік, жұтқыншақтың гиперемиясы, асқазан-ішектік бұзылыстар(анорексия, құсу, диарея). Бұл фаза1-2 күнге созылады. Кейде уакытша сауығу болуы мүмкін н/е 2ші фазасына өтеді. Бұл кезде айқын бас ауру ж/е арқа,аяқтардың ауруы,бұлшықеттердің әлсіздігі болады. Салдану болмаса науқас жазылады. ЖМС- кысым жоғары,плеоцитоз(1 мкл 50-250 ). Белок ж/е глобулиндер жоғарылайды. Глюкоза нормада. Бұл стадия 1-2аптаға соз. Паралитикалық стадия. Жұлындық формасы: аяқтарда ауырсыну,бұлшықеттердің қысымға жоғары сезімталдығы байқалады. Салдану жайылмалы н/е локализденген болуы мүмк. Ауыр жағдайларда кимылда мүмкін емес. Асимметриялық салдану байқалады: дененің 1 жағында б/еттер қатты зақымданады,1 жағында сақталады. Жақсару 1 аптадан соң басталады. Терең ж/е тері рефлекстерінің төмендеуі н/е жойлуы болады. Бағаналық форма( полиэнцефалит): мимикалық б/еттердің,тіл, жұтқыншақ көмейдің салдануы байкалады. Бас айналу, нистагм болуы мумкін. Тыныс алу, журек-кантамырлық орталықтардың да зардап шегуі мүмкін. Диагностика: люмбальды пункция. Емі:тыныштық, препаралит стадияда физ.активтілік ауыр параличтерге әкелуі мүмкін.Тыныс алуы бұзылмаған науқ емдегенде рибонуклеаза в/м. жедел ст көп сұйықтық. Ауырсынуды басу үшін ж/е тыныштандыру үшін анальгетиктер ж/е седативті препараттар(диазепам). Жеңіл пассивті қозғалыстар. А/б пневм.ң алдын алу үшін тағайынд. Тынсы алу жетк.болса ИВЛ. Науқасты дұрыс қалыпта жатқызу керек. Витаминдер, физиотерапия.
Миелит жұлын миының ақ ж/е сұр затының қабынуы. Жіктелуі: Ағымы бойынша: жедел,жеделдеу.соз. Жайылуы б/ша: диффузды, көпошақты, шектелген. Даму мех б/ша: 1шілік и 2шілік. Этиология: инфекционды, интаксикационды, травматикалық миелиттерди ажыратады. Инф.ды миелит біріншілік ж/е екіншілік б.б. 1шілік дамуда нейротропты вирустардың қоздырғыштары әсер етеді: белдемелі герпес, цитомегаловирус, Эпштейн Барр вирусы. 2шілік организмдегі іріңдік процестердің асқынуы әсерінен дамиды: менингококты,іріңді менингит. Интоксикационды миелит сирек кезд. Ауыр экзогенді улануларда н/е эндогенді интоксикация әсерінен дамуы мүмкін. Травмалық миелит омыртқаның ж/е жұлынның ашық н/е жабық травмасында,2шілік инфекция қатар жүргенде дамиды. Клиникасы. жалпыинфекц симптомдар фонында жедел н/е жеделдеу дамиды: жоғары темп 38-39,қалтырау,недомагание. Невролог көріністер аяқта,арқада,кеудеде ауырсунулар мен парестезиялармен басталады. 1-3 күннен соң қозғалтқыш, сезгіш бұзылыстар дамиды. Невр/қ симптомдардың көрінісі патологиялық процеске б/ты. Жұлынның белдік бөлімінің миелитінде аяқта перифериялық парапарез н/е параплегия, терең рефл болмауы, жамбастық бұзылыстар зәр ж/е нәжіс ұстай алмауымен көрінеді. Жұлынның кеуделік бөлімінің миелитінде аяқтың спастикалық параличі гиперфлексиямен,клонуспен,патолог рефл.мен брюшной рефл.ң жоғалуымен көрінеді. Жұлынның мойын бөлімінің жуандаған жерінің зақ.да жоғарғы бос(вялая) ж/е төменгі спастикалық параплегия дамиды. Жұлынның жоғарғы мойын бөлімінің зақ.да спастикалық тетраплегия ,диафрагмальді нервтің зақ.нан тыныс алудың бұзылыстары дамиды. Диаг: ЖМИ-белоктың жоғарылауы, плеоцитоз. клеткада полинуклеарлар и лимфоциттер б.м. Қанда- ЭТЖ жоғары, лейкоцитоз формуласының солға ығысуы. Емі: кең спектрлі а/б . жоғарғы темп ауырсыннуды басу үшін антипиретиктер. глюкокортикоидты гормондар 50-100мг тәул. Ойықтардың алдын алу үшін жүргізілетін шаралар. Массаж, пассивті ж/е активті ЛФК, иглотерапия,физиотерапия. Вит В,прозерин,дибазол. Бірден п.б спастикада седуксен,элениум т.б. Санаторлы-курортты ем.
2 Цереброваскулярлы аурулар.Ми инфаркті Бас миы ауруларының тобы,ми қан айналымын зақымдайтын церебральді тамырлардың патологиялық өзгерістерімен көрінеді. Жіктелуі:
I60-субарахноидальды қан құйылу.
I61-миішілік қан құйылу
I62- басқа травмалық емес басішілік қанқұйылу
I63- ми инфарктісі
I64- инсульт,қанқұйылу н/е инфаркт екені анықталмаған
.I65- ми инфарктіне алып келмейтін прецеребральді артериялардың бітелуі ж/е стенозы
I66-ми инфарктісіне алып келмейтін церебральді артериялардың бітелуі ж/е стенозы
I67-басқа цереброваскулярлы аурулар
I68- баска классифицикацияланған ауруларда ми тамырларының зақымдалуы.
I69- последствие цереброваск болезней.
Қауіп факторы: кәрілік жас,АГ, гиперхолестеринемия, церебральді ж/е прецеребральді артериялардың атеросклерозы, темекі, жүрек ауруы( жыбырлы аритмия, МИ) қант диабеті т.б
МИ ИНФ: ми артериясы н/е бастың магистральды артериясының стенозы әсерінен болған қанайналым жеткіліксіздігінен туындаған нейрональды ж/е глиаьды структураның метоболизмінің бұзылуынан түзілген некроз ошағы.Эпид:көбіне 70 жастан асқан науқастарда кезд. Клин: жедел, кейде жай дамитын ошақты симптомдар. Алдыңғы милық артерия: қарама қарсы жақтағы аяқтың спастикалық салдануы –қолдың проксимальді ж/е аяқтың дистальды бөлімі,қолдың парезі. Хватательный рефл Янишевского. Патологиялық Коханский симптомы. Екі жақты ошақта- психиканың бұзылуы(критиканың, естің төмендеуі). Сүйелді дененің зақымдануы әсерінен болған сол қолдың апраксиясы (сол жақты ошақта). Орт ми арт: контралатеральды гемиплегия. Гемианестезия. Гомонимді гемианопсия. Солжартышарлық инфарктте- аралас типті афазия, оңжартышарлықта – анозогнозия. Артқы ми арт: гомонимді гемианопсия н/е жоғарғы квадратты гемианопсия, амнезия,дислексия,агнозия,түстік амнестикалық афазия, жеңіл контралатеральді гемипарез(көбіне аяқтцың проксим.бөлімінде),контралат гемианестезия, гемиатаксия,кейде гемибаллизм. Ішкі ұйқы артериясының бітелуі: жартышардың орт-лат бөлімінде инф дамуына әкеледі. Орт ми арт зақымдануындағыдай бұзылыстар болады, көз көруінің бұзылыстары( перекрестный оптико-пирамидный синдром). Вертебральды-базилярлы бассейн өрімдерінің окклюзиясында ми қыртысының әртүрлі бөлімдерінің ж/е мишықтың функциясының бұзылу симптомдары болады. Вебер, Фобилл, Мильяр-Гублер гемипарездері,псевдобульб парез(дизартрия,дисфагия, дисфония),эмоциональді лабильділік. Базилярлы арт толық бітелсе тез өлімге әкеледі. Диаг: КТ, МРТ, МГангиография. Егер КТ, МРТ болмаса люмбальды пункция жасауға болады. Ұйқы арт тексеру: доплерогнрафия,дуплексті сканирование. С.қ электроэнцефалография,сцинтиграфия,лаб тексерулер жүргізуге болады. Емі: антикоагулянттар: гепарин 5000ед әр 4-6 сағ тері астына 4-14 күн. Жоғары АҚ да антикоагул тағайындамайды. Антиагреганттар: ацетилсалицил қышқ (тромбо АСС) 100мг күніне 2 рет; дипиридамол 75 мг тәулігіне; тиклопидин 250мг күніне 3 рет. Вазоактивті препараттар: винпоцитин(кавинтон) 10-20мг/тәул в/в капельно физ.еріт бірге 10 күн сосын пероральды 5 мг күніне 3 рет 2 ай ; актовегин 5 мл в/в кап н/е в/м 20 күн; кортексин 10мг в/м 10 кун. Ми ісігін төмендету үшін глицерин,маннитол, лазикс енгізеді. Оперативті ем: эндартерэктомия,экстра-интракаротидное шунтирование,стинтирование сонной арт.
3 нейро ЖИТС. ВИЧ-инфекция – антропонозды вирусты инфекция. Баяу прогрессирленетін иммунодефицитпен ж/е осымен б/ты 2шілік инфекцияның,ісіктік процестердің дамуымен көрінеді. Өлімге әкеледі. Соңғы сатысы иммунды жүйенің толық декомпенсациясымен байқалады-СПИД. Этиология: қоздырғыш ретровирустар тұқымдастығына жатады. 56 градус температурад 30мин өледі. Вирус этанол, эфир, ацетон, дезинфекциялық заттар әсер еткенде тез өледі. Вирустың 2 типі бар. Эпид: инф көзі-ауру адам. Таралу жолы- жыныстық қатынас, парентеральды,трансплацентарлы. Классиф: 1стадия- инкубация( 2-6 апта ж/е одан да көп) 2 стадия –біріншілік көріністер: мононуклеоз тәрізді синдром, симтомсыз ж/е генерализденген лимфаденопатия фазасы. Бас ауруы, миалгия,артралгия. 3 стадия- екіншілік аурулар 10 пайызға дейн салмақ жоғалту; терінің,шырышы қабаттардың ж/е ішкі органдардың саңырауқұлақ,вирус,бактериямен зақымдануы, белдемелі лишай, Капоши локализденген саркомасы, өңеш кандидозы, нерв жүйесінің зақымдалуы. 4 стадия – терминальді. Клин: неврологиялық көріністер СПИД пен ауырған науқастардың 2/3 кездеседі. Ерте неврологиялық бұзылыстар 8-12 аптадан соң байқалады. Бас ауру ж/е қызба фонында менингеальды белгілер ж/е бас нервтерінің зақымдалу симптомдары байқалады. Ликворда шамалы лимфоцитарлы плеоцитоз. Бауыр, көкбауыр, лимфалық түйіндер ұлғаяды. Диаг: ИФА Емі: вирусқа қарсы препараттар тағайындалады; зидовудин (ретровир,ацидотимидин) 200мг 6рет күніне. Залцитабин 0,75 мг 3рет күніне. Интерферона , виферон, саквинавир, индинавир,тимоген.
4.Пик ауруы кезіндегі деменция. Ауру 50-60 жас аралығында п.б. Характерінің өзгерісі,әлеуметтік тәртіптің төмендеуі,интеллектің и естің төмендеуі,сөйлеу функц бұзылысы,апатия,эйфория. Экспирамидальды жүйенің бұзылыстарымен көрінеді. Маңдайлық ж/е шүйделік бөлімдердің атрофиясы п.б. F02. Диагн.критерий:1.прогрессирленген интеллектуальды төмендеуі жай басталады 2. маңдай симптомдарының болуы. Келесі көріністердің кеміне екеуі болуы а)эмоциональдың жазықтануы б) әлеуметтік тәртіпетің төмендеуі(огрубление) в)тежелу г)апатия н/е алаңдаушылық д) афазия 3. бастапқы этапта шүйде бөлімі қыртысының функц ж/е жадының салыстырмалы сақталуы. Емі: нейролептики: этапиразин,галоперидол,рисполепт, трифтазин. Ұйықтататын ж/е тыныштандыратын: аминазин, тизерцин. Транквилизаторлар: седуксен, реланиум, феназипам, нозопам.Антидепресанттар: флукокситин, амитриптимин.
5 Жедел алкогольдік интоксикация. Жеңіл дәрежесі-қан құрамында алкоголь 2% көп емес. Адамда эйфория жағдай, терінің жеңіл қызаруы, қарашықтың ұлғаюы,жоғары тершеңдік, зәршығарудың жиілеуі. Сөздері байланыссыз, қатты. Бұндай жағдай ұзаққа созылмайды ж/е жеңіл өтеді. Орташа – 2-3% жүргенде теңселе бастайды,жүрісі түзу емес. Сөздері түсініксіз, өзінің сөзін ж/е іс әрекетін дұрыс бағалай алмайды. Егер мастанудың осы дәрежесіндегі науқасты тыныштық жағдайда қалдырса ол тез ұйықтап қалады. Таңертең әлсіздік, қатты шөлдеу, тәбеттің болмауы, лоқсу ж/е құсу болуы мүмкін. Ауыр интоксикация – қан құрамында алкогольдың мөлшері 3% дан асып кеткенде дамиды. Бұл жағдайда адамда тыныс алудың бұзылуы тіпті жүрек тоқтауы да болуы мүмкін. Кей жағдайларда оглушение туындайды,содан соң кома.
задача.Врач бригады скорой помощи фиксирует у пациента тремор, расширение зрачков, насморк, частое чихание, кашель и обильное слезотечение:
Задача:
1. Тремор, мидриаз, тревожность, бессонница.
2. Абстинентный синдром
3. F 11.3 – синдром отмены вызванный употреблением опиатов.( ПАВ)
4. Экстренная помощь в стационаре ?показания
5. Дезинтоксикационная терапия – sol. Glucosae 5%, 400мл + Acidumascorbinlcumi 5% 5мл в/в капельно, Вит. В1, В6 в/м 4-5мл. sol. Bruzepami 0.5% 2.0 мл, в/м, утром и вечером
Лечение аффективного расстройства после синдрома отмены: 2,5% р-р аминазина по 1-3 мл в/м 5-7 дней. Ноотроп – пирацетам 3-4 г в сут в/в.
7–билет
Цереброваск.ауру-р.Жікт.Қауіпфакт.Миішілікқанқұй.Эпид.Клин.Диаг.Ем.Цереброваскулярлы аурулар-церебральды қан тамырларының патологиялық өзгерістерімен және бұзылыстарымен сипатталатын бас миының аурулар тобы.Себеп/і:бас миы қан тамырларының тарылуына әкелетін және қанайналымының төмендеуіне әкелетін АГ және атеросклероз.Осы аурулар көбінесе қант диабеті,шылым шегу,жүректің ишемиялық аурулары әкелуі мүмкін.Жікт: МКБ-10 бойынша Жедел және Созылмалы болып бөлінеді.Соз:бас миының қанмен жеткіліксіз қамтамасыз етілуінің бастапқы көріністері,дисциркуляторлы энцефалопатия және миопатия.Жед:ми қанайналысының өткінші бұзылымдары,инсульт-ишемиялық,геморрагиялық және аралас.Жиі болатын себебі АГ.Көбінесе 45-60жас аралығында ауырады.Аурудың клиникасы жедел басталады.Қатты бас ауруы,кенет есінен танып қалады,құсу,лоқсу,делирий,парциальды және генерализденген талмалар.Ауру кенеттен басына соққы тигендей болып басталады.Неврологиялық симптомдар тез айқындалады(бірнеше сағат,кейде 1-2күн).Сіңір рефлекстері басыңқы.Жартышардағы үлкен қан құйылулар гемипарезге әкеледі.Ж/е оның көбі бірнеше күн аралығында өліммен аяқталады.Диагн.:ЭЭГ,Эхо-ЭГ,РЭГ,МРТ,КТ, егер КТ анықтамаса онда люмбальды пункция.Емі:симптоматикалық,антикоагулянтты және антитромбоцитарлы препараттарды тағайындауға болмайды.Вазоактивті препараттарды қолд:кавинтон,винпоцетин.Склероздануға қарсы преп.,қан реологиясын жақсартатын және антиагреганттар(ацетилсалицил қышқ.),ноотропты және нейропротекторлы преп.,антигипоксанттар,транквилизаторлар,вит.Е ж/е В.
2.Масалық вирусты энцефалит.Жікт.Этиол.Эпид.Клин.Диаг.Ем.Маса энц (энцефалит В,жапондық,жаз-күздік,Примор аймағының энц).Этиол.: қозд/сы-нейротроптық вирус.Ауруды масалар таратады.Вирус қан арқылы өрістейді.Инкубациялық кезеңі 5-15күнге созылады.Эпид.:Ауру Оңт.Батыс Азияда(Жапония,Корея,Қытай)кеңінен тараған.Ресейдің Қиыр Шығысы мен Приморье аудан-да кезд.Ауру-ң таралымы тамыз бен қыркүйекте аса жоғары(80%дейін).Клин.:ауру шұғыл басталады.Жалпы дерттілік,қалтырау,аса қатты бас ауруы,лоқсу,құсу п.б.Дене қызуы 40-41көтеріледі.Жалпы инфекц-қ симптом-р болуы мүмк.:брадикардия,тахикардия,бет гиперемиясы мен конъюнктивалар,ауыз-ң құрғауы,герпетикалық қызарулар,геморрагиялық бөртпелер.Алғашқы күн-н басты менингеальды симптомдар қосылады.Кейбір жағдай-да сандырақ,галлюц-я,психомоторлы қозу-р.Жалпы бұлш.ет құрысу-р,тоникалық ж/е клоника-қ талма-р,патол-қ рефлекстермен ж/е клонус-н геми-, монопарез-р.Жапондық энц соңы-н ұзаққа созылатын астения,вегет-қ дистония,псих-қ бұзылым-р сақт қалады.Резидуальдық ошақ-қ симптом-р да(гемипарез-р,афазия,көру қабілет-ң төменд)көрініс береді.Диагн.:РСК ж/е РН көмегімен диагн жүрг.Комплемент байланыстырушы ж/е нейтрализдеуші антидене-р ауру-ң екінші аптасында пайда болады.Иммунитет көбінесе тұрақты болады.Ауырған науқас-да көп жыл-р бойы рН оң болады.Ликворда ақуыз мөлшері жоғары.Лимфоцитарлы плецитоз.Қанда нейтрофильді лейкоцитоз,СОЭ жоғары.Емі:ауруды емдеу-ң тиімді тәсілі әлі белгісіз.Дезинтоксикациялық ж/е дегидратациялық терапия,шокқа қарсы арнайы преп(реополиглюкин тамыр ішіне, 5% глюкоза еріт+натрий хлор еріт.,лазикс ж/е т.б).Кортикостероид-р.Тамыр ішіне ангиопротекторлы преп.:аскорбин қышқ.,кальций преп.ж/е т.б.
3.Паранойяльды,параноидты,парафренді синдром-р.Паранойяльды синдр-сандырақ синдромы,біріншілік сандырақ,шынайылық факттарын сандырақта интерпритациялау,қате пікірді негіздеу үшін дәлелдер жүйесі келтіріледі.Сандырақ біртіндеп,доминантты идеялардан аса бағалы идеялар сатысына өту арқылы түзіледі.Бұған,аффективті реакция-ң күштілігімен ж/е регидтілігімен,ал ойлау ж/е әрекет саласында-байымдылық ж/е детализацияға бейімділік пен тұлға ерекшелік-і ықпал етеді.Параноидты синдр деп сандырақ дамуының параноидты сатысы да аталады.Бұл сатыда бұрын паранойяльды сандыраққа сәйкес келген қате пікірлер жүйесі сақталуы мүмк.,бірақ оның ыдырау белгілері табылады:жүріс-тұрысында оғаштық,сандырақ мазмұнының басым аффектке ж/е галлюц-ға тәуелділігі,олар да параноидты сатыда п.б.Галлюцинаторлы-параноидты синдр-р өзара органикалық байланысты галлюцинаторлы ж/е сандырақ-қ бұзылыс-р әр түрлі арақатынаста көрінетін синд-р.Егер галлюц басым б/са галлюцинаторлы синдр деп,сандырақ идеясы басым б/са параноидты деп атайды.Парафренді синдр-фантастикалық сандырақ синдромы.Ол созылмалы ж/е жедел түрде болады,қандай да болмсын сандырақ түзілуінің соңғы сатысы болып таб.ж/е психикалық функц-ң ауыр бұзылысына сәйкес келеді.Соз.сандырақта парафренді синдр біртіндеп ақыл кемдігіне ауысады,жедел түрінде онейроидты типтегі сана күңгірттенуіне ауысады.Парафренді сандырақ құрамына ұлылық идеясы қатысады.Сандырақ-қ идея-р оғаштықпен,гротескілікпен ерекшеленеді,табанды тұжырымдау ешқандай дәлелсіз келтіріледі
4.Маниакальды эпизод(Клин.,АХЖ-10 б/ша диаг.крит.,емі)Маниакальды синдр өзінің классикалық вариантында психопатологиялық симптом-ң триадасынан тұрады:
1)көңіл-күйдің көтерілуі;
2)ойлау ағымының жылдамдауы;
3)сөздік-қимылдық қозу.Бұл-синдромның облигатты (негізгі ж/е тұрақты кездесетін) белгі-і.Жоғары аффект психикалық қызметтің барлық саласына әсер етіп,екіншілік,яғни тұрақты емес маниакальды синдр белг-ң пайда болу үрдісінде гипермнезия,ойлауда-өз мүмкіндік-і мен өз тұлғасын асыра бағалау,қысқа уақыттық ұлылық сандырақ идея-ы,эмоциональды реакция/да-ашушаңдық,еріктік салада-тілек,әуестік-ң өсуі,зейіннің жылдам ауыспалылығы;мимика,пантомимика ж/е науқас-ң бүкіл сыртқы болмысы қуаныш белгісін бейнелейді.
АХЖ-10 бойынша
Ғ30-маниакальды эпизод.
Ғ30.0-гипомания;
Ғ30.1-психикалық симптомсыз мания;
Ғ30.2-психикалық симптомдармен мания;
Ғ30.8-басқа маниакальды эпизодтар;
Ғ30.9-маниакальды эпизод анықталмаған.Емі:нормотимиктер(карбамазепин,вальпроат қышқ.),ламотриджин,нейролептик-р(галлоперидол,хлорпромазин),антидепрессант-р(тианептин,миансерин,т.б.)
5.Алкогольды мастанудың атипиялық түрі.Атипиялық алкогольды мастану басқа психиатриялық патологиялары(ЦНС-тың органикалық зақымд-ы,психопатия-р,аффективті бұз-р,т.б.)бар науқастардың алкогольды заттарда қолдануы нәтижесінде пайда болады.Клиникалық формасына қарай: Дисфориялық мастану ЦНС-тың органикалық зақымдану-ы,эпилептоидты психопатия-ы бар науқас-да кездеседі.Мастанудың көрінісі агрессиямен,конфликттілікпен жүреді. Депрессиялық мастану циклотимия ж/е невротикалық бұз-ы бар науқас-да кезд.Олар алкогольды көңіл-күйді көтеру үшін қолд.Науқас-р өзін-өзі тұлға ретінде аса ұлылықпен бағалайды.Депрессия кезінде суицидальды жағдай-р болуы мүмк. Гебифреникалық мастану мас адам-р өздерін бала сияқты ұстайды.Орынсыз әзілдейді. Истериялық мастану көбіне истероидты психопатия-да кезд.Науқас-р өздеріне көп көңіл аударғы-ы келеді.Алкогольды демонстративті қабылдайды.Көбінесе шынайылыққа қарағанда өзін мас ретінде көрсеткісі келеді. 6.Ер адам 67жас...10жыл
ҚД.-Неврологиялық синдр-р: Анозогнозия.Орталық оң жақты гемипарез,жамбас бұзылыстары.
-Топикалық диагноз:Ішкі капсуланың сәулелі шоғырының зақымдалуы.Прецентральды иірімнің,парацентральды бөлік. ----Алдын-ала клин.диагноз:Ишемиялық инсульт(каротидты жүйе).
-Қосымша зерт.әдіс-і:Жалпы қан анализы,қан-ң бх анализы,холестерин мөлшерін анықт.,ЭКГ,артерия-ды дуплексты сканирлеу. –Емдеу:Базисты ж/е спецификалық терапия.Бірінші-асқынудың алдын-алу үшін профилактика (АҚ 200/120 болғанда гипотензивті преп.,маннитол-ісінуді,су-электролит алмасуын реттеу үшін).Екінші-алғашқы 3сағатта тромболизис,антиагрегант-р,нейропротектор/р-глицин,вазоактивті преп/р-кавинтон,реополиглюкин,пентоксифиллин.
5. Лечение:
Антикоагулянты: гепарин, варфарин (5 мг/сут в первые 4 дня.На 5-й день поддерживающую дозу 2,5-7,5 мг/сут)
Антиагреганты: трентал(0,6 мг/кг/час макс 1200мг в сут), дипиридамол(25 мг 3р/сут)
Гипербарическая оксигенация
Тромболизис(актуально в первые 3 часа) активатор тканевого плазминогена – Альтеплаза (9 мг/кг (максимум 90 мг) и вводится инфузионно капельно на протяжении 60 мин. 10% общей дозы изначально назначают в/в струйно.)
Базис-терапия: ИВЛ, санация дых.путей, предотвращение отека мозга(контроль сут.диуреза, ОЦК), стабилизация АД, купирование болевого синдрома, борьба с гипертермией.
Нейропротекторы: Цераксон 0.5 - 1 г 2р/сут в/в
8-билет
1.Цереброваск.ауру-р.Жікт.Қауіп факт.Ми қан айналымының өтпелі бұз-ы,мидың соз.ишемиясы.Эпид.Клин.Диаг.Ем.Цереброваскулярлы аурулар-церебральды қан тамырларының патологиялық өзгерістерімен және бұзылыстарымен сипатталатын бас миының аурулар тобы.Себеп/і:бас миы қан тамырларының тарылуына әкелетін және қанайналымының төмендеуіне әкелетін АГ және атеросклероз,ірі қан тамыр-н ж/е шеткі қан тамыр-н келетін микроэмболия-р,кішігірім қан құйылулар (плеториялық форма),аздаған жібу ошақтары (ишемиялық форма) және гипертониялық криздер әсер етеді.Осы аурулар көбінесе қант диабеті,шылым шегу,жүректің ишемиялық аурулары әкелуі мүмкін.Жіктелуі: МКБ-10 бойынша Жедел және Созылмалы болып бөлінеді.Соз:бас миының қанмен жеткіліксіз қамтамасыз етілуінің бастапқы көріністері,дисциркуляторлы энцефалопатия және миопатия.Жедел:ми қанайналысының өткінші бұзылымдары,инсульт-ишемиялық,геморрагиялық және аралас.Бас миының гемодинамикасының бұзылуы нәтижесінде кенеттен пайда болған қысқа уақытты ошақтық неврологиялық симптомдары ми қанайналысының өтпелі бұзылысы д.а.Ми қанайналысының өткінші бұзылымдары кезінде ми зақымдануының белгілері бірнеше минут,сағат (тәулік соңына дейін,яғни 24сағат) өткен соң тегіс жойылады.Клин.:жалпы милық симптом-р:бас ауруы,лоқсу,құсу,бас айналу,жалпы әлсіздік.Ошақтық ж/е өткізгіш симптом-р патол-қ ошақтың бас миы тамырлық бассейніндегі орналасуына байл.Ішкі ұйқы артериясы қанмен қамтитын аймақта болатын өткінші ишемиялық ұстама патол-қ ошаққа қарама-қарсы жақтағы қол н/е аяқтағы тұрақсыз парез бен сезімділіктің бұзылғандығы арқ.білінеді.Сонымен қатар сөйлеу мүмкіндігі,көру қабілетінің уақытша бұзылуы да мүмк.Вертебральды-базиллярлық жүйе арқ қанмен қамт-з етілетін субтенториялық кеңістікпен жартышар-ң артқы бөлік-не орн-н құрылым-да болатын өткінші ишемиялық ұстама-ға синкопальдық жағдай,бас айналу,тепе-теңдік бұзылуы,атаксия,нистагм,диплопия,фотопсия,гомонимдік гемианапсия тән.Диагн.:УЗД,РЭГ,ЭЭГ,магнитты-резонансты ангиография,сонымен қатар бас қаңқасы-ң,мойын омырт-ң,бас ми тамыр-ң рентегнологиялық зерттеу-і.Емі:алғашқы күн-де қатаң түрде төсек режимі.АД қалпына келтіру,ми қанайн.жақсарту,қан-ң ұю жылд-н төмендету,тамыр қабырғ-ң өткізг төменд,миішілік қысымды төменд,ми ісінуін болдырмау,ми метаболизмын жақсарту,жүрек қызм жақсарту.Диуретик(гидрохлоротиазид 12,5-50мг/сут),АПФ ингибитор-ы(каптоприл,эналаприл),кальций канал-ң блокатор-ы(нифедипин,верапамил),антиагрегант-р(аспирин,тромбо-АСС,курантил)антикоагулянт-р(гепарин,фраксипарин,клопидогрель).Қатты бас ауру-ы болса спазмовералгин,седалгин.
2.Жеке жүйке-ң,жүйке түбіршік-ң ж/е тармақ-ң зақымд.Жікт.Этиол.Эпид.Клин.Диагн.Емі.-Көру нервісі/ң невриті.Екі н/е бір көз/ң соқырлыққа ұшырауымен сипат-ды.Көбінесе 18-50жастағы әйел/р ауырады.Жікт.:ретробульбарлы неврит ж/е интракраниальды.Этиол.:Көбінесе шашыранды склерозда,вирусты инф/да(қызамық,қызылша,эпид/қ паротит,мононуклеоз,теміреткі),т.б.нерв жүйе/ң инф.(мерез,туберкулез,криптококкоз,саркоидоз)+саңырауқұлақ/р.Клин.:бірнеше сағ н/е тәулік ішінде бір н/е екі көз/ң көруі нашарлайды.,жарықты қабылд төменд.,центральды н/е парацентральды скатома/р болуы мүмк.,көзді қозғалтқан кезде ауырсыну сезімі.Жарыққа реакц әлсірейді,ал біріккен фотореакц керісінше кеңейеді(Маркус Гунна қарашығы).Диагн.:офтальмоскопиялық зерт/р,диагнозды нақтылау үшін бас миы/ң ж/е орбита/ң КТ,МРТ.Емі:антибиотик/р,вирус/ға қарсы преп.,микроциркуляцияны жақсартатын преп.(никотин қышқ.,пентоксифиллин),гидрокартизон,преднизолон 1мг/кг/тәу 2апта,кейін оны 1-2аптаға қысқартады.Жиі метилпреднизолонмен пульс терапия жүрг.:30мг/кг тамыр ішіне 30 мин әр 6 сағ сайын(жалпы 12доза),кейін пероральды преднизолон тағайынд 1-2апта. –Үшкіл невр/ң невралгиясы курковая аймаққа жанасқан кездегі ауырсыну/н сипат/ды.Курковая аймақ:ерін,мұрын-ерін іркіс/і,мұрын қанат/ы,қас аймақ/ы.Жікт.:2формасы бар:біріншілік(эссенциальды,идиопатиялық,типті) ж/е екіншілік(симптоматикалық).Этиол.:бас сүйегі артқы ойығының артерия н/е вена/н үшкіл нерв/ң басылып қалуы, бас сүйек/ң негізгі каналы/н өтетін жерінде компрессияға ұшырауы.Тума н/е соз/лы сырқат/р(синусит,кариес).Сирек жағд көпір-мишық/қ аймағын/ғы ісік/р.Клин.:төзімсіз ауырсыну,ұстама/р,бірнеше сек/н бірнеше мин/қа соз/ды ж/е кенет басылады.Ұстама аралық уақытта ауырсыну болмайды.Көбінесе ұстама/р вегетативті көрініспен(бет гиперемиясы,жас ағу,гиперсаливация)жүреді.Шайнау ж/е мимикалық бұлш.ет/ң рефлекторлы жиырылу.Ұстама кезінде науқас/р бір қалыпта тұрып қалады,қорқыныш сезімі болады.Көбінесе 2-3-ші тармақ/р зақымд.Невралгияда ауырсыну әртүрлі сипатта(ашитын,кесетін,шаншитын,тоқ соққандай,жарылғандай) болады.Емі:ұстамаға қарсы преп.-карбамазепин(фенлепсин,тегретол) доза/ы индивидуальды тағайынд.Ішке 1таб бастап 0,2гр 1-2рет күніне;кейін дозаны үлкейтеді 1/2таб н/е 1таб.Спазмолитикалық ж/е тамыр кеңейтетін преп.Новокаинмен ингаляция,амидопирин,диадинамикалық тоқ/р,ультрафонофорез+гидрокартизон.Медикаментозды терап көмектеспесе,хирургиялық. –Бет нервісі/ң невриті.Жиі суық мезгіл/де түрлі жаста ауырады.Этиол.:жиі себеп-инфекция.Суықтау(автомобильде ашық тереземен жүргенде,ашық тереземен ұйықтау).Отит,паротит,қабыну проц/ң,неопластика/ң асқынуы болуы мүмк.Клин.:жедел басталатын мимикалық бұлш.ет-ң параличымен көрінеді.Нервтің екі жақты зақымд-н жүреді.Басында құлақ ж/е емізікше өсіндісінде жеңіл ауырсыну болады.Кейде жас ағуы мүмк.Шилоемізікшелі өсіндіде нерв импульс/ң өткізілуі болмаса қимыл-қозғ бұз.Емі:Жедел неврит кезінде қабынуға,ісінуге қарсы,тамыр кеңейтетін,спазмолитикалық преп.Ауырсыну синдр б/са анальгетик/р.Қабынуға қарсы преп ішінен глюкокортикоид/ды(преднизолон)қолд. –Тіл-жұтқыншақ нервісі/ң невралгиясы үшкіл нерв/ң невралгиясымен ұқсас б/ды. Жікт.:Біріншілік(идиопатиялық) ж/е екіншілік(симптоматика/қ).Клин.: Пароксизмальды ауырсыну/н сипат. Ыстық,қатты,суық тамақ/ды қабылд/да,сөйлегенде,жөтелгенде,есінегенде тіл түбірі/ң,жұтқыншақ,жұмсақ таңдай/ң бір жақты ауырсынуы б/ды.Ұстама кезінде науқас/р тамақтағы құрғауға шағымд.Ұстамадан кейін гиперсаливация п.б.Ауру өршу/н ж/е ремиссиямен өтеді.Емі:пароксизмальды ауырсынуды басу үшін тіл ж/е аңқа түбірін какоин 10%еріт жағады.Ол ауырсынуды 6-7сағ/қа басады.Көмектеспесе тіл түбіріне 2-5мл 1-2% новокаин инъекциясын жасайды.Наркотикалық емес анальгетик/ді тағайынд.Бұлш.етке В1 вит,аминазин,ішке-дифенин,финлепсин.Шилотәрізді өсінді ұлғайған жағд/да оның резекциясын жасайды. Радикулит-жұлын-милық нерв түбіршек/ң зақымд.Этиол.:жиі омыртқааралық диск/ң остеохондрозы,деформацияланған спондилоартрит,диск жарығы,травма/р,омыртқа/ң қабынуы ж/е ісік/і.Клин.:2стадия.1-ші:патология/ң дамуы омыртқада(дегенеративті өзгеріс/р,қабынулық ж/е ирек неоплатикалық).Ауырсыну локализацияланған түрде,ауырлық сезімімен,қимыл-қозғ шектелуімен көрінеді.2-ші стадия түбіршектік:тұрғанда н/е тез қозғалыс кезінде жедел оқ тигендей ауырсыну. –Мойын радикулиты ауырсыну оқ тигендей сипатта болады.Науқас басын сау жаққа қарай шалқайтады.Ауырсыну шүйдеге,иық үстіне,жауырын үсті аймақ/на ж/е қол/ға беріледі.Парестезия/р қол/да,жиі саусақ/да п.б.–Иық өрімінің зақымд. Этиол.:ең жиі-травма,ауыр сумка/ды тасығанда,кескен жарақат,ұзаққа салынған жгут,т.б.Клин.:перифериялық паралич,бүкіл қолдың анестезиясы.Науқас/р иық/ң ж/е білек/ң ауырсынуына ж/е парестезия/ға шағымд.Осы жерде сезімталдық төменд.Оны Дюшенн-Эрба параличы д.а.Өрім/ң төменгі бөлігі зақымд кезінде паралич,кейін қолд/ң кіші бұлш.ет атрофия/ы дамиды.Диагн.:рентгенология,электронейромиография,УЗД,КТ,МРТ,т.б.Емі:комплексты түрде жүрг.Медикаментозды терап.Анальгетик/р,қабынуға қарсы,вит В1-В12.Лазеро- ж/е криотерапия,рефлексотерап.,электроем,озокерит,массаж,ЛФК,гирудотерап. қолд.Ісіктік ауру/р б/са хирургиялық ем.
3.Естің эпилептикалық емес пароксизмальды бұзылысы.Естің эпилептикалық емес пароксизмальды бұзылыс-на: -Дистония н/е бұлш.ет дистониялық синдромы; -Миоклоникалық синдром ж/е гиперкинетикалық жағд-ң басқа түр-і; -Бас ауруы; -Вегетативті бұзылыс-р. Дистония көбінесе бұлш.ет тарылуының үнемі н/е эпизодты түрде болуымен сипатталады.Дистониялық синдр-ң 5 формасы бар:а)Фокальды;б)Сегментарлы;в)Гемидистония;г)Генерализденген;д)Мультифокальды.Фокальды дистония тек бір ғана бұлш.ет-ң қатысуымен сипат.(«писчий спазм», «блефароспаз»).Сегментарлы дистония дененің екі қосарлы бұлш.ет-ң қатысуымен(көз-ң ж/е ауыз-ң айналмалы бұлш.ет-і,мойын мен қол).Гемидистония кезінде дененің бір бөлігінің бұдш.ет-ң қатысуымен жүреді.Көбіне аяқ ж/е қол.Генерализденген дистония-барлық дене бұлш.ет-і қатысады.Мультифокальды дист-екі н/е одан да көп дене бөлік-ң бұлш.ет-ң қатысуымен жүреді.Мысалы блефароспаз ж/е өкше дистониясы.Миоклонус бұлш.ет-ң белгілі нервке электрлі әсер етуі нәтижесінде қысқа уақытты толқынды жиырылуы.Миоклония бөлек бұлш.етпен н/е бұлш.ет-ң генерализациялық түріне алып келеді.Миоклоникалық дірілдер синхронды н/е асинхронды,көбінесе олар аритмикалық ж/е буын-ң қозғалысымен де,қозғалысынсыз да жүруі мүмк.Миоклонияның 4 түрі:а)Қыртыстық;б)Бағандық(субкортикальды,ретикулярлы);в)Спинальды;г)Перифериялық.Клиникалық көрінісінде көбіне екі формасы кезд.Олар қыртыстық ж/е бағандық.1987 жылы Марсдена классификациясы миоклония-ң 4 түрін бөлген:физиологиялық,эссенциальды,эпилептикалық,симптоматикалық.Бас ауруы ең жиі кездесетін шағым-ң бірі.1987жылы В.Н.Шток бас ауруы-ң 6 түрін бөлген:тамырлық,бұлш.еттік тырысу,ликвор динамикалық,невралгиялық,аралас,психалгия(орталық). 1988жылғы Халықаралық классификацияда бс ауруы-ң мынадай форма-ы бөлінген:мигрень,аурамен ж/е аурасыз,қысыммен жүретін бас ауру-ы,кластерлі н/е шоғырлы бас ауру-ы,созылмалы пароксизмальды гемикрания,инфекционды,ісіктік процесспен,бас-ми жарақатымен ж/е т.б.Биологиялық ж/е психосоциальды құбылыс-р мен жағдай-р вегетативті регуляцияның бұзылысына алып келуі мүмк.Клиникада ол вегетативті дисфункциямен н/е вегет.дистония-н көрінеді.Вегетативті дистония синдромы-ң 3вегет.бұзылыс-н қарастырамыз:психовегетативті,вегетативті жеткіліксіздіктің прогрессирлеуші синдромы,вегет.тамырлық трофикалық синдр.Психовегет бұз-р көбінесе эмоциональды ж/е вегет-ті полижүйелі бұз-н көрінеді.Осы топ бұзылыс-да ең жиі вегет-ті криз-р ж/е нейрогенді талма-р кезд.
4.Депрессивті эпизод(Клин.,АХЖ-10 б-ша диагн.крит.,емі)Көңіл-күй төмендеуі депрессивті жағд-ға тән.Бұл жағд науқас-да апат тәрізді субъективті күйзеліс.Негізгі белгісі қайғы-мұңмен көрінеді.Кейде бұл жағд өз-өзіне қол жұмсауға дейін жеткізеді.Мұң сезімі кейде аса айқынд.:науқас-р жан ауруына,жан н/е жүректегі ауырлық сезіміне шағымд.Депрессия қызығушылықтың,әуестіктің,талпыныс-ң төмендеуімен жүреді.Науқас сезу қабілеттілігінің жоғалғанына,қуаныш,жақын адамына деген махаббатын,аяушылық сезімін жоғалтқанына шағымд.Тәбетінің ж/е ұйқысының бұзылуымен жүреді.Депрессивті эпизодтың жеңіл,орташа ж/е ауыр дәреже-і бар.Ғ 32.0-депрессивті эпизодтың жеңіл түрі.Осы симптом-ң бір-екеуі ғана кезд.Науқас әдеттегі жұмыс-ды орындай алады.Ғ 32.1-орташа дәрежесі.Төрт ж/е одан да көп симптом-р кезд.Науқас әдеттегі жұмысты орындау кезінде қиындықты сезінеді.Ғ 32.2-психикалық симптомсыз ауыр дәрежелі депрессивті эпизод. Негізгі белгісі қайғы-мұңмен көрінеді.Кейде бұл жағд өз-өзіне қол жұмсауға дейін жеткізеді. Ғ 32.3-психопатиялық симптом-н ауыр дәрежелі депр.эпиз. Ғ 32.2 аталған сипмтом-н бірге галлюц-р,ступор,сандырақ,ешқандай активтілік болмайды.Ғ 32.8-басқа депр.эпизод/р(атипиялық депрессия/р).Ғ 32.9-анықталмаған депр.эпизод-р.
5.Патол-қ мастану(эпилептоидты ж/е параноидты форма)Патол.мастану алкогольды қабылдағаннан кейін (аз мөлшерде) жедел басталатын психикалық бұзыл-н көрінетін мастану.Науқас-р көбінесе белгілі қимыл-әрекет/ді жасай алмайды ж/е қорш.ортада дезориентацияда болады.Олар аз сөйлейді,сөйлеген жағдайда қайғы-мұңын айтып шағымданады.Патол.мастану ұйқымен аяқталады ж/е тұрғаннан кейін амнезиямен н/е күңгірттенген еспен көрініс береді.Патол-қ мастану-ң 2 формасы бар:эпилептоидты ж/е параноидты.Эпилептоидты форма ориентировка-ң бұзылуымен,қоршаған ортамен байланыс-ң үзілуімен,тез қозғыштықпен,сенімсіздік-н,ашушаңдық-н,аффективті қорқынышпен ж/е үрей-н көрінеді.Қимылдық қозу-р интенсивті,мазмұнсыз,хаосты сипатты болады.Олар ашулы,қатыгездікпен жүреді.Өз ойынан шығарылған қарсылас-на шабуылдаған кезде сөйлемей н/е сыбырлап,сирек жағд айқаймен шабуылдайды.Параноидты(галлюцинаторлы-параноидты)форма кенеттен пайда болған уайымдық сандырақпен,болмыспен қатынастың жоғалуымен,психомоторлы қозумен сипат-ды.Науқас-р қоршаған ортадағы құбылыс-ды қате қабылдауымен түсіндірілетін қисынсыз іс-әрекет/р жасайды.Олар/ң сөйлеген-і үзілісті,жеке сөз-р,фраза-р ретінде.Мұндай науқас-р бұйрық берген сияқты н/е қауіп-қатер төндіргендей болады.
6.Қызметкер/і қабылд.бөліміне...-
Психопат/қ симптом/ды айқындау:бұлыңғырлық,қысқа уақыттылық,бір жағдайдан екінші жағдайға тез ауысу,аралас сезімде болу.
Емі:Басты соматикалық ауруды емдеу.Психиатр тексергеннен кейін терапияны стационарда жүрг.Нейролептик/р(фенотиазин туынд/ы,алифатика/қ туынд(аминазин,терален),тырысуға қарсы преп(барбитурат/р,фенобарбитал),транквилизаторлар
Задача:
1.агрессия по отношению к окружающим, резкая смена настроения.
2. Дисфорическое расстройство.
3. Синдром аффективной неустойчивости (Аффективные синдромы).
Этот синдром входит в структуру следующих нозологий:
- Шизофрения, F2
- Аффективные расстройства F3
- Органические поражения головного мозга F0
- Расстройства личности и поведения у взрослых F60 (эксплозивная психопатия)
4.
5. Противосудорожный для предотвращения дисфорий – карбамазепин(начальная доза составляет 100-200 мг 1-2 раза в день. Затем дозу медленно повышают до достижения оптимального лечебного эффекта (обычно 400 мг 2-3 раза в день, максимально - 1.6-2 г/сут)
Транквилизаторы – брузепам sol. Bruzepami 0.5% 2.0 мл, в/м
9-Билет1.
Эпилепсия. Epilepsia- ұстаймын, құлаймын мағынасын білдіреді. Эпилепсия – қайталанатын, кенеттен басталатын ұстамалы, созылмалы психоневрологиялық ауру.
Этиологиясы: әртүрлі факторлар(босану кезіндегі асфиксия, гипоксия, босануда қысылу, құрғақ ұзақ босану, жедел инфекция, интоксикация, тұқым қуалау. Туа пайда болған ақаулар. ) горманальдық алмасу процесстерінің бұзылысы, инсульттан кейін қан құйылу, гематома, нейролептиктермен улану.
Жіктелуі: 1. Жергілікті 2. Жайылған
Белгілеріне қарай: идиопатиялық, симптоматикалық.
Кл бойынша: таралған :үлкен ұстама, кіші ұстама; ошақтық, біржақты.
Клиникасы: Таралымды үлкен ұстамалар кенеттен басталып үлкен эпилептикалық ұстама түрінде байқалады. 4 кезеңнен өтеді. 1к.- аура. 2к- тоникалық фаза аяқ қол б/е мимикалық қатаюы, апноэ, цианоз. 3к- клоникалық фаза еріксіз қимыл, б/е жиырылуы. 4к- патологиялық ұйқы амнезия, ұйқышылдық. Кіші ұстамалар қарапайым және күрделі абсанстарға бөлінеді. Олар тек балалық шақта ғана кездеседі. Қарапайым абсанс – қимыл, т.б әрекеттердің 5-20 секунд бойы тоқтап қалуы. Күрделі абсанстарда қысқа мерзмді естен тану ерін мен тлдің еріксіз қимылы және көз алмаларының «аларуы» болады. Атониялық абсанс- постуралдық тонустың жойылуынан науқастың құлап қалуы, ал акинетикалық- бұлшық ет тонусы өзгермейақ науқастың есінен танып құлап қалуы. Эпилептикалық статус – ұстамалар бірінен кейн бір қайталанады, ұстамалар арасында науқас есіне келмейді, тонико – клоникалық ұстама 30 минуттан ұзақ болады. Диагностикасы: ЭЭГ,КТ, МРТ. Емі: 1. Эпилептикалық статустан шығару.2 профилактикалық ем. Анти эпилептикалық препараттар: карбамазепин, вальроаттар, конвулекс, финитоин, бензодиазепин, барбитураттар, сукцинамидтер, вигабатрин, пирацетам, сульфаниламидтер, пиридоксин, кортикостреоидтар және АКТГ.
2. І. Вертеброгендік зақымданулар
1.1. Рефлекторлық синдромдар;
1.1.1. Цервикалгия;
1.1.2. Цервикокраниалгия (артқы мойын симпатикалық синдромы);
1.1.3. Цервико-брахиалгия (бұлшық ет-тонустық немесе вегетативті-тамырлық немесе нейродистрофиялық бұзылыстардың көрініс беруі);
1.2. Түбіршектік синдромдар;
1.2.1. Түбіршектердің дискогендік зақымданулары (радикулит);
1.3. Түбіршек қан тамырлық синдромдар (радикулоишемия);
2. Кеуделік деңгей;
2.1. Рефлекторлық синдромдар;
2.1.1. Бұлшықет-тонустық немесе вегетативті – висцералдық немесе нейротроптылық бүліністер арқылы білінетін торокалгия.
2.2. Түбіршектік синдромдар.
2.2.1. Түбіршектердің дискогендік (вертеброгендік) зақымдануы (радикулит). Олардың қайсысы зақымданғанын көрсету керек.
3. Бел – сегізкөз деңгейі.
3.1.. Рефлекторлық синдромдар.
3.1.1. Люмбаго (шаншу, сырқырау).
3.1.2. Люмбалгия (белдің ауыруы).
3.1.3. Люмбоишиалгия (бұлшық ет – тонустық немесе вегетативті – қан тамырлық не нейродистрофиялық бұзылыстар көрінісі).
3.2. Түбіршектік синдромдар.
3.2.1. Түбіршектердің дискогендік (вертеброгендік) зақымдануы. Түбіршектердің қайсысы (“ат құйрығын” есепке алғанда) зақымданғанын көрсету керек.
3.3. Түбіршек – қан тамырлық синдромдар (радикулоишемия).
Этиологиясы: гиподинамия, тамақтану бұзылыстары, ылғалды жерлерде жұмыс істеу, физикалық күш, брнеше сағат қозғалмай отыру, микро немесе макро травма, инфекциялық зақымдану, зат алмасу бұзылыстары, тұқым қуалаушылыққа беймділік.
Клиникасы: Бел сегізкө
3. Сана бұзылыстарының синдромдары: Делирий – сананың жедел пайда болатын күңгірттенуі. Бұл кезде уақыт және орын бойынша бағдарлау бұзылса да, өзіндк тұлғасын бағдарлау сақталады, иллюзиялар, сахна тәрізді көру галлюцинацияларының ағынымен, аурудың күрт қозуымен, бұл жағдайдан шыққаннан кейін бөліктік амнезиямен көрініс береді. 3 сатыда өтеді: 1- Гиперестезия, 2-көрген түсімен шындықты ажырата алмайды. 3- галлюцинациялармен иллюзиялар. Делирийдың аса ауыр варианттары: кәсіптк делирий- науқастың қимыл әрекеті кәсібне байланысты. Мусситирлеуші- науқас үздіксіз, түсініксіз сөздерд айтады, аяөтарын мағынасыз қозғалтады.
Онейроид- бағдарлау және өзіндік сана бұзылысымен, фантастикалық күйзелістермен және елестермен, субективті әлемде қабылданатын көріністермен және кататониялық симптоматикамен бірге жүретін түс тәрізді күңгірттенуі. Психопатологиялық өнім молдығы, анықтығы, галлюцинаторлы жіне сандырақтық жағдайлардың динамикалылығымен ауқымдылығы арасында диссоциация жүреді және біржағынанан науқастың аң таң келбетпен бір қалыпта тұрып қалуы немесе екнші жағынан біртекті кататониялық қозу жағдайында болуы. Галлюцинациялар, псевдогаллюцинациялар сандырақ шынайылылықпен араласып, науқас және айналасындағы адамдар қатысушылар болып есептеледі. Науқас атомдық соғыс, әлем күйреуі, өззе планеталарға басқа дәурге орын ауыстыру күйін кешеді (фантастикалық сандырақ.)
Аменция- кеңістікті, уақытты, жеке басын бағдарлау бұзылумен, шындықты түсну қабілетінің жоғалуымен жне осы кезеңнің толық амнезиялануымен жүретін сананың терең күңгрттенуі. Аментивті күй ауыр соматикалық және психикалық зорығу, қажу фонында дамиды.үзаққа созылады және болжамы нашар.ағымдағы оқиғаларды түсіну қабілеті жоғалады, оларды бірктірп қабылдай алмайды. Сөздері байланыссыз, қозу шеңбері аз кеңістікті алады, мағынасыз, хаосты және бас, аяқ-қолдарының қозғалуымен көрінеді.
4. Биполярлы аффективті бұзылыс депрессивті және маниакальді эпизодтардың алмасуымен жүреді. Көңіл күй және белсенділк бұзылыстарымен жүреді. Науқастың бір сәтте көңіл күйінің жоғарлауы, энергиялы, белсенділк танытуы- маникальді синдром. Енді бір сәтте көңіл күйдің төмендеу, белсенділіктің төмендеуі байқалады- депрессия. Осы екі синдромның алмасуымен көрініс береді. Аралас Биполярлы аффективті бұзылыс диагнозы мына кезде қойылады: егер екі эпизод симптомдары ауру ағымында көрінсе және бұл эпизод 2 аптадан ұзақ байқалса.
5. Алкогольді делирий- алкогольмен ұзақ уақыт интоксикация аяқталған соң пайда болатын жедел алкогольді психоз. Клиникалық көрәнәс айқын сахна тәрізді көру галлюцинацияларымен, қимылдық қозумен, делириозды синдромммен сипатталады, жиі жедел дене қызуының көтерілуімен жүреді. Алкогольді делирий- алкогольмен ұзақ ауыр улану басылған соң 1-3 куннен кейін туындайды. А.Д ерте пайда болатын белгілерінің бірі ұйқының жоғалуы. Содан кейін сахна тәрізді көру есту галлюцинациялары пайда болады.сананың делириоздф қаратуы тән.науқастың орын бойынша уақыт бойынша бағдары бұзылған. Өз жағдайына сын көз қарас болмайды. Галлюцинаторлы бұзылыстарға сәйкесі қимылдық қозу жағдайында болады. Агрессивті әлеуметтік қауіпті болып саналады. Ұзақ ұйқыдан кейін ауру психоз жағдайынан шығады. Психоздан шыққаннан кейін науқас айқын астениялық күйге түседі. Алкогольді делирий ұзақтыңы 3-4 тәулік , уақытында қолданған ем сағатын қысқартады.
6. Ер адам 69 жаста сол жақ көзінде көрудің нашарлауы.....
Задача:
1. Левосторонняя гомонимная гемианопсия.
2. Очаг в правой затылочной доле (путь от хиазма в коре)
3. Ишемический инсульт в бассейне правой задней мозговой артерии
4. ОАК, ОАМ, ЭКГ, осмотр глаз.дна, люмбальная пункция, Эхо-ЭГ, Рео-ЭГ, Ангиография, КТ, МРТ
5. Лечение:
Антикоагулянты: гепарин, варфарин (5 мг/сут в первые 4 дня.На 5-й день поддерживающую дозу 2,5-7,5 мг/сут)
Антиагреганты: трентал(0,6 мг/кг/час макс 1200мг в сут), дипиридамол(25 мг 3р/сут)
Гипербарическая оксигенация
Тромболизис(актуально в первые 3 часа) активатор тканевого плазминогена – Альтеплаза (9 мг/кг (максимум 90 мг) и вводится инфузионно капельно на протяжении 60 мин. 10% общей дозы изначально назначают в/в струйно.)
Базис-терапия: ИВЛ, санация дых.путей, предотвращение отека мозга(контроль сут.диуреза, ОЦК), стабилизация АД, купирование болевого синдрома, борьба с гипертермией.
Нейропротекторы: Цераксон 0.5 - 1 г 2р/сут в/в
10-Билет
1.Полиневропатия. Классификациясы, эпидемиологиясы, клиникасы, диагостикасы, емі. Полиневропатия – баяу салданулар н/е парездер мен сезімталдық, вегетатаивтік ж/е трофикалық бұзылыстардың аяқ-қолдаң төменгі бөлшектерінде басым байқалуымен сипатталатын шеткі нервтердің көптеп зақымдалуы. Эти. Біріншілік ж/е екіншілік инфекциялар (тұмау,эпид.паротит),уыттанулар(алкоголь, мышьяк, қорғасын, сынап), бауыр мен бүйректің созылмалы аурулары,коллогеноздар,генетикалық ферменттердің ақаулары,т.б.зат алмасу бұзылыстары әсерінен п.б.эметин,висмут,алтын тұздары,сульфаниламидтер,изониазид,антибиотиктерді т.б. дәрілерді ұзақ қолданғанда медикаментозды полиневропатия п.б. сонымен қатар иммундық,аллергиялық реакциялар да әсерін тигізеді. Классиф. 2 топқа бөлінеді:аксонопатиялар (аксондардың осьтік цилиндрлері зардап шеккенде),демиелинзирленген полиневропатия (миелинді қабық зақымданғанда). Аксонопатия – әдетте токсикалық ж/е метаболитикалық зақымдану н/е генетикалық ақау болғанда дамиды. Демиелинзирленген полиневропатия – жиі аутоиммунды н/е тұқымқуалау салдарынан дамиды. Клин. Демиелинзирленген полиневропатия кезінде ірі миелинизирленген қозғалыс ж/е сезімтал проприоцептивті талшықтар зақымдалады,миелинзирленбеген вегетативті беткей сезімтал талшықтар зақымдалмайды. Бұл кезде сенситивті атаксия,вибрациялық сезімнің жоғалуы болады. Беткей сезімталдық салыстырмалы сақталады. Аяқтың дистальды бөлігінде, кейде проксимальды бөлігінде парездер болады. Бұлшықет атрофиясы,жалпы әлсіздік болады. Этиологиясын жойғаннан кейін 6-10 аптада миелин қабығы қалпына келеді. Аксонопатия кезінде көбіне ауырсыну ж/е температураны сезіну бұзылады,амиотрофия жылдам дамиды. Алғашқы кезеңінде терең сезімталдық сақталады. Емі. Этиологиялық (м-ы, инфекциядан дамыса-антибиотик). Ауыр кезінде өмірге қажетті мүшелерді сақтауға арналған емдік шаралар жүргізіледі ж/е дезинтоксикациялайтын препараттар тағ. Полиневропатияның түріне қарамастан В тобындағы витаминдер,аскорбин қышқылы қолд. Ауырсну аса айқын байқалса новокаин электрофарезі,УЖЖ,индуктотермия,ультрадыбыс қолд. Бірінші күннен бастап дибазол қолд. Неврологиялық симптомдардың үдеуі тоқтағанда антихолинэстераздық преп.тағ. 4 бөлімді ванналар тағайындалады.
2.Жүйке жүйесінің вегетативті аурулары. Жіктелуі, этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникасы, диагностикасы, емі.
1.Вегетативті бұзылыстар - тұрақты және пароксизмальды симптомдармен көрінеді.
Этиологиясы- жедел және созылмалы инфекциялар, интоксикация, бас –ми травмасы, ми ісіктері, ми қанайналымының жеткіліксіздігі, созылмал психикалық травма, эндокринді бұзылыстар, ішкі мүшелердің жедел созылмалы аурулары.
Вегетативті тамырлық дистония
Кл.жалпы әлсіздік, шаршағыштық, физикалық және психикалық жүдеу, жүрек аймағында ауырсыну, жүрек соғысы, ауа жетіспеушілік сезімі, дем алуына қанағаттанбаушылық, тұрақсыз нәжіспен көрінеді.Тексергенде терең рефлекстердің жоғарылауы, АҚ ассиметриясы, тахикардия,пульс лабильділігі, тершеңдіктің жоғарылауы, дермографизм айқын өзгерістері, саусақ пен қабақтың треморы. Эмоциональды бұзылыстар үрей, қорқыныш(паника)- ұйқы бұзылысы.
Нейроэндокринді алмасу бұзылысы май,көмірсу, ақуыз, су-тұз алмасуы бұзылады, шөлдеу, тәбет булемия немесе анорексия түрінде және сексуальді бұзылыстар, Иценко-Кушинг, Фрелих- Бабинскийдің адипозогенитальді дистрофиясы, Симмондс, қантсыз диабет (полиурия, полидипсия,зәр салыстырмалы тығыздығы төмендеуі) дамуы мүмкін. Жас әйелдерде климакс ерте байқалуы мүмкін.
Нейродистрофиялық форма терінің трофикалық бұзылыстары (қышу,құрғау, нейродермит, жаралар) бұлшық ет, сүйек бұзылысы, асқазанның кілегейлі қабықшасы, өңеш, асқазан, он екі елі ішек перфорациясы.
Ұйқысының бұзылысы қиындықпен ұйықтау, түнгі уақытта үрейлі беткей ұйқы, күндіз ұйқышылдық, кейде гиперсомния симптомокомплекстермен көрінеді:нарколепсия, клейн-левин синдромы,пиквик синдромы.
Емі:1.симпатикалық немесе парасимпатикалық тонусқа әсер ететін препараттар –пироксан, грандаксин, эглонил, беллотаминал.2.дегидротационды препараттар3.қабынуға қарсы препараттар
4.негізгі ауруды емдеу, егер гипоталамикалық синдром екіншілік болып табылса, мұндай жағдайда дезинтоксикационды терапия, витамин В,С,Са препараттары, аминоқышқылдар,антидепрессанттар,симпатикалық тонусты төмендету үшін белок пен май, жылы ванна ,теңіз климатын шектеу.
Рейно ауруы.Этиологиясы- инфекция, эндокринді бұзылыстар, жұлынның бүйір мүйізінің тума жеткіліксіздігі.Клиникалық көрінісі 3 стадиядан тұрады.
1-стадия бұл белгілі бір аймақтағы капилляр және артериялардың кенеттен спазмының болуымен сипатталады,осы аймақтар бозғылт, сипағанда суық, кейін сезімталдық төмендейді. Ұстама ұзақтығы бірнеше мин- 1сағ және жоғары, осы ұстама біткесін, спазм қалпына келеді, ұстамалар әр түрлі уақытта қайталануы мүмкін.
2-стадия бұл асфиксия көріністерімен қосарланған, мұнда спазм көк-фиолетовый түсте көрінеді, қатты ауырсыну пайда болады, асфиксияның орнында сезімталдық жоғалады.Осы стадияның басты механизмі вена парезі. Бірнеші уақыттан кейін бұл көріністер жоғалады.
3-стадия ұзақ асфиксияның әсерінен дамиды. Бұл кезде аяқтарында ісіну, көк-күлгін түсті,қанды құрамды көпіршіктер пайда болады. Осы көпіршікті жарған кезде тіннің некрозы пайда болады, ауыр жағдайларда сүйекке дейінгі барлық тіннің некрозы пайда болады.Бұл процесс тыртық қалыптасумен аяқталады.Клиникалық көріністері жиі саусақтарда,сирек аяқта ,құлақта, мұрын ұшында пайда болады. Осы ауру ерекшелігі осы көріністердің симметриялы болуы,бұл ауру созылмалы, 10-жылға дейін созылуы мүмкін, гангрена сирек болады. Бұл кезде саусақ немесе оның бөліктерінің жансыздануы мүмкін.
Диагностикасы. Бозару ұстамасы немесе саусақтардың ұстамасы, әсіресе 2-ші,3-ші, зақымдалудың симметриялылығы, гангренаның болмауы, ауру ұзақтығы кем дегенде екі жыл.Емі. Адреноблокатор, ганглиоблокатор, транквилизатор, спазмалитикалық тамыр кеңейтуші препараттар, жылы ванна.Десимпатизация немесе преганглионарлы симпотэктомия.
ЭритромелалгияБұл тамырлардың патологиялық кеңеюі әсерінен шектелген және ауырсынулық ісінумен сипатталады.Этиологиясы капилляр, артериол, вена иннервациясының жедел тамырлық бұзылыстары. Бұлщықеттік күштеме, шаршағыштық, қатты эмоциональды уайымдау, шамадан тыс қызу.Клиникасы. Аяқтық дистальді бөлімінде дуылдататын ауырсыну және ісіну , тері қызаруы, терінің ісікпен және тершеңдікпен бірге жергілікті температура жоғарылауы, көбінесе бір аяқ зақымдалады,әдетте табан. Ауырсыну сезімдері аяқта қызған кезде, тұрғанда ,жүрген кезде күшейеді, суықта, жатқан кезде төмендейді. Ұстама ұзақтығы бірнеше мин-н- бирнеше сағ-қа дейін.Диагностикасы клиникалық көріністеріне байланысты.Емі тамыртарылтушы препараттар мезатон, изадрин, Са препараттары, актовегин, аскорбин глутамин қышқылы, седативті препараттар, венаішілік новокаин.
3.Цереброваскулярлық аурулардың алдын алу. Бірінші және екінші алдын алудың ерекшеліктері.
Біріншілік профилактика <массалық стратегия> ретінде қарастырылады, бұл кең санитарлы-просветительский жұмысты,инсульт дамуының қауіпті факторлары (темекі шегу,АҚ жоғарлауы, қант диабеті,гиперхолестеринемия,алкоголь,стресс,гиподинамия) туралы тұрғындар білімін жоғарлатуға және профилактикалық шаралары туралы бағытталған; және <жоғары қауіптегі топтар стратегиясы>, бұл специальды алгоритм негізінде ми инсульті дамуының жоғары қауіптегі топтарды қарастырады. Мұндай науқастар участкелік терапевт және невролог бақылауында жоспарлы профилактикалық курстық емін өткізеді.
Профилактиканың негізгі әдістері – ақ-ны тұрақты бақылау негізінде гипотензивті терапия, антиагреганттар қабылдау, гиполипидемиялық терапия, каротидті эндартерэктомия, ангиопластика.
Екіншілік профилактиканы инсультттан кейінгі науқастарды амбулаторлы-поликлиникалық және санаторлы этапта жүргізеді. Мақсаты – қоршаған ортадан күнделікті өмірге науқастың тәуелділігін азайту, еңбекке қайтару, қайталамалы инсульт, миокард инфаркт, жүрек қантамыр жүйесінің басқа да ауруларының даму қаупін төмендету. Мұндай науқастарға медикаментозды терапия (вазоактивті препараттар, антиагреганттар, ноотроптар, нейропротектор, витаминдер), массаж, ЛФК, психотерапия жүргізеді.
4.Обсессивті-компульсивті бұзылыстар (клиникасы, АХЖ-10 бойынша диагностикалық критериі, емі)
КлиникаШағымдары қайталамалы ауыр стереотипті, жабысқақ ойлар, образдар немесе әуестер, стереотипті формада науқас ойына қайта - қайта келетін мағынасыз деп қабылданатын және қарсыласудың сәтсіз мүмкіндігін шақырады. Компульсивті қимыл немесе ритуалдар стериотипті қимылдардың қайта –қайта қайталануларымен көрінетін, шындыққа жанаспайтын ойлармен аяқталынады. Обсессия мен компульсия, абсурдты және иррационалды түрінде көрінеді. Науқас олардан және оған қарсыласудан шаршайды. Ең жиі кездесетін жабысқақ жұқтырып алу қорқынышы (мизофобия), яғни көп сағаттар бойы қолын жуады;жабысқақ күдіктену, компульсивті тексерумен қосарланатын (есік жабық па,газ сөндірулі ма), және жабысқақ баяулану, обсессия и компульсия қосылғанда және науқас күнделікті жұмыстарды баяу орындайды.Жабысқақ ойлар .Преимущественно навязчивые мысли или размышления (умственная жвачка) (F42.0).Шешім шығаруға әкелмейтін субъективті жағымсыз, пайдасыз идеялар,қорқыныштар,образдар, альтернативті философиялық талдау.З. Фрейд «крысиного человека» деген синдромды сипаттаған, онда өткір заттардан әсіресе науқастардың бритвасынан қорқыныш сезімі.Компульсивті қимыдар (обсессивные ритуалы) (F42.1).Қауіпті жағдайларды болдырмау немесе ұқыптылыққа байланысты болатын жабысқақ қимылдар.Соның ішінде – қорқу (мысалы,жұқтыру қорқынышы- бұл қолды жууына әкелетін жабысқақ қимыл). Компульсивті ритуальды қимылдар күніне бірнеше сағат алуы мүмкін және бұл шешім қабылдай алмаушылығымен және баяулылығымен қосарланады. ТерапияАнтидепрессанттар, әсіресе трицикликалық , мелипрамин, тетрацикликалық (миансерин, мапротилин (людиомил), антиконвульсанттар, көбіне карбамазепин, парадоксальды интенция, психоанализ, ауыр жабысқақ кезінде — ЭСТ.
5.Алкогольді психоздың түрі, клиникалық сипаттамасы.Алкогольді психоз – созылмалы алкоголизмнің нәтижесінде психиканың бұзылуы. Түрлері:1.Алкогольді делирий (белая горячка)- алкогольмен ұзақ ,ауыр улану басылған соң 2-3 күннен кейін дамиды. Өте жедел дамиды. Абстинентті синдром кезіндегі соматикалық ж/е неврологиялық бұзылыстар делирийдің хабаршысы б.т. вегетатаивті бұзылыстар арта түседі,тері жабындысының гиперемиясы,гипергидроз,тахикардия күшейеді,АҚ төмендейді,тремор,бұлшықет гипотониясы,гиперрефлексия күшейеді,делирий дебютында эпилептиформды ұстамалар бақылануы мүмкін. Ерте пайда болатын белгілерінің бірі ұйқының жоғалуы,содан кейін көру ж/е есту иллюзиясы п.б.оған гипногогиялық галлюцинациялар қосылады,қорқыныш күшейеді. Алкогольді делирийдің клиникасы дамығанда сахна тәрізді шынайы көру,есту галлюцинациялары п.б.қорқыныш пен үрей дамып,өлім жақындап келе жатқандай болады,зейіні аса елітпелі,өте сенгіш болады.2.Алкогольді галлюциноз – клиникасы шынайы,вербальды галлюцинациялармен сипатталады. Галлюцинациялар науқас үшін жағымсыз сипатта болады:балағат сөздер,қауіп туғызу,жәбірлеу. Науқасты «алклголик,отбасын күйреткен маскүнем»деп айтады. Жиі үрей,күдік билейді,кейде науқас жабырқау күйде болады. Науқастың жүріс-тұрысы галлюцинация мазмұнымен анықталады. Соңына түсу,қатынас сандырақтық идеялары қосылуы мүмкін. Олар әлеуметтік қауіп тудыруы да мүмкін:себебі біреуді өлтір,ұр деген бұйрық келіп,оларды орындауы мүмкін. 3.Алкогольді сандырақ психоздары:Алкогольді параноид- клиникасында негізгі синдром қызғаныш н/е соңына түсу сандырағы б.т.әсер ету сандырақтық идеялары да кездеседі. Сандырақтық идеялар мазмұны бойынша нақты,науқастың айналасындағы шындықпен ж/е нақты адамдармен байланысты(әйелі,көршілері). Науқас күйзелісері эмоциональды қаныққан – науқастар бойын қорқыныш,үрей билейді. Олардың жүріс-тұрысы,әрекеттері сандырақ фабуласымен байланысты. Науқас агрессивті болуы мүмкін.Қызғаныш сандырағы - 40 тан асқан ерлерде кездеседі. Айналасындағы заттардың бәрін еш негізсіз қызғана береді.
4.Корсаков психозы – алкогольді делирийдің есте сақтаудың бұзылысымен жүретін жалғасы(соңы). Шеткері жүйкелердің күрделі зақымдалуы байқалады. Есте сақтаудың толық н/е жартылай бұзылысымен жүреді.
6.Науқас күндіз туыстарымен ұрысып қалып диваннан құлап түсті,көзі айналып кетті:Задача:
Клонико-тонические судороги, демонстративность поведения, сохранение реакции зрачка на свет
истерический синдром
F4. Истерический невроз диф. с эпилепсией, истерическая психопатия,
Госпит?
Психотерапия – внушение, гипноз. Неспецефич методы – электросон, рефлексотерапия, гомеопатия. Нейролептики при повышенной возбудимости – галоперидол, аминазин


11-Билет
Мигрень. Жікт,этио,эпид,клин,диаг.емі.Мигрень – француз тілінен аударғанда «гемикрания» ұстама тәрізді бас ауруы, жиі біржақты, жүрек айну, жарықтана қорқу. Мигренозды ұстама әдеттеаурамен басталады. Аура (грек тілінен самал жел, есу; син: ұстаманы алдын ала білдіру) – бас ауру ұстамасын білдіретін өзіндік сезім. Мигреннің жіктелуі: офтальмиялық, қарапайым, бет, шоғырлы бас ауруы Хортон синд, ассоцирленген. Этио: стресс, нервтік және физикалық күштеме, тағамдық факторлар, алкоголь, горманальді контрацептивтерді ішу, ұйқы, ауа райы. Эпид:мигрень созылм.ауру, популяцияның 3%-10% дейіні мигренмен ауырады. Әйелдер жиі, ерлер сирек ауырады. Мигрень ұстамалары айына 2-8 рет.
Клин:мигрень ұстамалары жиі фотофобия, фонофобия және гиперакузия, гиперосмия, жүрек айну, құсу,бас айналумен жүреді. Жедел қозғыштық немесе көңіл күйдің түсуі, ұйқышылдық, әлсіздік болады. Мигренде бас ауруы бастың жартысына, көзге, жоғарғы жақ, мойынға локализацияланады, ардайым ырғақты сипатта, кез келген қоздырғышқа күшейеді. Мигрендік ұстаманың ұзақтығы ондаған минуттардан, бірнеше сағатка дейн. Ауыр мигрендік ұстамаларда бірнеше күнге созылса, мигрендік статус деп аталады. Емі: аура кезінде эрготамин гидротартрат (0,001 мг тіл астына, 20 мин соң қайталау, тәулігіне 3 табл артық қолданбау немесе аптасына 7 табл), себебі эрготизм қауіпті. Дегидроэрготамин (15-20 тамшыдан ½ стакан суға). Ауыр мигренозды ұстама кезінде дегидратационды терапия қолд (лазикс, диакарб), ұдайы құсуда – галоперидол (0,5 % ерітіндісін 1 мл ден бұлшық етке ). Ұстамалық кезеңде антисеротонинді препарат ретінде циннаризин қолд.
Шашыранды склероз. Жікт,этио,эпид, клин,диагн,емі.
Шашыранды склероз- әр түрлі инфекциялы уытты әсерлерге (егу кезінде организмнің өзіне жат белоктармен қайта кездесуі, қайталанған вирустық аурулар – қызылша, көкжөтел, тұмау) туындайтын нейро аллергиялық , нерв жүйесінің көпошақты бұзылыстарымен сипаттталатын созылмалы демиелинизденген ауру. Этио: полиэтиологиялы ауру. Вирусты инфекция ( ретровирус, табиғи герпес вирус – 6, парамиксовирустар қызылша, сабачья чумка; короновирустар, аденовирустар;), Бактериялық инфекция. Эпид: 10000 адамға шаққанда 2 -7 шамасында адам ауырады. Нақты географиялық тәуелділік байқалады: экваторлық елдерде сирек кездеседі, солтүстікке қарай жиілейді. , клин: ШС клин.көр пирамидтық и мишықтық бүлінулерінің бірігуімен сипатталады. Алғашқы симптомдарына аяқтың шаршағыштығы, вестибулярлы бұзылыстар, парестезиялар, ауырсыну немесе көрудің уақытша төмендеуі, құрсақ рефлекстері аса айқын білінбейді. Өршіген кезеңінде аяқтың парезі, патологиялық рефлекстер, атаксиялы жүріс, адиадохокинез, интенционды діріл байқалады. ШС ауыратындарда психикалық бұзылыстарда байқалады. Олар ашуланшақ, жылауық, есте сақтау қабілеті мен өз жағдайын бағалауы төмендейді. Жікт: қыртыстық, гемиплегиялық, мишықтық, жұлындық, көздік. Диагн: ми жұлын өзгермейді немесе аса айқын білінбейтін өзгерістер болуы мүмкін. Шарко үштігі анықталады. Көру нерві үрпісі самай бөлігінің қуқылдануын, құрсақ рефлекмтерінің білінбейді. Емі: ШС емдеу кезінде ауыр дене қимылдарын қажет ететін жұмыстар істемеу, жеткілікті демалыс пен ұйқы, мезгілінде дұрыс тамақтану оңтайлы нәтижелерге жетуге ықпалын тигізеді.ШС инфекциялық аллергиялық аурулар тобына жататындығын еске ала отырып, аурулар гормондық препараттарды (0,3-0,4 мг преднизалон, 0,15 – 0,2 мг триампицинолон, 0,03 – 0.04 мг дексаметазон). Жалпы денсаулықты нығайтатын емдік шаралар, аз мөлшерде қан құю жақсы нәтиже береді. Бұлшық еттердің сіреспесін азайту үшін циклодол тағайындаймыз. Аурудың алғашқы кезінде интерферондар пайдалы.
3) Психопатологиялық синдромдар (астеникалық, Корсаковский, Кандинский-Клерамбо). Корсаковский синромы – алкогольдік психоздың психопотологиялық суретін көрсететін амнестикалық синдром. Триадасы: фиксациялық амнезия, ретроградты амнезия, конфабуляциялар. Корсаков психозында ес бұзылуымен әрқашан полинейропатия қатар жүреді, ол үлкен жарты шардан перифериялық жүйкелерге таралған дисфориялық өзгерістерді көрсетеді. , Кандинский-Клерамбо галлюцинаторлы паранойдтық синдромның жеке жағдайы и псевдогаллюцинациялар, психикалық актілердің бөтендену құбылысы автоматизмдер и әсер ету сандырағы қосылады. Автоматизм идеаторлы, сенсорлы, моторлы болып бөлінеді.Науқас өз ойын басқара отырып оны параллельді етеді, бұл идеаторлы автоматизм. Сенсорлық авт.м сезімдік таным бұзылысы, науқастың сезім и түйсіктің жасандылығы жөнінде айтуларымен сәйкес келеді. Моторлы авт.м дамуында науқаста өз қимылдары мен қызметтерін басқаруды жоғалтқандығына сенім туады: бетінде еріксіз күлкі пайда болады, аяқ қолдары еріксіз қозғалады, күрделі қимылдар жасалады, суицидальді актілер. Астеникалық синдромдар – жоғары әлсіздікпен, қозғыштықпен, көңіл- күйдің тұрақсыздық, вегетативті симптомдар жиынтығы. Астения – өте жиі кездесетін психикалық бұзылыс. Оны кез келген психикалық және соматикалық ауруларда кездестіре аламыз. Ол жиі неврологиялық синдромдармен бірге жүреді. Астенияның екі маңызды факторы: аурудың конституциональді ерекшелігі және этиологиялық фактор.
4)Тамақ қабылдау бұзылысы (клиникасы, АХЖ-10 бойынша диагностикалық критериі, емі) F 50 – Тамақ қабылдау бұзылысы – артық салмақтан арылу үшін науқастың өз еркімен тамақтан бас тартуы. Көп жағдайда қыз балаларда кездеседі. Салмақ жоғалтуға деген патологиялық құштарлық. Клинниклық көрінісі мынадай нервно психикалық ауруларда: невроз, психопатия,неврозды шизофрения, органикалық нейроэндокринопатия. Сондайақ жасөспірімдік патология дисморфофобиямен тығыз байланысты. Этаптары: бастапқы, анорексияалды немесе дисморфофобиялық,анарексиялық немесе дисморфоманиялық, кахексиялық. Емі: емі этап түрінде: 1) арнайы емес: 2-4 апта. науқастық жағдайын жақсарту. Инсулин 4ЕД бұлшық етке, күнделікті 4ЕД қосып отырады. Инсулинмен бірге глюкоза ерт 20- 40 мл 40%, 4- 20 ЕД инсулин бір шприцпен. 2) арнайы: 7-9апта. Жалпы нығайтушы терапия: транквилизаторлар седуксен, психотерапия.
5)Алькогольді мастанудың түрінің(атипиялық) өзгерісі (дисфориялық, депрессивті нұсқаулары, истерикалық көрініспен мастану).
Атипиялық алкогольдік мастану басқада психиатриялық патологиясы бар (ОЖЖ органикалық бұзылыстар, психопатология, аффективті бұзылыстар.) алкогол қолданатын науқастарда байқалады. Түрлері: дисфориялық, депрессивті, геберефрениялық, истериялық. Дисфориялық – Эксплозивті потологиясы, ОЖЖ органикалық бұзылыстары бар адамдарда кездеседі. Мастану кезінде агрессивтілік, конфликтілік жоғарлайды. Ол кезде төбелес, кезкелген адаммен конфликт, вандализм актілері, зорлауға дейн барады. Депрессивті мастану циклотикалық, невротикалық бұзылыстары бар науқастарда жиі, көңілкүйді көтеру мақсатында алкогольді сирек қолданатын науқастарда сирек кездеседі. Клиникасында науқас әрдайым ой үстінде, депрессиялық күйде болады. Суицидтік әрекеттерге дейн барады. Гебефрендік мастану науқас өзін жас бала сияқты ұстайды, орынсыз әзілдер айтады. Истериялық мастану истеройдты психопатиялық науқастарда жиі кездеседі. Өзіне көп назар аудартқысы келеді, адам көп жерлерде алкогольді көп қолданады.
6)55 жастағы ер адам, екі сағат бұрын сөйлеуінің бұзылуы мен оң жақ аяқ-қолдарының әлсіздігіне байланысты ауруханаға жеткізілді.
сенсомоторная афазия, центральный парез нижней части мимической мускулатуры справа, центральный парез глазодвигательных мышц, правосторонняя центральная гемипарез и центральная правосторонняя гемигипостезия, Девиация языка вправо.
Очаг в предцентральной извилине левого полушария, в зад. части н.лобной извилины(мот.афаз), зад. отдел и верх. височная извилины левого полушария.
ТИА в бассейне левой средне мозговой артерии, АГ 3ст.
4. ОАК, ОАМ, ЭКГ, осмотр глаз.дна, люмбальная пункция, Эхо-ЭГ, Рео-ЭГ, Ангиография, КТ, МРТ
5. Лечение:
Антикоагулянты: гепарин, варфарин (5 мг/сут в первые 4 дня.На 5-й день поддерживающую дозу 2,5-7,5 мг/сут)
Антиагреганты: трентал(0,6 мг/кг/час макс 1200мг в сут), дипиридамол(25 мг 3р/сут)
Гипербарическая оксигенация
Тромболизис(актуально в первые 3 часа) активатор тканевого плазминогена – Альтеплаза (9 мг/кг (максимум 90 мг) и вводится инфузионно капельно на протяжении 60 мин. 10% общей дозы изначально назначают в/в струйно.)
Базис-терапия: ИВЛ, санация дых.путей, предотвращение отека мозга(контроль сут.диуреза, ОЦК), стабилизация АД, купирование болевого синдрома, борьба с гипертермией.
Нейропротекторы: Цераксон 0.5 - 1 г 2р/сут в/в
12-Билет.
Жедел шашыранды энцефаломиелит. Жіктелуі, этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникасы, диагностикасы, емі.ЖШЭМ бұл аутоиммунды диссеминирлеген бас және жұлын ми ауруы болып таб.Жіктелуі:Біріншілік энцефаломиелиттің нейротроптық вирустар,оның ішінде көбінесе шұғыл энцефаломиелит вирусы әсерінен п.б мүмкіндігі өтежоғары.Екіншілік энцефаломиелиттер әр түрлі жалпы инфекциялар асқынуынан болады.Паталогиялық үрдістің орналасуына қарай жедел шашыранды энцефалиттін негізгі 4түрі кездеседі:1.меңдеген энцефаломиелит.Ми мен жұлынның сұр және ақ заттарының зақымдануымен сипатталады.2.Оптикомиелит немесе оптикоэнцефалит.Көру нервтері мен жұлын,ал кейде мидын немесе мишықтын қабаттаса зақымдануы.3.Полиоэнцефаломиелит-Сопақша мидын төменгі бөлігіндегі бас сүйек ми нервтері ядролары мен жұлынның аолдынғы мүйіздерінің бірге зақымдануы.4.менингоэнцефаломиелополирадикулоневрит-ми мен жұлының меңдеп зақымдануымен қатар,патологиялық үрдіске шеткі нерв жүйесінің де қатысуы.Этиялогиясы:ЖШЭМ вирусты инфекциялардан ,кейбір вакцинациядан соң п.б.Бөртпемен,спецефикалық емес вирусты инфекциялардан кейін дамиды.эпидемиялогиясы:Тасымалдану көзі ауру адам,алиментарлы және ауа тамшылы жолмен беріледі.мезгіл бойынша күз қыс айларында өршиді.Клиникасы:ЖШЭМ ретробульбарлы невритпен және басқада невралогиялық бұзылыстармен байқалады.Афазия,қозғалыс,сезіну бұзылысымен,атония,дене темп.жоғ,жалпы милық симптомдар:бас ауруы,өұсу,жүрек айну,психоматорлы қозу,генерализденген тырыспалы ұстамалар,санасының бұзылуы байқалады,менингиальды симптомдар.Ошақты невралогиялық бұзылыстар байқалады.Диагностикасы:Анамнез жинау,инфекциялық аурулармен,вакцинация болғанын болмағанын анықтау.КТ,МРТ.Жұлын ми сұйықтығын алу,онда лимфацитарлы плеоцит,белоктын жоғарлауы,ликвор қысымының жоғарлауы.Емі:гормонотерапия,антибиотиктермен,уротропинмен,витаминдермен т.б қоса жүргізіледі.Қалыпқа келу кезенінде массаж,емдік гимнастика қолд.
2.Лейкоэнцефалиттер. Жіктелуі, этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникасы, диагностикасы, емі.Аулудын бұл түрін 1912 жылы Шильдер суреттеп жпзған.Лейкоэнцефалит қатерлі лейкоэнцефалопатия ретінде қарастырады.ми жарты шарының ақ затында ауқымды миелинсіздендіру үрдісі байқалады.Жіктелуі:Клинико морфологиясын байланысты лейкоэнцефалит мына түрге жіктеледі:1.Жеделдеу склероздаушы лейкоэнцефалит Ван Богарто;2.периаксиальный лейкоэнцефалит Шильдера;3.Жедел гморагиялық лейкоэнцефалит.Этиялогиясы:Лекоэнц. Инфекциялық аллергиялық аурулардан п.б.Қоздырғышы миксовирустар,қызылша вирусы,құтыру вирусы,Herpes zoster осы вирустардын себебінен п.б.Эпидемиялогиясы:Инфекция көзі жабайы және үй жануарлары.Тасымалдаушылар:ixodes ricinus;ixodes persunlaktus.Жұғу жолдары:сілекей,алементарлы-шекі сут қабылдағаннан.Клиникасы:Мінез құлық өзгерісі,интелектін төмендеуі,сөздің бүзылуы.Көрмей қалу мен гомонимдік гемианопсия паталогиялық ошақ мидын шүйде бөлігінде,апроксиялық бүліністер тобе немесе мандай бөлігінде орналасқанда п.б.Гиперкинездер байқалады.Бас сүйек ми нервтерінен көбінесе көру нерві,сирек болғанымен есту және кіреберіс нервтері де зардап шегеді.Диагностика:клиникалық сипатына және патогисталогия арқылы анықталады.Невралогиялық симптоматика,лабараториялық зерттеулер,жұлын ми сұйықтығын алу Нонне Апельта реакциясы оң.Қан анализінде лейкоцитоз,СОЭ жоғарлайды.Емі:инфекцияға қарсы,уротропие,гаммаглобулин,антибиотиктер,витаминдер В1В6 В12 С,гормонотерапия,иммунодеприссантар:имуран,лейкеран,циклофосфамид тағ.
3.Ерте жастағы эпилептикалық синдромдар.Эпилепсия-әр түрлі себептерден пайда болып,ара тұра бәсендейтін,нейрондық қозулардын әсерінен қайталана беретін мидын құрыспалы,ұстамалы,созылмалы ауруы.Ұстамалардын жасқа байланысты дебюті:Жаңа туған балалардағы формасы;Нәрестелік;Балалық;Жас өспірімдік түрлерін ажыратады.Жаңа туған баланың ұстамасының себебі гипоксиялық ишемиялық энцефалопатия,бас ми жарақаты,орт.ж.ж. инфекциясы,ақаулардын дамуы және зат алмасудын бұзылысынан дамиды.Әйел жүкті кезінде нейротоксикалық заттар қабылдаса,онда бала туғаннан бірнеше күннен кейін ұстама басталады.(синдром отмены),перинотальды кезеңде де паталогиялардын себебінен де болады.Туа біткен зат алмасу бұзылысынан дамитын эпилепсиялық ұстамалар көбіне тұрақты тамақтандыру барысында 2-3күндері п.б.Басты себеп В6 витаминінің жеткіліксіздігі б.т.сонымен қатар фибрильді эпилептикалық ұстамалар ерте жаста кездеседі,яғни дене темпер.жоғ.кезінде п.б.
4.Бас ми жарағатынан кейінгі психикалық бұзылыстар. Психоорганикалық синдром.Бас ми жарақатына тікелей байланысты психикалық бұзылыстар сатылы түзіледі,психикалық синдромдардын полиморфизімімен және олардын регрессивті дамуымен сипатталады.Бас ми жарақаттарын жабық және ашық деп бөлеміз.Бас ми жарақатынан кейін психикалық бұзылыстар дамуының 4сатысын:алғашқы,жедел,реконвалесценция және алыс салдар кезендерін ажыратады.алғашқы кезең жарақат алғаннан кейін бірден науқас санасын жоғалтады,содан соң сана деңгейінің терең кома жаңдайынан есеңгіреудің жеңіл дәрежесіне дейінгі тербелістері орын алады.Жедел кезең.Бұл кезең сананың қалыпқа келуімен және жалпы милық бұзылыстардын жоғалуымен сипатталады.Жедел кезеңнің типі синдромдары адинамикалық,вегетативтік,вестибулярлы бұзылыстармен көрінетін астения бол.т.Жеңіл дәрижесінде секундтарға сөнеді,сана сөнуі да болмауы да мүмкін немесе обнубиляцияның жеңіл дәрижесі орын алуы мүмкін.Бас ми жарақатынын орташа ауырлық дәрижесінде науқас санасы бірнеше минуттан бірнеше сағ жоғалады,артынан бір сағ 1-2күген дейін сана обнубиляциясы,одан әрі қарай антероретроградты амнезия орын алады.Басми жарақатының ауыр дәрйжесінде бірнеше тәулікке созылатын сопор немесе кома бақыланады.жедел кезенде психоорганикалық синдром көріністері байқалады.Корсаков синдромы,апалликалық синдром.сонымен қатар акинетикалық мутизм бақыланады.сирек жағдайда аффектифті(дисфорияға жақын көңіл күйдің төмендеуі)және сандырақтық психоздар байқалады.Психоорганикалық синдром-психопотологиялық симптомакомплекс б.т.Басмидын зақымдануымен интелектін,естініаффектін бұзылысымен сипатталады.Жиі астениялық синдромен қосарланады.Интелектін бұзылуында-науқас өзін өзі бағалауы критикасы төмен,білімінің санымен сапасы төмендейді.Есінің төмендеуінде-есте сақтау қаб.төм.Аффектін бұз-науқастын көңіл күйі қүбылмалы болад.
5.Біріншілік, екіншілік, үшіншілік профилактикалық ауру тәуелділігі. Тәуелділік ауруларына наркомания токсикомания алкоголизм және т.б әуестік ауру түрлері жатады. Оларға профилактикалық шаралар жүргізуде біріншілік екіншілік үшіншілік профилактика шаралар орын алады. Біріншілік профилактика бағыты ауруды алдын ала ескертуге бағытталады, мұнда тәуелділікті алдын алуға отбасылық кеңес жүргізіледі; диагностика ретінде балалардан жасөспірімден тәуелділік симптомын бар жоғын білу үшін тест жұмыстары жүргізіледі. Сонымен қатар жекелеген сабақтар жүргізіледі. Екіншілік профилактикада тәуелділіктің өсуін болдырмау және олардың асқынысын ескерту бағыты жатады. Бұл жағдайда адам өз еркімен тоқтай алмайды. Сол себептен психологтардың медперсоналдардың көмегі қажет етіледі. Үшіншілік профилактикада наркомания токсокамония және әуестілікпен ауыратын науқастарға жүргізіледі.Бұл оте ауыр және ұзаққа созылатын жүйе болып табылады.Сонымен қатар науқастын отбасыныңда қатысуы маңызды орын алады.Мұнда науқастар толық жазылмасада барынша жағдайын жақсартуға,отбасына,Жұмысына оралуына бірден бір септігін тигізеді.мұнда Психологтардын,наркологтардын,яғни мед персаналдарын комегімен іске асады.
6.Науқас ұйқысының нашарлығына байланысты невропатологқа жіберілді.Тәулігіне 1-2 сағат ұйықтайтынын айтты,бірақ соған қарамастан өте белсенді,түні бойы әдеби жұмыстармен айналысады.
1. Нарушения сна, эйфоричность, гипертимия, ускорение мышления, бред величия.
2. маниакальный синдром
3.Аффективные расстройстваF3 – дифдиагноз с МДП, биполярный психоз,
4. ?
5. Маниакальное состояние купируют нейролептиками (внутримышечно аминазин или тизерцин до 2-4 мл; галоперидол по 1-2 мл) с одновременным приемом таблетированного нейролептика (аминазин 50-100 мг) и повторением (при необходимости) инъекций через 1-2 ч. Поддерживающее лечение осуществляется препаратами лития (эффект от назначения лития наступает на 8-10-й день его приема).
13-Билет
1.Бас миының атрофиялық ауруларына – ақыл есінің кемдігімен көрінетін эндогенді органикалық аурулар жатады.Олар: Альцгеймер ауруы,Пик ауруы, Гентингтон хореясы,Паркинсон ауруы және т.б. жатады.Көбініесе бұл аурулар қарттық жаста кездеседі.
-Альцгеймер ауруы – деменцияның ең жиі таралған формасы.Ең алғаш рет 1906 жылы неміс психиатры ААльцгеймер ашқан.Жиі 65 жастан асқан кісілер ауырады.Бірақ сирек ерте жаста кездесетін түрі бар.Бұл ауру кезінде бас миының ойлауға жауап беретін бөліктері зақымдалады.Негізгі өзгерістер – бас ми қыртысының атрофиясы және қарыншалардың кеңеюі КТ да көрінеді.Эпидемиология:жиі әйел адамдар ауырады 85 жастан асқан..Клиникасы:4 стадиясы бар:предеменция – кәрілікке және стресске жауап ретінде қабылдайды.айқын байқалмайды.бірақ,еске тусірудің бұзылысы байқалады,жақында болған әрекетті умытып қалады.апатия дамиды.ерте деменция – оршімелі есте сактаудың томендеуіғягни агнозия.Ен басты симптом сойлеудің бұзылуы және қабылдаумен қимыл қозғалыстың бұзылуы,апраксия және афазия.умеренная деменция – жағдайы нашарлайды,сойлеу бұзылысы болғанда,умытып калган создин орнына дурыс емес создер қолданылады,ягни парафразия.Оку және жазу бұзылысы байқалады.Зәр устай алмаушылық дамуы мумкін.Ауыр деменция – соңгы саты.Наукас сойлей алмайды немесе бир еки соз айтады.Апатия.Баска биреудің комегинсиз ештене истей алмайды.Наукас булшыкет массасын жогалтады,әлсіздігі байқалады.Емі:емделу мумкін емес.симптоматикалық.
-Гентингтон хореясы – оршімелі хорезді гиперкенезбен және деменциямен көрінетін созылмалы өршімелі тұқымқуалайтын дегенеративті ауру.1872 ж. Гентингтонмен сипатталған.Этиология: Ауру аутосомды доминантты тұқым қуалайтын ауру.Көбінесе еркектер ауырады.Патогенезі: толық анықталмаған, бас миының клеткаларында ГАМК жеткіліксіздігі байқалады.Қара заттың клеткаларында темірдің, ал эритроциттерде магнийдің деңгейі жоғарлайды.Клиника:ауру 30 жастан жоғары байқалады.Бірінші симптом болып:интеллектуальды бұзылыстарғ ал соңынан деменция байқалады.Соңымен қатар хореялық гиперкинездер байқалады:ырғақсыз,тез,ретсіз бұлшықеттердің жиырылуы .Науқас ерікті қимылдарды орындй алмайды.Бұлшықет тонусы төмен.Нейротрофикалық бұзылыстар байқалады.Ауру өршімелі.Ұзақтығы алғашқы симптомдар басталғаннан 5-10 жыл.ЭЭГ да мидың биэлектрлік белсенділігінде диффузды өзгерістер байқалады.Пневмоэнцефалографияда қарыншалардың кеңеюі байқалады.КТ да бас миы қыртысының артофиясы байқалады...Емі:допамин антогонистері қолданылады.Фенотиазин препараттар тобы – трифтиазин 7.5 – 10 мг сут + транквилизаторлар,допегитом,резерпин.
Пик ауруы – орталық нерв жүйесінің оршімелі созылмалы ауруы.50-60 жаста кездеседі.Маңдай және самай аймақтарында бас ми қыртысының деструкциясымен жыне атрофиясымен көрінеді.Симптомдары:ойлау және қабылдау бұзылысымен көрінетін ақыл есінің кемдігі мен сойлеу бұзылысы,афазия және амнезия ,анозогнозия байқалады.Клиникасы Альцгеймер ауруымен ұқсас,бірақ ауыр өтеді.
-Паркинсон ауруы – ауруды алғаш рет Паркинсон сипаттаған. Этиологиясы:әр түрлі эндогенді және экзогенді факторлардың әсерінен дамиды (жүйке жүйесінің жедел және созылмалы инфекциясы, церебральды атеросклероз, бас миының тамырлы аурулары,ісіктері,жарақаттары, фенотиазинды препараттар тобын ұзақ қолдану).Негізгі патогенетикалық звено болып – катехоламиндер алмасуының бұзылысы (дофамин,ацетилхолин,норадреналин).Клиника:негізгі клиникалық синдром – акинетикаригидті немесе гипертониялық не гипотониялық.Бүгуші поза пайда болады:басы мен кеудесі алдыға қарай иіледі;қолдары шынтақ,білек буынында, фалангаларда жартылай иілген;аяқтары тізе буынында жартылай бүгілген.Мимиканың бозару байқалады.Ерікті қозғалыстың темпі баяулайды.Жүрісі мелкие шаркающими шагами.Пропульсия байқалады – еріксіз алдыға қарай жүгіру.Ретропульсия – науқасты кеудесінен итергенде,артқа қарай жүгіреді.Латеропульсия – бүйір жаққа итергенде.Ахейрокинез – жүргенде қосымша қозғалыс болмайды.Сойлеуі монотонды,ақырын.Діріл – ритмді, регулярлы,еріктен тыс қозғалыс.
Психикалық бұзылыстар белсенділіктің төмендеуі,эмоциональді реакцияның төмендеуімен,аффективті бұзылыстармен көрінеді.Брадифрения – ойлаудың баяулауы.Қосымша зерттеу әдістері:цереброспинальді сұйықтықтың қысымы жоғарлайды.Электромиография – тыныштық жағдайда бұлшықеттердің биоэлектрлік белсенділігінің жоғарлауы.Емі:арнайы антипаркинсонизмдік препараттар,седативті препараттар,физиотерапиялық процедуралар,емдік физкультура және психотерапия.Холинолитикалық препараттар қолданылады.
2.Жүйке – бұлшық ет аурулары. Прогрессирленген бұлшықеттік дистрофия. Жіктелуі, этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникасы, диагностикасы, емі.Үдемелі бұлшықеттік дистрофия (миопатия) – бұлшықет талшықтарының жиырылу қасиесиетінің төмендеуімен, бұлшықеттердің атроиясфмен (кейде жалған гипертрофия), тонустың төмендеуімен және активті қимыл-қозғалыстың болмауымен жүретін ауруар жиынтығы.
Х-хромасомалы генетикалық ауру. Көбінесе ұл балалар ауырады. Патоморфологиясы – бұлшықет тіндерінің орынына май және дәнекер тіндер мен некроз жаулаған. Кликикасы- алғашқы белгілер баланың 1-3 жасында мықын аймағының бұлшықеттерінің әлсіздігімен, 1 жасқа дейінгі моторлық дамуының артта қалуымен байқалады. Бала жүрген кезде құлап, сүрініп қала беред,. 2-3 жасында физикалық жүктемеден кейінгі әлсіздік байқалады, жүрісі уйрек тәрізді, отырып тұруға қолдары көмектеседі. Бұлшықеттердің атрофиясы симметриялы болады, басында аяқтың проксималды бөлігінде және мықын бұлшықеттерінде атрофия дамиды, сосын уақыт өте қолдың проксималды бөлігі мен арқа бұлшықеттеріне таралады. Соның салдарынан лордозғ қанат тәрізді жауырындар байқалады. Балтыр бұлшықеттерінже жалған гипертрофия байқалады.Интеллект төмендейді. 7-10 жасында қимыл-қозғалысы шектеліп, жүрісі айқын өзгереді.14-15 жасында қозғалыссыз қалады. Диагностика-клиникасына қарайды, генетикалық зерттеуде – Х-хромасомалы, б/х-КФК 30-50 есе жоғары, бауырлық рнасаминаза жоғары.Ағымы жылдам. Емі-протездер қолданады, дистрофин және утрофин гендерін қолданады, симптоматикалық ем, ортопедті терапия. Медикаментозды: преднизалон 0,75мг/кг/тәулігіне.
Беккердің үдемелі бұлшықет дистрофиясы – рецессивті, Х-хромасомды. Таралуы белгісіз. 10-14 жастан бастап клиникасы байқалады.Дрейфустың үдемелі бұлшықеттік дистрофиясы – рецессивті, Х-хромасомды, таралуы белгісіз. 5-7 жаста көріне бастайды. Эрба-Роттың үдемелі бұлшықетті дистрофиясы – аутосмды-рецессивті. 1,5: 100000 тұрғынға. 14-16 жас шамасында айқын байқала бастайды, кейде 5-10 жаста. Физикалық жүктемеден кейінгі әлсіздік, үйрек тәрізді жүріс тән. Ландузи-Дежериннің иық-жауырын-бет миодистрофиясы – аутосмды-доминантты, 0,9-2:100000 тұрғынға. Ал,ашқы белгілер 10-20 жас аралығында байқалады. Бұлшықеттік әлсіздік пен атрофия беттің мимикалық бұлшықеттері, жауырын және иық бұлшықеттерінде тарайды.
3. Қимыл-қозғалыстардың бұзылыстары: мелшейіп қалу (психогенді, кататоникалық, галлюцинаторлық, депрессивтік, онейроидтік) және қозу
Қимыл-қозғалыстың бұзылыстарын психоматорикалық бұзылыстар деп те атайды, себебі бұл кезде науқастың қимыл-қозғалысы ғана емес психикасы да бұзылады.
Қимыл-қозғалыстың бұзылыстарының түрлері:
1.Гипокинезия, 2.Гиперкинезия, 3. Дискинезия
Гипокинезияға ступорды жатқызады. Ступор дегеніміз – қимыл-қозғалыстың, сөйлеудің, ойлаудың төмендеуімен жүретін психикалық бұзылыс.
1. Депрессивті ступор- қозғалыссыз тұрады, бірақ сыртқы ортадан әрекет етсе жауап қайтару сақталады.
2. Галлюцинаторлы ступор кезінде қозғалыс болмайды бірақ галлюцинацияға байланысты мимикалар байқалады.
3. Психогенді ступор күшті психикалық жарақатқа реакция ретінде болады. Жүректің қағысы жағарылап, артериялық қасым өзгеріп, терлегіштікпен көрінеді.
4. Кататониялық ступор кезәнде науқас ұзақ уақыт бойы бәр қалыпта мелшейіп қатып тұрады, каталепсия тән.
5. Онейроиды ступор кезінде қозғалыс болмайды, бірақ фантастикалық ойларына байланысты мимкалар озгеріп отыруы мүмкін, мысалға қуаныш сезімі немесе үрей сияқты көріністер.
Гиперкинезия кезіндегі қозу түрлері:
1. Маниакальды қозу – ақылға сыйымсыз көңіл күйдің шектен тыс жоғары болуы. Қозғалыстарның координациясы жақсы, сойлегенде қатты дауыста.
2. Истерикалық қозу – науқас өзіне көңіл аударылғанын байқағанда немесе көңіл аударту мақсатында әр түрлі қимыл-қозғалыстар жасап қозу.
3. Гебефренді қозу – гримаса, мимиканың озерістерімен жүретін ақылға қонымсыз көңіл-күйдің тым жоғары болуы, секіріп, шапалақтап жүруі, жындылықпен байқалады.
4. Галлюцинаторлы қозу – галлюцинацияға қимыл-қозғалыспен жауап беру.
4. Органикалық емес ұйқының бұзылысы (клиникасы, АХЖ-10 бойынша диагностикалық критериі, емі).
F51 Органикалық емес ұйқының бұзылысы.
Клиника: Ұйқы циклының бұзылысы байқалады – сергектік, инсомния, гиперсомния, сонымен қатара парасомния. Түнгі қорқыныштар балалық және жасөспірім шақта фантазия мен сандырақтың пайда болуына алып келеді. Ұйқы бұзылысымен қоса тітіркенгіштік, әлсіздік, еңбекке қабілетсіздік байқалады.
Диагностика: Диссомния — біріншілік психогенді жағдайлар, бұл кезде эмоционалды тұрғыда негізделген ұйқының сандық, сапалық немесе уақыттық бұзылыстаыры, яғни инсомния, гиперсомния және сергектік байқалады.
Парасомния — вұйқы барысында пайда болатын қалыптыдан тыс эпизиодты психогенді жағдайлардың болуы, оған ұйқы сұрау, қорқынышты түстер жатады.
Терапия: Бензодиазепиндер, барбитураттар, аз мөлшерде нейролептиктер, үшциклды антидепрессанттар (амитриптилин) қолданылады. Электротүс, электронаркоз және энотерапия, гипнотерапия қолданылады.
F51.0 Органикалық емес ұйқысыздық
Клиника: Қанағаттанбайтындай ұйқының ұзақтығы немесе ұйқының қанағатсыз сапада болуы. Себебі- стресс, симптомдары – үрей, алаңдаушылық, напряженность. Науқас ұйқының ұзақтығы қалыпты болса да ұйқым қанбады деп шағымданады, тітіркедіргіш және назар қоюы бұзылады.
Диагностика: Негізгі клиникалық белгілері: Ұйықыға кетудің бұзылысы, ұйқының сапасының болмауы.Ұйқының бұзылысы бір ай көлемінде кем дегенде жетісіне 3 рет бұзылады. Ұйқысыздық салдарынан әлеуметтік және профессионалды әрекетсәздәк пайда болады.
Терапия: Кешкі жылы ванна, валериана, бензодиазепины, аз дозада амитри птилина.
F51.1 Органикалық емес гиперсомния
Клиника: Науқас ынғайсыз түскі уақытта ұйқысы келетінін және транспортта ұйықтап кала беретінін айтады. Кейбіреулері ұйқыдан оянуларының қиын екенін айтып, түстері өңімен араласып адекватты емес іс-өрекеттер жасайтынына тоқталады.
Диагностика: Күндізгі уақыттада ұйқышылдық болады. Ұйқы мен ояну арасындағы уақыттың ұзаруы. Бір ай көлемінде күнде кездеседі және дистресске алып келеді, нарколепсиясыз, неврологиялық және соматикалық патологиясыз байқалатын әлеуметтік әрекетсіздік пайда болады
Терапия: стимуляциялық әсері бар ноотропты заттар, өсімдікті стимуляторлар және аз дозада мелипрамин..
F51.2 Ұйқы режимінің бұзылысы – органикалық емес сергектік.
Клиника: Ешқандай неврологиялық немесе соматикалық бұзылыстарсыз немесе психоактивті заттардың әсерінсіз адамның ұйқысын режимінің бұзылысы,яғни күні мен түні ауысып кетеді.
Диагностика: ұйқы мен сергектілік режимінде синхрондылықтың болмауы. Ұйқы уақытында ұйқысыздық, ал сергектік уақытында ұйқышылдықтың болуы. Дистресс тудырады және әлеуметтік әрекетсіздікке алып келеді.
Терапия: ұйқы-сергектік режимін қалпына келтіру ушін физикалық терапия, таңғы уақытта стимуляторлар, ал кешке бензодиазепам беріледі.
F51.3 Ұйқы сұрау (Снохождение) (сомнамбулизм)
Клиника: Ұйқының алғашқы үштен бір бөлігінде науқас көзі ашық қалпында тұрып бир жерге баруға тырысыды, көбінесе балконға, есікке қарай, кей жағдайда өзімен бірге жастығы мен көрпесін алып орынын өзгертеді. Оятуға тырысқанда негативті жауап қайтарады. Көздері ашық және жыпылықтамайды. Оянғаннан кейін –амнезия, ЭЭГ-де пароксизмальды активтілік жоқ
Диагностика: Ұйқының алғашы үштен бір бөлігінде турып немесе жүру. Жұрген кезінде бір жерге қадалып қарап тұрады, контакт жасауға реакция жоқ болады. Эпизод жайлы амнезия. Оянғаннан кейін аздаған уақыттан соң психикалық және қимылдық активтіліктің қалпына келуі. Деменция мен эпилепсияның жоқтығы.
Терапия: бензодиазепин немесе амитриптилин.
F51.4 Ұйқы кезіндегі қорқыныштар
Клиника: Түнде қорқыныш, үрей сезінеді, көзге көрінбейтін құбжықтардан тығылып қашқандай болады.
Диагностические критерии: Үреймен жүреді, тахикардия, ТАЖ жоғарылауы, терлегіштік және қарашықтың кеңеюі байқалады. Эпизодтың түнгі ұйқының алғашқы үштен бір бөлігінде болуы және 1 минуттан 10 минутқа дейін созылуы. Ояту мақсатындағы әрекеттердге реакцияның болмауы. Эпизодқа байланысты амнезия. Ісік пен эпилепсияның болмауы.
Терапия: барбитураттар, бензодиазепиндер.
F51.5 Қорқыныштар
Клиника: Көп уақыт бойы мазалайтын қайталанатын қорқынышты түстер корумен байқалады.Науқас қайтадан сол түсті күруден қорықып уйықтамауға тырысады.
Диагностика: үрейге және қорқынышқа толы түстерін науқастың есінде анық болады. Оянғаннан кейін аз уақыттан кейін сергектік тез келеді, Айқын дистресске алып келеді.
Терапия: психотерапия, психоанализ, антидепрессанттар және транквилизаторлар әсерінен ұйқыны тереңдету, карбамазепин.
F51.8 Органикалық емес ұйқының басқа да бұзылыстары.
F51.9 Органикалық емес ұйқының бұзылыстар, белгісіз.
5. Алкоголизм кезіндегі абстиненттік синдромның ерекшеліктері, терапия бағыттары.
Алкогольды абстиненттік синдром дегеніміз – алкогольды сусындарды ұзақ уақыт пайдаланғаннан кейін болатын жағдай. Алкоголизмнің II және III дәрежелерінде кездеседі. Жағдайдың ұзақтығы, вегетативті, соматикалық, неврологиялық және психикалық бұзылыстардың болуы алкоголизм дәрежесіне және адамның физиологиялық ерекшеліктеріне байланысты. Абстиненттік синдроммен қоса «тоқтату синдромы» түсінігі бірге жүреді, яғни ұзақ уақыт алкогольды сусынды қолданып жүріп тоқтатса абстинентті синдром пайда болады.
Алкогольды абстиненттік синдром дәрежелер бойынша ажыратылады.
Алкоголизмнің II дәрежесі:
I ауырлық дәрежесі (бірінші этап): Терлегіштік, ауыздың құрғауы, тахикардия, бас жазусыз активті қимыл-қозғалыс жасай алады - вегетативті- астеникалық бұзылыстар дәрежесі.
II ауырлық дәрежесі (көп күн шектен тыс пайдалану)гиперемия, көздің ақ қабығының қызаруы, тахикардия немесе қан қысымынынң кенет төмендеуі, бастың ауырлауы, құсу, қолдың қалтырауы, жүрістің бұзылысы. Бас жазусыз адам активті қимыл-қозғалыс жасай алмайды – вегетативті-соматикалық және неврологиялық бұзылыстар дәрежесі.
III ауырлық дәрежесінде үрейлі көңіл-күй, қорынышты түстермен көрінетін беткей ұйқы, өзі-өзі кінәлау, айналадағы адамдарға негетивтің болуы көрінеді – писихикалық бұзылыстадың басым болуы.
Алкоголизмнің III дәрежесі- психикалық және физикалық бұзылыстардың толық жинағы.
Абстиненттәк синдромның сау адамдардағы постинтоксиксикациялық жағдайынан айырмашылығы 3-5 күнге созылады және науқас алкоголик шыдамай алкоголь ішіп қояды. Ал сау адамдардын посинтоксикациялық жағдайы түскі уақытта қайтып кетеді.
ЕМі:
детоксикациялық терапия – энтеросорбенттер, мысалы: белсенді көмір 4-6 г тәулігіне 3-4 күн аралығында. Сонымен қатар инфузионды терапия да қолданылады.
метадоксил 600 мг тәулігіне, көк тамырға, 3 күн аралығында; сосын 1000мг тәулігіне, таблетка түрінде; ем 5-14 күн;
плазмаферез – тәулігіне бір рет жасалынады, 2-3 күн аралығында,алынатын плазма көлемі айналымдағы плазма көлемінің 10—15% құрайды.
инфузионды терапия – детоксикация мақсатында, су-электролит баллансының бұзылыстарын қалыптастыру мақсатында және сілтілі-қышқыл бұзылысты қалыптасытру үшін қолданылады. Көп жағдайда қолданылытын ерітінділердің көлемі 10-20мл/кг; инфузионды терапияны диурезді бақылай отыра жүргізу керек.
Психофармакотерапияда қолданылатын заттар:
•аффетивті, вегетативті бұзылыстар мен ұйқы бұзылысынын емдей мақсатында транквилизаторлар қолданылады; қолданылытындары: диазепам ерітіндісі (реланиум) 0,5% 2—4 мл в/м, в/в, в/в тамшылы, тәуліктік доза0,06 г дейін; феназепам ерітіндісі 0,1% 1—4 мл в/м, в/в, в/в тамшылы немесе феназепам таблетка түрінде 0,0005,-0,001, тәуліктік дозасы 0,01 г дейін; лоразепам 0,0025,тәуліктік дозасы 0,015 г дейін;
•ұйықтатқыш заттар транквилизаторлардың әсері жеткәләксіз болғанда қолданылады. фенобарбитал 0,1—0,2г-нан түнге.
•тырыспаға қарсы заттар тырыспаны алдын алу үшін. карбамазепин (финлепсин) 0,2г-нан,тәулігіне 1,2 г.
витаминотерапия – В және С тобындағы витаминдер; тиамин хлориды 5% 2—4 мл в/м, в/в тамшылы, пиридоксин гидрохлорид 5% 5—8 мл в/м, в/в тамшылы; никотин қышқылы 0,1% 1—2 мл в/м; аскорбин қышқылы 5% 5—10 мл в/м, в/в тамшылы;
ноотропты терапия - семакс 2-4 тамшыдан мұрынға күніне 2 рет, немесе пантогам 0,5-тен күніне 3 рет.
1. Псевдобульбарный синдром, центральный правосторонний гемипарез, симптом Бабинского с обеих сторон.
2. поражение корково-ядерного пути, очаг в прецентральной извилине слева.
3. ТИА в бассейне левой средне мозговой артерии, вертебро-базилярная артерия АГ 3ст.
4. ОАК, ОАМ, ЭКГ, осмотр глаз.дна, люмбальная пункция, Эхо-ЭГ, Рео-ЭГ, Ангиография, КТ, МРТ
5. Лечение:
Антикоагулянты: гепарин, варфарин (5 мг/сут в первые 4 дня.На 5-й день поддерживающую дозу 2,5-7,5 мг/сут)
Антиагреганты: трентал(0,6 мг/кг/час макс 1200мг в сут), дипиридамол(25 мг 3р/сут)
Гипербарическая оксигенация
Тромболизис(актуально в первые 3 часа) активатор тканевого плазминогена – Альтеплаза (9 мг/кг (максимум 90 мг) и вводится инфузионно капельно на протяжении 60 мин. 10% общей дозы изначально назначают в/в струйно.)
Базис-терапия: ИВЛ, санация дых.путей, предотвращение отека мозга(контроль сут.диуреза, ОЦК), стабилизация АД, купирование болевого синдрома, борьба с гипертермией.
Нейропротекторы: Цераксон 0.5 - 1 г 2р/сут в/в
15-Билет
1.Жүйке жүйесінің метаболизмді бұзылыстарымен дегенеративті тұқым қуалау аурулары. Жіктелуі, эпидемиологиясы, клиникасы, диагностикасы, емі.
Ферменттің жетіспеушілігінен болатын зат алмасы ауытқуы нерв жүйесіне уытты әсер етеді. Тұқым қуалайтын зат алмасу аруларының жартысына дерлігі ерте білініп, психика мен қимыл дамуының кідіріуі, құрыспа ұстамалары, дене өсуі мен салмақ көрсеткіштері төмендеуі түрінде сипатталады. Ауру кешеуілдеп білінген жағдайда неврологиялық симптоматика үдей түседі де, балалар барлық үйренген дағдыларынан айрыла бастайды.
Патогенезі амин қышқылы синтезін реттейтін фермент жетімсіздігіне байланысты. Сондықтан ауруларда ацидоз бен аминацидурия жағдайынада құсу, организмде судың кемуі, ұйқышылдық немесе керісінше қозу мен құрысу ұстамалары түрінде білінетін кл.белгілер жиынтығы байқалады.
Фенилкетонурия – фениналалин гидроксилалазаның туа пайда болған кемістігінен болады. Фениналаниннің тирозинге алмасуы бұзылуынан, қанда фенилаланин мөлшері жоғарылайды.
Гистидинемия – гистидинді ураканин қышқылына ауыстыратын фермент - ГИСТИДИЗАның болмауы. Гистидин алмасуының жанама туындылары – имидизилпирожүзім, имидазолсүт, имидазолсірке қышқылдарының жиналуы ОЖЖ уыттық әсер етеді.
Липид алмасуы бұзылыстары:
1. Жиынтық аурулар – ми клеткаларының басым бұзылуымен қоса патологиялық үрдіске өткізгіш жолдардың ілігуінен болатын клеткаішілік липидоздар
2. Миелиннің синтезі мен алмасуына қатысатын липидтер алмасуы бұзылысы (лейкодистрофиялар)
Клетка іші липидоздары: амавротикалық идиотия, Нимман-Пик ауруы, Гоше ауруы
Амавротикалық идиотия – көру қабілетінің үдемелі төмендеуі мен сіреспелі салдан қабаттасқан деменция түрінде білінетін тұқым қулайтын аурулар тобы.
Негізгі түрлері: Норман-Вуд, Тей-Сакс ерте балалық түрі, Бильшовский-Янскийдің кешеуілденген балалық түрі, Баттен-Шпильмейер-Фогт-Шегрен бозбалалық түрі, Куфс кешеуілденген түрі.
Лейкодистрофияның ерекше кл.белгілері – үдемелі пирамидтік, мишықтық және экстрапирамидтік бұзылымдар, бульбарлық және псевдобульбарлық симптомдар, көру мен есту қабілетінің төмендеуі, эпилепсиялық ұстамалар, үдемелі ақыл-ой кемдігі.
Түрлері:
Шольц-гринфилд метахроматикалық
Краббе глобоидты-клеткалық склероз
Галлерворден-Шпатц
Пелицеус-Мерцбахер
2.Соматоневрология. Соматологиялық аурулар кезінде жүйке жүйесінің бұзылысы.
Соматоневрология- соматикалық патологияның нерв жүйесіне әсер етуін зерттейтін неврология бөлімі. Соматогендік неврологиялық синдромдар патогенезінде зат алмасу бұзылуы жіне осыған байланысты пайда болатын уытты заттардың нерв ткані элементтері мен оларды қанмен қамтамасыз ететін қан тамырларына әсері және нерв құрылымдарының гипоксиясы маңызды роль атқарады. Неврологиялық бұзылыстардың түзілу механизімдері әртүрлі .
Жүрек және аорта бұзылыстары кезіндегі неврологиялық синдромдар.
ЖИА кезінде- неврастениялық синдром(нейроциркуляторлы астения) :жалпы әлсіздік, көп шаршағыштық вегитативті жүйенің лабильділігі, ішкі мазасыздық, бас ауыру, ұйқы бұзылысы.
Инфаркт миокарді- кардиоцеребралбді синдром, жалпы милық симптомдар : ес өзгеруі, қозғалыс бұзылысы, бас айналу, бас ауыру, жүрек айну, құсу, депрессия.
Тума жүрек ақаулары-нейроциркуляторлы астения: бас айналу, бас ауыру, жалпы әлсіздік, ұйқы бұзылысы, айқын вегетативті бұзылыстар.
Жүре пайда болған жүрек ақаулары-астениялық синдром, депрессия, жүрек тұсындағы жайсыз сезінуді жиі ойлау, өлім қорқынышы. Эмболия болған жағдайда теарада коматозды жайт, эпилептокалық ұстамалар,(гемипарз, гемиплегия, 7және12 жұп нервтер парезі афазия) дамиды.
Аорта доғасының аневризмасы-сол жақ иық,жауырын, омыртқа бағаны боймен қатты пульсирленген ауырсыну, ентігу, жөтел, тахикардия, кейде Бернер-Горнер синдромы.
Ас қорыту аурулары кезіндегі неврологиялық синдромдар.
Созылмалы гастрит, асқазан сөл бөлуінің жеткіліксіздігі, асқзан және 12елі ішек ойық жарасы,колиттер- вегито-сосудистая дистония: бас айналу, аллергиялық реакциялар, күндізгі ұйқышылдық,тез шаршағыштық. Аллергиялық синдром Захарьина –Геда аймағында. Ойық жара и колиттер кезінде Неврастеподобный синдром : тез шаршағыштық, депрессивті, ұрысқақ. Полирадикулоневриттік синдром: қол аяқтың дисталді парезі и ауырсынуы. Постгастрорезикционды синдром: тамақтағансон 20-30мин соң эпигастрида ауырсыну, жүрек айну ықылық ату.
Панкреатит, асқазан асты безінің кистасы и қан тамыр атеросклерозы, инсулома. Симптомдар: цефалгия, талмалар, бас айналу,психомоторлы қозу, эпилептикалық ұстамалар. Гипо и гипергликемиялық комалар .
Бүйрек аурулары кезіндегі неврологиялық синдромдар.
Созылмалы нефрит, пиелонефрит,поликистоз,гидронефроз,бүйрек тас аурулары. Неврастениялық синдром,радикулалгия,энцефалопатия, АГ,уремиялық кома.
Өкпе аурулары кезіндегі неврологиялық синдромдар.
Созылмалы бронхит- цефалгия:күндін уйқышыл, түнде мазасыз. Тыныс жеткіліксіздігі-неврастениялық синдром, энцефалопатия,эпилептикалық талмалар. Өкпе қабынуы- ликворда өзгеріссіз менингизм.
Қан аурулары кезіндегі неврологиялық синдромдар.
В12-тапшылық анемия-глоссит, сенсетивті атаксия, пирамидтік жол бұзылыс симптомы. Лейкоздар- ең алғашында бас ауыру, тез шаршағыштық, ұйқы бұзылысы. Кейде парестезия, 5,7,8,9 и 10жұп нервтерзақымдалуы.
Эндоркринді аурулары кезіндегі неврологиялық синдромдар.
Териотоксикоз: жалпы әлсіздік, қозғыштық, мазасыздық, экзофтальм, қарашықтың кеңеюі, қол треморі, терлегіштік. Териотоксикалық миопатия синдромы: әлсіздік, бұлшықет атрофиясы. Териотоксикалық миастения синромы кездеседі. Псевдомиотония синдр. б.е босаңсуының қиындауы. Климактериялық кезең-бет,мойын, кеуденің жоғарғы бөлігі қызуы, парестезиялар.
3. ИнтелектИнтелект-ақыл-ой,танымдық және шығармашылық қызметіне қабілет,білім,дағды игеріп,соны тәжірбиеде қолдана білу қабілеті.Интелект бұзылысында материалды анализдеуге,жинақтауға,тапқырлыққа,синтез,абстракциялық ой,түсініктер түзуге,ой түйіндеуге,қорытынды жасауға қабілеті төмендейді.Алған білім,дағды,бұрынғы тәжірбиесін жетілдіру және оларды қызметте қолданудың мүмкіндігінің жеткіліксіздігі байқалады.Интелект бұзылысыныңт негізгі синдромдары-деменция және олигофрения.
Деменция-паталогиялық үрдіс ықпалымен шақырылған тұрақты,орнына келуі қиын интелектуалды қабілеттілік жоғалуы.Бұл көбінесе салданумен жүретін ауруларда,ми қыртысындағы атрофиялық процестермен жүретін аурулар салдарынан дамиды,мысалы Альцгеймер және Пик,эпилепсия және бас ми жарақаттары кезінде.Интелект денгейі жинақталған ретінен кері дамиды.Ақыл кемдігі тотальды және лакунарлы болуы мумкін.
Лакунарлы-мұнда ес пен зейін басым бұзылады,ал пікір жасауға қабілет бірден бұзылмайды,критика және жүріс-тұрыс көпке дейін сақталып қалады.
Тотальды-ақыл әлсіздігі бірден пікір жасау қабілетінің бұзылуымен,критика,жүріс-тұрыс бұзылыстарымен сипатталады.
Олигофрения-бұл туа пайда блатын ақыл ой кемдігі.Кемақылдылық құрсақ ішінде,босану кезінде,бала туылғаннан кейін оның дамуының бастапқы сатысында мидың патолгиялық үрдіспен зақымдануының нәтижесі.Егер ақыл әлсіздігінде-интелект қалыпты денгейден төмен болса,кемақылдылықта-интеллект ешқашан ересек адамнын денгейіне жетпейді.олигофрениянын бірнеше дәрежесін ажыратамыз:идиотия,имбецильділік,дебильділік.
Идиопатия(грекше-көргенсіздік)-олигофренияның аса ауыр формасы,сөйлеудамымайды,айналасындағылардың сөзі үлкен қиындықпен қабылданады,олардың мәнін түсінбейді,тек интонация қабылданады.Идиотиямен ауыратын науқастар күтімді қажет етеді және лардың көмегінсіз өмір сүруге қабілетсіз.Олар қоршаған орт амен мүлдем қатыспайды,пассивті.эмоциялары өте кедей,жиі ашу-ыза айқын болады.
Имбецильдік(латынша әлсіз)-олигофренияның орташа дәрежесі.Имбецилдер сқйлеу функциясын игереді,бірақ олардың сөздік қоры оншақты сөзбен шектеледі.кейде лар қысқа фазалар айта алады,сөздері зат есіммен етістіктен тұрады,аграматикалы,тілдері мүкіс.Ұғымдары өте кедей,жекелігі жок-айналадағылардың іс-әрекетін қайталайды,еліктейді.Бұл науқастар өзін-өзі күтудің элементарлы дағдыларын игерген,өз бетімен өмір сүруге қабілетсіз және үнемі қорғаныс пен күтімді қажет етеді,олар ренжігіш,кек сақтағыш келеді.Имбецилдердің психикалық ақаулары физикалық және неврологиялық бұзылыстармен бірге жүреді.
Дебилдік(латынша-әлсіз)-олигофренияның жеңіл дәрежесі,ойлау қарапайымдылығымен,абстрактылы ойлау қабілетінің болмауымен көрінетін интелектуалды жеткіліксіздіктің өзіне тән сипатымен көрінеді.Дебильдік жағдайын анықтау қиын,бұнда дөрекі бұзылыстар болмайды.Науқастың сөздік қоры жеткілікті,механикалық жады жақсы блса кемақылдылықты анықтау қиындай түседі,дебилдер қарапайым ұғымдарды біріктіре алады,сөздері біртекті,кедей,ойлау өнімділігі төмен,олар тұрмыстық өмірде жақсы бағытталады,жеке өмір сүруге қабілетті,бастауыш немесе көмекші мектептерді аяқтай алады,қарапайым қызмет түріне рналаса алады және неке құра алады,олар сенгіш келеді.
4. Кемақылдылық-клиникасында интелектуалды дамудың артта қалуымен көрінетін,мидың экзогенді зақымдануы,метоболизм бұзылыстары,туа пайда болған кемістіктер және хромосомиялық анамалияларға байланысты патологиялық жағдайлар.Этиолгиялық факторына байланысты олигофренияларды 3топқа болеміз .
Бірінші топ-табиғаты эндогенді олигофрениялар,тұқым қуалаушылыққа байланысты (Даун ауруы,нағыз микроцефалия)
Екінші топ-ұрыққа,құрсақтағы балаға әртүрлі зияндылықтардын әсерінен пайда болатын олигофрения,эмбриогенездің ерте сатысында пайда болатын бас миы дамуындағы кемтарлықтар
Үшінші топ-асфиксиямен және босану кезіндегі жарақаттармен,ерте бас-ми жарақаттарымен және нейроинфекциялармен байланысты олигофрениялар.
Психикалық даму артта қалуының 3 дәрежесін ажыратады-идиопатия,имбецильдік және дебильдік.
Идиопатия(грекше-көргенсіздік)-олигофренияның аса ауыр формасы,сөйлеудамымайды,айналасындағылардың сөзі үлкен қиындықпен қабылданады,олардың мәнін түсінбейді,тек интонация қабылданады.Идиотиямен ауыратын науқастар күтімді қажет етеді және лардың көмегінсіз өмір сүруге қабілетсіз.Олар қоршаған орт амен мүлдем қатыспайды,пассивті.эмоциялары өте кедей,жиі ашу-ыза айқын болады.
Имбецильдік(латынша әлсіз)-олигофренияның орташа дәрежесі.Имбецилдер сқйлеу функциясын игереді,бірақ олардың сөздік қоры оншақты сөзбен шектеледі.кейде лар қысқа фазалар айта алады,сөздері зат есіммен етістіктен тұрады,аграматикалы,тілдері мүкіс.Ұғымдары өте кедей,жекелігі жок-айналадағылардың іс-әрекетін қайталайды,еліктейді.Бұл науқастар өзін-өзі күтудің элементарлы дағдыларын игерген,өз бетімен өмір сүруге қабілетсіз және үнемі қорғаныс пен күтімді қажет етеді,олар ренжігіш,кек сақтағыш келеді.Имбецилдердің психикалық ақаулары физикалық және неврологиялық бұзылыстармен бірге жүреді.
Дебилдік(латынша-әлсіз)-олигофренияның жеңіл дәрежесі,ойлау қарапайымдылығымен,абстрактылы ойлау қабілетінің болмауымен көрінетін интелектуалды жеткіліксіздіктің өзіне тән сипатымен көрінеді.Дебильдік жағдайын анықтау қиын,бұнда дөрекі бұзылыстар болмайды.Науқастың сөздік қоры жеткілікті,механикалық жады жақсы блса кемақылдылықты анықтау қиындай түседі,дебилдер қарапайым ұғымдарды біріктіре алады,сөздері біртекті,кедей,ойлау өнімділігі төмен,олар тұрмыстық өмірде жақсы бағытталады,жеке өмір сүруге қабілетті,бастауыш немесе көмекші мектептерді аяқтай алады,қарапайым қызмет түріне рналаса алады және неке құра алады,олар сенгіш келеді.
Олигофрения формаларыТабиғаты эндогенді олигофрениялар.Ең кең тарағаны Даун синдромы болып табыладыДаун ауруы кезінде интелектуалды жетіспеушілік көп жағдайда имбецильдік дәрежесімен жүреді.клиникасы:көз сызықтары қиғаш,көздердін ішкі бұрышындаұы тері қатпары(үшінші қабақ,эпикант),нұрлы қабат перефериясындағы депигментация аймақтары,ұшы қызарған жалпақ бет,кішкентай мұрын және кішкентай жоғарғы жақ,тілі мен жоғарғы еріннің ұлғаюы байқалады,тілінін жүлгелері терең,тістері майда сирек,аузы кішкентай,ашық күйде,жиі саливация байқалады,басы кішкентай,шүйдесі тығыздалған,саусақтары тырсиған,қысқа.Ішкі мүшелерінде даму ақаулары бар.
Құрсақтық генезді олигофрения-бұл топқа ұрық тінінің вирустармен зақымдануынан пайда болатын олигофрениялар.Вирусты эмбриопатиялардың ең жиі тараған түрі рубеоларлы эмбриопатия болып табыладыБұл жағдайда кемақылдылық идиопатия түрінде көрінеді.Эмбриопатиялар анасының тұмау,эпидемиялық паротит,гепатит,әртүрлі нейроинфекциялары нәтежиесінде дамиды.Ұрық ерте зақымданса өлі туады,ал кеш жарақаттанса олигофрения дамиды.
Постнотальды зияндылықтар нәтежиесінде дамыған олигофрениялар. Ең жиі және қолайсыз себептері босану кезіндегі жарақаттар және нәрестенің асфиксиясы блып табылады,және лар бірге кездесуі мүмкін.неврологиялық бұзылыстар байқалуы мүмкін.
Емі
Витаминотерапия(В тобының витаминдері),гаммалон,глутамин қышқылы,церебролизин.Психотикалық декомпенсация орын алған жағдайда нейролиптиктер:седуксен,аминазин,фронелон,трифтазин,галопередол,этаперазин сонымен қатар емдік-педогогикалық шаралар.
5.Алкогольді тәуелділіктің үшіншілік кезеңінің сипаттамасы. Алкоголизм кезіндегі тұлғаның өзгерісі
Алкогольді тәуелділіктің ушинши (энцефалопатиялық)сатысы. Бұл саты а-изм алдағы сатылары симптомдарының түр өзгертулерімен және олардың ауырлай түсуімен ,сондай ак жаңа симптоматиканың пайда болуымен сипатталады. Алкогольге әуестик жеңілдеу сипат алады,жабыскактық дәрежесі төмендейді. Алкогольге мәжбүрлік ұсак мәнді психогенді факторлар нәтижесинде пайда болады.Сонымен қатар алкогольдің өте аз дозасы алкогольге әуестікке алып келеді.
Алкогольге толеранттылық төмендейді ,яғни мастану күйі бастапқы және ортаңғы сатылармен салыстырғанда өте аз дозадан дамиды. Бұл кезеңде науқас бір қабылдағанда 150-200мл. арақ ішеді,осыдан кейін айқын және ұзаққа созылатын мастану пайда болады .Спиртті ішімдікті үлкен дозада қабылдаса есеңгіреу және сопор жағдайы байқалады.
Абстинентті синдром өзінің ұзақтығымен, айқын вегето-қантамырлық және соматикалық компоненттермен,неврологиялық бұзылыстармен ерекшеленеді. Науқастарда брадикардия,коллапсқа бейімділік байқалады.
Алкоголизмнің энцефалопатиялық сатысына ішімдікті күнде дробты дозалармен ішу(бірнеше сағат сайын 150мл-ге дейін)немесе науқастар бірнеше күн бойы ішетін,нағыз салынып ішу тән.Мұндай салынып ішу алкогольді физикалық көтере алмаушылық нәтижесінде құсу немесе каллаптоидты жағдай пайда болуымен байланысты аяқталады.
Алг.бұл сатысында тұлғаның алкогольдік деградациясы көріністері басым байқалады. Науқастар жүріс-тұрыстың моральді-этикалық нормаларын жоғалтады. Оларда қоршаған ортаға деген қызығушылық жоғалады,олардың бар зейіні ішкілікке жинақталады.Мнестико-интелектуальдық бұзылыстар үдейді және тереңдей түседі. Психикалық қызметтің барлық түрінен кедейленуі байкалады. Еңбекке қабілеттілік төмендейді,науқас тек квалификакацияны қажет етпейтін жұмыстарды атқаруға қабілетті,өзінің сыртқы көрінісін бақыламайды,ұқыпсыз киініп,лас болып жүреді.
Бұл сатыда дертті сипаттағы қызғаныш идеялары пайда болады,олар агрессивті әрекеттер жасаумен әлеуметтік қауіп тудыруы мүмкін. Науқастар нашар тамақтанып,айтарлықтай дене салмағын жоғалтады. Алг.соңғы сатысына созылмалы алкогольді психоздар тән.
6.Мужчина 50 лет доставлен в больницу в связи со слабостью в левых конечностях, которая возникла внезапно днём. В
1) Двигательные расстройства по центральному типу. Центральный левосторонний гемипарез.
2) Пораж. Правого полушария (прецентральная извилина).
3) Лакунарный инсульт.
4) определение холестерина, общий, бх анализ крови, ЭКГ, дуплексное сканирование артерий
5) Базисная и специфическая терапия. Первая на профилактику осложнений (гипотензивные при ад больше 200/120, маннитол – отек, регуляция водно-электролитного обмена, профил.тромбоза вен НК). Вторая – тромболизис в первые 3 часа, антиагреганты, нейропротекторы – глицин, вазоактивные препараты – кавинтон, реополиглюкин, пентоксифиллин)
16-Билет

1.ПИРАМИДАЛЫҚ ЖҮЙЕ– ми қыртысының алдыңғы орталық ирелеңінде орналасқан қозғалыс орталығының жиынтығы, олар қозғалыс клетка ядролары арқылы бас ми нервтерімен және жұлынның алдыңғы мүйізімен байланысады. Олардың байланысы алдыңғы орталық ирелеңнің ми қыртысы V қабатында орналасқан пирамида тәрізді Бец клеткаларынан басталып пирамидалық жол деп аталады.Сопақша ми мен жұлынның арасында ми қыртысы - жұлын шоғыры талшықтарының көп бөлігі қиылысады, сондықтан әрбір ми жарты шарының проекциялық зонасы дененің қарама қарсы жағындағы бұлшықеттерге жауап береді. Алдыңғы орталық ирелеңнің жоғарғы үштен бірінде орналасқан клеткалар ерікті қимылдарды және аяқ бұлшықеттерінің жиырылуын, ортаңғы үштен бірі – қол, төменгі – бет бұлшықеттерін реттейді. Пирамидалық жол ми жарты шары қыртысынан басталып, ішкі капсула, ми бағанынан өтіп өз жолында бас ми нервтерінің қозғалтқыш ядроларына, экстрапирамидалық жүйеге талшықтарын береді. Пирамидалық жүйе ОЖЖ әртүрлі бөліктерімен тікелей және қайтымды байланыс жасайды: бұлшықетте, сіңірде, байламда, орналасқан рецепторлармен қозғалыс анализаторы сезімтал өткізгіш арқылы ақпараттарды қабылдап кеңістіктегі дене қалпын өзгертеді. Сонымен қатар ми жарты шарындағы қыртыстық проекциялық қозғалыс зонасына сигналдар мишықтан, ми бағанынан, қыртыс асты түйіндерден;өз кезегінде пирамидалық жол талшықтарының бір бөлігі ыдырап негізгі шоғырда және ми түзілістерінде аяқталады.
Мишық қозғалыс координациясын және бұлшықет тонусын реттеп отырады. Архицеребеллум ақпаратты вестибулярлы жүйе және жартылай иірім өзек рецепторлары арқылы кинетикалық импульспен алады. Бұл мишықтың тепе теңдік сақтауына көмектеседі. Атаксия – қозғалыс координациясының бұзылысы. Қалыптыда қозғалыс координациясы жүйке
жүйесімен үйлесімді автоматы қимыл жасайды: мишық, терең сезімталдық, вестибулярлық аппарат. Қыртыстық, мишықтық, сенситивті, лабиринтті атаксияны бөледі. Айқын атаксия мишық зақымдалған кезде болады. Бұл кезде мақсатты бағытталған қозғалыс - жүріс бұзылысы (атаксиялық жүріс) болады. Науқас аяғын кең адымдап, мас адамның жүрісіндей, аяғымен бір орында түзу тұра алмайды. Көзін жұмғанда моторикасы нашарламайды. Бір уақытта бастапқыда ұсақ бір затты ұстауға қолын жақындатқанда ірі діріл (интенционды діріл) анықталады. Сөзін буын буынға бөліп мәнерлеп сөйлейді (скандирленген сөз). Сенситивті атаксия терең сезімталдық бұзылысынан болады. Көзін жұмғанда сенситивті атаксия күшейеді.Лабиринтті атаксия кезінде координация вестибулярлы симптомдармен бірге жүреді - бас айналу, көлденең нистагм. Қыртыстық атаксия маңдай бөлімінің жоғарғы бөлігі және шүйденің төменгі бөлігі, самай бөлігі, қыртысты мишықтық жол зақымдалған кезде анықталады.Атаксия аурудың басты симптомы болуы мүмкін. Фридрейхтің отбасылық атаксиясы балалық кезде дамиды; негізгі симптомдары қозғалыс координациясының бұзылылсы - мишықтық атаксия сенситивтік атаксиямен, сіңірлік рефлекстердің жойылуымен көрінеді. Емдеу: ширатқыш және спазмолиттік препараттар қолданылады: В1, В12, С, Е витамин, фитин, фосфан, кан кую керек. Гимнастикамен шұғыл қажет.
2 Орталық нерв жүйесінің пре және перинатальдық аурулары. Қазіргі кезде балалар ауруларының 60-80 % құрайды. Ұрықтың дамуы барысында әйелдің өзінің аурулары, сыртқы факторлар әсер етеді. Этилогиясы; физикалық , химиялық, биологиялық факторлар. Осы фактордың әсер ету мерзіміне байланысты зақымдалу 4 кезеңге бөлінеді. Гемопатия – ұрықтану алдында ата ана жыныс клеткаларының зақымдалуы. Бластопатия – бластогенез кезеңінде , яғни ұрықтанаған анлық клетканың жетілу кезеңінде зақымдалу. Ұрықтанғаннан кейінгі 3 апта. Эмбриопатия- органогенез кезінде зақымдану. Фетопатия – ұрықтың даму кезеңінде ағзаларының жетілу фазасында зақымдалуы. Клиникалық жіктемесі: 2 кезеңге бөледі:Пренатальдық - эмбриональдық /ерте фетальдық 28 дейін/. Перинатальдық – антенатальдық /28 аптадан кейін/, интранатальдық және постнатальдық. Ауыртпалық дәрежесі: Жеңіл – гемоликвородинамикалық бұзылыстар. Орташа- ісіну, көлемді қан құйылу, глиоздар. Ауыр- мидың ісінуі, атрофия. Ауру кезеңі: Жедел – 1 ай, алгашкы калыптасу – 3-4 ай, Кеш калыптасу- 4 – 12 айға дейін. Зақымдану деңгейі: ми қабықтары мен ликвор өтетін жолдар, ми қыртыстары, қыртыс асты құрылымдары, ми бағаны, мишық, жұлын, шеткі нервтер. Клиникалық синдромдары: Жедел кезең синдромдары: нерв рефлекстік қозғыштық, жалпы көңілсіздік, солғындық, адинамия, гипертензивтік, құрыспа, кома. Қалыптасу кезеңінің синдромдары: астеноневроздық, церебрастениялық, сіреспелі және босаң парездер, салдану, эпилепсия синдромдары, гидроцефальдық синдромдар , сөйлеу кідірісі , гиперкинездер болады
2 Перинатальдық зақымданулар.Перинатальдық энцефалопатия - бірнеше факторлармен қатар, гипоксия және туу кезіндегі жарақаттар әсерінен пайда болады. 3 негізгі клиникалық кезеңі бар. Жеңіл дәрежесінде асфиксия мерзімі қысқа. Орташа кезеңінде ұзағырақ асфиксия болады. Ауыр түрінде прекомалық және комалық жағдайлар басым болады. Дигностикасы: отбасылық анамнез және клиникалық қарау барысында қойылады. Перинатальды зақымдалулары бар балаларда аслғашқы 1 айында шарттыз рефлекстер болмайды не әлсіз. Мезэнцефальді позатонусты шартты рефлекстер, бұлшықет тонусының ассиметриясы, қалыптыдан ауытқуы, қозғалыстың шектелуі, саусақ треморы, атетоидты гиперкинез бола ды. Қорытынды диагноз: бала 1 жасқа толғаннан соң қойылады. Емі: Аурудың кезеңі мен ми жақымдануының дәрежесіне қарай ем жүргізіледі. Асфиксиямен туылған нәрестелерге комплексті – реанимациялық көмек, шала туылған балаларға этапты көмек көрсетіледі. Комплексті ем: медикаментозды және физиотерапиямен қатар, ортопедиялық шаралар және логапед қарамағында болады. Керек жағда хирургиялық ем қолданылады.
3 Жүйе бойынша неврологиялық статусты зерттеу әдістемесі
Для того, чтобы описать неврологический статус, необходимо обратить внимание на следующие признаки:1. Сознание (присутствует — ясное, сопор, ступор (заторможенность), отсутствует — кома).2. Зрачки (D=S; D>S, D<S анизокория; миоз, мидриаз; нистагм (вертикальный или горизонтальный; крупно- или мелкоразмашистый;паралич взора; плавающий взор; реакция зрачков на свет (содружественная или нет).3. Глазные яблоки (косоглазие; движения — в полном объёме, ограничение, отклонение, диплопия)4. Парез мимических мышц (зажмурить глаза, надуть щёки, оскалить зубы — асимметрия лица, сглаженность носогубной складки, щека парусит при вдохе) 5. Парез лицевого нерва (перекашивание лица в здоровую сторону, сглаженность лобной складки на стороне поражения, опущение угла рта, щека парусит, глазная щель на стороне поражение шире. Если больной смотрит вверх, то глазное яблоко на стороне поражения поднимается выше. Если больной зажмуривается, то верхнее веко на стороне поражения приподнято вверх.)6. Язык (по средней линии, отклонён, невозможность высунуть язык — парез подъязычного нерва)7. Речь (не нарушена, афазия, дизартрия)8. Память9. Тошнота, рвота (общемозговая симптоматика)10. Мышечная сила (сохранена, ослаблена) — пожать руки11. Координаторные пробы — пальценосовая проба, поднять и удерживать руки и ноги (целенаправленные действия — сохранены или нарушены), устойчивость в позе Ромберга.12. Парезы, параличи и плегии (геми — рука и нога с одной стороны, пара -две конечности — нижние или верхние, тетра — все, моно — одна конечность) Оценивается мышечный тонус и объём движений в конечностях13. Тактильная и болевая чувствительность (отсутствует, сохранена -снижена, повышена (гиперэстезия)).14. Судороги (локализованные или генерализованные; тонические или клонические)15. Патологические симптомы (при развитии спастического гемипареза на, стороне, противоположной очагу поражения можно выявить: Бабинского -при проведении твёрдым предметом по наружному краю стопы от пятки к пальцам происходит полное разгибание большого пальца и веерообразное расхождение остальных, Оппенгейма — при проведении пальцем руки по гребню большеберцовой берцовой кости от коленного к голеностопному суставу происходит полное разгибание большого пальца и веерообразное расхождение остальных; при тяжёлой ЧМТ или менингите, могут быть менингеальные симптомы (см.менингит)).16. Сухожильные рефлексы (повышены — гиперрефлексия, понижены -гипорефлексия)
4. Реактивті психоздар: Реактивті психоз – стрестің және қоршаған ортаның күшті қысымның салдарынан пайда болатын психоз. Көбіне әлсіз, астенизациялық инфекциямен ауырған, ауыр соматикалық аурулармен ауырған адамдарда, психопаттарда, интоксикациядан соң, бас жарақатынан соң, ұзақ уақытты ұйқысыздықтан соң пайда болады. Клиникасы: Көріністеріне қарай, жедел /шоктық/және жедел асты және созылыңқы ағымдарын ажыратады. Жедел реактивті психоздар: Жерсілкінісі, өрт, су басу, үлкен апатты жағдайлардан соң дамиды. Осындай жагдайлардан соң, аффективті-шокты реакциялар көрініс береді. Аффективті-шокты реакциялардын екі формасын: гипокинетикалық және гиперкинетикалық ажыратады.Гипокинетикалық формасында, жоғарыда айтылған факторлардын әсерінен реактивті ступор, қимылдын шектелуі болады. Эмоциональді паралич дамиды. Бұл жағдайдан шыққан соң амнезия болады. Кейін реактивті паранойд не депрессия дамиды. Гиперкинетикалық формасында: Психоматорлы қозғыштық тән. Қауіпке қарай жүгіруге дайын тұрады. Соымен қатар қорқыныш сезимі, тревога мазалайды. Бұл жағдайларға қосарлана, құсу, панос, еріксіз зәр шығару қосылады. Жедел асты реактивті психоздарға: реактивті депрессия, реактивті паранойд, галлюциноз, реактивті-истерикалық психоздар жатады. Бұл психиккалық бұзылыстардың ұзақтығы 2-4 аптадан, 2-3 айға дейін созылады. Созылыңқы реактивті психоздар: Психоздың даму барысындағы клиникалық симптомдар, толық кері қайта дамымайды. Ұзаққа /6 айдан артық, жыл не оданда көп мерзімге/ созылады. Бұл ағымы ауыр соматикалық аурулары бар, сонымен қатар созылмалы интоксикациясы бар науқастарда кездеседі. Яғни, наркомания, алкоголизм, токсикомания және психопаттарда кездеседі. Диф диагноз: шизофрения, маниакальді депрессивті психоздардан ажырату керек. Емі: науқасты госпитализациялаймыз. Комплексті ем жүргіземіз. Нейролиптиктер, транквилизаторлар, антидеприсанттар және психотерапия жүргіземіз. Алғашында жалпы және арнайы бөлімдер / паспорттық бөлім, өмір анамнезі, жалпы қарау/ жазылады және сұралады.
5. Каннабиоидтардың негізгі 3 түрін бөледі. Олар конопля өсімдігінен: марихуана, гашиш, гашиш майы алынады. Айқын жедел интоксикация мен тәуелділік ос гашишизмде байқалады. Каннабиоидтық интоксикацияның диагностикалық критериі МКБ 10,F 12.0x. Келесі психологиялық бұзылыстармен жүреді: эйфория, тежелу, тревога немесе ажитация, күмандану-параноидты көңіл күй ,уақыттың өтпеу сезімі, тез ойлай бастағанына мазасыздану, талқылаудың бұзылысы, назардың бұзылысы, реакцияғажылдамдықтың өзгерісі, тыңдау, көру, тактильді иллюзиялар, ориентировканың сақталуымен жүретін галлюцинациялар, деперсонализация, дереализация болады. Сонымен қатар: тәбет жоғарылауы, ауыздағы құрғау сезімі, тахикардия, склера өзгерісі болады.Гашиштен болатын интоксикацияның фазалары:1.2-5 мин соң басталады. Қорқыныш сезімі, қозғыш, күмандану тән. Ұзақтығы 5-10 мин. 2.Босаңсу, жеңілдік, жаны тыныш сезінеді. Қабылдаудың бұзылысы болады. Эмоция: жаны тыныш немесе қорқыныш сезімімен жүреді. Шешім шығару оңай, ойлау темпі қысқарған. Есі кіресілі шығасылы болады. Инъекция склер болады.
6.45 жастағы науқас миокард инфарктын басынан өткізді. Инфаркт кезеңінде қатты шиеленістер болған жоқ. 1. страх смерти, вегетативные реакции, кардиофобия
2. ипохондрический-фобический синдром
3. ипохондрическое расстройство F45.2 дифдиагноз с обсесивно-фобическим неврозом, депрессия, панические атаки F41.0
4.
5. В основном, применяются следующие группы препаратов:
Бета-адреноблокаторы (анаприлин, атенолол и т.п.). Бета-блокаторы частично блокируют действие адреналина на организм; их можно применять для купирования или предупреждения панической атаки .
Транквилизаторы (феназепам, алпразолам и т.п.). Транквилизаторы снижают возбудимость центральной нервной системы и таким образом прерывают паническую атаку.
17-Билет
1.Туа пайда болған аномалия, деформация және хромосомды бұзылыстары. Жіктелуі, эпидемиологиясы, клиникасы, диагностикасы,емі.Тұқым қуалайтын ауруларға жыныстық клеткаларда орналасқан және келесі ұрпаққа тарайтын хромосомалар мен гендердің өзгерісіне байланысты аурулар тобы мен даму ауытқулары жатады.Туа пайда болған аурулардың пайда болуына ата-анасынң жыныс клеткалары арқылы бала организмі қабылдаған патологиялық ауытқулар әсер етеді.Генетикалық ақпараттың ұрпаққа тарауы жыныс клеткаларының арнаулы құрылымдары–клеткалар ядросындағы хромосомалар арқылы жүзеге асады.Онда тұқым қуалаудың функционалдық бірліктер- гендер жинақталады.
Экзо-және эндогендік себептердің әсерінен эмбриогенез үрдісінде бас сүйектің,омыртқа,орталық және шеткі нерв жүйесі құрылымдарының дамуында ауытқуы болуы мүмкін.Бұл кемістіктердің пайда болуына тұқым қуалайтын ауытқулар,дизэмбриогенез,ішкі бездердің дисфункциясы,қоршаған ортада кейбір микроэлементтердің жетіспеуі,жарақаттар,шектен тыс өрескіл қимылдар,ауыр жүк көтеру,жатырдағы вирустық инфекция,дәрінің ұрыққа әсері,жүктіліктің алғашқы кезеңіндегі сәулемен емдеу ,т.б. ықпалын тигізеді.Аталмыш факторлар бірімен-бірі немесе басқа зиянды әрекеттермен қабаттасуы мүмкін.
Бас сүйек пен омыртқа жотасының дамуындағы ауытқу нерв тканінің элементтеріне оларды қысу немесе ми мен жұлын қан тамрларының патологиялық үрдіске ілігуіне байланысты ісер етеді.
Жаңа туған 100 баланың 15-20-сында туа біткен даму кемістіктері байқалады,олардың 26-28%-ы нерв жүйесінің даму ауытқуын құрайды.
МКБ10 бойынша туа пайда болған аномалия, деформация және хромосомды бұзылыстары Q әріпімен белгіленеді:
Q00-Q07 Жүйке жүйесінің туа пайда болған ақауы
Q10-Q18 Көз,құлақ,бет,мойынның туа пайда болған ақауы
Q20-Q28 Қанайналым жүйесінің туа пайда болған ақауы
Q30-Q34 Тыныс жүйесінің туа пайда болған ақауы
Q35-Q37 Ерін мен таңдайдың кеңейуі(заячья губа и волчья пасть)
Q38-Q45 Ас қорыту органдарының басқа да туа пайда болған ақауы
Q50-Q56 Жыныс мүшелерінің туа пайда болған ақауы
Q60-Q64 Зәр шығару жүйесінің туа пайда болған ақауы
Q65-Q79 Сүйек-бұлшықет жүйесі/ң деформациясы ж/е туа пайда болған ақау
Q80-Q89 Басқа да туа пайда болған ақаулар
Q90-Q99 Басқа рубрикада жіктелмеген, хромосомды ақаулар
Табиғатта мутагендік факторлардың саны көбейіп барады.Олардың ішіндегі ең көп таралған:
1)физикалық(жоғарғы температура, діріл, иондайтын радицация, атмосферадағы атомдық радиация фоны)
2)химикалық(дәрі-дәрмектер, консерванттар, инсектицидтер, гербицидтер, полимерлер, өндіріс пен ауыл шаруашылығында кездесетін химиялық зиянды заттар)
3)биологиялық(вирустар,егулер,т.б)
Әр адамның тәулігіне 20-ға жуық мутагендік факторлармен кездесетіндігі есептелген.Мутациялар гендік, хромосомалық және геномдық болып ажыратылады.
Гендікмутациялар жекелеген гендердің ішкі құрылымдарының өзгеруіне байланысты.Гендік механизмдер әр түрлі болуы мүмкін.Бұл ДНК тізбегінде жекелеген нуклеотидтердің басқаларына ауысуынан болуы ықтимал.
Хромосомалық мутациялар-бір немесе бірнеше хромосоманың құрылымдық қайта құрылуы.Хромосомалық мутациялар бірнеше түрге бөлінеді.Олар:
1)делециялар-хромосоманың шеткі жіне ортанғы бөлігінен айыру;
2)транслокациялар-хромосома бөлігінің басқа хромосомаға ауысуы;
3)инверсиялар-хромосоманың орта тұсынан үзіліп,180С-қа бұрылуы,олар гендік балансты бұзбайды,тек хромосомада орналасу тәртібін өзгертеді;
4)дупликациялар-хромосоманың жекелеген бөліктерінің екі есе ұлаюы;
5)изохромосомалар-екі иықта бірдей хромосомалық материалдың қайталануы мен екі хромосоманың бірігуінен пайда болатын хромосомалық құрылымдар;
Геномдық мутациялар-құрылымы бұзылмай, саны ғана өзгеретін хромосомалар.Геном-хромосомалардың толық жекелеген жинағына -23хромосомаға орналасқан гендер жиынтығы.Геномдық мутацияда клеткадағы гендердің көбейеді немесе азаяды.
2.Экстрапирамидалық жүйенің бұзылысымен жүйке жүйесінің тұқым қуалаушылық дегенеративті аурулары. Жіктелуі, эпидемиологиясы, клиникасы, диагностикасы, емі. Экстрапирамидтік жүйені зақымдайтын аурулар арасында балаларда ең жиі кездесетіні – Вильсон-Коновалов ауруы.
Вилсон-Коновалов ауруы. Бұл аурумен дүние жүзінде 100000-ға жақын адамдар ауырады. Оны кейде созылмалы «мыс токсикозы»деп атайды. Ауру аутосомды-рецессивті түрде тұқым қуалайды.Аурудың клиникалық белгілері білінбейтін патологиялық геннің гетерозиготтық иелері орта ессеппен 1:200 мөлшерін құрайды.Ол бауырда мыстң мөлшері азайғанда пайда болатын церуллоплазмин кемістігіне байланысты. M.H.Shokeir және D.S. Shreffer(1969) церуллоплазминнің мысты ферментативтік жолмен мысы бар ферменттерге, мысалы, цитохромоксидазаға, тасмалдауға қатысу мүмкіндігі туралы жорамал жасады. Балалар әдетте дені сау болып туылады.Өз құрбылырынан ерекшеленбей, 5 жасқа дейін жағдайдағындай дамып, өмір сүреді. Ауру 6 мен 50жас аралығында білінеді де, вирустық гепатит түрінде бозбалаларда жиі айқындалады.
Бауырда мыс алмасуының бұзылуы бауыр зақымдануына және порталдық гипертензия пайда болуын ықпал жасайтын аралас модулярлық циррозға себепші болуы мүмкін. Мыс әр түрлі ағзалар мен тканьдерде, әсіресе ми мен көз мөлдір өабына жиналады. Мыстың көз мөлдір қабынан жиналуынан Кайзер- Флейшер сақинасы байқалады.
Қандай да болсын симптомды комплекстердің басымдылығына байланысты Вилсон- Коновалов ауруының бес түрлі негізгі көріністері ажырытылады:
1)неврологиялық өзгерістер бауыр зақымдануы симптомдарымен білінетін құрсақтық;
2)көбінесе хорея типті ырғақсыз гиперкинездердің,яғни постуралдық тонус бұзылуының жиірек полиморфты эпилептикалық ұстамалармен қабаттасатын ригидті-гиперкинездік;
3)аяқ-қол дірілдеуі, акинезия мен сіреспе қатар үдей күшейетін діріл-ригидтік;
4)бас кеуде және аяқ-қолға кең тараған дірілге соңынан бұлшық ет ригидтігі қослатын дірілдік
5)экстрапирамидтік пен пирамидтік бұзылымдар, интелектің өрескел төмендеуі мен бірге эпилепсиялық талмалар түрінде білінетін экстрапирамидті қыртыстық;
Диагноз тиісті клиникалық көріністер мен қан сарысуында церуллоплазмин мөлшерінің төмендеуі (қалыпты жағдайда – 1,65-2,3ммоль/л)ескере отырып қойылада.
Емі.Бұл ауру дер кезінде анқталған жағдайда тиісті дезинтоксикациялық мыс шығаратын ем тағайындайды. Мыс шығаратын емдік шаралар әдетте Д-пенициламинді(капсула және таблетка түрінде 0,15және 0,25 ) қабылдаудан басталады. 6жастан асқан балаларға күніне 1рет 0,25г тағайындайды. Бұл ем жақсы нәтиже береді. Д-пенициламинге ұқсас әсер ететін дәрілер – трипентин мен купринил(Польша). Ауруды емдеу шаралары өмір бойы жүргізіледі.
Гентингтон хореясы 1872жылы суреттелген. Мутанттық гені жоғары пенетрантталған аутосомды-доминанттық түрде тұқым қуалайды.
Патомормологиялық көрінісі құйрықты ядро, скорлупа клеткаларында аз деңгейде үлкен жарты шардың қыртысты клеткаларында дегенеративтік өзгерістер түрінде білінеді.
Аурудың патогенезі тотықтырушы метоболизмнің өрескел өзгеруіне байланысты.
Клиникасы. Ауру 25жастан асқанда басталып, үдемелі түрде күшейе түсетін бытырынқы хорея тәрізді және атетоидты жыбырлаулар мен психикасының төмендеуі түрінде білінеді. Бет те, тіл де, аяқ та, қол да жыбырлайды. Сырқаттар ақырын биленкіреп жүреді, басын бір жағына қисайтып, оқтын-оқтын саусақтарын тарбитады. Бұлшық ет тонусы жиі төмендейді. Аурудың дамуымен қатар психикалық бұзылымдар үдейе туседі.
Емдік шара негізінен гиперкинездерді азайтуға бағытталады. Ол үшін транквилизаторлар (оксимидин, триоксазин, элениум), нейролептиктер (аминазин, трифтазин), барбитураттар қолданады. Соңғы жылдары қыртыс асты түйіндеріне стереотаксистік операциялар жасауда.
Паркинсон ауруын 1817жылы ағылшын дәрігері Джеймс Паркинсон сипаттаған. Ауру доминанттық және рецессивтік түрде тұқым қуалайды. Осы аурудан өлген науқастардың миында, әсіресе боз шар мен қара затта, нерв және түйін клеткаларында дегенеративтік өзгерістер байқалады.
Патгенезі толық зерттелмеген. Соңғы жылдары боз шар мен торлы зат байланыстары бұзылуынан торлы формациннің жұлынға жеңілдік жасау әсерлері күшейетіндігін дәлелдейтін пікір пайда болды. Допамин мен норадреналинның қыртыс асты түйіндерінде азаюы аурудың биохимиялық негізін болжауға мүмкіндік береді.
Клиникасы. Алғашқы белгілері 45-55 жаста білінеді. Клиникалық көріністері бұлшық ет қимылдарыныңжалпы бөгелісі, тұрақты дірілмен қосарланған бради- және олигокинезиялардан тұрады. Науқастың беті құбылмайды (амимия немесе гипомимия), көбіне қайғырып немесе таңданып тұрандай кейіп білдіреді. Көзі бір нүктеге қадалып, кірпігін сирек қағады.
Науқастар төсекте жатқан кездеде басын алға қарай енкейтіп жатады оны симптом «воздушной подушки» деп атайды. Қол мен аяқты ырықсыз бүгіп созғанда осы қимылдарға қатысты бұлшық еттер біркелкі кедергі жасайды. Сондықтан да бұл құбылысты «тісті дөңгелек» феномені деп атайды. Жүргенде аяғы әзер қозғалады, адымдары өте тар ,екі табанын жарыстыры жүреді «қуыршақтың жүрісі». Сырқат жүріп келе жатып тоқтаған кезде аяқтарының қимылын тежей алмай бір орында таптап тұрып қалады. Осы кейіптен қайтадан жүріп кету мүмкіндігі де қиын болады.
Емдік шаралары қимыл бөгетін,дірілді және сілекей ауды тежеуге бағытталады. Атропиндік, антигистаминдік препаратттар, нейролептиктер, L-ДОПА тағайындалады. Дәрі дәрмектермен емдеу нәтиже бермеген жағдайда стереотаксистік операция қолдануға болады.
3. Психопатологиялық синдорм; (делириозды, галлюцинаторлы, психоорганикалық).
Делирий- сананың жедел пайда болатын күнгірттенуі. Бұл кезде уақытпен орын бойынша бағдарлау бұзылсада, өзіндік тұлғасын бағдарлау сақталады, иллюзиялар, галлюцинациялар көрінеді, науқастын күрт қозуымен, бұл жағдайдан кейін бөліктік амнезиямен көрініс береді. Делирийдің 3 сатысын ажыратамыз 1. Бірінщі сатысы гиперестезиямен, көңіл күйінің өзгеруімен, әр түрлі айқын елестердін жанданыуымен. Бұл симтомдар кейде ұйқы бұзылуына алып келеді. 2. Екінші сатысында ауру көрген түсімен шындықты ажыратта алмайды. Айналасындағы шынайы өмірді иллюзия ретінде қабылдайды. 3. Үшінші сатысында шындық өмір түгелдей галлюцинациямен бейнеленеді, сандырақ ойлармен алмасады. Делиридың аса ауыр түрі кәсіптік делирий немесе мусситирлеуші делирий. Делирий соматикалық, инфекциялық аруларда, бас ми жарақатында, мидың қан тамырларының паталогиясында.
Галлюциноз – бір анализатормен шектелген сана күңгірттенуінсіз, галлюцинациямен сипатталатын жағдай. Науқас үрейлі, тынышсыз кейде керісінше тежелген болады. ЖІКТЕЛУІ; 1.ағымына байланысты: жедел, созылмалы. 2. Мазмұнына байланысты: есту, көру, тактильді галлюцинаторлар болып жіктеледі. Есту галлюцинозы- вербальды болады. Дауыс естігендей, өзара сөйлескендей, дауласқандай, науқасты кінәлағандай болады, онын өміріне қастандық жасағандай дауыстар естиді. Есту галлюцинозы аллкагальды психозда интоксикациялық психозда, нейросифилисте, ми қан тамырларынын зақымдалуында болады. Тактилды галлюцнозда- науқас терісінде, тері астында денесінде, жандіктер құрттар жыбырлап жүргендей, сезінеді. Бұл галлициноз егде жас психозында, ОЖЖ органикалық зақымдалуында кедеседі. Көру галлюцинозы- кенеттен көру қабілетін жоғалтқан адамдарда осы галлициноз формасы жиі кездеседі. Галлюциноз кезінде науқастын орын уақыт жане өзіндік тұлғасына бағдары бұзылмайды,дертті күйзеліс амнезияланбайды, яғни сана күнгірттенуі болмайды. Жедел галлюциноз кезінде науқаста үрей, қорқыныш деңгейі жоғарлайды, сананың аффективті таралуы болады.
4 . Шизофрения (ДАЖ 10 бойынша жіктелуі ) ағымдық үлгісі мен түрі.
Шизофрения- этиялогиясы анықталмаған, созылмалы агымга бейім, наукас тулғасынын типті өзгерістерімен, ембекке қабілеттілігінің тұрақты бұзылысына алыпкелетін психикалық ауру. Түйсік қабылдау ойлау, қозғалыс еріктік сферанын артүрлі дәрежедегі бұзылыстарымен жүреді.
F2-шизофрения, шизотипті және сандырақтық бұзылыстар:
F20-шизофрения, оның ішінде жеке формаларын бөледі
F20.0-параноидты
F20.1-гебефренді
F20.2-кататониялық
F20.3-ажыратылмаған
F20.4-постшизофрениялық депрессия
F20.5-резидуальды
F20.6-қарапайым
F20.8басқалары
F20.9-анықталмаған
Сонымен қатар ағым типтерін ажыратады:
F20.*0-үздіксіз
F20.*1-эпизодты үдемелі ақаумен
F20.*2- эпизодты тұрақты ақаумен
F20.*3-эпизодты ремиттирлеуші
F20.*4-толық емес ремиссия
F20.*5-толық ремиссия
F20.*8-басқа
F20.*9анықталмаған сандырақтық психоздар
F21-шизотипті бұзылыстар
F22-созылмалы сандырақтық бұзылыстар
F23-жедел жіне транзиторлы сандырақтық бұзылыстар
F24-индуцирленген сандырақ
F25-шизоаффективті психоздар
F28-өзге органикалық емес психоздар
F29-анықталмаған сандырақтық психоздар
5. Ұшатын еріткіштерді қолдану салдарынан пайда болатын психикалық және мінез-құлық бұзылыстары.
Ұшатын еріткіштердің жоғары токсикалық қасиеті көптеген бұзылыстарға алып келеді. Регулярлы бір апта ішінде қолданған адамда өзін-өзі ұстауы бұзылады. Олар агрессивті, ашушаң, қатал, тіпті болмас іс үшін үлкендермен төбелеседі. Қшатын еріткіштермен мастану кезінде либидо мен потенция жоғарлайды, сондықтан осы топтар арасында гомосексуальдар жиі кездеседі. Жасөспірімдерде қабылдау мен зейін бұзылыстары болады. 2-3 ай көлемінде жүйелі қабылдағандарда интеллектуальды касиеттері төмендейді. Деменция белгілері көрініс береді және аффективті сфераның бұзылыстары орын алады. Ұшатын еріткіштерді қолдану салдарынан пайда бұзылыстың бастысы токсикалық энцефалопатия. Барлық жағдайда ОЖЖ ошақты зақымданулары, диэнцефальді және пирамидті симптоматик.а көрініс береді. Подкорковое ядроның зақымдануынан паркинсонизм көрінуі де мүмкін. Жүйке жүйесіне де әсер етеді: ерін нистагмы, жалпы тремор, хорея тәрізді гиперкинезия, атетоз. Ұшатын еріткіштердің токсикалық қасиеті ішкі органдарды да зақымдайды: нефрит, гепатит тіпті жоғары дозада қабылдауы наукас өліміне алып келуі мүмкін.
6. 72 жастағы әйел адам жүрек қыспасымен ауыратын,
1) Орталық типті сол жақтық гемипарез, диплопия, оң жақтық мидриаз, акромод.паралич, оң жақ қастың птозы. Альтирнирлеуші Вебер синдромы.
2) Көз қозғатқыш нервтің зақымдануы. Ортанғы ми.
3) Ишемиялық инсульт.
4) МРТ, холестерин деңгейін анықтау, қанның жалпы және биохимиялық анализі, ЭКГ, МР-ангиография, атрерияның дуплексті сканирлеу.
5) Бастапқы және арнайы терапия. 1- асқынысының алдын алу (АҚ 200/120 жоғары болсв гипотензивті препараттар, ісіну мен су-электролиттік алмасудың регуляциясы үшін-маннитол, венаның тромбозының алдын-алу). 2- алғашқы 3сағатта тромболизис, антиагреганттар, нейропротектор-глицин, вазоактивті препараттар- кавинтон, реополиглюкин, пентоксифилин.
18Билет
1.Жұлынмидың тамырлық аурулары.Жіктелуі, этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникасы, диагностикасы, емі.
Жұлынмидың жедел және соз. Қанайналымының бұзылыстары ишемиялық түрде,20 жастан асқан адамдарда болады.Олар көп жағдайда жұлынми қантамырларының атеросклероздық бұзылыстарынан,омыртқа жотасының деструктивті-алмасу бұзылысынан(остеохондроз,деформацияланған спондилез).
-Жұлынмидың жедел бұзылыстарының этиол.факторы қантамырлар стенозы мен атеросклероз кезіндегі бітелу,жалпы гемодинамиканың бұзылысы,аорта патологиясы(аневризма,коарктация),ісікпен артерияның басылып қалуы,омыртқааралық диск грыжасы,омырт.остеохондрозы,васкулиттер,қан аурулары.. Жұлынмидың өтпелі бұзылыстары жедел ж/е жеделдеу дамиды ж/е анықталған неврологиялық симптомдарға алып келеді,бірақ олар бірнеше минут н/е сағат же тәулік арасында басылады..Бұл приступтар басты тез бұрып қалғанда дамиды. Осы уақытта мойын сегментінің жоғарғы бөлігінің ишемиясынан құламалы тамшы (падающая капля) синдромы (дроп-атака) дамиды.Науқаста бірден жалпы әлсіздік п.б.Бұлш.тонусы төмен.Есі сақталған.
Ұзақ уақыт жүргеннен қанайналым жетіспеушілігі дамыса,иықтарында өтпелі әлсіздік п.б,кішкене дем алғаннан кейін кетеді(миелогенная премежающая хромота).Бұл жағдай Адамкевич артериясында гемодинамика жетіспеушілігінен дамиды.
--Жедел ишемиялық спинальді инсульт бірден н/е бірнеше минут н/е сағат ішінде дамуы мүмкін,кейде тәулік ішінде.Арқаның ауырсынуы қол-аяқтың парезіне ж/е қысқа уақытқа зәршығарудың бұзылысына алып келеді. Жұлынмидың алдыңғы бөлігінің жедел ишемиясы паралич пен диссоцирленген типті сезімталдықтың бұзылыстарына алып келеді. Адамкевич артериясының окклюзиясы беткей сезімталдықтың және жабас астауының функциялларының бұзылысымен параплегияға алып келеді. Осы жағдайда трофикалық бұзылыстар да дамуы мүмкін (пролежни). ЕМІ:коллатеральдарды қосу және қанайналым жылд.жоғарлату арқ. жергілікті қанайналымды жақсарту.Бұл мақсатта тамыр кеңейткіш,жүрек-қантамыр жұмысын жақсарту,зәрайдағыш,антиегреганттар,антигипоксанттар қолд.
Окклюзиялық процесті жою мақсатында антикоагулянттар(гепарин,фенилин), компрессионды-васкулярлы бұзылыс кезінде қысылуды алдын алу қажет.Бұл үшін ортопедтік (омыртқаны тарту,корсет киу,ЛФК,омыртқа массажы) және физиотерапевттік шаралар ұйымдастырылады. Консервативті емнің нәтижесі оңтайлы болмаса хир.ем тағайындалады. Хир.ем нейрохирургтармен бірге шешілуі қажет. Барлық науқастарға ноотропты препаратта, витаминдер және биостимуляторлар (алоэ,лидаза) тағайындалады.
---Соз.жұлынмидың қанайналым.жетіспеуш. жай үдемелі спинальді симптоматикамен(тамырлық миелопатия,дисциркуляторлы миеолпатия) көрініс береді. Көп жағдайда аорта және бұтақтарының атеросклероздық бұзылысынан дамиды. Ишемиялық спинальді инсульттан кейін дамиды.Клиникасы аралас пара- ж/е тетрапарезбен,гипестезиямен,жамбас астауының бұзылытарымен сипатталады.
2.Сезімталдық ж/еолардың бұзылыстары. Бұзылыстың симптомдары ж/е синдромдары. Зерттеу әдістері.Ми қыртысына сезімталдық импульстерін жеткізетін жолдар үш невроннан тұрады.біріншісі жұлын түйінімен 5,6ж/е 10бас сүйек неврондарының астында орналасады.Түйіндегі нерв клеткалары бір бұтақты псевдоуниполярлы болады,жұлын денесіне келгенде 2ге бөлінеді.Сыртқы дендрит жұлынның сыртқы нерв рецепторларына келеді Ортаңғы (аксон)жұлынның артқы мүйізәне келеді.Жұлынның артқы мүйізі арқылы өтіп екіші невронға ауысады.Екінші неврон аксондары сұр зат тұтастығымен жұлынның алдыңғы көру жағында орналасады.Жұлынның көру төмпешігі жолын құрайды.Жұлынның әр сегменті арқылы ми бағанына кіріп артқы ішінде орналасқан көру төмпешігіне келеді.Терең ж/е жартылай жанасу сезімталдықтар жұлынның артқы деңгейіне өтеді.Артқы діңгекте терең ж\е үстірт жанасу талшықтары Голль ж/е Бурдах будаларын құрайды.Голль аяқ пен дененің төменгі бөлігінің импулстарын алып жүреді.Бурдақ дененінің жоғ бөлігінінің импульс алып жүреді.Екінші неврон аксондары аркылы олива денгейінде айкасып медиалді тұзак түрінде байланысып көру төмпешігінің ішкі ядросында аякталады.кору томпешігінінің артқы ядросында үшінші неврон клеткалар орналасады
.Лассег симтомы шалқасынан жаткан сырқаттың созылып жаткан аягын өкшесінен ұстап жоғары көтерген кезде белі мен аяғы шонданай нерві бойымен сыздап ауырады.
Нери симптомы Шалкасынан жаткан сыркаттын басын дәрігер қолымен иіп қозғаса бел сегіз көз тұсы сырқырап ауырады.
Штрюмпель Маскевич симптомы Етпетінен жаткан наукасты аяғын қылтасынан бүккен сәтте санның алдыңғы тұсынан ауырсыну білінеді
.Вассерман сим.Етпетінен жатқан наукастың аяғын мүмкіндігінше жазып байқағанда санның алдыңғы жағынан ауырсыну білінеді.
Сикар симптомы.Аяқтың ұшын шұғыл бүккенде шонданай нервінің ауырсыну.Бонн сим.Аяқтың жамбас сан ж/е тізе буынын иілген бойы бүгу арқылы бел тұсында ж/е шонданай нерві өтетін тұстарда ауырсыну білінеді.
Турын симп.аяқ ұшының үлкен бақайын шұғыл созғанда балтыр бұлшық етінің ауырсынуы.Брагард симп.жамбас сан буыны бүгілген тізе буынында созылған аяқтың ұшын жазғанда ауырсынудың күшеюі
.СиндромдарМононевриттік синдром сыртқы нервтің жекелеген біреуінің зақымдануы.Полиневриттік синдр.Сыртқы нервтердің ең тысқары ұштарының зақымдануы нәтижесінде қол мен аяқтың төменгі тұстары шыдатпай қақсау н/е жансыздануы.Өрімдік синдром нерв өрімдерінің зақымдануына байланысты сезімталдықтың бұзылыуы. Түбірлік синдр.Жұлынның артқы түбіршіктерінің зақымдануы арқылы сезімталдықтың бұзылуы .Сегменттік артқы мүйіз синдр.Жұлынның сұр затының артқы мүйізі зақымдануына байланысты сезімталдықтың бұзылуы.Коммисуральдық сегменттік синдром жұлын сұр затының тұтасқан жерінің алдыңғы жағы ,яғни ауырсыну мен ыстық суық сезімталдығын өткізетін жолдың көру төмпешігіне дейінгі аралығының айқасқан тұсы зақымдануы.Өткізгіш жұлын синдр.жұлынның көлденеңнен немесе бүйір ж/е артқы бағаналары зақымданғанда кездесетін сезімталдықтың бұзылуы.Броун Секар синдромы жұлынның көлденеңінен жартылай зақымдануына байланысты сезімталдықтың ауытқуы
Бұлшық ет буын сезімталдығы.Дәрігер сырқаттың қол аяғының буындарын бүгіп, жазып екі жағына қарай кайырып байқайды.
Діріл сезімталдығы.Дәрігер дірілдеп тұрған камертонның сирағын адам денесіндегі қақ сүйектерге жанастырады сырқаттың дірілдің сезілмеу деңгейін симметриялық екі жағын сұрап біліп отырады.
Салмакты сезіну.Дәрігер наукастың екі қолын алдына созғызып алақанына әр түрлі салмақтағы таразы тастарын қойып бақылайды.Кинесткалық сезім дәрігер саусағымен науқастың терісін ар тұсынан қатпарлап ұстап, жоғары төмен оңға солға қозғайды. Үстірт сезімталдықты зерттеу.Жанасу сезімталдығын тексеру кезінде дәрігер бір шоқ мақта н\е қыл шашағын алады да сырқаттың бас,дене,аяқ-қол терілерін әр түрлі жерлеріне тигізеді. Ауырсыну сезімталдығын тексеру үшін дәрігер түйреуіш ұшымен бастың,дененің,аяқ-қолдың әрбір жерін симметриялық шамада екі жағынан жеңіл түртеді.Температура сезімталдығын тексеру үшін бір пробиркаға қызуы 40градустай , екінші пробиркаға 18-20 градус шамасында су құцып алған дәрігер пробиркалардың түбін адамның бетіне, денесіне, қол – аяғына симметриялы қашықтықта әр жерден тигізеді. Екі өлшемді кеңістікті сезіну.Дәрігер көзі жұмулы науқастың терісне цифрларды немесе қарапайым геометриялық кескіндер салу арқ.Стереогностикалық сезім.Науқастың қолына ұсақ түйек бұйымдарды сипап білуді өтіну арқылы.
3.Балалардың церебральді салдануы. Жіктелуі, этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникасы, диагностикасы, емі. Б.Ц.С-қимыл психикалық бұзылулардың ж/е сөйлеудің бұзылуының әр түрлі түрімен білінетін мидың полиэтиологиялық ауруы.Этиологиясы:Үш топқа бөлінеді:Босануға дейінгі,босану кезіндегі,басанғаннан кейінгі кезең.Босануға дейінгі факторлар жатыр ішінде н/е туа пайда болатын қан құйылу,жүрек тамыр жеткіліксіздігі,жүктілік кезіндегі токсикоз,зиянды экзо ж/е эндогенді факторлар дәрі дәрмектер, резус фактор.Босану кезіндегіфактор босану кезіндегі жарақаттану ж/е туукезіндегі асфиксия.Босанғаннан кейінгі параинфекциялық энцалопатиялар.Жіктемесі:клиникасына қарай 5түрге бөлінеді Сіреспелі деплегия,қосарланған гемиплегия,гиперкинездік,атониялыстатикалық,гемиплегиялық, гемипарездік.3кезеңге бөлінеді бастапқы,екі деңгейлік ауыртпалықтағы алғашқы, кешеуілдеген резидуалдыққКлин көрінісі:Әртүрлі типтегі гиперкинездер ж/е синкинезиялармен қосарланатын сіреспелі салданулар,парездер,булбарлық бұзылыстар білінеді.көбінде таралымды ж/е ошақты эпилепсиялық ұстамалар кездеседі.Литилл синдромы санды жанастыратын ж/е жазатын бұлшықеттер тонусының өте қатты көтерілгендігі білінеді.бала аяқтары бір біріне жанасып,қисайған,аяқ ұшы бүгілген,аз дәрежеде қолдың жоғарғы бөліктері,зардап шегеді.осы көріністер қимылдағанда көңіл күй өзгергенде күшейеді тыныштықта ұйықтағанда білінбейді.қосарланған гемиплегия кезінде балалар отырмайды,тұрмайды ж/е жүрмейді.Гиперкинездік кезінде ым бұлшықеттерінде,қолмен аяқтың төменгі бөліктерінде салдану айқын білінеді.Атониялы астатикалық кезінде бұл нәресте туа салысымен пайда болады.қалыпты жағдайдағыдай аяқ пен қолды бүгетін бұлшықеттер тонусы күшеймейді.балалар кеш жүреді, қимылдары жедел,шамадан тыс ж\е үйлесімсіз жүрісі тәлтіректегенаяғын алшаңдатып жүреді.Диагностика.ЭЭГ,Емі:сумен емдеу,ортопедиялық ем,емдік дене шынықтырулар,емдік гимнастикалар физиотерапия,Втобындағы витаминдер гиперкинездік кезінде импульстік токты пайдалануға болады.деплегиямен гемиплегия кезінде диадинамикалық токтар қолданылады.барлық түрлерінде нерв жүйесін ширықтыру үшін б/еке пирогендік препарат пирогенал тағайындалады.алғ мөлшері3-5мкг одан ары мкг одан ары 35-40мкг дейін жоғарлатады.
4.Құрылым бойынша ойлаудың бұзылысы: паралогикалық ойлау, жағдайлық ойлау, резонерсттер, тақырыптық ауытқулар, вербегерация, персеверация.
Паалогикалық ойлау-науқастың талқылауы ж/е ақыл ойы қоршаған ортаның шыңдағаннан емес,өз ішкі дүние тойымен,тілегімен шектеледі.Жағдайлық ойлау науқас алдыңғы ойына оралу үшін жеке сөздер мен фазаларды бірнешерет қайталауы.Резонерсттер бос сөзділік,өнімсіз ақылдану тура жауап қайтару орнына тақырыптар талқылап қайталай береді.Тақырыптық ауытқулар ангімелесіп отырған тақырыбынан басқа бөлек тақырыпқа ауысып кетеді,біраз уақыттан кейін сол тақырыпқа келіп артық ассоциациялармен қайта көңілі бөлінеді.Вебегеация бірден қарама қайшы екі ойдың н/е мағнасыз бір түрдің екінші түрге араласуы байқалады.Персеверация науқас бір сөзді н/е сөйлемді бірнеше рет қайталауы.
5.Опиатты пайдалану кезіндегі абстинентті синдромның сипаттамасыБастапқыда жасаурағыштық,әлсіздік, дене қалтырауымен сипатталады.Кейін 15-20сағ кейін тремор,қарашықтың кеңеюі п.бНауқаста тұмаурату,түшкіру,жөтелу,жас ағу,гипергидроз байқалады.Ішек перисталтикасы күшейеді.Апиынды наркомания кезінде психикалық көріністері үрей,мазасыздық,генерализацияланған ауру сезімі,ауыр ұйқысыздықпен сипатталады.Кешірек аталған бастапқы симптомдардың күшеюі фонында шайнау кезінде бұлшықеттегі ауырсыну сезімі,жүрек соғысы мен тынысының жиілеуі, бұлшық еттердің фибриллярлы дірілдері қан қысымының жоғарлау байқалады. Субективті түрде науқас бүкіл денесінде күшейіп келе жатқан сырқыраған ауру сезімін,әсіресе буын,бел ж/еіштің төменгі аймақтарында сезінеді.
6.К науқас. 30 жасында ауырып, типті күйзелістен өтті, амбулаторияда емделді.
1. гипертимия, мышление ускоренное по темпу, двигательное возбуждение
2. маниакальный синдром
3. биполярное аффективное расстройство F31 дифдиагноз с другими аффективными расстроиствами, с МДП
4.
5. Маниакальное состояние купируют нейролептиками (внутримышечно аминазин или тизерцин до 2-4 мл; галоперидол по 1-2 мл) с одновременным приемом таблетированного нейролептика (аминазин 50-100 мг) и повторением (при необходимости) инъекций через 1-2 ч. Поддерживающее лечение осуществляется препаратами лития (эффект от назначения лития наступает на 8-10-й день его приема).
19-Билет
1 Ерікті қозғалыстар және оның бұзылыстары.Пирамидалық және экстрапирамидалық жүйелер.Мишық бұз.симптомдар және синдромдар.зерттеу әдістері.
Ерікті қимылдарды іске асыру үшін ми қыртысында пайда болған импульс булшықетке жеткізілуі қажет.Бұл қызметті екі невроннан (орталық және сыртқы) тұратын ми қыртысы-бұлшықет шоғыры атқарады.
Орталық қимылдатқыш неврондар ми қыртысының алдыңғы орталық ирелеңінен және орталық маңдай ирелеңінің артқы бөлімі мен парацентральдық бөліктен басталады. Орталық неврондардың клеткалары (Бец клеткалары) осы аймақтардағы ми қыртысы 5-ші қабатына орналасқан. Аталған клеткалардың аксондары ми жарты шарына терең бойлап, ми қыртысы-жұлын шоғырын-tractus corticosinalis, құрастырады. Ол ішкі капсуланың тізесі мен артқы саны арқылы ми бағанына кіретін-ми аяқшасы, варолий көпірі, сопақша мидың алдыңғы жағында аталған шоғырдың талшықтары өзара жақындап пирамида тәрізді орналасады.
Сопақша ми мен жұлынның арасында ми қыртысы – жұлын шоғыры талшықтарының 80% -не жуығы қиылысып, жұлынның бүйір бағаны арқылы қарама-қарсы жағына өтеді де оның алдыңғы мүйізіндегі мотонейрондарында аяқталады. Ол жоғарыдан төмен қарай жұлынның әр сегменттеріне тиісті талшықтарын қалдырып біртіндеп жіңішкере береді де ақырғы сегізкөз тусындағы сегменттерде таусылады.
Ми қыртысы- жұлын шоғырының қиылыспаған 20% бөлігі (Тюрк шоғыры) жұлынның алдыңғы бағанымен төмен қарай түсіп, кеуде сегменттері тұсында аяқталады.
Үлкен ми жарты шарында пирмида шоғыры 2 бөліктен тұрады. 1-сі ми қыртысы жұлын шоғыры. 2-сі ми қыртысынан басталып, бассүйек-ми қимылдатқыш нервтерінің ядроларында аяқталатын талшықтардан тұратын кортико-нуклеарлық шоғыр-tractus corticonuclearis.
Кортико-нуклеарлық шоғыр мидың алдыңғы сары ирелеңінің төменгі бөлігінде басталып, ішкі капсуланың иіні арқылы өтеді де ми бағанындағы бассүйек ми қимылдатқыш нервтерінің ядроларында аяқталады. Бұғаін дейін әр ядро үстінде жартылай айқасып отырады. Тек бет нерві ядросында орталық неврондар толығымен қиылысады.
Ми қыртысы – бұллшықет шоғыры
ПИРАМИДАЛЫҚ ЖҮЙЕ – ми қыртысының алдыңғы орталық ирелеңінде орналасқан қозғалыс орталығының жиынтығы, олар қозғалыс клетка ядролары арқылы бас ми нервтерімен және жұлынның алдыңғы мүйізімен байланысады. Олардың байланысы алдыңғы орталық ирелеңнің ми қыртысы V қабатында орналасқан пирамида тәрізді Бец клеткаларынан басталып пирамидалық жол деп аталады. Алдыңғы орталық ирелеңнің жоғарғы үштен бірінде орналасқан клеткалар ерікті қимылдарды және аяқ бұлшықеттерінің жиырылуын, ортаңғы үштен бірі – қол, төменгі – бет бұлшықеттерін реттейді. Пирамидалық жол ми жарты шары қыртысынан басталып, ішкі капсула, ми бағанынан өтіп өз жолында бас ми нервтерінің қозғалтқыш ядроларына, экстрапирамидалық жүйеге талшықтарын береді. Пирамидалық жүйе ОЖЖ әртүрлі бөліктерімен тікелей және қайтымды байланыс жасайды: бұлшықетте, сіңірде, байламда, орналасқан рецепторлармен қозғалыс анализаторы сезімтал өткізгіш арқылы ақпараттарды қабылдап кеңістіктегі дене қалпын өзгертеді. Сонымен қатар ми жарты шарындағы қыртыстық проекциялық қозғалыс зонасына сигналдар мишықтан, ми бағанынан, қыртыс асты түйіндерден;өз кезегінде пирамидалық жол талшықтарының бір бөлігі ыдырап негізгі шоғырда және ми түзілістерінде аяқталады.
Алдыңғы орталық ирелеңнің немесе пирамидалық жолдың бас ми нервтерінің қозғалтқыш ядроларымен немесе жұлынның алдыңғы мүйізімен байланысқан жері зақымдалған кезде бұлшықеттік тонус, сіңірлік рефлекстердің жоғарылауымен және патологиялық рефлекстердің пайда болуымен көрініс беретін орталық салдану дамиды.
Пирамидалық жолдың зақымдалу деңгейіне тәуелді орталық салданудың орны және таралуы әртүрлі: ішкі капсулада патологиялық процес кезінде гемиплегия – қол мен аяқтың ошаққа қарама қарсы жақта салдануы болады. Ми бағаны зақымдалғанда пирамидалық жолмен қоса бас ми нерв ядролары зақымдалып алтернациялық синдром дамиды - ошаққа қарама қарсы жақта гемиплегия, зақымдалған жақта бас ми нервтерінің қызметінің бұзылу белгілері болады. Пирамидалық жолдың жұлында зақымдалуы ошақ жақта аяқтың гемиплегиясы және салдануы болады.
Пирамидалық жолдың қыртыстық бөлігі тітіркенгенде бас миындағы сәйкес проекциялық зонадағы бұлшықеттердің тырыспасы дамиды:
Алдыңғы орталық ирелеңнің жоғарғы үштен бірі тітіркенсе тырыспа аяқта, ортаңғы – қол, төменгі – бетте болады. Бұл тырыспалар ошақты деп аталады – (джексондық).
Параличтер – бұлшықет күші жойылу салдарынан ерікті қимылдарды орындай алмау. Қозғалыс қызметінің әлсіреуінен бұлшықет күшінің төмендеуі парез деп аталады.
Жүйке жүйесінің зақымдалу деңгейіне байланысты орталық және шеткері паралич болып бөлінеді.Пирамидалық жүйе зақымдалуынан орталық паралич дамиды. Клиникалық көрінісі зақымдалу деңгейіне байланысты.Ми қыртысының алдыңғы орталық ирелеңінде патологиялық процесінде патологиялық ошаққа қарама қарсы жақта қол, аяқ қызметі бұзылады; ішкі капсула зақымдалғанда дененің қарама қарсы жартысында гемиплегия бет бұлшықеттерінің және тілдің бір жартысы бұлшықетінің орталық парезімен бірге.
Ми бағанындағы пирамида талшықтарының зақымдалуы қарама қарсы жақта гемиплегия бас ми нерв ядроларының зақымдалу симптомымен бірге, зақымдалған жақта альтернациялық синдром. Пирамида жүйесінің орталық қозғалтқыш нейронының екі жақты зақымдалуы кезінде алдыңғы орталық ирелеңнен ix, x, xii жұп бас ми нервтерінің ядроларына дейінгі зақымдалуы псевдобульбарлық параличке әкеледі.
Орталық паралич сіңірлік рефлекс, бұлшықеттік тонус жоғарылауымен, патологиялық рефлекс және синкинезиялар болуымен сипатталады. Рефлексогенді зонаның кеңеюімен сіңірлік рефлекстердің жоғарылауы жұлынның автоматтық қызметінің тежелуін көрсетеді; рефлекс жоғарылауының өте ауыр дәрежесі тізе тобығы, табан, саусақтардың клонусы дамиды.Рефлекторлы тонус жоғарылауы салдарынан бұлшықеттік гипертония дамиды. Бұлшықет тырысқан пассивті қозғалыстарды күшпен кедергімен орындайды ( «бүктелген бәкі» симптомы). Орталық гемипарезге Верник-Манн ерекше қалпы тән: сырқаттың қолы жартылай бүгіліп, бауырына басылып, қол ұшы ішіне қарай бұралып, аяғы түп түзу және сыртына қарай бұрылған. Төменгі спастикалық параплегия немесе парапарез аяқтың бүккіш бұлшықет тонусының жоғарылауына және параплегия жұлынның бел жуандығынан жоғары деңгейде екі жақты зақымдалуынан дамиды. Аяқ параличі кезінде жиі Бабинский, Россолимо, Бехтерев патологиялық рефлексі болады.
Шеткері паралич қозғалтқыш нейрондардың зақымдалуынан (жұлынның алдыңғы мүйізі немесе бас ми нерв ядросы). Шеткері паралич немесе парез сіңірлік рефлекстердің әлсіреуі немесе жойылуымен, бұлшықет тонусының төмендеуімен , бұлшықет атрофиясымен және нерв талшықтарының дегенерациясымен сипатталады. Рефлекторлық доға үзілуінен атония және арефлексия дамиды.Шеткері параличтің клиникалық көрінісі шеткері нейронның зақымдалу деңгейіне байланысты. Алдыңғы мүйіздің немесе бас ми нерв қозғалтқыш ядроларының зақымдалуы бұлшықеттің атрофиясына әкеледі. Шеткері нерв зақымдалуы кезінде иннервациялайтын бұлщықет параличі дамиды.
ПИРАМИДАЛЫҚ ЖҮЙЕ ЗАҚЫМДАЛУЫ КЕЗІНДЕ АНЫҚТАЛАТЫН ПАТОЛОГИЯЛЫҚ РЕФЛЕКСТЕР
Патологиялық рефлекстер. Пирамидалық жол зақымдалуы кезінде жұлындық автоматизм күшейгенде пайда болады. Патологиялық рефлекстер рефлекторлық жауапқа байланысты жазғыш және бүккіш болып бөлінеді. Жиі кездесетін жазғыш рефлекс Бабинский: табан астының сырт жағын үшкір нәрсемен сызғанда 1 саусақ жазылады, балаларда 2,5 жас – физиологиялық рефлекс; бүккіш рефлекстер Россолимо: бақайлардың ұшын дәрігер саусақтарының ұшымен түрткілеп соғу және Бехтерев: балғамен өкшені немесе басбармақ томпағын соққанда аяқ бақайларының бүгілуі.
ЭКСТРАПИРАМИДАЛЫҚ ЖҮЙЕ
Экстрапирамидалық жүйе – бас ми ядроларының және пирамидадан тыс өткізгіш жолдардың қозғалыс координациясын, бұлшықет тонусын реттеу, қалыпты ұстау, эмоциялық қозғалысты ұйымдастыру. Экстрапирамидалық жүйе құрамына бас ми қыртысы кейбір бөлімдері, базальды ядро, ми бағаны ядролық құрылымдары жатады. Одан басқа экстрапирамидалық әсер жұлынға және бас ми нерв ядроларына арнайы жол арқылы өткізгіш импульстер аралық ми, ортаңғы ми және сопақша мимен байланысады.
Экстрапирамидаық жүйе зақымдалған кезде қозғалыс сферасының бұзылысы болады бұл кезде пирамидалық жүйе бұзылысының клиникалық белгілері және сезімталдық бұзылысы анықталмайды. Экстрапирамидалық синдром патогенезінде маңызды орын нерв импулстерін химиялық өткізгіштер - медиаторлар атқарады. Патология кезінде арнайыландырылған медиаторлардың – дофамин, АХ, ГАМК, серотонин және т.б сәйкес нейромоноаминергиялық жүйе бұзылысы дамиды.
Экстрапирамидалық жүйенің әртүрлі бөлімінің зақымдалуына байланысты клиникалық синдромдар дамиды. Гипертониялық-гипокинетикалық статустың негізгі көрінісі бұлшықет тонусының жоғарылауы және қозғалыс белсенділігінің төмендеуі. Экстрапирамидалық бұлшықеттік гипертония пластикалық: пассивті қозғалыс кезінде үнемі қозғалыс кедергісін сезіну. Аяқ қолдарды пассивті жазу кезінде үздікті баспалдақты қозғалысты сезіну (тісті шеңбер симптомы). Жалпы қалпы:басы мен денесі алға қарай еңкіш, қолдары білегінен жартылай бүгілген, шынтағы денесіне жуық, аяқтары жамбас және тізе буындарында тиіп жүреді. Жүрісі баяулаған, дауысы құрғақ, сөйлеуі монотонды. Беті құбылмайды, маска тәрізді. Экстрапирамидалық бұзылыстың тағы бір көрінісі діріл, амплитудасы, жиілігі, ритмділігі, орналасуы әртүрлі.
Паркинсонизм – жалпы қозғалыс активтілігінің төмендеуімен, қозғалыстың баяулауымен, дірілмен, бұлшықет тонусының жоғарылауымен көрінетін нерв жүйесінің үдемелі зақымдалу синдромы. Патогенезі негізінде морфологиялық емес экстрапирамидалық жүйенің медиаторлық баланс өзгерісімен жүретін күрделі нейрохимиялық бұзылыс.
Осы немесе басқа негізгі симптомдарды бөледі: 1.акинетико-ригидті, 2.ригидті-дірілді және 3. Паркинсонизмнің дірілді формасы.
1.Жалпы қозғалыс активтілігі шектелген, науқас қозғалысы баяу күшпен, сөзі тыныш монотонды, беті амимиялық. Науқас адымдары өте тар, жүргенде екі қолын сау адамдай кезекпен сермемейді, пропульсия белгілері анықталады (егер науқасты арқасынан нұқып қалса, ол сол бетінде алға қарай ұмтыла жүріп кетеді, бірден тоқтай алмайды). Қаңқа бұлшықеттерінің тонусы жоғарылаған. Бұлшықет ригидтілігі науқасқа ерекше кейіп береді: кеудесі алға қарай еңкейген, басы кеудесіне иілген, қолдары білегінен жартылай бүгілген, шынтағы денесіне жуық.
2.Ригидті-дірілді формасына бұлшықет ригидтілігі мен ұсақ діріл тән. Діріл тыныштықта анықталады (қол саусақтарының дірілі тиын санап тартып отырғандай) және арнайы қимыл әрекеттер кезінде басылады. Басын шұлғып немесе шайқаңдатып отырады (қозғалыс «иә - иә» немесе «жоқ - жоқ»).
3.Дірілді формасының басты симптомы дірілді гиперкинез, гипокинезия және бұлшықет ригидтілігі төмендеген кезде.
Ем паркинсонизмге қарсы заттар. Комплексті емге 1-дофа мен холинолитикалық заттар мен дофаминергиялық рецепторлар (наком, синемед, мадопар). Симптоматикалық емге антисклеротикалық заттар, тамыр кеңейтуші препараттар, метаболикалық процесті күшейтетін препараттар. Емдік дене шынықтыру, сумен емдеу (радон, ванналар), омыртқаны гальванизациялау, трансцеребральный электрофорез 1-дофа, магнитотерапия. Консервативті ем нәтиже бермегенде хирургиялық ем – қыртыс асты ядроның деструкциясына стереотоксикалық операция.
Паркинсонизнің алдын алу нейроинфекция, интоксикация, бас ми тамыр ауруларында қатаң көрсеткішпен нейролептиктерді қолдану.
Гиперкинездер – бет бұлшықеттерінің, кеуденің, аяқ қолдың, сирек көмей, жұмсақ таңдай, тіл, көздің сыртқы бұлшықеттерінің жиырылуынан еріксіз қимылдар туындайды. Гиперкинез экстрапирамидалық жүйе, мишық , таламус, күрделі байланыстардың зақымдалу салдарынан болады. Гиперкинездің даму механизмінде маңызды орын метаболизм бұзылысы, әсіресе дофамин, норадреналин, гамма-аминомай қышқылы, глутамин қышқылы, серотонин, АХ, Р және мет-энкефалин заттары.
Гиперкинез классификациясы бас миындағы патологиялық процестің орналасуына және клиникалық ерекшелігіне негізделген. Гиперкинездер бағаналық деңгейде (паркинсондық діріл, статикалық діріл, симптоматикалық миоклония, миоаритмия, спастикалық қисық мойын, қыртыс асты құрылым (миоклонус-эпилепсия, Хант асинергиялық миоклониясы ) және қыртыстық Гиперкинездер (джексондық және кожевников эпилепсиясы, гемитония).
Бағандық деңгейдегі гиперкинездің клиникалық белгісі ритмді, стереотипті, және қозғалыстың қарапайым құрылымы. Қыртыс асты гиперкинезге аритмділік, асинхрондылық, әртүрлі қозғалыстағы күрделі құрылымдар тән. Мысалы, атетозды гиперкинез баяу, құрт тәрізді, тоникалық тырысумен (аяқ қол саусақтары) көрінеді. Ол көбіне тамыр, инфекциялық және басқа бас ми аурулары (симптоматикалық атетоз деп аталады), аутосомды рецессивті тұқым қуалап балалық шақта симметриялық гиперкинез (Хаммонд ауруы). Гемиболизм аяқ қолдардың жоғары амплитуда және күшпен тез, өрескел қимыл жасауы; субталамикалық Льюис ядросымен бозғылт шардық байланысқан жерінде тамырлық және ісіктік генезді зақымдалуында анықталады.
Гиперкинез емі комплексті болу керек. Этиологиялық факторға әсер етуші препараттар вазоактивті қабынуға қарсы және басқа заттар қолданылады. Гиперкинездердің патогенетикалық симптоматикалық емі холинолитиктер мен адренергиялық заттар , миорелаксанттар, ганглиоблоктаушылар, седативті, дегидратациялаушы препараттар, сонымен қатар бас ми метаболизміне әсері бар заттар қолданылады.
МИШЫҚТЫҚ ЖҮЙЕ.
Құрылымды қызметтік және филогенетикалық қатынас бойынша мишық үш басты бөлімге бөлінеді: архицеребеллум түйіннен тұратын мишықтың көне бөлімі болып табылады. Ол вестибулярлы жүйемен тығыз байланысты; палеоцеребеллум алдыңғы бөлік, қарапайым және артқы бөліктен тұрады. Афферентные волокна в Палеоцеребеллумдегі афферентті талшықтар жұлынға және үлкен жарты шар қыртысының сенсомоторлық аймағына келеді; неоцеребеллум бірінші және артқы латеральды саңылауда орналасқан құрт және жарты шардың барлық бөлімін құрайды. Бұл мишықтың ең үлкен және филогенетикалық жас бөлігі. Оның дамуы ми қыртысының дамуымен тығыз байланысты.
Мишық қозғалыс координациясын және бұлшықет тонусын реттеп отырады. Архицеребеллум ақпаратты вестибулярлы жүйе және жартылай иірім өзек рецепторлары арқылы кинетикалық импульспен алады. Бұл мишықтың тепе теңдік сақтауына көмектеседі.
Атаксия – қозғалыс координациясының бұзылысы. Қалыптыда қозғалыс координациясы жүйке жүйесімен үйлесімді автоматы қимыл жасайды: мишық, терең сезімталдық, вестибулярлық аппарат. Қыртыстық, мишықтық, сенситивті, лабиринтті атаксияны бөледі.
Айқын атаксия мишық зақымдалған кезде болады. Бұл кезде мақсатты бағытталған қозғалыс - жүріс бұзылысы (атаксиялық жүріс) болады. Науқас аяғын кең адымдап, мас адамның жүрісіндей, аяғымен бір орында түзу тұра алмайды. Көзін жұмғанда моторикасы нашарламайды. Бір уақытта бастапқыда ұсақ бір затты ұстауға қолын жақындатқанда ірі діріл (интенционды діріл) анықталады. Сөзін буын буынға бөліп мәнерлеп сөйлейді (скандирленген сөз).
Сенситивті атаксия терең сезімталдық бұзылысынан болады. Көзін жұмғанда сенситивті атаксия күшейеді.
Лабиринтті атаксия кезінде координация вестибулярлы симптомдармен бірге жүреді - бас айналу, көлденең нистагм.
Қыртыстық атаксия маңдай бөлімінің жоғарғы бөлігі және шүйденің төменгі бөлігі, самай бөлігі, қыртысты мишықтық жол зақымдалған кезде анықталады.
Атаксия аурудың басты симптомы болуы мүмкін. Фридрейхтің отбасылық атаксиясы балалық кезде дамиды; негізгі симптомдары қозғалыс координациясының бұзылылсы - мишықтық атаксия сенситивтік атаксиямен, сіңірлік рефлекстердің жойылуымен көрінеді.
Инфекциялық аурулар кезінде (пневмония, іш және бөртпе сүзегі, дифтерия ) жедел атаксия дамуы мүмкін.
Атаксия симптомы әртүрлі интоксикация кезінде (алькогол, тағамдық улану, мыс),сонымен қатар ми қан айналымы және ми ісіктері кезінде байқалады.
Зерттеу әдістері.
Функциясын тексереді: координациясын, нақтылығын, қозғалыс үйлесімділігін, бұлшықет тонусын. Қозғалыс координациясы бұзылысын атаксия деп атайды. Статикалық , статико-локомоторлық және динамикалық.
Динамикалық атаксияны анықтау сынамалары.
Саусақтық сынама. Науқасқа көзін жұмып саусағын мұрын ұшына тигізуін сұрайды.
Өкше тізелік сынама: науқасқа арқасынан жатқызып, көзін жұмып, өкшесімен екінші аяғының тізесіне жеткізіп аяғын төмен қарай түсіруін сұрайды. Бұл кезде науқас аяғын аталған аймаққа дәл жеткізуіне және интенционды діріл бар жоқтығына назар аударады.
Саусақ – саусақтық сынама: науқасқа саусағының ұшымен қарсы отырған тексерушінің саусағы ұшына тигізуін сұрайды.
Статикалық және статико-локомоторлық атаксияны анықтау сынамасы.
Жүріс өзгерісін бақылайды: науқас аяғын алшақ басып, жан жағына теңселіп, түзу сызық бойымен жүре алмай мас адам тәрізді жүреді. Жан жағына теңселіп жүру мишық зақымданған жақта болады.
Ромберг сынамасы: науқасқа екі аяғын қосып, көзін жұмып бір орында тік тұруын сұрайды және науқастың қай жаққа ауытқуына назар аударады.
Адиадохокинезге сынама (екзекпен қарама қарсы бағытталған қозғалыстарды тез орныдай алмау ): науқасқа пронация және супинация қозғалыстарын кезекпен кезек тез орындауын ұсынады.
Бабинский асинергиясы. Науқасқа екі қолын айқастырып отыруын ұсынады. Мишық зақымдалған кезде қолының көмегінсіз отыра алмайды.
Мишық зақымдалғанда сөзі өзгереді: баяу, буын буынға бөліп, секірмелі сөйлейді – «скандирленген сөз
Нистагм – көз алмасының екі фазалы ритмді еріксіз (тез және баяу фазамен) қозғалуы – көлденең, тік, ротаторлы болуы мүмкін.
Жазуының өзгеруі қимыл координациясының бұзылысынан және діріл салдарынан болады. Жазуы біркелкі болмайды, әріптері біресе үлкен біресе кіші болады.
Бұлшықет гипотониясы буындардың экскурсиясы ұлғаюымен көрінеді. Енжар қозғалыстар анықталады. Сіңірлік рефлекстер төмендеуі мүмкін. Бұлшықет гипотониясы және антагонистік иннервациясы бұзылысы «обратного толчка» симптомы: науқас шынтағынан қолын жартылай бүгіп оның жазылуына кедергі жасайды. Егер кедергіні бірден тоқтатса науқас қолымен кеудесін ұрып алады. Сау адамда тез бұлшықет антагонисті іске қосылып ұрып алудан сақтайды.
Құрт зақымдалғанда кеуделік атаксия, науқас алға немесе артқа құлауы, жүргенде атаксия тән. Мишық жарты шары зақымданғанда локомоторлық сынама өзгерістері, зақымданған жақтағы аяқ қолда интенционды діріл, гипотония анықталады. Мишық аяқшаларының зақымдануы клиникалық симптомдармен көрінеді. Төменгі аяқ зақымданғанда нистагм, жұмсақ таңдай миоклониясы, ортаңғы аяқ зақымданғанда – локомоторлық сынама өзгерістері, жоғарғы аяқша зақымданғанда – хореоатетоз, рубральды діріл.
3..Психопотологиялык синдромдар \ обсессивты * фобиялык*маниакалды
Наукаста жабыскак ойлар мен ыс арекет коркыныш п.б.Оз еркымен арыла алмайды.Фобиялык – басты симптом коркыныш – соматикалык инфекциялык аурулардан коркады\ кардио.сифило.канцеро.клаустрофобия.агорофобия/ Сондыктан коркыныштан кашады.
Обсессия \жабыскак идея\-ерыктен тыс п.б.Наукас ойын жаулап алатын ботен дертты жагдай ретынде саналатын ойлар мен куйзелыстер.Жабыскак ойлар . елестету. Естелык. Кудуктену. Коркыныш. Кимыл турунде болады. 1.Бейтарап – айкын эмоциялык реакциялармен журмейди. \ санау.кундерди еске тусиру.буынга болу.создеги ариптерды санау\ 2.Бейнелик-айкын аффективти бузылыстармен журеди. Естелик жонинде окину.жылау.эмоциямен журеди.
Маниакальды- конил- куйдин жогарылауы.сойлеудин .ойлаудын жылдамдауы. Жогары козгыштык.айналага кызыгушылык.алангасаолык.баска адамдарга комектесуозин багалау жогарылауы.табет жогарылауыгиперсексуальдылык акшаны коп жумсау.кызметтестеримен жии урыссу.сойлеу тусиниксми.аузына копирик жиналады. Улылык сандырак п.б.
4.Катерли нейролептикалык синдром пайда болуы.
Нейролептиктерди кабылдаганда кери асер салдарынан *нейролептикалык синдром * п.б. Кориниси –
Жедел дистония- емнин 2-5 кундери дамып ауырсынатын спазм шакырады. Себебби – жогары дозаны бирден томендету. Комек – метоклопрамид.бензодиазепиндик транквилизатор
Паркинсонизм- жогары дозалы нейролептиктерди пайдаланганда п.б. Дозаны томенднткенде жойганда жогалады. Комек- холинолитиктер \ бипериден+акинетон\
Акатизия- денесин козгалта береди уйыктай алмайды.Комек- пропронолол.бензодиазепин.антидепрессант
Кеш дискинезия- бет мойында туракты гиперкинезбен коринеди.Себебы ОЖЖ дофаминге сезимталдыгы жогарылап нейролептиктерди жойганда гиперкинез жогарылайды. Комек- в блокаторлар. Бензодиазепиндик транквилизаторлар.ноотроптар
5.Опиатты наркомания дарежеси.Дари гердин ерте дигностикасы
1.Бастапкы- \адаптация\ организм реактивтилигинин озгериси.психикалык тауелдилитктин пайда болуы.
2.Созылмалы-физикалык тауелдиликтин тузулуи.\ абстиненция.психоз.полинаркомания\
3.Кеш- барлык организм жуйелеринин тозуы\ толеранттылыктын. Реактивтиликтин томендеуи. Психикалык.соматогенди.неврологиялык.ауыр абстиненция.кем акылдылык
Даригер Диагностикасы бакылау жургузу – дене салмагынын 7-15 кг азаюы. Веналардын кенеюи.териде *жолдар изи* п.б.Териси бозарган .узак уакыттан кейн саргыштанады. Денесинде иньекция издери тыртыктар п.б. Сырткы ортадан болактенип жжалгыз калуын сурайды. Ауыр формада естин булынгырлануы.ситуациялык жагдайды багалаиайды.конил –куй туракты емес.минез –кулкы тез озгереди акшанын коп жумсалуы.шприцтертряпка губкалар табылуыПсихологиялык тест6
6. 65 жастағы ер адам кешке алкоголь қабылдаған.....
1. менингеальді синдром, сол жақтық гемианестезия, сол жақты орталықты гемипарез, сенсетивті атаксия
2. көру төмпешігіне қан құйылуы.
3. онмк. Геморрагический инсульт правой средней мозговой артерии. АГ 2ст.
4. ОАК, ОАМ, ЭКГ, осмотр глаз.дна, люмбальная пункция, Эхо-ЭГ, Рео-ЭГ, Ангиография, КТ, МРТ
5. Лечение:
Гемостатическая терапия – аминокапроновая к-та 50-100 мл-5%:
Ингибитор протеолитических ферментов – трасиол 400-500тыс. ЕД
Дицинон (этамзилат натрия)
Викасол (витамин К)
Нимодипин (нимотоп)
20-Билет
1.Жоғары милық қызметтер. Бұзылыстардың симптомдар және синдромдары. Зерттеу әдістері.
Ми қыртысы атқаратын қызметіне байланысты проекциялық ж/е ассоциативтік алаңдарға бөлінеді.Проекцилық алаңдар қоршаған ортамен өткізгіш жолдар арқылы байланысады.Олар түрлі анализаторлардың қыртыстық ұшы болып есептелінеді.Алдыңғы орталық ирелең пирамида жол арқылы ерікті қимылдарды реттейді.Дененің қарама қарсы жағымен айқаса байланысады.Артқы орталық ирелең-жалпы сезімділік анализаторының қыртыстық ұшы, онда осы ирелеңді дененің қарама қарсы жағымен байланыстыратын барлық жалпы сезімділік жолдары аяқталады.Гешль ирелеңі-есту анализаторының қыртыстық ұшы, ол құлақ ішімен өз жағы ж/е қарама-қарсы жағы арқылы баланысады.Атбасты теңіз балығы тәрізді ирелең мен аммонов мүйізі-иіс сезу анализаторының қыртыстық ұшы. Олар көздің торлы қабықшасымен екі жақты байланысады.Оң жақтағы көру орталығы сол жақ көру аясын қамтамассыз етеді,ал сол жақ көру отралығының әсері керісінше.Ассоциативтік алаңдар-сыртқы ортамен тікелей байланыспайды.Бұл алаңдар қарапайым әрекеттерді күрделі әрекеттерге айналдыруды жүзеге асырады.Сол жақ жарты шар сөйлеу қабілетімен ауызша ойлануды қамтамассыз етеді.Оң жақ жарты шар сыртқы дүние әсерін бейнелеуге,көркем сурет салуға негіз болып табылыады.
Ми қыртысы проекциялық алаңдарының зақымдану симптомдары.
Ми қыртысының зақымдануына байланысты оның қызметінің жойылу н/е қозу симптомдары п.б.Жойылу симптомдары ми қыртысының белгілі бір бөлігінің бүлінуі кезінде кездеседі.Ал қозу симптомдары оның тітіркенуіне байланысты болады.Алдыңғы орталық ирелең зақымданса дененің қарама қарсы жағында гемиплегия н/е гемипарез,ал оның қозуы кезінде Гагарин-Джексон ұстамалы қимыл әрекеттері болады.Артқы орталық ирелең зақымданса онда қарама қарсы жақта гемианестезия н/е гемигипестезия,ал тітіркену кезінде ұстамалы парезтезия болады.Көру анализаторының ми қыртысы ұшының желке бөлімінің ішкі бетінде зақымдануы:бүлінуі кезінде көру аясының қарама қарсы жағының жартысы көрінбейді,ал тітіркенсе қарама-қарсы көру аясына жоқ нәрсенің елестеуі,түрлі түсті сәулелер көрінгендей болады.Есту анализаторының Гешле ирелеңіне жеткен ұшы бір жағынан зақымданса есту мүмкіндігі қатты өзгермейді,егер тітіркенсе жоқ дыбыстар елестейді.Иіс анализаторның ми қыртысының самай тұсындағы ұшы зақымданса иісті дұрыс ажырата алмайды.Көбінесе иіс елестері п.б.Ассоциативті алаңдардың зақымдалу симптомдары.Сенсорлық афазия-жоғары самай ирелеңінің артқы бөлігі сол жағынан – Вернике аймағы зақымданғанда кездеседі. Бұл кезде науқас өзіне қойылған сұрақтарға естісе де дұрыс жауап бере алмайды. Литеральды парафазия- сырқат сөйлеген сөзінің дұрыс бұрыстығын ажырата алмайд.Вербальды парафазия –бір сөзді басқа сөзбен ауыстырып алады.Семантикалық афазия-Сырқат қарапайым сөздерді түсінсе де күрделі тіркестерді,сөйлемдерді ажырата алмайды. Моторлы афазия-сырқат естіген сөздерін ұқсада жауабын сөзбен жеткізе алмайд.Амнестикалық афазия-сырқат өзін қоршаған заттарды ажырата тұра,олардың аттарын сөзбен айта алмайды.Аллексия-сырқат сауаты бола тұра берілген мәтінді оқи алмайды.Аграфия-сырқат қолдарының қимыл қабілеті сақталсада жаза алмайды.Астереогнозия-сырқат сипай н/е ұстау арқылы таныс заттарды ажырата алмайды.Көру агнозиясы-сырқат көре тұра көз алдындағы заттарды ажырата алмайды.Есту агнозиясы-сырқат есте тұра дыбыстарды ажырата алмайды.Апраксия-ерікті қимылдар мөлшері олардың үйлесімділігі сәйкестігі сақталсада сырқат түймесін сала алмайды,сіріңке тұтата алмайды,алдыңғы заттармен не истейтінін көрсете алмайды.Аутотопаназия-естіліп тұрған дыбыстың қай жағынан шыққанын,өзініңдене мүшелерін ажырата алмайды.Анозогнозия-сырқат өз денесінің бір бөлігі сал болып қалсада қай жағынан екенін ажырата алмайды.Зерттеу әдістері-Импрессивті сөйлеу-Ең алдымен дәрігер науқасқа қарапайым сөздерді, сосын күрделі сөйлемдерді түсінетінін байқайды.Сырқаттың естіп саралау қабілетін байқау үшін айтылуы ұқсас б-п,п-б,та-да,да-та сияқты әріптермен әріп тіркестерін құлағына жеткізді.Экспрессивті сөйлеу-сырқаттан әріптерді,буындарды,сөздерді қайталауды сұрайды.Автоматты сөйлеу-сырқаттан 1-10ға дейін санауды, әліппе әріптерін ретімен айту, күн,апта,айларды атау сұралады. Хабарлы сөйлем- сырқаттан “қай жеріңіз ауырады”, ”қалай ауырады”,”қалай ұйықтайсыз” деген сауалдарға жауап сұралады. Жазуын тексеру, оқуын тексеру, түйсінді тексеру- көзін жұмып бір затты ұстап,сипап атын айту өтініледі. Мақсатты іс-қимылдарды тексеру- сырқат адам дәрігер көрсеткен қимылды қайталауға тиіс.
2.Вегетативті жүйке жүйесі. Бұзылыстардың симптомдары және синдромдары. Зерттеу әдістері.
Вегетативті жүйке жүйесін Сегменттік ж/е сегмент үстіндегі бөлімдерге бөледі.Сегменттік бөлімнің өзі симпатикалық ж/е парасимпатикалық деп б/ді. Сегменттік вегетативті бұзылымдардың негізгі белгілері:1.қызып,сыздап ауруы ж/е оның әсіресе түнде тыныштық жағдайда күшеюі(симпаталгия).2.Дененің бір бөлігінің көгілдірлене бозаруы(цианоз,акроцианоз),сұрлануы н/е қызаруы,темпер,төмендеуі,капиллярлар тонусының өзгеруі,жіңішке қан тамырларында қан жүруінің,әсіресе қол мен аяқтың ұштарында жылдамдауы,жүрек тұсының ауруы.3.гипергидроз,ангидроз.4.трофикалық бұзылымдар,ойық жара,алақан терісінің қалыңдауы,тырнақтың сызғылануы,шаштың ағаруы.5.Ішкі ағзалардың вегетативтік нервтенуі бұзылуына байланысты вицеральдық криздар.Жиі кездесетін вегетативті синдромдар:1.Күнгей түйін өрімінің зақымдануы кезінде вегетативті бұзылым симптомдары айқын білінеді.Құрсақ маңайында талма тәрізді ауру түрлері п.б.Бұл талмалар бірнеше сағатқа созылуы мүмкін,физикалық жұктемеде күшейеді. Пилороспазм,кардиоэзофагоспазм, метиоризм,дискенезия болу мүмкін.Кіндік маңайын саусақпен басқанда ауырсынады,брадикардия,гипотония,артмия н/е тахикардия,сырқат талма ұстаған уақытта әлсірейді,денесі қызғандай тітіркенеді ж/е үрей п.б. 2.Симпатикалық түйіндер зақымдалу симптомдары. Шекаралық симпатикалық баған зақымданса парестезиялар,симпаталгиялық ауырсыну,тершеңдік ж/е трофикалық бұзылымдар болады.Жоғары мойын симпатикалық түйір зақымданса Клод-Бернар-Горнер синдромы (миоз,птоз,энофтальм)н/е қоздыру процесіне байланысты қарама-қарсы синдром (мидраз,көз аясынының кеңуі,экзофтальм)п.б.Төменгі мойын симпатикалық түйін зақымдалғанда жоғарыда аталған симптомдармен қатар жүрек тұсының ауырсынуы ж/е оның қимыл ырғақтарының бұзылуы кездеседі.Олар талма тәрізді болып нағыз стенокардия талмасына ұқсап қорқынышты сезіммен қатарласа кездеседі.Вегетативтік-ирритативті синдромдар-талмалы вегетативтік бұзылымдар.Сегмент үсті құрамдарының зақымдану синдромдары. Гипоталамустың синдромы-Жүйке мен ішкі бездер ара-қатнасының бұзылуына байланысты вегетативтік-қан тамырлық ж/е вицеральдық талмалар ішкі бездер қызметінің бұзылуы белгілерімен қатарласа кездеседі.ж/е де дене қызулығын үйлестіру механизмі бұзылуы,қалыптан тыс ұйқышылдық п.б.МИ бағаны торлы затының зақымдану синдромы-вегетативтік қан тамырлар ж/е вицеральдық талмалардық бұзылымдармен қатарласа кездесуі.Ми қыртысы лимбия аймағының зақымдану синдромы. Перманенттік вегетативтік ауытқулар парасимпатикалық криздер (талмалы түрдегі аурулар) сәйкестілігімен және бір симптомдылығымен ерекшеленеді. Мұнымен қоса психосенсорлық бұзылымдар (дыбыс, көру елесі, шошыну, жиіркену, зейіннің азаюы), кенеттен есінен танып қалу, ұйқышылдық байқалады.
3.Гентингтон ауруы. Жіктелуі, этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникасы, диагностикасы, емі Гентингтон ауруы (Хантингтон синдромы, хорея Хантингтона) — бірте бірте басталатын, әдетте 30-50 жаста және прогрессирлеуші хореялық гиперкинез және психикалық бұзылыстармен бірге жүретін нейродегенеративті тұқым қуалайтын жүйке жүйесінің генетикалық ауруы. Ауру IT-15 генінде CAG кодонының көбеюімен шақырылады. Бұл ген хантингтин 350-kDa акуызын кодтайды. Дөрекі типті генде әр адамда әр турли мөлшерде CAG тар қайталанады, бірак, қайталанулар саны 36дан асқанда ауру дамиды. Эпидемиология Аурудың кездесу жиілігі европалық тұрғындар арасында шамамен 3-7:100000, және баска ұлттарда 1:1000000 құрайды. Симптомы Хантингтон ауруы симптомдары кез келген жсата кезд мүмкін, жиі 35-44 жас аралығында. Ерте сатыларында аздап тұлға өзгерістері, когнетивті қабілеті мен физикалық қабілеті өзгеріске ұшырайды. Әдетте бірінші физикалық симптомдары , себебі когнетивті және психикалық бұзылыстар айқын байқалмайды.
Аурудың басталуына тән белгі хорея — бақыланбайтын, хаосты қимылдар. Хорея басында мазасыздану, еріксіз және аякталмаған қимылдармен, координация бұзылысы мен көз қимылдары азаюымен сипатталады. Сөздер түсініксіз бола бастайды.
Жиі абстрактты ойлау бұзылады, адам өз іс әрекетінжоспарлауы қиындайды. Кейін есте сақтау қиындайды, депрессия мен үрей туындайды, эмоциональды дефицит, эгоцентризм, агрессия, адамдарды тану бұзылады , гиперсексуальдылық және зиянды әдеттер күшеюі, мысалы алкоголизм немесе игромания.
Диагностика Клиникалық әдіс Физикальды зерттеу , кейде психикалық зерттеумен бірге жүреді, аурудың таралу аумағын анықтауға көмектеседі. Медициналық визуализация (компьютерная томография (КТ), магнитно-резонансная томография (МРТ)) аурудың прогрессирлеуші стадиясында ми атрофиясын көруге боладыГенетикалық әдіс Хантингтон ауруының генетикалық диагностикасын жүргізу үшін қан алып, әрбірНТТ аллельде ЦАГ тар қайталану санын анықтау керек. Оң болса, диагноз анық; теріс болса ауру жок деген сөз емес, себебі бастапқы стадияларында теріс болуы да мүмкін. Емітетрабеназиннің химиялық құрылысы Хантингтон ауруын емдеуге мүмкіндік береді. Хантингтон ауруы емделмейді, тек симптомдарын жеңілдететін ем ғана қолданылады. Нейролептики және бензодиазепины хореяның көрінісін азайтуға көмектеседі. Амантадинжәне ремацемид әсері зерттелуде, бірақ оң әсерін көрсетті.
Депрессияны жою үшін серотонин и миртазапин, ал психоз және іс-әрекет бұзылыстарында атипті антипсихотиктер тағайындайды.
4.Невроздың түрлері және олардың қысқаша сипаттамасы (неврастения, истерикалық невроз)
Невроздар- ол психикалық жарақаттың әсерінен пайда болатын аурулар тобы. Невроз түрлері: неврастения, жабысқақтық невроз, истериялық невроз,ипохондриялық невроз, депрессивті невроз. Неврастения алғаш 1869 ж Америка психиатры Дж.Бирдпен сипатталған. Клиникасында науқастар тез шаршайды, көңіл-күйі тұрақсыз, жиі аффект ұстамалары, тітіркену реакциялары жеңіл п.б. Ұйқы бұзылысы байқалады, өте нашар ұйықтайды н/е ұйқысы беткей, жиі оянады, ұйқыдан кейін демалғандық сезімі болмайды. 3 сатыны ажыратуға б/ды: гиперстениялық, тітіркенген әлсіздік(өтпелі) ж/е гипостениялық. Гиперстениялық сатысындағы науқастарда жоғары тітіркенгіштікғ ұстамсыздық, шыдамсыздық, зейін бұзылысы байқалады. С.қ. өршу кезеңінде ментизм белгілері байқалады: ойлары ретсіз шатасады, хаосты. Әрі қарай невроз симпатикасы бірте-бірте өзгереді. Ең бастысы тітіркенген әлсіздік белгісі б.т. Тітіркену көріністері айқын әлсіздікпен бірге жүреді, жиі науқастың гиперактивтілігімен алмасып отырған апатия, ұйқышылдық эпизодтары п.б. Науқастар бастаған ісін жылдам қажу әсерінен соңына дейін аяқтамайды. Содан интеллектуальды қажу, физикалық жұмыстарды орындау қиындығы, жоғары ұйқышылдық, әлсіздік, кейде күнделікті жұмыстағы белсенділіктің төмендеуімен көрінетін гипостениялық сатысы дамиды. Истериялық невроз көрінісінде самотовегетативті бұзылыстар үлкен орын алады. Қозғалыс пен сезімталдықтың бұзылуы байқалады. Науқастар жүріп-тұра алмайды (астазия-абазия), қабақ спазмдары,афония, аяқ-қолдың салдануы болады. Сезімталдықтың бұзылуы иннервация зонасына сәйкес келмейді ж/е қолғап,шұлық,күртеше түрінде көрінеді. Науқастар жиі дененің әр бөлімдеріндегі ж/е ішкі мүшелердегі ауру сезімдеріне шағымданады. Невроздың осы түрімен науқастарда истериялық бұзылыстардың қайталануы күшейеді. Олар тек эмоциональды жарақат кезінде ғана емес, науқастар өз дегеніне жете алмағанда да п.б. Олардың тәртібінде демонстративтілік, эмоциональды тұраұсыздық, керісуге бейімділік ж/е истериялық невроздың тұлғаның истериялық дамуы көріністеріне трансформациялануы өзіне көңіл аудартады. Емі: невроздар емі кешенді болуы керек. Транквилизаторлар, нейролептиктер, антидепрессанттар, седативті препараттар, физиотерапия, психотерапия жүргізіледі.
5.Тәуелділік ауруының терапиясына негізгі бағыттар.Бұл терапиялық емнің ерекшелігі науқастардың өз еркімен келуімен ерекшеленеді.Науқастың қалауымен емнен бас тарту құқықтары қарастырылған.Терапиялық ем науқастың психикалық жағдайына байланысты қолайлы мерзімде жұргізіледі.Қазіргі заманғы наркологиядағыпсихофармокотерапия. Психофармокотерапия д/з-психикалық бұзылыстармен ауруларды емдеуде психотропты препараттарды қабылдау.Психотропты препараттар психикалық бұзылыстардың ерекшелігіне,көрсеткіштеріне ж/е қарсы көрсеткіштеріне байланысты келесі топтарға бөлінеді.Нейролептиктер (антипсихотики), Транквилизаторлар (анксиолитики),Антидепрессанттар,психостимуляторлар,ноотроптар(церебропротекторпы),нормотимики(стабилизаторлар настроения).Ем амбулаторлы ж/е стационарлы түрде жүргізіледі.Емдік жүйеге кіретіндер-психотерапиялық ем,саматоневрологиялық, психофармокотерапиялық, интенсивті терапия.Емнің негізгі мақсаты:1.алкоголь мен наркотиктерге тәуелділік ауруын төмендету. 2.Психикалық,неврологиялық,самотогенді бұзылыстарды емдеу.3.Алкогольмен норкотикке деген құштарлықтан айырылу.4.Салауатты өмір салтын сақтау алкоголь мен наркотиккалық заттарды қайта қабылдаудан сақтану.5.Отбасылық мүшелермен реабилитациялық шаралар жұргізу.Тәуелділік ауруының негізгі 4 этапы бар.1этап.Психотерапиялық сұхбаттасумен басталады.Бұл кезде наркотикалық ж/е алкогольді абстинентті синдромдарды басу,саматоневрологиялық,психопатологиялық бұзылыстарды қалпына келтіру.Науқасқа интенсивті терапия мен клиникалық зерттеулер (психиатор-нарколог,терапевт,невропатолог,окулисть)кеңес алу,лабороториялық зерттеулер(ЖҚА,ЖЗА,БХА,қант,билирубин,белок,бауыр ферменттері ж/е зәрдің диастаза,)токсикалық қан анализі(этанол,наркотика).Дезинтоксикалық шаралар:инфузионды терапия жұргізіледі.2этап Метоболизмдік бұзылыстарды қалпына келтіру,психикалық жағдайын тыныштандыру,ұйқыны қалыптастыру.Жалпы организмін жақсарту.Алкогольге тәуелділікті жою,наркотик алмастырушы терапия.Жеке маманның бақылауында болу.Қосымща зерттеу әдістерін жұргізу(ЭКГ,ағым б/ша Лабор.зерттеу).3этап Тәуелділкке қарсы формакотерапия жұргізеді.Психотерапия,симптоматогенді,патогенетикалық терапия,сенсибилизирленген терапия(алкоголизммен наркоманияда), лидевин, антаксон.4этап.Реабилитациямен ұстап тұрушы терапия жұзгізу.Витаминдер қабылдау.
6. 45 жастағы науқас 2 апта аралығында ішімдікке салынып кетті: Отв. Алкогольный делирий. Делириозныйс-малкогольной этиологии.?
1. истинные галлюцинации, психомоторное возбуждение, агрессия
2. синдром помрачнения сознания
3. Делирий F11.4 дифдиагноз с галлюцинозом, параноидом, шизофренией
4
5. транквилизатор – брузепам 0.5% - 2мл в/м 2р/д
Тиосульфат натрия 30%: 10мл в/в струйно в течение 10 дней
Глюкоза + аскорбиновая к-та
Вит. В1-В6 4-5мл в/м

Приложенные файлы

  • docx 18221011
    Размер файла: 288 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий