sillabus_genetika


Чтобы посмотреть этот PDF файл с форматированием и разметкой, скачайте его и откройте на своем компьютере.







Пән: Жалпы және молекулалық генетика

1.Оқытушы туралы мәлімет:

-

аға оқытушы Букабаева Ж.Т.

-

Байланыс телефоны: 56
-
44
-
89

Қолданбалы биология

кафедрасы, №
2

ғимарат, Абай к
-
сі 107, кабинет
312


2.Курс пререквизиты:


-
цитология

3.Курс
постреквизиты:

-

гендік инженерия

4.Пәннің қысқаша мазмұны

Мақсаты:

тұқым қуу мен өзгергіштіктің заңдылықтарын ашу, оларды
басқару жолдарын анықтау, организмдердің адамға қажетті жаңа
формаларын, түрлерін өсіріп шығаруды, тұқым арқылы берілетін ауруларды
а
лдын алуды зерттеу.

Міндеттері:

студенттерге гентика туралы ұғым, оның қазіргі жағдайы мен
мәселелерін, жетістіктерін, сонымен қатар генетикалық ойлау қабілеттерін
арттыру жатады.



Тұқым қуалаушылықтың негізгі заңдылықтары мен принциптерін
ажырата білу;



Тұқым қуалаушылықтың цитологиялық және молекулярлық
түсініктерін жетілдіру;



Генетикалық процестердің тұқым қуалаудағы гендерді айқындауы;



Генетикалық талдау мен тұқым қуалаушылықтың теориясын дамыту;



Генетикалық процестерді түсіну үшін клеткалардың құрылым
ы,
митоздық және мейоздық бөлінулер негізінде білімдерін жетіліру.

Қазіргі

кезде генетика басқа биология ғылымдарының арасында ерекше орын
алып отыр. Сонымен қатар генетика ауыл шаруашылық жануарлары,
өсімдіктер және микроорганизмдер селекциясында алатын о
рны белгілі.
Генетика ғылымның ары қарай дамуының арқасында, электрондық
микроскоптың ашылуымен молекулалық биология, гендік инженерия,
биотехнология ғылымдары дамыды. Олар медицинаның, ауыл
шаруашылығының және өндірістің түрлі салаларының дамуына үлкен
м
үмкіндіктер

туғызып отыр.

Генетиканың өзекті мәселелері пәні қазіргі
таңда тұқым қуалаушылықтың молекулярлы

генетикалық негіздері, адам
популяциясындағы хромосома полиморфизмін, сыртқы ортаның
ластануымен адам популяциясының генетикалық мониторингі, тұқым

қуалаушылық аурулардың пайда болуын және алдын алуды, адамның
иммундық жүйесінің полиморфизмі, генетикалық қауіпсіздік мәселелері,
генетикалық токсикология мәселелері, өсімдіктер селекциясында химиялық
заттарды және радиацияны қолдану мәселелері қарастыры
лады. Осы
ататлған генетиканың өзекті мәселелері курсын оқу барысында студенттер
тірі табиғаттың түрлі құбылыстары мен заңдылықтарын терерң түсіне алатын
болады және оларда материалистік көзқарас қалыптасады.


5.Тақырыптық бөлу жоспары



Тақырыптардың атау
ы

Сағат саны

Дәр.

Тәж

ОЖСӨЖ

СӨЖ

1

Кіріспе. Генетика пәні.Тұқым
қуалаушылық және өзгергіштік туралы
түсінік

2




2

Белгілердің тұқымқуалаушылығының
негізгі заңдылықтары мен
тұқымқуалаушылық принциптері.

2




3

Гендердің өзара әсер етуі.

2




4

Тіркес тұқым қуалау және
кроссинговер.

2




5

Жыныс генетикасы және жыныспен
тіркесе тұқым қуалау

2




6

Хромосомадан тыс тұқым қуалау.

2




7

Өзгергіштік

және оның зерттеу әдістері.

2




8

Генетиканың молекулалық негізі.

Даму
генетикасы.

4




9

Популяциялар генетикасының және
эволюцияның генетикалық негізі.

2




10

Адам генетикасы

4




11

Селекцияның генетикалық негізі.

2




12

Генетика және биотехнология

4




13

Жыныссыз көбеюдің цитологиялық
негіздері. Митоз.


1



14

Жынысты көбеюдің
цитологиялық
негіздері. Мейоз.


1



15

ДНҚ
-
ның нуклеотидтік құрамын
анықтау.


1



16

РНҚ
-
ның нуклеотидтік құрамын
анықтау.


1



17

Генетикалық код бойынша белоктың
құрылысын анықтау.


1



18

Дрозофила шыбынының биологиясы
(Drosophila melanogaster).


2



19

Моногибрид
ті будандастыру.


1



20

Анализдеуші және кері қайтара
шағылыстыру.


1



21

Дигибрид
ті будандастыру
.


2



22

Геннің әрекеті
.


1



23

Жыныспен тіркескен белгілердің тұқым
қуалауы.


1



24

Модификаци
ялық өзгергіштік
.


1



25

Адам
шежіресін жасауда қолданылатын
белгілер


1



26

Генетикадағы Мендель ілімінің алатын
орны.



2,5


27

Бактериялар мен вирустардың
рекомбинациясы.



2,5


28

Генетика мен селекцияның дамуына
Қазақстандық

ғалымдардың қосқан
үлестері.



2,5


29

Генетикалық
инженерияның теориялық
және практикалық мәні.



2,5


30

Өзгергіштік
, оның себептері және
зерттеу әдістері.



2,5


31

Генді жасанды жолмен синтездеу.



2,5


32

Тұқым қуалайтын белгілердің бірегей
талдауы.



2,5


33

Генді зерттеудегі әдістері мен
этаптары.



2,5


34

Иммунитет және оның генетикалық
негізі.



2,5


35

Клетканың бөлініуі және өзін
-
өзі
өндіруі




7,5

36

Гаметогенез және ұрықтану процессі




7,5

37

Тұқым қуудың Г.Мендель ашқан
заңдылықтары




7,5

38

Дигибридтік және полигибридтік
будандастыру




7,5

39

Тұкым қуудың хромосомалық теориясы




7,5

40

Геннің құрылымы және қызметі




7,5

41

Генетикалық код




7,5

42

Генетикалық материалдың өзгергішітігі




7,5

43

Тұқым қуаламайтын өзгергіштік




7,5


Барлығы:

30

15

22,5

67,5



6.Пән мазмұны

1. Тақырып:

Кіріспе. Генетика пәні.Тұқым қуалаушылық және өзгергіштік
туралы түсінік


Қысқаша мазмұны:
Генетика және оның биология ғылымындағы орны.
Генетика ғылымының зерттеу әдістері. Генетика ғылымының негізгі
спецификалық әдісі


гибридол
огиялық талдау

2. Тақырып:
Белгілердің тұқымқуалаушылығының негізгі заңдылықтары мен
тұқымқуалаушылық принциптері.

Қысқаша мазмұны:

Генетикалық символика. Моногибридтік будандастыру.
Мендель заңдары. Полигибридті будандастыру.Гендер мен аллельдер туралы
түс
інік.

3.Тақырып:
Гендердің өзара әсер етуі

Қысқаша мазмұны:
Гендердің өзара әсер етуіндегі негізгі типтері:
комплементарлық, эпистаз, полимерия, гендердің модификациялық әсері.

4.Тақырып:
Тіркес тұқым қуалау және кроссинговер

Қысқаша мазмұны:

Тіркес тұқым қу
алау құбылысының ашылуы.
Т.Морганның тұқым қуудың хромосомалық теориясының негізі. Тіркесу
топтары, оның санының хромосомалардың гаплоидты санына сәйкес
келуі.Кроссинговер

5 Тақырып:

Жыныс генетикасы және жыныспен тіркесе тұқым қуалау

Қысқаша мазмұны:
Жынысты анықтау және жыныспен тіркескен
белгілердің тұқым қуалауы. Жынысты анықтаудың эпигамды, прогамды,
сингамды типтері. Жынысты анықтаудың генетикалық әдістері. Гомо
-

және
гетерогаметті жыныс.

6. Тақырып:

Хромосомадан тыс тұқым қуалау.

Қысқаша мазмұн
ы:
Хромосомадан тыс тұқым қуалау заңдылықтары,
хромосомалық тұқым қуалаудың өзгешелігі. Пластидтік тұқымқуалаушылық.
Хромосомадан тыс тұқым қуалауды зерттеу әдістері

7. Тақырып:

Өзгергіштік және оның зерттеу әдістері.

Қысқаша мазмұны:

Тұқым қуалайтын өзгер
гіштік


генотиптің әртүрлі орта
жағдайында іске асуы кезінде гендер әсерінің өзгеріп, көрінуі. Организмнің
тұқым қуалайтын өзгергіштігі
-

эволюцияның негізі. Мутациялық өзгергіштік.
«Мутация» туралы түсінік, «мутагенз», «мутант».

8. Тақырып:

Генетиканың мо
лекулалық негізі.

Даму генетикасы.

Қысқаша мазмұны:

Тұқымқуалаушылықтың молекулалық негізі. Нуклеин
қышқылдарының генетикалық ролі. Трансформация және трансдукция
құбылысы. Пуриндер жіне пиримидиндер. Нуклеин қышқылдарының
химиялық құрылымы: ДНҚ (бірінші,
екінші, үштік құрылымы). РНҚ (мРНҚ,
рРНҚ, тРНҚ). Репликация. Репликацияға қатысатын ферменттер. ДНҚ
-
полимеразаның қасиеті. Ген. Ген қызметі (репликациялық, транскрипциялық
активтілігі).

9.Тақырып:

Популяциялар генетикасының және эволюцияның генетикалық
нег
ізі.

Қысқаша мазмұны:

Популяция және оның генетикалық құрылмы.
Панмиктік популяция. Хайди
-
Вайнберг заңы, оның қолдану мүмкіндігі.
Популяциялардың генетикалық гетерогендігі. Табиғи популяциялардағы
зерттеу әдістері. Популяцияның генетикалық динамикасы, факт
орлары.
Мутация, сұрыптау, дрейф гендер, миграция. Попуцляциядағы изоляцияның
инбридингтың ролі

10.Тақырып:

Адам генетикасы

Қысқаша мазмұны:

Адам генетикалық зерттеулердің объектісі ретінде.
Генеалогиялық, цитогенетикалық. биохимиялық, егіздік, онтогенетик
алық және
популяциялық әдістер. Адам кариотипі. Медициналық генетиканың мәселелері. Тұқым
қуалайтын аурулар, олардың адам популяциясында таралуы.

11.Тақырып:

Селекцияның генетикалық негізі.

Қысқаша мазмұны:

Генетика және селекция. Жануарлар және өсімдіктер

селекциясы. Зерттеу әдістері мен объектілері. Мәдени өсімдіктердің шығу орталықтары.
Штамм, сорт түсініктері. Комбинативті өзгергіштік. Мутациялық өзгергіштік.
Индукциялық мутагенездің өсімдіктер және микроағзалар селекциясындағы қолдануы

12. Тақырып:

Ген
етика және биотехнология

Қысқаша мазмұны:

Генетикалық инженерия. Клетка деңгейіндегі генетикалық
инженерия. Хромосомаларды немесе олардың фрагменттерін енгізгенде гендердің
алмасуы. Гендерді клондау.

7.Тәжірибелік сабақ

8.ОЖСӨЖ тапсырмаларын орындау
графигі



ОЖСӨЖ
тақырыптары


Қысқаша мазмұны

Сағат
көлемі

Бақылау
формасы

1

Генетикадағы
Мендель ілімінің
алатын орны.

Менделдің ілімі. Мендельдің
заңдары.

2,5

Ауызша

2

Бактериялар мен
вирустардың
рекомбинациясы.


2,5

Ауызша

3

Генетика мен
селекцияның
дамуына
Қазақстандық
ғалымдардың қосқан
үлестері.

Генетика ғылымының даму
кезеңдері. Генетиканың басқа
ғылымдармен тәжірибе үшін
маңызы.

2,5

Ауызша

4

Генетикалық
инженерияның
теориялық және
практикалық мәні.

Клеткаға дейінгі генетикалық
инженерия.
Трансгенді
организмдер.Генді химиялық
синтездеу

2,5

Ауызша

5

Өзгергіштік
, оның
себептері және
зерттеу әдістері.

Организмдердің өзгергіштігі
туралы көзқарастың дамуы.
Хьюго де
-
Фризддің
мутациялық теориясының
негізгі қағидалары.

2,5

Ауызша

6

Генді жасанды
жолмен синтездеу.

Ген туралы ұғымның
эволюциясы. Генді синтездеу

2,5

Ауызша

7

Тұқым қуалайтын
белгілердің бірегей
Тұқым қуалайтын
белгілер.Белгілердің
2,5

Ауызша

талдауы.

талдануы.

8

Генді зерттеудегі
әдістері

мен
этаптары.

Геннің функциясы. Геннің
активтілігін реттеу. Гендердің
үзілмелілігі.

2,5

Ауызша

9

Иммунитет және
оның генетикалық
негізі.

Иммунология тарихының
дамуы.Лимфоциттердің
пайдалануында
онтогенетикалық
кезеңдері.Иммунореактивтілік

2,5

Ауызша


9. СӨЖ тапсырмаларын орындау графигі




СӨЖ
тақырыптары


Қысқаша мазмұны

Сағат
көлемі

Бақылау
формасы

1

Клетканың
бөлініуі және
өзін
-
өзі өндіруі

Митоз.Хромосомалардың
құрылысы
.Кариотип.Хромосомалардың
гаплоидты және диплоидты саны

7,5

Ауызша

2

Гаметогенез
және ұрықтану
процессі

Мейоз және гаметалардың түзілуі.
Редукциялық және эквациялық бөлінуі.
Мейоздың генетикалық бақылануы.

7,5

Ауызша

3

Тұқым қуудың
Г.Мендель
ашқан
заңдылықтары

Моногибридтікбудандастыру.Анализдік
будандастыру.Аллеломорфтер мен
аллельдер. Көптік аллелизм.

7
,5

Конспект

4

Дигибридтік
және
полигибридтік
будандастыру

Ажыраудың статистикалық сипаты.
Генетикалық рекомбинация.
«Гаметалар тазалығы».
Пенетранттылық және экспрессивтілік

7,5

Реферат

5

Тұкым қуудың
хромосомалық
теориясы

Кроссинговер. Гендердің
хромосомаларда линиялық орналасуы.
Генетикалық карталар. Т.Морганның
хромосомалық тұқымқуалаушылық
теориясы, оның негізгі қағидалары.

7,5

Рефарат

6

Геннің
құрылымы

және
Генетикалық процестердің
7,5

Ауызша

қызметі

молекулалық механизмдері.

ДНҚ және РНҚ
-
дың құрылысы.

Генетикалық бақылаулар және
репликацияның молекулалық
механизмдері. ДНҚ транскрипциясы.

7

Генетикалық
код

Трансляцияның молекулалық
-
генетикалық механизмдері.
Генетикалық супрессия туралы
мағлұтам

7,5

Ауызша

8

Генетикалық
материалдың
өзгергішітігі

Тұқым қуалайтын (комбинативтік және
мутациялық) өзгергіштіктер туралы
түсінік

7,5

Ауызша

9

Тұқым
қуаламайтын

өзгергіштік

Тұқым қуаламайтын (модификациялық
және онтогенетикалық) өзгергіштік
туралы түсінік

7,5

Конспект

Қорытынды бағалау
саясаты

«Жалпы және молекулалық генетика» пәні бойынша қорытынды баға
мыналардың қосындысынан тұрады:

-

практикалық сабақ тапсырмаларын дұрыс толығымен орындау
және оны қорғау;

-

жоғарыда көрсетілген студенттің оқытушының басшылығымен
орындайтын өздік
жұмысының тапсырмаларды жазбаша орындап,ауызша
жауап беру;

-


студенттің өздік жұмыстарының тапсырмаларын толық орындау;

-

сабақ барысында жинаған бағасы бойынша рейтингтік баға
қойылады;

-

емтихан бағасы емтихандық тест нәтижесімен шығарылады.


Студенттің оқу
процесіндегі әрекетін бағалау



Көрсеткіштер

Балл

1

Сабаққа қатысу

1

2

Практикалық сабақ тапсырмаларын толық, дұрыс,
уақытылы орындалуы

4

3

СОӨЖ тапсырмалары толық, жүйелі түрде уақытылы
орындалуы

4

4

СӨЖ тапсырмаларын шығармашылы түрде, толық
сипатталып орындалуы

4

5

Аралық бақылау

4



«Жалпы және молекулалық генетика» пәні бойынша келесі бағалау
жүйесі қолданылады:


Әріптік жүйе
бойынша
бағалау

Ұпай

Процентік
мазмұны

Дәстүрлі жүйе
бойынша бағалау

А

4,0

95
-
100

өте жақсы

А
-

3,67

90
-
94

В+

3,33

85
-
89

Жақсы

В

3,0

80
-
84

В
-

2,67

75
-
79

С+

2,33

70
-
74

Қанағаттанарлық

С

2,0

65
-
69

С
-

1,67

60
-
64

D+

1,33

55
-
59

D

1,0

50
-
54

F

0

0
-
49

Қанағаттанарлықсыз


Қорытынды баға есептеу:



Р1 + Р2

ҚБ

=
----------------------

× 0,6 + Е × 0,4,

2

Мұнда:

Р
1


бірінші рейтингтің сандық эквиваленті;

Р
2


екінші рейтингтің сандық эквиваленті;

Э


емтихан бағасы

Курстың саясаты мен реті:

1.

Сабаққа кешікпей келу.

2.

Босатылған дәрісті келесі сабаққа дейін өздігінен оқу.

3.


Тапсырманы уақытында орындап отыру

керек.

4.

Семинар сабағын босатқан жағдайда келесі сабаққа дейін тапсыру
қажет
.

5.

Емтиханға кешікпей келу керек.




Приложенные файлы

  • pdf 18092788
    Размер файла: 608 kB Загрузок: 1

Добавить комментарий