тұлғаның құқықтық мәртебесі


СМЖ ЖМУ Е/ПОӘК.09-2016 Ф.4.09-26

Заң факультеті
Мемлекеттік--құқықтық пәндер кафедрасы

БЕКІТЕМІН
Академиялық мәселелер жөніндегі проректор ____________ Л. Еркінбаева
«_____» ___________2017 ж.

Тұлғаның құқықтық мәртебесі пәнінің
ОҚУ - ӘДІСТЕМЕЛІК КЕШЕНІ
Мамандықтар: 5В030100-Құқықтану
Оқу формасы: күндізгі
Талдықорған 2017 ж.
Оқу - әдістемелік кешенді оқу бағдарламасына сәйкес және МЖМБС
негізінде 5В030100-Құқықтану
мамандығына т.ғ.к.,доцент Тинистанова С.С. кұрастырған.
(оқытушының қолы)
Мемлекеттік-құқықтық пәндер кафедрасының отырысында қарастырылды.
«»20___ ж. №хаттама
Кафедра меңгерушісі Тинистанова С.С.
«_____»__________ ___20____ жыл. №______хаттама
Заң факультетінің әдістемелік бюросы мақұлдаған.
Әдістемелік бюроның төрайымы ____________Б.Қ. Амирова
СМЖ ЖМУ И/ОБҚБ. 09-2016
Ф.4.09-36
БЕКІТЕМІН
Академиялық мәселелер жөніндегі проректор ____________ Л. Еркінбаева
«_____» ___________2017 ж.
5В030100 «Құқықтану» мамандығы бойынша
(мамандықтың шифрі, аты)
Тұлғаның құқықтық мәртебесі пәнінің
ОҚУ БАҒДАРЛАМАСЫ
2
( кредит саны)
Талдықорған 2017 ж.
Құрастырған: т.ғ.к.,доцент Тинистанова С.С.
(Аты-жөні,тегі; ғылыми дәрежесі, атағы, қызметі)
Рецензенттер: з.ғ.к.,доцент Сериев Б.А.
(Аты-жөні,тегі; ғылыми дәрежесі, атағы, қызметі)
Оқу бағдарламасы мемлекеттік-құқықтық пәндер кафедрасының отырысында
қарастырылды және «құқықтану» мамандық бойынша оқу үрдісіне енгізілуіне ұсынылды
Хаттама №______ «___»_______________ 2017 ж.
Кафедра меңгерушісі _______ Тинистанова С.С.
(қолы,аты-жөні, тегі)
Оқу бағдарламасы Заң факультеттің әдістемелік бюросында қарастырылды және бекітуге ұсынылды
Хаттама №______ «___»_______________ 2017 ж.
ФӘБ төрайымы ____________ Амирова Б.Қ.
(қолы,аты-жөні, тегі)
Т Ү С І Н І К Х А Т
«Тұлғаның құқықтық мәртебесі» пәні «Мемлекеттің және құқықтың тарихи және теориялықнегіздері» модуліне енгізілген таңдау пәні.
Постреквизиттері: -
Мақсаты: «Тұлғаның құқықтық мәртебесі» пәнін оқып үйренудің, оны зерделеудің ең басты мақсаты –Қазақстан Республикасындағы тұлғаның құқықтық мәртебесін зерделей отырып, тұлғаның конституциялық, әлеуметтік, әкімшілік, азаматтық, халықаралық-құқықтық мәртебесін қамтамасыз етудің құқықтық негіздерін, тұлғаның құқықтық мәртебесімен тікелей байланысты құқыққабілеттілік, әрекетқабілеттілік, азаматтық мәселесін білу.
Негізгі тараудың қысқа мазмұны: Құқықтық мәртебе. Тұлғаның құқыққабілеттілігі. Тұлғаның әрекетқабілеттілігі. Азаматтық мәселесі. Азаматтық алу және тоқтату. Азаматтық берілмеудің құқықтық негіздері. Шетел азаматтарының құқықтық жағдайы. Азаматтығы жоқ тұлғалардың құқықтық жағдайы. Тұлғаның конституциялық құқықтық мәртебесі. Әкімшілік құқықтық мәртебесі. Азаматтық құқықтық мәртебесі. Әлеуметтік құқықтық мәртебе. Халықаралық құқықтық мәртебесі. Заңды тұлға ұғымы. Заңды тұлғаның түрлері. Олардың құқықтық мәртебесі.
Күтілетін нәтижелер: Тұлғаның құқықтық мәртебесі туралы түсінік қалыптастыру. Құқыққабілеттілігі мен әрекетқабілеттілігін ажырата алуы. Азаматтық мәселесіне талдау жасау. Шетелдік азаматтардың, азаматтығы жоқ тұлғаның азаматтығы туралы білу. Заңды тұлға мен оның түрлері туралы ұғым қалыптасу.
Нормативтік-құқықтық актілермен жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыру.
Құзыреті:
дербес бiлiктiлiк - тұрақты кәсiби өсуге қабiлеттiлiк және кәсiби еңбекте мамандығын жетiлдiруге, сонымен бiрге өзiн өткiзу; (заңгерлердi қызметтiң тиiстi аспектiсi - бiрi үстемдiк және таңдалған заңды мамандықтың ерекшелiктерiнiң байланысты табады) коммуникатив;
арнайы: теориялық алған білімін, дағдыларын іс жүзінде дұрыс пайдалана білуі, біліктілігі жоғары, тәжірибесі мол адамдардың тәжірибесінен үлгі алып, кеңейтіп, қолдана білуі, нормативтік-құқықтық актілер туралы білімінің болуы мен оның өзгерістеріне ілесе алуы, нормативтік құқықтық құжаттармен жұмыс жасай білуі тиіс, кез келген тығырықтан шығу үшін шешім қабылдай білу қабілеті мен сын айта білу, ойын жүзеге асыру қабілетінің болуы.
коммуникативтік (заңгердің қызметіндегі сәйкестендірілген аспект – бірден-бір қолданыстағы және де ерекше таңдалған заң мамандығы тәуелділігінде жатады;
ауызша және жазбаша сөйлеудегі дағдылар (айтылған сөздің немесе болған жағдайдың мазмұнын жазбаша түрде қысқаша және нақты жеткізе білу, сұрақтарды өз уақытында және сауатты нысандай білу: диалогты жүргізу шеберлігі, полемикалық және шешендік өнер);
ұйымдастырушылық күрес жүргізуді ұйымдастырушы есебіндегі кәсіби қызметінде заман талабына сай білімді болуы, алған білімі негізінде құқықтың әр саласынан хабары болып, білімін көрсете білуі, үнемі ізденісте болу.
Қалыптастырылған құзіреттіліктер: Пәнді оқығаннан кейін студент
Құқықтық мәртебені түсінеді. Конституциялық, азаматтық, әкімшілік, халықаралық құқықтық мәртебе туралы біледі, ажырата алады.
ПӘННІҢ ТАҚЫРЫП МАЗМҰНЫ
Қазақстан Республикасында тұлғаның құқық мәртебесінің негіздері.
Тұлғаның құқықтық мәртебесі туралы түсінік
Негізгі еркіндіктер мен құқықтар
Тұлғаның құқығы мен еркіндіктерінің өзіне тән ерекшеліктері
Тұлғаның құқыққабілеттілігі, әрекетқабілеттілігі
Тұлғаның құқыққабілеттілігінің ерекшеліктері
14-18 жасқа толмағандардың құқыққабілеттілігі мен әректқабілеттілігі
Кәмелетке толмағандарды әрект қабілетсіз деп тану
Азаматтық туралы түсінік.
Азамат және мемлекет
Қазақстан Республикасының азаматтық туралы заңнамасы
Азаматтық алу негіздері
Ата-анасының азаматтығы әртүрлі болған жағдайындағы баланың азаматтығы
Шетелдіктердің және азаматтығы жоқ адамдардың құқықтық жағдайы
Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегi азаматтарды қорғау
Ата-анасы белгісіз баланың азаматтығы
Қазақстан Республикасы азаматтығына қабылдау
Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау шарттары
Конституциялық, әкімшілік, азаматтық, әлеуметтік, халықаралық - құқықтық мәртебесі.
Жеке тұлғаның конституциялық құқықтық мәртебесі туралы түсінік.
Шет елдердегі ҚР азаматының құқықтық мәртебесі.
Шет елдердегі ҚР азаматының құқықтық мәртебесі.
Қазақстан Республикасындағы жеке тұлғаның әкімшілік жауаптылығы.
Жеке тұлғаның халықаралық құқықтық мәртебесі.
Жеке тұлғаның құқықтарын қорғаудың қазақстандық моделі.
Жеке тұлғаның құқықтарын қорғаудың қазақстандық моделі. Адам құқықтарын бұзған жеке тұлғаларды жауапкершілікке тарту туралы түсінік.
Жеке тұлғаның құқықтарын қорғаудағы халықаралық ынтымақтастық.
Реферат тақырыптары
1.Тұлғаның құқықтық мәртебесі туралы түсінік
2. Негізгі еркіндіктер мен құқықтар
3. Тұлғаның құқығы мен еркіндіктерінің өзіне тән ерекшеліктері
4 Тұлғаның құқықтық мәртебесі құрылымы
Тұлғаның құқыққабілеттілігі, әрекетқабілеттілігі
Тұлғаның құқыққабілеттілігінің ерекшеліктері
Азаматқа есім берудің құқықтық негіздері
8 14-18 жасқа толмағандардың құқыққабілеттілігі мен әректқабілеттілігі
Кәмелетке толмағандарды әрект қабілетсіз деп тану
Азамат және мемлекет
Азаматтық туралы түсінік
12 Қазақстан Республикасының азаматтық туралы заңнамасы
13Азаматтық алу негіздері
Ата-анасының азаматтығы әртүрлі болған жағдайындағы баланың азаматтығы
Шетелдіктердің және азаматтығы жоқ адамдардың құқықтық жағдайы
16 Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегi азаматтарды қорғау
17 Ата-анасы белгісіз баланың азаматтығы
Шетелдіктердің және азаматтығы жоқ адамдардың құқықтық жағдайы
19 Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегi азаматтарды қорғау
20 Ата-анасы белгісіз баланың азаматтығы

ОСӨЖ тапсырмалары
1 Азаматтыққа қабылдау
2 Жеңілдетілген тәртіппен (тіркеу тәртібімен)Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау шарттары
3 Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдаудан және Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтіруден бас тарту негiздерi
4 Жеке тұлғаның конституциялық құқықтық мәртебесі туралы түсінік
5 Конституциялық құқықтық мәртебе туралы түсінік
6 ҚР жеке тұлғаның конститциялық құқығын қамтамасыз етуші мемлекеттік институттар
7 Шет елдердегі жеке тұлғаның конституциялық құқықтар мен босиандықтары 8 Шет елдердегі құқықтар мен бостандықтарды қорғауды қамтамсыз ету тәртібі
9 Шет елдердегі жеке тұлғаның конституциялық құқықтар мен босиандықтары 10 Шет елдердегі құқықтар мен бостандықтарды қорғауды қамтамсыз ету тәртібі
11 Адам және азаматтың құқықтары, бостандықтары мен міндеттерінің жүйесі
Құқықтар, бостандықтар және міндеттер қағидаларының мазмұны
Құқықтар, бостандықтар және міндеттердің жіктелуі
14 Шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдардың әкімшілік.құқықтық мәртебесінің ерекшеліктері
15 Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссияның құрылуы

«Тұлғаның құқықтық мәртебесі» пәні бойынша емтихан сұрақтары
1.Тұлғаның құқықтық мәртебесі туралы түсінік
2. Негізгі еркіндіктер мен құқықтар
3. Тұлғаның құқығы мен еркіндіктерінің өзіне тән ерекшеліктері
4 Тұлғаның құқықтық мәртебесі құрылымы
Тұлғаның құқыққабілеттілігі, әрекетқабілеттілігі
Тұлғаның құқыққабілеттілігінің ерекшеліктері
Азаматқа есім берудің құқықтық негіздері
8 14-18 жасқа толмағандардың құқыққабілеттілігі мен әректқабілеттілігі
Кәмелетке толмағандарды әрект қабілетсіз деп тану
Азамат және мемлекет
Азаматтық туралы түсінік
12 Қазақстан Республикасының азаматтық туралы заңнамасы
13Азаматтық алу негіздері
Ата-анасының азаматтығы әртүрлі болған жағдайындағы баланың
азаматтығы
Шетелдіктердің және азаматтығы жоқ адамдардың құқықтық жағдайы
16 Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегi азаматтарды қорғау
17 Ата-анасы белгісіз баланың азаматтығы
Шетелдіктердің және азаматтығы жоқ адамдардың құқықтық жағдайы
19 Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегi азаматтарды қорғау
20 Ата-анасы белгісіз баланың азаматтығы
21Азаматтыққа қабылдау
22 Жеңілдетілген тәртіппен (тіркеу тәртібімен)Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау шарттары
23 Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдаудан және Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтіруден бас тарту негiздерi
24 Жеке тұлғаның конституциялық құқықтық мәртебесі туралы түсінік
25 Конституциялық құқықтық мәртебе туралы түсінік
26 ҚР жеке тұлғаның конститциялық құқығын қамтамасыз етуші мемлекеттік институттар
27 Шет елдердегі жеке тұлғаның конституциялық құқықтар мен босиандықтары 28 Шет елдердегі құқықтар мен бостандықтарды қорғауды қамтамсыз ету тәртібі
29 Шет елдердегі жеке тұлғаның конституциялық құқықтар мен босиандықтары 30 Шет елдердегі құқықтар мен бостандықтарды қорғауды қамтамсыз ету тәртібі
31 Қазақстан Республикасындағы жеке тұлғаның әкімшілік жауаптылығы
еке тұлғаның және кәмелетке толмағандардың әкімшілік жауаптылығы
Қазақстан Республикасы азаматтарының әкімшілік-құқықтық мәртебесі
34 Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтену негіздері
35 Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтенуінің мәні
36 Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтенуінің көпқырлылығы
37 Жеке тұлғаның халықаралық құқықтық мәртебесі: салыстырмалы талдау (Қазақстан –Ресей)
Жеке тұлғаның халықаралық құқықтық мәртебесі
39 Азаматтығы жоқ азаматтардың халықаралық құқықтық мәртебесі туралы
40 Қазақстан Республикасындағыи Омбудсмен институтының құрылуы
41 Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтарын қорғау жөніндегі Уәкіл
42 Адам құқықтарын бұзған жеке тұлғаларды жауапкершілікке тарту туралы түсінік
43 Адам құқықтарын бұзған жеке тұлғаларды жауапкершілікке тартудың құқықтық негіздері
44 Халықаралық жауапкершілік
45 Құқықбұзушылық үшін мемлекет пен жеке тұлғаны халықаралық құқықта жауапкершілікке тарту
Заңды тұлға түсінігі
47 Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу негіздері
48 Заңды тұлғалардың жекелеген түрлеріне анықтама беру
49 Заңды тұлғаның құқыққабілеттілігі және әрекетқабілеттілігі туралы түсінік
50 Шетелдік заңды тұлғаның құқыққабілеттілігі және әрекетқабілеттілігі
51 Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтiру тәртібі
52 Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығу тәртібі
53 Қазақстан Республикасының азаматтығынан азаматтығынан айрылу тәртібі
54 Тұлғаның әрекетқабілеттілігі мен құқыққабілеттілігінің арақатынасы
55 Жеке тұлғаның әрекетқабілеттілігі туралы түсінік
56 Жеке тұлғаның құқыққабілеттілігі туралы түсінік
57 Жеке тұлғаның әрекетқабілеттілігі мен құқыққабілеттілігінң арақатынасы, ерекшеліктері
58 Қазақстан Республикасының Конституциясы бойынша жеке тұлғаның құқығын қамтамасыз ету негіздері (баптар бойынша)
59 Жеке тұлғаның жеке басының құқықтарының қамтамасыз етілу негіздері
60 Жеке тұлғаның әлеуметтік-экономикалық құқықтарының қамтамасыз етілуі
1
СӨЖ тапсырмалары
1 Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтiру тәртібі
2 Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығу тәртібі
3 Қазақстан Республикасының азаматтығынан азаматтығынан айрылу тәртібі
4 Тұлғаның әрекетқабілеттілігі мен құқыққабілеттілігінің арақатынасы
5 Жеке тұлғаның әрекетқабілеттілігі туралы түсінік
6 Жеке тұлғаның құқыққабілеттілігі туралы түсінік
7 Жеке тұлғаның әрекетқабілеттілігі мен құқыққабілеттілігінң арақатынасы, ерекшеліктері
8 Қазақстан Республикасының Конституциясы бойынша жеке тұлғаның құқығын қамтамасыз ету негіздері (баптар бойынша)
9 Жеке тұлғаның жеке басының құқықтарының қамтамасыз етілу негіздері
10 Жеке тұлғаның әлеуметтік-экономикалық құқықтарының қамтамасыз етілуі
11Жеке тұлғаның саяси құқықтарының қамтамасыз етілуі
12 Заңды тұлғаның әрекетқабілеттілігі туралы түсінік
13 Шетелдік заңды тұлғаның әрекетқабілеттілігі
Заңды тұлғаның құқықтық қорғалуы туралы
Заңды тұлғаны заңдастырудың құқықтық негіздері
Негізгі әдебиеттер:
1. Сапарғалиев Ғ.С. Мемлекет және құқық теориясы: Оқулық / Ғ. Сапарғалиев, А. Ибраев.- 2-басылым, өңд. толықт.- Астана: Фолиант, 2011.- 360б.
2. Ахметов, Е.Б. Құқық негіздері : Оқу құралы / Е.Б. Ахметов.- Алматы: ЖҚ Отан, 2014.- 120 б.
3. Құқық негіздері: Оқу құралы / Б. Ө. Алтынбасовтың редакциялығымен.- Астана: ЖШС Мастер По, 2012.- 336 б.
4. Оспанов, Қ. И. Құқық негіздері: Оқулық / Қ. И. Оспанов.- Алматы: Жетi жарғы, 2010.- 304б.
5. Сатанова, Л. М. Құқық негіздері: Оқулық / Л. М. Сатанова.- Алматы,2011.-134б.
6. М.Т. Габдуалиев, Р.Е. Жакупов Основы казахстанского права.-Астана, 2013.
7 Ғ. Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы: Оқулық - Алматы: Жетi жарғы, 2014.- 480 б.
Қосымша әдебиеттер:
Тинистанова С.С. Құқық негіздері. Оқу құралы.- Талдықорған, 2012.-191
б.
Байжұманова А.М. Қазақстан Республикасының Конституциялық
құқығы.- Талдықорған, 2016.- Электронды оқу құралы.
6 Байжұманова А.М. Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы.- Талдықорған, 2013.- 200 б.
7 Ашитов З.О. Қазақстан Республикасының құқық негіздері: Оқу құралы /.- Алматы: Жетi жарғы, 2003.- 296бет.
8 Баққұлов С.Д. Құқық негiздерi:Оқулық.-2-шi басыл.-Алматы, 2004.-248 б:
9 Баянов Е. Мемлекеттік қызмет: Оқу құралы Алматы, 2010.- 40б.
10 Баянов Е. . Әкімшілік құқық: Жоғары оқу орындарына арналған оқулық / Алматы, 2007.- 408 б.
11 Булгакова Д.А. Мемлекет және құқық теориясы: Оқу құралы /.- Алматы: Заң әдебиеті, 2008.- 106 бет.
12 Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Ерекше бөлім. 1-ші том: Оқулық / .- Алматы: Заң әдебиеті, 2006.- 264б.
13 Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Ерекше бөлім. 2-ші том: Оқулық / Алматы: Заң әдебиеті, 2006.- 351б.
14 Заң терминдерінің сөздігі. 25000-ға жуық термин= 5-ші басылуы, өңделіп, толықт.- Алматы: Жетi жарғы, 2007.- 832б.
15 Қазақстан Республикасының әкiмшiлiк құқығы: Оқу- әдістемелік құралы.- Алматы: Жетi жарғы, 2000.- 28б.
16 Cosmic Constitutional Theory: Why mericans Are Losing Their Inalienable Right to Self-Governance. Author(s): Skinner, Karen. Source: LAW LIBRARY JOURNAL Volume: 105 Issue: 1 Pages: 105-107 Published: WIN 2013.
17 Veiled Political Questions: Islamic Dress, Constitutionalism, and the Ascendance of Courts. Author(s): Goldenziel, Jill I. Source: AMERICAN JOURNAL OF COMPARATIVE LAW Volume: 61 Issue: 1 Pages: 1-50 DOI: 10.5131/AJCL.2012.0015 Published: WIN 2013.
Нормативтік-құқықтық актілер
1 Қазақстан Республикасының Конституциясы // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
2 Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
3 «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» конституциялық заң (кейінгі өзгерістер және толықтырулармен) // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
4 «Қоғамдық бірлестіктер туралы» Қазақстан республикасының заңы (кейінгі өзгерістер және толықтырулармен) // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
5 «Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы» Қазақстан Республикасының заңы (кейінгі өзгерістер және толықтырулармен) // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
6 «Нормативтік құқықтық актілер туралы» Қазақстан Республикасының заңы (кейінгі өзгерістер және толықтырулармен) // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
7 Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексi: Жалпы және Ерекше бөлімдер // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
СМЖ ЖМУ Е/ПОӘК.09-2016
Ф.4.09-28


Заң факультеті
Мемлекеттік-құқықтық пәндер кафедрасы

С И Л Л А Б У С
«Тұлғаның құқықтық мәртебесі» пәні бойынша
5В030100 – «Құқықтану» мамандығы үшін
Оқыту түрі: күндізгі
курс: 1
семестр: 2
кредит саны: 2
барлық сағат саны: 90, соның ішінде:
дәрістер: 15
іс-тәжірибелік сабақтар: 15
СӨЖ (соның ішінде ОСӨЖ) : 60
Емтихан : 1 семестр
Талдықорған 2017 ж.
Оқытушы туралы мәлімет:
Байжұманова Айгерим Мажибековна
Мемлекеттік-құқықтық пәндер кафедрасы. Аға оқытушы
Телефон: 87057268178
Офис: мемлекеттік-құқықтық пәндер кафедрасы – 220 ауд.
Оқыту уақыты – сабақ кестесі бойынша
Консультация уақыты – кафедра кестесі бойынша
Пән: Тұлғаның құқықтық мәртебесі
Уақыт: Бекітілген бойынша
Кредит: 2
«Тұлғаның құқықтық мәртебесі» пәні «Мемлекеттің және құқықтың тарихи және теориялық негіздері» модуліне енгізілген таңдау пәні.
Постреквизиттері: -
Мақсаты: Тұлғаның құқықтың мәртебесін анықтай отырып, оларға құқықтық сипаттама беру, ерекшеліктерін ашу.
Негізгі тараудың қысқа мазмұны: Құқықтық мәртебе. Тұлғаның құқыққабілеттілігі. Тұлғаның әрекетқабілеттілігі. Азаматтық мәселесі. Азаматтық алу және тоқтату. Азаматтық берілмеудің құқықтық негіздері. Шетел азаматтарының құқықтық жағдайы. Азаматтығы жоқ тұлғалардың құқықтық жағдайы. Тұлғаның конституциялық құқықтық мәртебесі. Әкімшілік құқықтық мәртебесі. Азаматтық құқықтық мәртебесі. Әлеуметтік құқықтық мәртебе. Халықаралық құқықтық мәртебесі. Заңды тұлға ұғымы. Заңды тұлғаның түрлері. Олардың құқықтық мәртебесі.
Күтілетін нәтижелер: Тұлғаның құқықтық мәртебесі туралы түсінік қалыптастыру. Құқыққабілеттілігі мен әрекетқабілеттілігін ажырата алуы. Азаматтық мәселесіне талдау жасау. Шетелдік азаматтардың, азаматтығы жоқ тұлғаның азаматтығы туралы білу. Заңды тұлға мен оның түрлері туралы ұғым қалыптастыру.
Нормативтік-құқықтық актілермен жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыру.
Құзыреті:
дербес бiлiктiлiк - тұрақты кәсiби өсуге қабiлеттiлiк және кәсiби еңбекте мамандығын жетiлдiруге, сонымен бiрге өзiн өткiзу; (заңгерлердi қызметтiң тиiстi аспектiсi - бiрi үстемдiк және таңдалған заңды мамандықтың ерекшелiктерiнiң байланысты табады) коммуникатив;
арнайы: теориялық алған білімін, дағдыларын іс жүзінде дұрыс пайдалана білуі, біліктілігі жоғары, тәжірибесі мол адамдардың тәжірибесінен үлгі алып, кеңейтіп, қолдана білуі, нормативтік-құқықтық актілер туралы білімінің болуы мен оның өзгерістеріне ілесе алуы, нормативтік құқықтық құжаттармен жұмыс жасай білуі тиіс, кез келген тығырықтан шығу үшін шешім қабылдай білу қабілеті мен сын айта білу, ойын жүзеге асыру қабілетінің болуы.
коммуникативтік (заңгердің қызметіндегі сәйкестендірілген аспект – бірден-бір қолданыстағы және де ерекше таңдалған заң мамандығы тәуелділігінде жатады;
ауызша және жазбаша сөйлеудегі дағдылар (айтылған сөздің немесе болған жағдайдың мазмұнын жазбаша түрде қысқаша және нақты жеткізе білу, сұрақтарды өз уақытында және сауатты нысандай білу: диалогты жүргізу шеберлігі, полемикалық және шешендік өнер);
ұйымдастырушылық күрес жүргізуді ұйымдастырушы есебіндегі кәсіби қызметінде заман талабына сай білімді болуы, алған білімі негізінде құқықтың әр саласынан хабары болып, білімін көрсете білуі, үнемі ізденісте болу.
Қалыптастырылған құзіреттіліктер: Пәнді оқығаннан кейін студент
Құқықтық мәртебені түсінеді. Конституциялық, азаматтық, әкімшілік, халықаралық құқықтық мәртебе туралы біледі, ажырата алады.
Нормативтік-құқықтық актілермен жұмыс жасау дағдылары болады.
Бағалау саясаты
Білімді бағалаудың балдық-рейтингтік жүйесі
Әріппен белгіленген баға Бағаның цифрлік эквиваленті Пайыздық мөлшері Дәстүрлі түрде бағалау
A 4.0 95-100 Өте жақсы
A- 3.67 90-94 B+ 3.33 85-89 Жақсы
B 3.0 80-84 B- 2.67 75-79 C+ 2.33 70-74 Қанағаттанарлық
C 2.0 65-69 C- 1.67 60-64 D+ 1.33 55-59 D 1 50-54 F 0 0-49 Қанағаттанарлықсыз
Пән бойынша студенттің білімін балмен бағалау көрсеткіші
Бағаланатын бағдар
(позиция) 1-8 аптадағы бағалау мөлшері 9-15 аптадағы бағалау мөлшері Баллдың максималдық (жоғары) мөлшері Электронды журналға балл қоюдың кезеңі
Арнайы зерттеушілік 1 1 100 балл 8,15
ӨЖ 1 1 Әрбір ӨЖ –ге 100 баллдан 4,7,11,
14 апталарда
Аралық бақылау 1 1 Әр аралық бақылауға 100 баллдан 8 және 15 аптада
Кіру рұқсатының рейтенгісі R 1 100 8 апта Кіру рұқсатының рейтенгісінің R 2 100 15 апта Академиялық кезеңдегі кіру рұқсатының рейтенгісі R= (R1 + R2)/2 100 15 апта емтихан КТ 40 16-17 апта
Қорытынды баға І = R*0.6+E*0.4 100 Баға қоюдын критерилері (мысалы)
Бақылау түрі Максимальдық баға Оқытушының журналына балл қойылатын мерзімі
Ағымдық бақылау:
Сабаққа қатысуы 1 сағ – 5 балл
үй тапсырмасын орындауы
семинарлық сабақтың орындалуы
белсеңділігі (лекция барысындағы жауаптары, өз бетінше ізденуі, тапсырмаларды орындауы),
Сабаққа қатысуы, ӨСӨЖ сабақтың орындалуы 100
15
15
20
20
30 Әр аптада
СӨЖ 1*
Тапсырма 1
Тапсырма 2
Тапсырма 3 100
30
40
30 СӨЖ тапсырмаларының тапсыру кестесіне сәйкес
СӨЖ 2
Тапсырма 1
Тапсырма 2
Тапсырма 3 100
30
30
40 СӨЖ тапсырмаларының тапсыру кестесіне сәйкес
СӨЖ 3
Тапсырма 1
Тапсырма 2
Тапсырма 3 100
20
35
45 СӨЖ тапсырмаларының тапсыру кестесіне сәйкес
СӨЖ 4
Тапсырма 1
Тапсырма 2
Тапсырма 3 100
30
35
35 СӨЖ тапсырмаларының тапсыру кестесіне сәйкес
Аралық бақылау 1: коллоквиум
Сабаққа қатысуы
Үй тапсырмасын орындауы
Глосарии 100
10
50
40 3апта
6апта
8апта
Аралық бақылау 2: коллоквиум
Сұрақ 1- баға 1
Сұрақ 2- баға 2
Сұрақ 3- баға 3
Қорытынды баға: (баға1+баға2+баға3)/3 100
30
40
30 15 апта
*СӨЖ мазмұны силлабустағы СӨЖге арналған кестеде көрсетілген

Күнтізбелік – тақырыптық жоспары
№ Мазмұны Сағат саны Апта
1 «Тұлғаның құқықтық мәртебесі» модулі
1
Дәріс 1. Қазақстан Республикасында тұлғаның құқық мәртебесінің негіздері
1.Тұлғаның құқықтық мәртебесі туралы түсінік
2. Негізгі еркіндіктер мен құқықтар
3. Тұлғаның құқығы мен еркіндіктерінің өзіне тән ерекшеліктері 1 1апта
Практикалық сабақ 1. Тұлғаның құқықтық мәртебесі туралы
Тұлғаның құқықтық мәртебесінің түсінігі
Тұлғаның құқықтық мәртебесі құрылымы 1 ӨСӨЖ 1. Адам құқығының эволюциялық дамуы 1 2 Дәріс 2. Тұлғаның құқыққабілеттілігі туралы түсінік
1 Тұлғаның құқыққабілеттілігі, әрекетқабілеттілігі
2 Тұлғаның құқыққабілеттілігінің ерекшеліктері 1 2 апта
Практикалық сабақ 2. Тұлғаның құқыққабілеттілігі мен әректқабілеттілігінің арақатынасы
1 Тұлғаның құқыққабілеттілігі мен әректқабілеттілігінің ерекшеліктері
2 Азаматқа есім берудің құқықтық негіздері 1 ӨСӨЖ 2. ҚР кәмелетке толмағандардың әректқабілеттілігі мен құқыққабілеттілігі
14-18 жасқа толмағандардың
құқыққабілеттілігі мен әректқабілеттілігі
Кәмелетке толмағандарды әрект қабілетсіз
деп тану 1 3 Дәріс 3. Азаматтық туралы түсінік
1Азамат және мемлекет
2 Қазақстан Республикасының азаматтық туралы заңнамасы 1 3 апта
Практикалық сабақ 3. Қазақстан Республикасы азаматтығын алу
1 Азаматтық алу негіздері
2 Ата-анасының азаматтығы әртүрлі болған жағдайындағы баланың азаматтығы 1 ӨСӨЖ 3. Тұлғаның азаматтық мәселесі
1.Шетелдіктердің және азаматтығы жоқ адамдардың құқықтық жағдайы
2.Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегi азаматтарды қорғау
3 . Ата-анасы белгісіз баланың азаматтығы 1 4 Дәріс 4. Азаматтық қабылау туралы түсінік
1 Қазақстан Республикасы азаматтығына қабылдау
2 Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау шарттары 1 4 апта
Практикалық сабақ 4. Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау туралы
1 Азаматтыққа қабылдау
2.Жеңілдетілген тәртіппен (тіркеу тәртібімен)Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау шарттары
3 Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдаудан және Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтіруден бас тарту негiздерi 1 ӨСӨЖ 4.
Құқықтар мен бостандықтардың қорғалу механизмдері 1 ҚР.ғы адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қорғау институттары мен органдары 2 Адам құқықтары мен бостандықтарын қорғау саласындағы Қазақстанның өзекті мәселелері  1 СӨЖ 1. (СӨЖ-ң КТЖ-ң тапсырмасына қараңыз)
1 Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтiру және азаматтықтан шығу, азаматтығынан айрылу 10 2 «Конституциялық, әкімшілік, азаматтық, әлеуметтік құқықтық мәртебе» модулі
5 Дәріс 5. Жеке тұлғаның конституциялық құқықтық мәртебесі туралы түсінік
1Конституциялық құқықтық мәртебе туралы түсінік
2 ҚР жеке тұлғаның конститциялық құқығын қамтамасыз етуші мемлекеттік институттар 5 апта
Практикалық сабақ 5. Жеке тұлғаның құқықтары мен бостандықтары түсінігі
1 Жеке тұлғаның конституциялық құқықтары мен бостандықтары
2 Жеке тұлғаның конституциялық құқықтары мен бостандықтарын қорғаудың мемлекеттік механизмі ӨСӨЖ 5. Шет елдердегі ҚР азаматының құқықтық мәртебесі
1 Шет елдердегі жеке тұлғаның конституциялық құқықтар мен босиандықтары2 Шет елдердегі құқықтар мен бостандықтарды қорғауды қамтамсыз ету тәртібі 6 Дәріс 6. Жеке тұлғаның әкімшілік құқықтық мәртебесі
1 Тұлғаның әкімшілік-құқықтық мәртебесінің негіздері
және оның элементтері
2Мемлекеттік басқару аясында азамат мәртебесінің нормативтік-құқықтық реттелу негіздерінің сипаттамасы.
3 Әкімшілік құқыққабілеттілік, әрекетқабілеттілік 1 6 апта
Практикалық сабақ 6. Жеке тұлғаның әкімшілік құқықтық мәртебесі туралы түсінік
Жеке тұлғаның әкімшілік құқықтық мәртебесінің
ерекшеліктері
Жеке тұлғаның әкімшілік құқықтық мәртебесінің
құрылымы. 1 ӨСӨЖ 6. Адам мен азаматтың құқықтық мәртебесі негіздері
1 Адам және азаматтың құқықтары, бостандықтары мен міндеттерінің жүйесі
.2 Құқықтар, бостандықтар және міндеттер қағидаларының мазмұны
3 Құқықтар, бостандықтар және міндеттердің жіктелуі 1 7 Дәріс 7. Тұлғаның әкімшілік құқықтық мәртебелерінің кепілдіктері
1 Тұлғаның әкімшілік құқықтық мәртебелерінің кепілдіктері мен олардың түрлері.
2 Тұлғаның құқықтары мен бостандықтарын, міндеттерін қамтамасыз етудегі атқарушы органдардың рөлі 1 7 апта
Практикалық сабақ 7. Жеке тұлғаның әкімшілік құқықтық мәртебелерінің кепілдіктерін жүзеге асыру
Жеке тұлғаның әкімшілік құқықтық мәртебесін
қамтамасыз етудің құқықтық негіздері
Жеке тұлғаның әкімшілік және соттық шағымдары.
Жалпы және арнайы шағымдар 1 ӨСӨЖ 7. Шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдардың әкімшілік.құқықтық мәртебесінің ерекшеліктері 1 СӨЖ 2 Тұлғаның әрекетқабілеттілігі мен құқыққабілеттілігінің арақатынасы 10 8 Дәріс 8. Қазақстан Республикасындағы жеке тұлғаның әкімшілік жауаптылығы
1Әкімшілік құқықбұзушылық туралы түсінік
2 Әкімшілік құқықбұзушылықты саралау
3Жеке тұлғаның әкімшілік жауаптылығы 1 8 апта
Практикалық сабақ 8. Қазақстан Республикасындағы жеке тұлғаның әкімшілік жауаптылығы
1 Қазақстан Республикасындағы әкімшілік жауаптылық туралы түсінік
2 Жеке тұлғаның және кәмелетке толмағандардың әкімшілік жауаптылығы 1 ӨСӨЖ 8. Жеке тұлғаның әкімшілік жауаптылығы
1 Негізгі және қосымша әкімшілік шаралары
2 Әкімшілік-құқықтық ықпал ету шаралары 1 9 Дәріс 9. Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтенуі
1 Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтенуі туралы түсінік
2 Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтенуінің факторлары 1 9 апта
Практикалық сабақ 9. Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтену негіздері
1 Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтенуінің мәні
2 Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтенуінің көпқырлылығы 1 ӨСӨЖ 9. Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтенуі
1 Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтенуі туралы жалпы сипаттама
2Жеке тұлғаның заңды және әлеуметтік қорғаншылдығы 1 Аралық бақылау 1 (коллоквиум сұрақтары) 10 Дәріс 10. Жеке тұлғаның халықаралық құқықтық мәртебесі
1 Жеке тұлғаның халықаралық құқықтық мәртебесі туралы түсінік
2 Азаматтығы жоқ азаматтардың халықаралық құқықтық мәртебесі туралы 1 10 апта
Практикалық сабақ 10. Жеке тұлғаның халықаралық құқықтық мәртебесі: салыстырмалы талдау (Қазақстан –Ресей)
1 Жеке тұлғаның халықаралық құқықтық мәртебесі
2 Азаматтығы жоқ азаматтардың халықаралық құқықтық мәртебесі туралы 1 ӨСӨЖ 10. Жеке тұлғаның халықаралық құқықтық мәртебесі
Шетелдіктердің халықаралық құқықтық мәртебесі
Босқындардың құқықтық мәртебесі 1 11 Дәріс 11. Жеке тұлға халықаралық құқық субъектісі ретінде
1 Жеке тұлғаның құқықтарын халықаралық қорғау
2 Жеке тұлғаның құқықтарын қорғаудағы халықаралық шарттар
3 Омбудсмен институты: пайда болуы және шетелдік тәжірибе 1 11апта
Практикалық сабақ 11. Жеке тұлғаның құқықтарын қорғаудың қазақстандық моделі
1 Қазақстан Республикасындағыи Омбудсмен институтының құрылуы
2 Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтарын қорғау жөніндегі Уәкіл 1 ӨСӨЖ 11. Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссия
1Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссияның құрылуы
2 Адам құқықтары жөніндегі комиссияның негізгі қызметінің бағыттары 1 СӨЖ 3 Қазақстан Республикасының Конституциясы бойынша жеке тұлғаның құқығын қамтамасыз ету негіздері (баптар бойынша) 10 12 Дәріс 12. Адам құқықтарын бұзған жеке тұлғалардың халықаралық жауапкершілігі
1 Адам құқықтарын бұзған жеке тұлғалардың халықаралық жауапкершілігі түсінігі
2 Жауапкершілітің түрлері 1 12 апта
Практикалық сабақ 12. Адам құқықтарын бұзған жеке тұлғаларды жауапкершілікке тарту туралы түсінік
1Адам құқықтарын бұзған жеке тұлғаларды
жауапкершілікке тартудың құқықтық негіздері
2Халықаралық жауапкершілік
3 Құқықбұзушылық үшін мемлекет пен жеке тұлғаны халықаралық құқықта жауапкершілікке тарту 1 ӨСӨЖ 12. Жеке тұлғаның құқықтарын қорғаудағы халықаралық ынтымақтастық
Халықаралық ұйымдар мен шетелдерсен ынтымақтастық
Халықаралық Конвенциялар 1 13 Дәріс 13. Жеке тұлғаның құқығын қорғаудағы Біріккен Ұлттар Ұйымының рөлі
1 Біріккен Ұлттар Ұйымы туралы түсінік
2 Біріккен Ұлттар Ұйымының қызметінің басты бағыттары 1 13 апта
Практикалық сабақ 13. Жеке тұлғаның құқықтарын қамтамасз етудегі БҰҰ қызметі
1 БҰҰ және оның құрылымы
2 БҰҰ және Қазақстан 1 ӨСӨЖ 13. Жеке тұлғаның құқықтарын қамтамасз етудегі БҰҰ қызметі
1 БҰҰ ұйымына мүше мемлекеттер
2 БҰҰ жеке тұлғаның құқықтарын қамтамасыз етудегі рөлі 1 3 «Заңды тұлғаның құқықтық мәртебесі» модулі 14
Дәріс 14. Заңды тұлғаның құқықтық мәртебесі туралы түсінік
1 Заңды тұлғалардың құқықтық мәртебесі мен белгілері.
2.Заңды тұлғаның құқыққабілеттілігі.
3.Заңды тұлғаларды құру тәртібі.
4. Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу және қайта тіркеу 1 14 апта
Практикалық сабақ 14. Заңды тұлғаларға жалпы сипаттама
Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу
негіздері
Заңды тұлғалардың жекелеген түрлеріне
анықтама беру 1 ӨСӨЖ 14. Заңды тұлға туралы
1Заңды тұлғаның пайда болу негіздерін саралау 1 СӨЖ 4 (СӨЖ-ң КТЖ-ң тапсырмасына қараңыз)
Заңды тұлғаның құқыққабілеттілігі. 15 15 Дәріс 15. Заңды тұлғаның әрекетқабілеттілігі
1 Заңды тұлғаның әрекетқабілеттілігі туралы түсінік
2 Заңды тұлғаның тоқтатылу негіздері 1 15 апта
Практикалық сабақ 15. Заңды тұлғаның құқыққабілеттілігі және әрекетқабілеттілігі
1 Заңды тұлғаның құқыққабілеттілігі және әрекетқабілеттілігі туралы түсінік
2 Шетелдік заңды тұлғаның құқыққабілеттілігі және әрекетқабілеттілігі 1 ӨСӨЖ 15. Заңды тұлғаның заңдастырылуы
1 Заңды тұлғаның заңдастырылуы
2 Шетелдік заңды тұлғаның әректін заңдастыру және қызметін тоқтату негіздері 1 Аралық бақылау 2 (коллоквиум сұрақтары) Емтихан КТ Барлығы: дәріс
прак.саб.
СӨЖ (ӨСӨЖ) 15
15
60 Семинарлық сабақтарын орындауға арналған әдістемелік нұсқау.
1-тақырып: Тұлғаның құқықтық мәртебесі туралы
Тұлғаның құқықтық мәртебесі - азаматтық құқық пен бостандық,сондай-ақ азаматтардың міндеттерінің жиынтығы.
Мәртебе - лат. status - істің жай-күйі, жағдайы азаматтың, заңи тұлғаның, мемлекеттік органнын халықаралық ұйымның құқықтық жағдайын сипаттайтын құқықтары мен міңдеттерінің жиынтығы. Индивидумның немесе топтың бірқатар белгілер (экономикалық, кәсіптік, этникалык, т.б. белгілер) бойынша айқындалатын әлеуметтік ара қатынас жағдайы әлеуметтік мәртебедеп аталады.
Сұрақтар:
1Тұлғаның құқықтық мәртебесінің түсінігі
2Тұлғаның құқықтық мәртебесі құрылымы
Әдебиеттер тізімі:
1. Ғ. Сапарғалиев Мемлекет және құқық теориясы.- Астана: Фолиант, 2011.
2. Оспанов, Қ. И. Құқық негіздері: Оқулық / Қ. И. Оспанов.- Алматы: Жетi жарғы, 2010.- 304б.
3. Е. Баянов «Мемлекет және құқық негіздері», Алматы, 2009.
4. М.Т. Габдуалиев, Р.Е. Жакупов Основы казахстанского права.-Астана, 2013

2-тақырып: Тұлғаның құқыққабілеттілігі мен әректқабілеттілігінің арақатынасы
Мемлекет мойындайтын субъективті құқық пен заңдық міндеттерді қорғай білу қабілеттілігі, яғни құқықты иелену мен заңдықміндеттерді иелену қабілеттілігі. 
Азаматтың өз әрекеттерімен азаматтық құқықтарға ие болуға және оны жүзеге асыруға, өзі үшін азаматтық міндеттер жасап, оларды орындауға қабілеттілігі (азаматтық әрекет қабілеттілігі) кәмелетке толғанда, яғни 18 жасқа толғаннан кейін толық көлемінде пайда болады.
Сұрақтар:
1 Тұлғаның құқыққабілеттілігі мен әректқабілеттілігінің ерекшеліктері
2 Азаматқа есім берудің құқықтық негіздері
Әдебиеттер тізімі:
1. Ғ. Сапарғалиев Мемлекет және құқық теориясы.- Астана: Фолиант, 2011.
2. Оспанов, Қ. И. Құқық негіздері: Оқулық / Қ. И. Оспанов.- Алматы: Жетi жарғы, 2010.- 304б.
3. Е. Баянов «Мемлекет және құқық негіздері», Алматы, 2009.
4. М.Т. Габдуалиев, Р.Е. Жакупов Основы казахстанского права.-Астана, 2013
3-тақырып: Қазақстан Республикасы азаматтығын алу
   
      Қазақстан Республикасында әрбiр адамның азаматтық алуға құқығы бар. Қазақстан Республикасында азаматтық осы Заңға сәйкес алынады және тоқтатылады.
      Қазақстан Республикасының азаматын азаматтығынан, өзiнiң азаматтығын өзгерту құқығынан айыруға болмайды, сондай-ақ Қазақстанның шегінен тыс жерге аластауға болмайды. Террористік қылмыстар жасағаны үшін, сондай-ақ Қазақстан Республикасының өмірлік маңызы бар мүдделеріне өзге де ауыр зиян келтіргені үшін соттың шешімімен ғана Қазақстан Республикасының азаматтығынан айыруға жол беріледі.
Сұрақтар:
1 Азаматтық алу негіздері
2 Ата-анасының азаматтығы әртүрлі болған жағдайындағы баланың азаматтығы
Әдебиеттер тізімі:
1 Қазақстан Республикасының Конституциясы // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
2 Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы Заң // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
3 Сапарғалиев Ғ. Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы: Оқулық - Алматы: Жетi жарғы, 2014.- 480 б.
4 Байжұманова А.М. Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы.- Талдықорған, 2013.- 200 б.
4-тақырып: Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау туралы
Шетелдіктер және азаматтығы жоқ адамдар олардың өтініштері бойынша осы Заңға сәйкес Қазақстан Республикасы азаматтығына қабылдануы мүмкін.
      Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау туралы өтініштер бойынша шешімді Қазақстан Республикасының Президенті қабылдайды.
Сұрақтар:
1 Азаматтыққа қабылдау
2.Жеңілдетілген тәртіппен (тіркеу тәртібімен)Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау шарттары
3 Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдаудан және Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтіруден бас тарту негiздерi
Әдебиеттер тізімі:
1 Қазақстан Республикасының Конституциясы // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
2 Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы Заң // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
3. Ғ. Сапарғалиев Мемлекет және құқық теориясы.- Астана: Фолиант, 2011.
4 Оспанов, Қ. И. Құқық негіздері: Оқулық / Қ. И. Оспанов.- Алматы: Жетi жарғы, 2010.- 304б.
5 Баянов Е. . Әкімшілік құқық: Жоғары оқу орындарына арналған оқулық / Алматы, 2007.- 408 б.

5-тақырып: Жеке тұлғаның құқықтары мен бостандықтары түсінігі
Жеке тұлғаның құқықтары мен бостандықтары Қазақстан Республикасының Конституциясының баптарында орын алған . Мемлекеттің Негізгі Заңын басшылыққа алу керек.
Сұрақтар:
1 Жеке тұлғаның конституциялық құқықтары мен бостандықтары
2 Жеке тұлғаның конституциялық құқықтары мен бостандықтарын қорғаудың мемлекеттік механизмі
Әдебиеттер тізімі:
1 Қазақстан Республикасының Конституциясы // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
2 Ғ. Сапарғалиев Конституциялық құқығы.- Астана: Фолиант, 2014.
6-тақырып: Жеке тұлғаның әкімшілік құқықтық мәртебесі туралы түсінік
Біріншіден, оның күрделі сипаты бар яғни адам мен қоғамның, азамат пен мемлекеттің, жеке адам мен ұжымның қарым қатынастарын білдіретін конституциялық, азаматтық, қаржы және басқа құқық салаларының нормалары. 
Екіншіден, нұсқамалардың міндеттілігі бойынша онда не тек құқықтар ғана (мыс.арыз жазу құқығы), не тек міндеттер ғана ( мыс.жол жүру ережесін сақтау) не құқықтар мен міндеттер болады( мыс.шағым бару құқығы және айыппұлды төлеу міндеті).
Үшіншіден, азаматтың әкімшілік құқықтық мәртебесінің мазмұны бір жағдайларда қандай да болмасын бір адамның қалауына байланысты болады. (мыс. аң аулау мылтығын алу үшін ішкі істер органдарына рұқсат алуға өтініш жасайды). 
Сұрақтар:
Жеке тұлғаның әкімшілік құқықтық мәртебесінің ерекшеліктері
2 Жеке тұлғаның әкімшілік құқықтық мәртебесінің құрылымы.
Әдебиеттер тізімі:
1. Ғ. Сапарғалиев Мемлекет және құқық теориясы.- Астана: Фолиант, 2011.
2. Болатова М. Б. Қазақстан Республикасы азаматтарының әкімшілік-құқықтық мәртебесі / М. Б. Болатова, А. М. Абилмажина // Ғылым мен бизнестің кооперациясы: мәселелері мен болашағы : жас ғалымдар мен студенттердің III республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдарының жинағы = Кооперация науки и бизнеса : сб. материалов III Респ. науч.-практ. конф молодых ученых и студентов . - Өскемен : С. Аманжолов атындағы ШҚМУ баспасы, 2013. - 1-бөлім. - 339-341 бет.
3 Баянов Е. . Әкімшілік құқық: Жоғары оқу орындарына арналған оқулық / Алматы, 2007.- 408 б.
7-тақырып: Жеке тұлғаның әкімшілік құқықтық мәртебелерінің кепілдіктерін жүзеге асыру
Азаматтың әкімшілік құқықтық мәртебесінің мазмұны бір жағдайларда қандай да болмасын бір адамның қалауына байланысты болады. (мыс. аң аулау мылтығын алу үшін ішкі істер органдарына рұқсат алуға өтініш жасайды). 
Сұрақтар:
Жеке тұлғаның әкімшілік құқықтық мәртебесін
қамтамасыз етудің құқықтық негіздері
Жеке тұлғаның әкімшілік және соттық шағымдары.
Жалпы және арнайы шағымдар
Әдебиеттер тізімі:
1 Болатова М. Б. Қазақстан Республикасы азаматтарының әкімшілік-құқықтық мәртебесі / М. Б. Болатова, А. М. Абилмажина // Ғылым мен бизнестің кооперациясы: мәселелері мен болашағы : жас ғалымдар мен студенттердің III республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдарының жинағы = Кооперация науки и бизнеса : сб. материалов III Респ. науч.-практ. конф молодых ученых и студентов . - Өскемен : С. Аманжолов атындағы ШҚМУ баспасы, 2013. - 1-бөлім. - 339-341 бет.
2 Баянов Е. . Әкімшілік құқық: Жоғары оқу орындарына арналған оқулық / Алматы, 2007.- 408 б.
8-тақырып: Қазақстан Республикасындағы жеке тұлғаның әкімшілік жауаптылығы
Әкімшілік жауапкершілік — азаматтар мен лауазымды адамдардың өздерінің әкімшілік құқық бұзушылық әрекеттері үшін заңалдындағы жауапкершілігінің бір түрі. Кінәлі адамдар өзі құқық бұзған уақытта және территорияда қолданылатын заңдар негізінде әкімшілік жауапкершілікке тартылады. 
Сұрақтар:
1 Қазақстан Республикасындағы әкімшілік жауаптылық туралы түсінік
2 Жеке тұлғаның және кәмелетке толмағандардың әкімшілік жауаптылығы
Әдебиеттер тізімі:
1 Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқықбұзушылық кодексі //«Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
Болатова М. Б. Қазақстан Республикасы азаматтарының әкімшілік-құқықтық мәртебесі / М. Б. Болатова, А. М. Абилмажина // Ғылым мен бизнестің кооперациясы: мәселелері мен болашағы : жас ғалымдар мен студенттердің III республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдарының жинағы = Кооперация науки и бизнеса : сб. материалов III Респ. науч.-практ. конф молодых ученых и студентов . - Өскемен : С. Аманжолов атындағы ШҚМУ баспасы, 2013. - 1-бөлім. - 339-341 бет.
2 Баянов Е. . Әкімшілік құқық: Жоғары оқу орындарына арналған оқулық / Алматы, 2007.- 408 б.
9-тақырып: Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтену негіздері
Әлеуметтiк статус (мәртебе) - қоғамдағы жеке түлғалар мен әлеуметтік топтардың қандай да бір қүқықтар мен міндеттер жиынтығымен байланысты жалпы жағдайы. Әлеуметтiк статус- жеке түлғаның немесе әлеу¬меттік топтың Р.Мертон "статустық жиынтық" деп атаған қоғамдағы дәрежесінің, кәсібінің, білігінің, лауазымының, материалдық жағдайының, саяси ықпалының, партиялық және кәсіподақтық мүшелігінің, іскерлік байланыстарының, үлтының, діншілдігінің, жасының, отбасылық жағдайының, туыстық байланыстарының интегралды көрсеткіші
Сұрақтар:
1 Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтенуінің мәні
2 Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтенуінің көпқырлылығы
Әдебиеттер тізімі:
1 Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007.
2 Ғ. Сапарғалиев Мемлекет және құқық теориясы.- Астана: Фолиант, 2011.
3 Оспанов, Қ. И. Құқық негіздері: Оқулық / Қ. И. Оспанов.- Алматы: Жетi жарғы, 2010.- 304 б.
10-тақырып: Жеке тұлғаның халықаралық құқықтық мәртебесі: салыстырмалы талдау (Қазақстан –Ресей)
Жеке тұлғаның халықаралық құқықтық мәртебесі: салыстырмалы талдау жасап, Ресей мен Қазақстанның тәжірибесін алу қажет.
Сұрақтар:
1 Жеке тұлғаның халықаралық құқықтық мәртебесі
2 Азаматтығы жоқ азаматтардың халықаралық құқықтық мәртебесі туралы
Әдебиеттер тізімі:
Құлжабаева Ж.О. Халықаралық жария құқық.- Алматы, 2007.-320
б.
Сарсембаев М.С. Международное право.- Алматы, 2010.- 195 с.
3 Нысанбекова Л. Халықаралық жеке құқық.- Алматы: Жеті жарғы, 2012.- 200 б.
11-тақырып: Жеке тұлғаның құқықтарын қорғаудың қазақстандық моделі
Қазақстан Республикасында Адам құқықтары жөніндегі Ұлттық комиссия (омбудсмен институты) 2002 жылы 19 қыркүйектегі мемлекет басшысының Жарлығымен құрылды, сонымен қатар адам құқығы жөніндегі уәкіл туралы ереже бекітілді.. Адам құқықтары жөніндегі уәкіл - өз құзіреті шегінде адамның және азаматтардың бұзылған құқықтары мен бостандықтарын қалпына келтіру жөнінде шаралар қабылдау өкілеттіктері берілген, адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарының сақталуын бақылауды жүзеге асыратын лауазымды тұлға.
Сұрақтар:
1 Қазақстан Республикасындағыи Омбудсмен институтының құрылуы
2 Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтарын қорғау жөніндегі Уәкіл
Әдебиеттер тізімі:
1 М. Башимов Институт Омбудсмена (Уполномоченного по правам человека).- Астана, 2003.- 312 с.
2 Адам құқықтары жөніндегі уәкіл Асқар Шәкіровтің 2015 жыл бойынша есебі.- Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайты
3 Бойцова В.В. Служба защиты прав человека и гражданина. Мировой опыт.-М., 1996.- С.3.
4 Башимов М.С. Институт омбудсмена в Казахстане // Журнал российского права. - 2003.- № 12.- С. 128-140.
12- тақырып. Адам құқықтарын бұзған жеке тұлғаларды жауапкершілікке тарту туралы түсінік
Адам құқықтарын бұзған жеке тұлғаларды жауапкершілікке тарту туралы түсінік беру барысында отандық және халықаралық заңнамаларды басшылыққа алу керек.
Сұрақтар
1Адам құқықтарын бұзған жеке тұлғаларды
жауапкершілікке тартудың құқықтық негіздері
2Халықаралық жауапкершілік
3 Құқықбұзушылық үшін мемлекет пен жеке тұлғаны халықаралық құқықта жауапкершілікке тарту
Әдебиеттер тізімі:
Құлжабаева Ж.О. Халықаралық жария құқық.- Алматы, 2007.-320
б.
Сарсембаев М.С. Международное право.- Алматы, 2010.- 195 с.
3 Нысанбекова Л. Халықаралық жеке құқық.- Алматы: Жеті жарғы, 2012.- 200 б.

13-тақырып: Жеке тұлғаның құқықтарын қамтамасз етудегі БҰҰ қызметі
Жеке тұлғаның құқықтарын қамтамасз етудегі БҰҰ қызметін талдауда «Адам құқықтарының Жалпыға бірдей Декларациясы» халықаралық құжатына мән берген дұрыс.
Сұрақтар:
1 БҰҰ және оның құрылымы
2 БҰҰ және Қазақстан
Әдебиеттер тізімі:
1 Адам құқықтарының жалпыға бірдей Декларациясы //«Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
14-тақырып: Заңды тұлғаларға жалпы сипаттама
Заңды тұлғаларға жалпы сипаттама бере отырып, оның түрлеріне жеке-жеке талдау жасау керек. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін қара.
Сұрақтар
Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу негіздері
Заңды тұлғалардың жекелеген түрлеріне анықтама беру
Әдебиеттер тізімі:
1 Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. Жалпы және ерекше бөлім // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
2Дүсіпов Е.Ш. Қазақстан Республикасының азаматтық құқы. Жалпы
бөлім:Оқу құралы / Алматы, 2006.- 158 с.
3 Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Ерекше бөлім. 1-ші том: Оқулық / .- Алматы: Заң әдебиеті, 2006.- 264б.
4Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Ерекше бөлім. 2-ші том: Оқулық / Алматы: Заң әдебиеті, 2006.- 351б.

15-тақырып: Заңды тұлғаның құқыққабілеттілігі және әрекетқабілеттілігі
Заңды тұлғаның құқыққабілеттілігі және әрекетқабілеттілігіне жеке-жеке түсініктеме беріп, ерекшеліктерін жазу қажет.
Сұрақтар:
1 Заңды тұлғаның құқыққабілеттілігі және әрекетқабілеттілігі туралы түсінік
2 Шетелдік заңды тұлғаның құқыққабілеттілігі және әрекетқабілеттілігі
Әдебиеттер тізімі:
1 Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. Жалпы және ерекше бөлім // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
2Дүсіпов Е.Ш. Қазақстан Республикасының азаматтық құқы. Жалпы
бөлім:Оқу құралы / Алматы, 2006.- 158 с.
3 Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Ерекше бөлім. 1-ші том: Оқулық / .- Алматы: Заң әдебиеті, 2006.- 264б.
4Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Ерекше бөлім. 2-ші том: Оқулық / Алматы: Заң әдебиеті, 2006.- 351б.
ОСӨЖ тапсырмаларын орындау үшін әдістемелік нұсқау
1-тақырып. Адам құқығының эволюциялық дамуы
Адам" ұғымы табиғи тұрпатта сипатталады, яғни арнайы физиологиялық қасиеттерді бойына сіңірген тіршілік әлемінің өкілі ретінде. "Жеке адам" ұғымы адамды әлеуметтік тұрғыда сипаттайды, яғни қоғамда өзінің рөлі мен орнын және оның алдындағы жауапкершілігін сезінуі (мүмкін болған жағдайлар, егерде адам әр түрлі объективті және субъективті себептерге байланысты жеке адам бойында болатын касиеттерді иемденбесе, мысалы, психикалық аурудың салдарынан сот оны әрекет қабілеттілігі жоқ деп таныса). 
Сұрақтар:
1Адам құқығының эволюциялық дамуы туралы түсінік
2Тұлғаның құқықтық мәртебесі ұғымы
Әдебиеттер тізімі:
1. Ғ. Сапарғалиев Мемлекет және құқық теориясы.- Астана: Фолиант, 2011.
2. Оспанов, Қ. И. Құқық негіздері: Оқулық / Қ. И. Оспанов.- Алматы: Жетi жарғы, 2010.- 304б.
3. Е. Баянов «Мемлекет және құқық негіздері», Алматы, 2009.
4. М.Т. Габдуалиев, Р.Е. Жакупов Основы казахстанского права.-Астана, 2013

2-тақырып: ҚР кәмелетке толмағандардың әректқабілеттілігі мен құқыққабілеттілігі
14-18 жасқа толмағандардың құқыққабілеттілігі мен әректқабілеттілігінің ара жігін ажырату керек. Кәмелетке толмағандарды әрект қабілетсіз деп тану туралы конспект жаса.
Сұрақтар:
14-18 жасқа толмағандардың құқыққабілеттілігі мен әректқабілеттілігі
Кәмелетке толмағандарды әрект қабілетсіз деп тану
Әдебиеттер тізімі:
1. Ғ. Сапарғалиев Мемлекет және құқық теориясы.- Астана: Фолиант, 2011.
2. Оспанов, Қ. И. Құқық негіздері: Оқулық / Қ. И. Оспанов.- Алматы: Жетi жарғы, 2010.- 304б.
3. Е. Баянов «Мемлекет және құқық негіздері», Алматы, 2009.
4. М.Т. Габдуалиев, Р.Е. Жакупов Основы казахстанского права.-Астана, 2013
3-тақырып: Тұлғаның азаматтық мәселесі
      Қазақстан Республикасының азаматын азаматтығынан, өзiнiң азаматтығын өзгерту құқығынан айыруға болмайды, сондай-ақ Қазақстанның шегінен тыс жерге аластауға болмайды. Террористік қылмыстар жасағаны үшін, сондай-ақ Қазақстан Республикасының өмірлік маңызы бар мүдделеріне өзге де ауыр зиян келтіргені үшін соттың шешімімен ғана Қазақстан Республикасының азаматтығынан айыруға жол беріледі.
Сұрақтар:
1.Шетелдіктердің және азаматтығы жоқ адамдардың құқықтық жағдайы
2.Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегi азаматтарды қорғау
3 . Ата-анасы белгісіз баланың азаматтығы
Әдебиеттер тізімі:
1 Қазақстан Республикасының Конституциясы // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
2 Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы Заң // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
3 Сапарғалиев Ғ. Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы: Оқулық - Алматы: Жетi жарғы, 2014.- 480 б.
4 Байжұманова А.М. Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы.- Талдықорған, 2013.- 200 б.
4-тақырып: Құқықтар мен бостандықтардың қорғалу механизмдері 1 ҚР.ғы адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қорғау институттары мен органдары 2 Адам құқықтары мен бостандықтарын қорғау саласындағы Қазақстанның өзекті мәселелері 
Сұрақтар: ҚР.ғы адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қорғау институттары мен органдары туралы талдау жасап, адам құқықтары мен бостандықтарын қорғау саласындағы Қазақстанның өзекті мәселелері туралы ой білдір.
Әдебиеттер тізімі:
1 Қазақстан Республикасының Конституциясы // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
2 Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы Заң // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
3. Ғ. Сапарғалиев Мемлекет және құқық теориясы.- Астана: Фолиант, 2011.
4 Оспанов, Қ. И. Құқық негіздері: Оқулық / Қ. И. Оспанов.- Алматы: Жетi жарғы, 2010.- 304б.
5 Баянов Е. . Әкімшілік құқық: Жоғары оқу орындарына арналған оқулық / Алматы, 2007.- 408 б.

5-тақырып: Шет елдердегі ҚР азаматының құқықтық мәртебесі
Шет елдердегі жеке тұлғаның конституциялық құқықтар мен босиандықтары, сонымен қатар, шет елдердегі құқықтар мен бостандықтарды қорғауды қамтамсыз ету тәртібін заң бойынша талдау.
Сұрақтар:
1 Шет елдердегі жеке тұлғаның конституциялық құқықтар мен босиандықтары2 Шет елдердегі құқықтар мен бостандықтарды қорғауды қамтамсыз ету тәртібі.
Әдебиеттер тізімі:
1 Қазақстан Республикасының Конституциясы // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
2 Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы Заң // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
3. Ғ. Сапарғалиев Мемлекет және құқық теориясы.- Астана: Фолиант, 2011.
6-тақырып: Адам мен азаматтың құқықтық мәртебесі негіздері
Адам және азаматтың құқықтары, бостандықтары мен міндеттерінің жүйесіе талдау жасап, құқықтар, бостандықтар және міндеттер қағидаларының мазмұныа мән беру керек.
Құқықтар, бостандықтар және міндеттерді жеке- жіктеп жазу қажет.
Сұрақтар:
1 Адам және азаматтың құқықтары, бостандықтары мен міндеттерінің жүйесі
2 Құқықтар, бостандықтар және міндеттер қағидаларының мазмұны
3 Құқықтар, бостандықтар және міндеттердің
Әдебиеттер тізімі:
1. Ғ. Сапарғалиев Мемлекет және құқық теориясы.- Астана: Фолиант, 2011.
2. 3 Баянов Е. . Әкімшілік құқық: Жоғары оқу орындарына арналған оқулық / Алматы, 2007.- 408 б.
7-тақырып: Шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдардың әкімшілік.құқықтық мәртебесінің ерекшеліктері
Азаматтың әкімшілік құқықтық мәртебесінің мазмұны бір жағдайларда қандай да болмасын бір адамның қалауына байланысты болады. (мыс. аң аулау мылтығын алу үшін ішкі істер органдарына рұқсат алуға өтініш жасайды). Шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдардың әкімшілік.құқықтық мәртебесінің ерекшеліктерін талдау керек.
Сұрақтар:
1 Шетелдіктердің азаматтығы жоқ адамдардың әкімшілік.құқықтық мәртебесінің ерекшеліктері
2 Азаматтығы жоқ адамдардың әкімшілік.құқықтық мәртебесінің ерекшеліктері
Әдебиеттер тізімі:
1 Болатова М. Б. Қазақстан Республикасы азаматтарының әкімшілік-құқықтық мәртебесі / М. Б. Болатова, А. М. Абилмажина // Ғылым мен бизнестің кооперациясы: мәселелері мен болашағы : жас ғалымдар мен студенттердің III республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдарының жинағы = Кооперация науки и бизнеса : сб. материалов III Респ. науч.-практ. конф молодых ученых и студентов . - Өскемен : С. Аманжолов атындағы ШҚМУ баспасы, 2013. - 1-бөлім. - 339-341 бет.
2 Баянов Е. . Әкімшілік құқық: Жоғары оқу орындарына арналған оқулық / Алматы, 2007.- 408 б.
8-тақырып: Жеке тұлғаның әкімшілік жауаптылығы
Әкімшілік жауапкершілік — азаматтар мен лауазымды адамдардың өздерінің әкімшілік құқық бұзушылық әрекеттері үшін заңалдындағы жауапкершілігінің бір түрі. Кінәлі адамдар өзі құқық бұзған уақытта және территорияда қолданылатын заңдар негізінде әкімшілік жауапкершілікке тартылады. 
Сұрақтар:
1 Негізгі және қосымша әкімшілік шаралары
2 Әкімшілік-құқықтық ықпал ету шаралары
Әдебиеттер тізімі:
1 Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқықбұзушылық кодексі //«Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
Болатова М. Б. Қазақстан Республикасы азаматтарының әкімшілік-құқықтық мәртебесі / М. Б. Болатова, А. М. Абилмажина // Ғылым мен бизнестің кооперациясы: мәселелері мен болашағы : жас ғалымдар мен студенттердің III республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдарының жинағы = Кооперация науки и бизнеса : сб. материалов III Респ. науч.-практ. конф молодых ученых и студентов . - Өскемен : С. Аманжолов атындағы ШҚМУ баспасы, 2013. - 1-бөлім. - 339-341 бет.
2 Баянов Е. . Әкімшілік құқық: Жоғары оқу орындарына арналған оқулық / Алматы, 2007.- 408 б.
9-тақырып: Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтенуі
Әлеуметтiк статус- жеке түлғаның немесе әлеу¬меттік топтың Р.Мертон "статустық жиынтық" деп атаған қоғамдағы дәрежесінің, кәсібінің, білігінің, лауазымының, материалдық жағдайының, саяси ықпалының, партиялық және кәсіподақтық мүшелігінің, іскерлік байланыстарының, үлтының, діншілдігінің, жасының, отбасылық жағдайының, туыстық байланыстарының интегралды көрсеткіші
Сұрақтар:
1 Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтенуі туралы жалпы сипаттама
2Жеке тұлғаның заңды және әлеуметтік қорғаншылдығы
Әдебиеттер тізімі:
1 Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007.
2 Ғ. Сапарғалиев Мемлекет және құқық теориясы.- Астана: Фолиант, 2011.
3 Оспанов, Қ. И. Құқық негіздері: Оқулық / Қ. И. Оспанов.- Алматы: Жетi жарғы, 2010.- 304 б.
10-тақырып: Жеке тұлғаның халықаралық құқықтық мәртебесі
Шетелдіктердің халықаралық құқықтық мәртебесіне анықтама беріп,
босқындардың құқықтық мәртебесіне талдау жасау керек.
Сұрақтар:
1Шетелдіктердің халықаралық құқықтық мәртебесі
2Босқындардың құқықтық мәртебесі
Әдебиеттер тізімі:
Құлжабаева Ж.О. Халықаралық жария құқық.- Алматы, 2007.-320
б.
Сарсембаев М.С. Международное право.- Алматы, 2010.- 195 с.
Нысанбекова Л. Халықаралық жеке құқық.- Алматы: Жеті жарғы, 2012.-
200 б.
Бoжқapaұлы A. Қaзaқcтaн Pecпyбликacындa көшiқoн үpдiciн
кoнcтитyциялыққұқылық peттey нeгiздepi: Зaң ғылым.кaнд...дис. - Aлмaты, 2002. - 133 б.
11-тақырып: Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссия
Қазақстан Республикасында Адам құқықтары жөніндегі Ұлттық комиссия (омбудсмен институты) 2002 жылы 19 қыркүйектегі мемлекет басшысының Жарлығымен құрылды, сонымен қатар адам құқығы жөніндегі уәкіл туралы ереже бекітілді.. Сұрақтар:
1Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссияның құрылуы
2Адам құқықтары жөніндегі комиссияның негізгі қызметінің бағыттары
Әдебиеттер тізімі:
1 М. Башимов Институт Омбудсмена (Уполномоченного по правам человека).- Астана, 2003.- 312 с.
2 Адам құқықтары жөніндегі уәкіл Асқар Шәкіровтің 2015 жыл бойынша есебі.- Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайты
3 Бойцова В.В. Служба защиты прав человека и гражданина. Мировой опыт.-М., 1996.- С.3.
4 Башимов М.С. Институт омбудсмена в Казахстане // Журнал российского права. - 2003.- № 12.- С. 128-140.
12- тақырып. Жеке тұлғаның құқықтарын қорғаудағы халықаралық ынтымақтастық
Адам құқықтарын бұзған жеке тұлғаларды жауапкершілікке тарту туралы түсінік беру барысында отандық және халықаралық заңнамаларды басшылыққа алу керек.
Сұрақтар
1Халықаралық ұйымдар мен шетелдерсен ынтымақтастық
2 Халықаралық Конвенциялар
Әдебиеттер тізімі:
Құлжабаева Ж.О. Халықаралық жария құқық.- Алматы, 2007.-320
б.
Сарсембаев М.С. Международное право.- Алматы, 2010.- 195 с.
3 Нысанбекова Л. Халықаралық жеке құқық.- Алматы: Жеті жарғы, 2012.- 200 б.

13-тақырып: Жеке тұлғаның құқықтарын қамтамасз етудегі БҰҰ қызметі
Жеке тұлғаның құқықтарын қамтамасз етудегі БҰҰ қызметін талдауда «Адам құқықтарының жалпыға бірдей Декларациясы» халықаралық құжатына мән берген дұрыс.
Сұрақтар:
1БҰҰ ұйымына мүше мемлекеттер
2 БҰҰ жеке тұлғаның құқықтарын қамтамасыз етудегі рөлі
Әдебиеттер тізімі:
1 Адам құқықтарының жалпыға бірдей Декларациясы //«Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
14-тақырып: Заңды тұлға туралы
Заңды тұлғаларға жалпы сипаттама бере отырып, оның түрлеріне жеке-жеке талдау жасау керек. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексін қара.
Сұрақтар
1Заңды тұлғаның пайда болу негіздерін саралау
Әдебиеттер тізімі:
1 Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. Жалпы және ерекше бөлім // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
2Дүсіпов Е.Ш. Қазақстан Республикасының азаматтық құқы. Жалпы
бөлім:Оқу құралы / Алматы, 2006.- 158 с.
3 Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Ерекше бөлім. 1-ші том: Оқулық / .- Алматы: Заң әдебиеті, 2006.- 264б.
4Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Ерекше бөлім. 2-ші том: Оқулық / Алматы: Заң әдебиеті, 2006.- 351б.

15-тақырып: Заңды тұлғаны заңдастыру, тіркеу
Заңды тұлғаның заңдастырылуы мен шетелдік заңды тұлғаның әректін заңдастыру және қызметін тоқтату негіздеріне талдау жасау қажет. Төменде көрсетілген заңнаманы негізге аламыз.
Сұрақтар:
1 Заңды тұлғаның құқыққабілеттілігі және әрекетқабілеттілігі туралы түсінік
2 Шетелдік заңды тұлғаның құқыққабілеттілігі және әрекетқабілеттілігі
Әдебиеттер тізімі:
1 Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. Жалпы және ерекше бөлім // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
2Дүсіпов Е.Ш. Қазақстан Республикасының азаматтық құқы. Жалпы
бөлім:Оқу құралы / Алматы, 2006.- 158 с.
3 Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Ерекше бөлім. 1-ші том: Оқулық / .- Алматы: Заң әдебиеті, 2006.- 264б.
4Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Ерекше бөлім. 2-ші том: Оқулық / Алматы: Заң әдебиеті, 2006.- 351б.
СӨЖ-ның жалпы мақсаты мен әдістемелік нұсқаулықтары
1-тақырып: Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтiру және азаматтықтан шығу, азаматтығынан айрылу
Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтiру және азаматтықтан шығу, азаматтығынан айрылу тәртібіне жеке-жеке талдау жасап, Қазақстан Республикасының Конституциясы мен «Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы» Заңды басшылыққа алу қажет.
Сұрақтар:
1 Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтiру тәртібі
2 Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығу тәртібі
3 Қазақстан Республикасының азаматтығынан азаматтығынан айрылу тәртібі
Әдебиеттер тізімі:
1 Қазақстан Республикасының Конституциясы // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
2 Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы Заң // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
3. Ғ. Сапарғалиев Мемлекет және құқық теориясы.- Астана: Фолиант, 2011.
4 Ғ. Сапарғалиев Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы.- Алматы, 2014.- 485 б.
2-тақырып: Тұлғаның әрекетқабілеттілігі мен құқыққабілеттілігінің арақатынасы
Тұлғаның әрекетқабілеттілігі мен құқыққабілеттілігінің арақатынасын ашу үшін олардың әрқайсысына заңнамаға сүйене отырып, жеке- жеке түсінік беру қажет. Сонымен қатар ерекшеліктерін ажырата білу үшін кесте толтырып, білімін бекіту қажет.
Сұрақтар:
1 Жеке тұлғаның әрекетқабілеттілігі туралы түсінік
2 Жеке тұлғаның құқыққабілеттілігі туралы түсінік
3 Жеке тұлғаның әрекетқабілеттілігі мен құқыққабілеттілігінң арақатынасы, ерекшеліктері
Әдебиеттер тізімі:
1 Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. Жалпы және ерекше бөлім // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
2Дүсіпов Е.Ш. Қазақстан Республикасының азаматтық құқы. Жалпы
бөлім:Оқу құралы / Алматы, 2006.- 158 с.
3 Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Ерекше бөлім. 1-ші том: Оқулық / .- Алматы: Заң әдебиеті, 2006.- 264б.
4Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Ерекше бөлім. 2-ші том: Оқулық / Алматы: Заң әдебиеті, 2006.- 351б.
5 Сапарғалиев Ғ. Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы: Оқулық - Алматы: Жетi жарғы, 2014.- 480 б.
6 Байжұманова А.М. Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы.- Талдықорған, 2013.- 200 б.
7 М.Т. Габдуалиев, Р.Е. Жакупов Основы казахстанского права.-Астана, 2013.

3-тақырып: Қазақстан Республикасының Конституциясы бойынша жеке тұлғаның құқығын қамтамасыз ету негіздері (баптар бойынша)
Қазақстан Республикасының Конституциясы бойынша жеке тұлғаның құқығын қамтамасыз ету негіздері туралы толық талдау жасау үшін Қазақстан Республикасының Конституциясының 2017 жылғы жаңа нүсқасын басшылыққа ала отырып, талдау жасау қажет. Жеке тұлғаның жеке басының құқықтарының, экономикалық-әлеуметтік және саяси құқықтарын қамтамасыз етілу негіздерін жеке- жеке жіктеп, презентация жасау қажет, сонымен кесте түрінде де көрсетуге болады.
Сұрақтар:
1Жеке тұлғаның жеке басының құқықтарының қамтамасыз етілу негіздері
2Жеке тұлғаның әлеуметтік-экономикалық құқықтарының қамтамасыз етілуі
3Жеке тұлғаның саяси құқықтарының қамтамасыз етілуі
Әдебиеттер тізімі:
1 Қазақстан Республикасының Конституциясы // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
2 Ғ. Сапарғалиев Мемлекет және құқық теориясы.- Астана: Фолиант, 2011.
3 Ғ. Сапарғалиев Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы.- Алматы, 2014.- 485 б.
4 М.Т. Габдуалиев, Р.Е. Жакупов Основы казахстанского права.-Астана, 2013.
4-тақырып: Заңды тұлғаның құқыққабілеттілігі.
Заңды тұлғаның заңдастырылуы мен шетелдік заңды тұлғаның әрекетін заңдастыру және қызметін тоқтату негіздеріне талдау жасау қажет. Төменде көрсетілген заңнаманы негізге аламыз. Сонымен қатар олардың әрекетқабілеттіліктері, қаңды тұлғалардың құқықтық қорғалуының құқықтық негіздеріне талдау жасаймыз. Отандық заңды тұлғалар мен шетелдік заңды тұлғалардыі әрекетқабілеттілігі туралы презентация немесе кесте түрінде көрсетуге болады.
Сұрақтар:
1Заңды тұлғаның әрекетқабілеттілігі туралы түсінік
2 Шетелдік заңды тұлғаның әрекетқабілеттілігі
3 Заңды тұлғаның құқықтық қорғалуы туралы
Әдебиеттер тізімі:
1 Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. Жалпы және ерекше бөлім // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
2Дүсіпов Е.Ш. Қазақстан Республикасының азаматтық құқы. Жалпы
бөлім:Оқу құралы / Алматы, 2006.- 158 с.
3 Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Ерекше бөлім. 1-ші том: Оқулық / .- Алматы: Заң әдебиеті, 2006.- 264б.
4Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Ерекше бөлім. 2-ші том: Оқулық / Алматы: Заң әдебиеті, 2006.- 351б.
5 Тинистанова С.С. Құқық негіздері. – Талдықорған, 2012.-191 б.
СӨЖ-дің күнтізбелік – тақырыптық жоспар
№ Тапсырмалардың мазмұны Сағат
саны Тапсыру мезгілі Бақылау түрі
1. Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтiру және азаматтықтан шығу, азаматтығынан айрылу 1Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтiру тәртібі
2Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығу тәртібі
3Қазақстан Республикасының азаматтығынан азаматтығынан айрылу тәртібі
10 4 Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтiру тәртібі
туралы конспект
Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығу тәртібі
Презентация
Қазақстан Республикасының азаматтығынан азаматтығынан айрылу тәртібін кесте түрінде көрсету
2. Тұлғаның әрекетқабілеттілігі мен құқыққабілеттілігінің арақатынасы
1 Жеке тұлғаның әрекетқабілеттілігі туралы түсінік
2 Жеке тұлғаның құқыққабілеттілігі туралы түсінік
3 Жеке тұлғаның әрекетқабілеттілігі мен құқыққабілеттілігінң арақатынасы, ерекшеліктері
10 7 Жеке тұлғаның әрекетқабілеттілігі, құқыққабілеттілігін кесте түрінде көрсету

презентация
3. Қазақстан Республикасының Конституциясы бойынша жеке тұлғаның құқығын қамтамасыз ету негіздері (баптар бойынша) 1Жеке тұлғаның жеке басының құқықтарының қамтамасыз етілу негіздері
2Жеке тұлғаның әлеуметтік-экономикалық құқықтарының қамтамасыз етілуі
3Жеке тұлғаның саяси құқықтарының қамтамасыз етілуі
10 11 Конспект
жасай отырып, жеке тұлғаның құқықтарын бөліп-бөліп ажыратып, схема түрінде көрсету
4.
Заңды тұлғаның құқық
қабілеттілігі.
1Заңды тұлғаның әрекетқабілеттілігі туралы түсінік
2 Шетелдік заңды тұлғаның әрекетқабілеттілігі
3 Заңды тұлғаның құқықтық қорғалуы туралы 15 14 Әрекетқабілеттілігі мен құқыққабілеттілігін кесте түрінде көрсетіп,
Конспект жасау
Барлығы: 45 Глоссарий
№ Ұғымы Мазмұны
1 Авторитарлық Саяси бостандықтар,оның ішінде опозициялық ұйымдардың ақпарат құралдарының әрекеттерінің бостандығы жоғары деңгейде шектеледі. Билік бір немесе бірнеше тұлғаның қолына шоғырланады
2 Әкімшілік акт Мемлекеттің басқару органдарының нақтылы құқықтық қатынасты тудыруға,Өзгерту немесе жоюға бағытталған актісі
3 Аккредитив Бір немесе бірнеше мекеменің біреуге белгілі сама төлегені жөніндегі басқаға жарлығы туралы құнды құжат
4 Акцепт Шарт жасасу туралы қарсы жақтың ұсынысын қабылдау
5 Апатрид Отансыз адам-азаматтығы жоқ азамат
6 Апартенд Нәсілдік келістуге негізделген бөлу,жіктеу саясаты.Адамзатқа қарсы бағытталған халықаралық қылмыс
7 Вето ( латынша тиым салу) Мемлекетте қандай да болсын органның шешімін күшіне енгізбеу орындалуын тоқтату. (Парламент заңын тоқтату президентке,корольге беріледі)
8 Виндикация (латын-қорғаймын,талап етемін) Меншік өз мүлкін басқа біреудің заңсыз иемденуінен қайтарып алуы иесінің
9 Вердикт Жоғарғы сот шешімі
10 Құқықтық нормалар болжамы Құқықтық режимді қолдану шарты
11 Әрекет қабілеттілігі Адамның өз әрекетімен құқық алу және оны жүзеге асыру,өзі үшін міндеттер тудырып,оны орындау қабілеті
12 Демпинг ҚР аумағына өзінің қалыпты бағасынан төмен баға мен сатылатын тауар әкелу
13 Де - факто 1мемлекетті 2-ші мемлекеттің ресми түрде толық мойындалуы
14 Де- юре 1мемлекетті 2-ші мемлекеттің ресми түрде толық мойындауы
15 Құқықтық норманың диспозициясы Онда азаматтардың мемлекет органдарының құқықтары мен міндеттерімен мазмұны баянды етіледі
16 Дотация Мемлекеттік жәрдем қаржының түрі
17 Заң Ең жоғарғы күші бар нормативтік акт
18 Диверсификация Зейнетақы активтерінің жоғалып кетуі қатерін азайту мақсатымен оларды орналыстыру жөніндегі бағалы қағаздар рыногын реттеу туралы міндетті талаптар
19 Кассация (қайта қарау)төменгі инстанцияның сот ісін жүргізу заңын бұзуына байланысты жоғарғы инстанциялардың сот шешімін өзгертуі
20 Конфедерация Одақ,қоғамдық, бірлестік21 Лизинг Мүлікті жалға алу
22 Кворум Мәжіліс шешімінің заңды болуы үшін қатысушылар санының жеткіліктілігі( әр палата депутаттарының 2/3 қатысса өткізіледі)
23 Конституциялық кеңес ҚР Конституцмясын қорғауға арналған ерекше орган.Өкілеттілігі-6 жыл,төрағасын, 2-санат төрағасы тағайындайды.
24 Лоббизм Жоғарғы органдарға белгілі бір топтың немесе жеке бір адам атынан жүргізілетін қысым
25 Құқық нормасы Мемлекет органы қабылдап, бекіткен жалпыға міндетті мінез – құлық ережесі
26 Оферта (ұсыныс) шарт жасасу туралы бір немесе бірнеше жақтарға жасалған нақты ұсыныс
27 Нормативтік-құқықтық акт Референдумда қабылданған өкілетті орган немесе лауазымды адам қабылдаған,құқықтық нормаларды белгілейтін,тоқтатып жазбаша ресми құжат
28 Опцион Келісілген баға бойынша және шартта белгіленген мерзімі ішінде бағалы қағаздардың белгілі бір түрінің белгілі бір мөлшерін тараптың сатуға 2-ің сатып алуға міндеттемесін белгілейтің 2 жақты шарт
29 Плагиат Біреудің ғылыми,әдеби өнерге арналған шығармасын қасақана иемдену
30 Регламент Қандай да бір мемлекеттік орган мен оның құрылымдық
бөлімшелері қызметінің ішкі тәртібін реттейтін ережесі.
Жиналыс,мәжілісті жүргізу тәртібі
Халықаралық конгрестің бір қатар актілерінің атауы
31 Репатриант 1 мемлекетте тұратын, бірақ әртүрлі жағдайға өзге мемлекетке тап болған адам
32 Реквизия
Мүлікті мемлекеттің өз қарауына алуы
33 Референдум Бүкілхалықтық сайлау
34 Репатриация Әскери тұтқындардың, қоныс аударылғандардың.Отанға қайта оралуы
35 Менталитет Тұлғаның ішкі әлемі,оның руханилығы,жеке адам мен топтарға тән ойлау тәсілі,ақылы,дүниені қабылдауы
36 Секвест 1. Қаражат жұмсауға шек қою
2. Даулы заттарды сақтау
37 Сервитут Адамның жеке меншік құқығындағы немесе жер пайдалану құқығындағы жер учаскелерін шектеулі нысаналы пайданалу құқығы
38 Эмитент Қолданылып жүрген заңдарға сәйкес бағалы қағаздарды шығаруды жүзеге асыратын және бағалы қағазды иеленушілері алдында өз атынан міндеттемелері болатын тұлға.
39 Этатизм Озбырлық теориясы мемлекеттің қоғамның әлеуметтік – экономикалық және мәдени өміріне шексіз араласуы
40 Юрисдикция
Заңды бұзуға байланысты істі қарау өкілеттілігі
41 Узурпазия Зорлық, озбырлық-өкілеттің немесе басқа адамның белгілі бір құқықтарын заңсыз тартып алу
42 Эмбарго 1.Тауарды ,бағалы затты шетелге шығаруға немесе әкелуге тиым салу
2 Шет мемлекеттің мүлкін ұстап қалу.
Аралық бақылау сұрақтары
аралық бақылау сұрақтары
1.Тұлғаның құқықтық мәртебесі туралы түсінік
2. Негізгі еркіндіктер мен құқықтар
3. Тұлғаның құқығы мен еркіндіктерінің өзіне тән ерекшеліктері
4 Тұлғаның құқықтық мәртебесі құрылымы
Тұлғаның құқыққабілеттілігі, әрекетқабілеттілігі
Тұлғаның құқыққабілеттілігінің ерекшеліктері
Азаматқа есім берудің құқықтық негіздері
8 14-18 жасқа толмағандардың құқыққабілеттілігі мен әректқабілеттілігі
Кәмелетке толмағандарды әрект қабілетсіз деп тану
Азамат және мемлекет
Азаматтық туралы түсінік
12 Қазақстан Республикасының азаматтық туралы заңнамасы
13Азаматтық алу негіздері
Ата-анасының азаматтығы әртүрлі болған жағдайындағы баланың азаматтығы
Шетелдіктердің және азаматтығы жоқ адамдардың құқықтық жағдайы
16 Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегi азаматтарды қорғау
17 Ата-анасы белгісіз баланың азаматтығы
Шетелдіктердің және азаматтығы жоқ адамдардың құқықтық жағдайы
19 Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегi азаматтарды қорғау
20 Ата-анасы белгісіз баланың азаматтығы
21Азаматтыққа қабылдау
22 Жеңілдетілген тәртіппен (тіркеу тәртібімен)Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау шарттары
23 Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдаудан және Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтіруден бас тарту негiздерi
24 Жеке тұлғаның конституциялық құқықтық мәртебесі туралы түсінік
25 Конституциялық құқықтық мәртебе туралы түсінік
26 ҚР жеке тұлғаның конститциялық құқығын қамтамасыз етуші мемлекеттік институттар
27 Шет елдердегі жеке тұлғаның конституциялық құқықтар мен босиандықтары 28 Шет елдердегі құқықтар мен бостандықтарды қорғауды қамтамсыз ету тәртібі
29 Шет елдердегі жеке тұлғаның конституциялық құқықтар мен босиандықтары 30 Шет елдердегі құқықтар мен бостандықтарды қорғауды қамтамсыз ету тәртібі
аралық бақылау сұрақтары
1 Қазақстан Республикасындағы жеке тұлғаның әкімшілік жауаптылығы
2 Жеке тұлғаның және кәмелетке толмағандардың әкімшілік жауаптылығы
Қазақстан Республикасы азаматтарының әкімшілік-құқықтық мәртебесі
Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтену негіздері
5 Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтенуінің мәні
6 Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтенуінің көпқырлылығы
7 Жеке тұлғаның халықаралық құқықтық мәртебесі: салыстырмалы талдау (Қазақстан –Ресей)
8 Жеке тұлғаның халықаралық құқықтық мәртебесі
Азаматтығы жоқ азаматтардың халықаралық құқықтық мәртебесі туралы
10 Қазақстан Республикасындағыи Омбудсмен институтының құрылуы
11 Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтарын қорғау жөніндегі Уәкіл
12 Адам құқықтарын бұзған жеке тұлғаларды жауапкершілікке тарту туралы түсінік
13 Адам құқықтарын бұзған жеке тұлғаларды жауапкершілікке тартудың құқықтық негіздері
14 Халықаралық жауапкершілік
15 Құқықбұзушылық үшін мемлекет пен жеке тұлғаны халықаралық құқықта жауапкершілікке тарту
Заңды тұлға түсінігі
17 Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу негіздері
18 Заңды тұлғалардың жекелеген түрлеріне анықтама беру
19 Заңды тұлғаның құқыққабілеттілігі және әрекетқабілеттілігі туралы түсінік
20 Шетелдік заңды тұлғаның құқыққабілеттілігі және әрекетқабілеттілігі
21 Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтiру тәртібі
22 Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығу тәртібі
23 Қазақстан Республикасының азаматтығынан азаматтығынан айрылу тәртібі
24 Тұлғаның әрекетқабілеттілігі мен құқыққабілеттілігінің арақатынасы
25 Жеке тұлғаның әрекетқабілеттілігі туралы түсінік
26 Жеке тұлғаның құқыққабілеттілігі туралы түсінік
27 Жеке тұлғаның әрекетқабілеттілігі мен құқыққабілеттілігінң арақатынасы, ерекшеліктері
28 Қазақстан Республикасының Конституциясы бойынша жеке тұлғаның құқығын қамтамасыз ету негіздері (баптар бойынша)
29 Жеке тұлғаның жеке басының құқықтарының қамтамасыз етілу негіздері
30 Жеке тұлғаның әлеуметтік-экономикалық құқықтарының қамтамасыз етілуі
Студенттердің білімін бақылау және бағалау материалдары
«Тұлғаның құқықтық мәртебесі» пәні бойынша емтихан сұрақтары
1.Тұлғаның құқықтық мәртебесі туралы түсінік
2. Негізгі еркіндіктер мен құқықтар
3. Тұлғаның құқығы мен еркіндіктерінің өзіне тән ерекшеліктері
4 Тұлғаның құқықтық мәртебесі құрылымы
Тұлғаның құқыққабілеттілігі, әрекетқабілеттілігі
Тұлғаның құқыққабілеттілігінің ерекшеліктері
Азаматқа есім берудің құқықтық негіздері
8 14-18 жасқа толмағандардың құқыққабілеттілігі мен әректқабілеттілігі
Кәмелетке толмағандарды әрект қабілетсіз деп тану
Азамат және мемлекет
Азаматтық туралы түсінік
12 Қазақстан Республикасының азаматтық туралы заңнамасы
13Азаматтық алу негіздері
Ата-анасының азаматтығы әртүрлі болған жағдайындағы баланың
азаматтығы
Шетелдіктердің және азаматтығы жоқ адамдардың құқықтық жағдайы
16 Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегi азаматтарды қорғау
17 Ата-анасы белгісіз баланың азаматтығы
Шетелдіктердің және азаматтығы жоқ адамдардың құқықтық жағдайы
19 Қазақстан Республикасынан тыс жерлердегi азаматтарды қорғау
20 Ата-анасы белгісіз баланың азаматтығы
21Азаматтыққа қабылдау
22 Жеңілдетілген тәртіппен (тіркеу тәртібімен)Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау шарттары
23 Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдаудан және Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтіруден бас тарту негiздерi
24 Жеке тұлғаның конституциялық құқықтық мәртебесі туралы түсінік
25 Конституциялық құқықтық мәртебе туралы түсінік
26 ҚР жеке тұлғаның конститциялық құқығын қамтамасыз етуші мемлекеттік институттар
27 Шет елдердегі жеке тұлғаның конституциялық құқықтар мен босиандықтары 28 Шет елдердегі құқықтар мен бостандықтарды қорғауды қамтамсыз ету тәртібі
29 Шет елдердегі жеке тұлғаның конституциялық құқықтар мен босиандықтары 30 Шет елдердегі құқықтар мен бостандықтарды қорғауды қамтамсыз ету тәртібі
31 Қазақстан Республикасындағы жеке тұлғаның әкімшілік жауаптылығы
еке тұлғаның және кәмелетке толмағандардың әкімшілік жауаптылығы
Қазақстан Республикасы азаматтарының әкімшілік-құқықтық мәртебесі
34 Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтену негіздері
35 Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтенуінің мәні
36 Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтенуінің көпқырлылығы
37 Жеке тұлғаның халықаралық құқықтық мәртебесі: салыстырмалы талдау (Қазақстан –Ресей)
Жеке тұлғаның халықаралық құқықтық мәртебесі
39 Азаматтығы жоқ азаматтардың халықаралық құқықтық мәртебесі туралы
40 Қазақстан Республикасындағыи Омбудсмен институтының құрылуы
41 Қазақстан Республикасындағы Адам құқықтарын қорғау жөніндегі Уәкіл
42 Адам құқықтарын бұзған жеке тұлғаларды жауапкершілікке тарту туралы түсінік
43 Адам құқықтарын бұзған жеке тұлғаларды жауапкершілікке тартудың құқықтық негіздері
44 Халықаралық жауапкершілік
45 Құқықбұзушылық үшін мемлекет пен жеке тұлғаны халықаралық құқықта жауапкершілікке тарту
Заңды тұлға түсінігі
47 Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу негіздері
48 Заңды тұлғалардың жекелеген түрлеріне анықтама беру
49 Заңды тұлғаның құқыққабілеттілігі және әрекетқабілеттілігі туралы түсінік
50 Шетелдік заңды тұлғаның құқыққабілеттілігі және әрекетқабілеттілігі
51 Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтiру тәртібі
52 Қазақстан Республикасының азаматтығынан шығу тәртібі
53 Қазақстан Республикасының азаматтығынан азаматтығынан айрылу тәртібі
54 Тұлғаның әрекетқабілеттілігі мен құқыққабілеттілігінің арақатынасы
55 Жеке тұлғаның әрекетқабілеттілігі туралы түсінік
56 Жеке тұлғаның құқыққабілеттілігі туралы түсінік
57 Жеке тұлғаның әрекетқабілеттілігі мен құқыққабілеттілігінң арақатынасы, ерекшеліктері
58 Қазақстан Республикасының Конституциясы бойынша жеке тұлғаның құқығын қамтамасыз ету негіздері (баптар бойынша)
59 Жеке тұлғаның жеке басының құқықтарының қамтамасыз етілу негіздері
60 Жеке тұлғаның әлеуметтік-экономикалық құқықтарының қамтамасыз етілуі
СМЖ ЖМУ Е/ПОӘК.09-2016
Ф.4.09-33
Пәннің оқу-әдістемелік қамтамасыздандыруларының картасы
Тұлғаның құқықтық мәртебесі
(пәнің атауы)
№ Шифр Әдебиеттің атауы Бар болуы Ескерту
Кітапхана-дағы саны қамтам-ның
% Негізгі
1 Х62(2К)я73
Қ18
Қазақстан Республикасының мемлекет және құқық негіздері. 1-бөлім / Жалпы ред. басқарған А. Н. Ағыбаев.- Алматы: Қазақ университетi, 2013.- 338 б. 25 2 Х623.0(2К)я73
А29
Азаматтық құқық. Жалпы бөлім / Г. М. Тлебаева, А. А. Кожахметова, И. К. Жадраев, А. Т. Жунисалиев.- Алматы: ЖҚ Отан, 2015.- 132б. 60 3 Х0я73
А94
Ахметов, Е.Б. Құқық негіздері : Оқу құралы / Е.Б. Ахметов.- Алматы: ЖҚ Отан, 2014.- 120б. 20 4 Х621(2К)
я73
И83
Исабеков, А.Қ. Әкімшілік құқық : Оқу құралы / А.Қ. Исабеков, Д.О. Кусаинов.- Алматы: Қазақ университетi, 2013.- 238бет. 20 Қосымша
1 Х620.12(2К)я73
Қ74
Құқықтық мәдениет / А. С. Ибраева, А. М. Каратаева, С. А. Сартаев, С. К. Есетова, Д. А. Турсынкулова.- Алматы: Қазақ университетi, 2013.- 136бет. 10 2 Х620.611(2К)я73
З-22
Заң шығару қызметі : Оқу құралы / А. Ж. Жарболова, А. К. Исабеков, Д. О. Кусаинов, Г. Д. Тайгамитов.- Алматы: Қазақ университетi, 2013.- 170б. 10 3 Х623.1я73
С34 Семернин, А.Н. Қазақстан Республикасындағы интелектуалды меншік негіздері: Оқу құралы / А.Н. Семернин, Е.С. Джилкибаев.- Алматы: ЖҚ Отан, 2014. 30 Көрнекілік материалдар (с.іш. Интернет)1 kk.wikipedia.org/wik 2 online.zakon.kz 3 adilet.zan.kz/kaz/docs/ ДӘРІСТЕР КЕШЕНІ
1-ші дәріс. Тұлғаның құқықтық мәртебесі туралы жалпы түсінік
Жоспары
1.Тұлғаның құқықтық мәртебесі туралы түсінік
2. Негізгі еркіндіктер мен құқықтар
3. Тұлғаның құқығы мен еркіндіктерінің өзіне тән ерекшеліктері
Негізгі ұғымдар: мәртебе, еркіндік, өзіне тән ерекшеліктер
Тұлғаның құқықтық мәртебесі - азаматтық құқық пен бостандық,сондай-ақ азаматтардың міндеттерінің жиынтығы.
Мәртебе - лат. status - істің жай-күйі, жағдайы азаматтың, заңи тұлғаның, мемлекеттік органнын халықаралық ұйымның құқықтық жағдайын сипаттайтын құқықтары мен міңдеттерінің жиынтығы. Индивидумның немесе топтың бірқатар белгілер (экономикалық, кәсіптік, этникалык, т.б. белгілер) бойынша айқындалатын әлеуметтік ара қатынас жағдайы әлеуметтік мәртебедеп аталады.
Құқықтық мәртебенің түрлері:
а) азаматтың жалпы немесе Конституциялық мәртебесі;
б) азаматтардың арнайы немесе тектік мәртебесі;
в) дербес мәртебе;
г) жеке тұлға мен заңды тұлғаның мәртебесі;
д) шетелдік адамдардың, азаматтығы жоқ адамдардың, босқын адамдардың мәртебелері;
е) шет елдерде тұратын Қазақстан Республикасы азаматтарының мәртебесі;
ж) салалық мәртебелер: азаматтық-құқықтық, әкімшілік-құқықтық және т.б. мәртебелер;
з) кәсібилік және лауазымдық мәртебелер (депутат, министр, судья, прокурор мәртебесі);
и) түрлі экстремалдық жағдайларда немесе елдің ерекше аймақтарында жұмыс істейтін адамдардың мәртебесі.
Жалпы құқықтық мәртебе - бәрінен бұрын Конституциямен анықталады. Сөйтіп ол ағымдағы әр түрлі жағдайларға (қызмет бабымен ауысуларға, отбасылық жағдайларға, лауазымға, атқаратын қызметке) тәуелді болмайды, елдің бәріне бірдей әрі жалғыз болады. Жалпы құқықтық мәртебе құқық, субъектілерінің бүкіл сан алуандығын, олардың өзгешеліктері мен ерекшеліктерін, айырмашылықтарын ескеруге мұршасы келе бермейді. Сондықтан да көптеген субъективтік құқықтар мен міндеттер оған кірмейді. Өйткені бұлар ол субъектілерде, оның еңбек етуіне, құқықтық қатынастарының сипатына, басқалай да жағдайларының өзгермелілігіне қарай бір жағынан туындап, басқа жағынан тоқтатылып жататындығына байланысты болады. Белгілі бір қоғамның сипаты жөнінде, оның әлеуметтік табиғатын, демократиялылығының дәрежесін, жалпы құқықтық мәртебесін және т.б. зерделеп барып қана пікір айтуға болады.
Арнайы, немесе тектік мәртебе — бұл мәртебе белгілі категорияға жататын азаматтардың (зейнеткерлер, жұмысшылар, шаруалар, мүгедектер) жағдайының ерекшеліктерін көрсетеді. Аталған топтар мен топтамаларға жататын азаматтар жалпы құқықтық мәртебелер аясында өздеріне тиесілі өзгешіліктерге, қосымша құқықтарға, міндеттерге ағымдағы заңдарда алдын ала қарастырылуы бойынша ие болуы мүмкін.
Дербес құқықтық мәртебе — жеке адамның деректерін белгілейді (жынысын, жасын, отбасы жағдайын, атқаратын жұмысын анықтайды). Әрбір адам өзінің дербес мәртебесін, құқықтары мен міндеттерін, жауапкершілігін, мүмкіншіліктерін жақсы білуі - құқықтық мәдениеттіліктің белгісі болып табылады. Дербес құқықтық мәртебе жылжымалы, өзгермелі болып келеді. Ол адам болмысында болып жататын өзгерістермен қатарласа бірге өзгеріп отырады.
Құқықтық мәртебе күрделі жинақталған сипатта болады. Ол адамның қоғаммен, мемлекетпен, ұжыммен, өзін қоршаған адамдармен жасасқан бүкіл байланыстарын ашып береді. Бүл ұғымның құрылымына мынадай элементтер кіреді:
а) осы мәртебені белгілейтін құқықтық нормалар; б) құқық субъектілік; в) негізгі құқықтар мен міндеттер; г) заңға негізделген мүдделер;д) азаматтық; е) заң алдындағы жауаптылық; ж) құқықтық қағидаттар.
Құқық бар бостандықтың өлшемі, оның нормасы, мүмкін болатынның шегін нұсқау қызметін атқарады. Сонымен бірге құқық осы бостандықтың жүзеге асырылуының кепілі, оның сақшысы және қорғаныс құралы. "Зорлық-зомбылық болмай, заң өз үстемдігін жүргізген кезде бостандық та сонда". Құқық нормалары - бостандық нормалары. Ал осындағы бостандық - заң таныған, мемлекет оны заңдар мен басқадай да актілер түрінде тұжырымдаған бостандық – мәселе міне осында. Бостандық өзіне қажет сүйенішті (тіректі), кепілдікті құқықтан алады, ал тұлға болса өзіне тіректі яғни, кепілдікті құқықтан алады, сөйткенде ғана тұлға өз мүддесін қанағаттандыруына мүмкіндік алады.
2-ші дәріс. Тұлғаның құқыққабілеттілігі, әректқабілеттілігі туралы түсінік
Жоспары
1 Тұлғаның құқыққабілеттілігі, әрекетқабілеттілігі
2 Тұлғаның құқыққабілеттілігінің ерекшеліктері
Негізгі ұғымдар: жеке тұлға, әрекетқабілеттілік, құқықабілеттілік
Азаматтық Кодекстің 1-ші бабында көрсетілгеңдей, азаматтық-құқықтық қатынастардың негізгі субъектілерінің бірі - азаматтар. Азаматтардың құқықтық жағдайы олардың құқықтық қабілеттілігі және әрекет қабілеттілігі арқылы сипатталады. Сондықтан да азаматтық құқық қабілеттілігіне анықтама беруіміз қажет. Азаматтық Кодекстің 13-ші бабына сәйкес, азаматтық құқық қабілеттілігі дегеніміз - азаматтардың азаматтық құқықтарға ие болу және азаматтық міндеттерді атқару қабілетін айтамыз. Азаматтың құқық қабілеттілігі ол туылған кезден басталып, қайтыс болған соң тоқталады.
Азаматтық құқық қабілеттілігін азаматтан айырып қарауға болмайды. Азаматтық зандарда көрсетілгендей, ол адамның ақыл-есіне, жасына, денсаулығына байланысты емес. Азаматтық құқық қабілеттілігі ол туылған кезден басталып, қайтыс болғаннан кейін тоқтатылады. Сонымен бірге занда әлі дүниеге келмеген нәрестенің, болашақ азаматтың құқығын қорғау мүмкіншілігі де көрсетілген.    
     Азаматтық Кодекстің 525-ші бабына сәйкес мұра қалдырушының тірі кезінде іште қалған, ол өлгеннен кейін туылған азаматтар да басқа мұрагермен бірдей тең үлеске тиесілі. Азаматтардың құқық қабілеттілігінің мазмұнына тоқталатын болсақ, ол жайында Азаматтық Кодекстің 14-ші бабында айқын көрсетілген. Азамат меңшік құқығы деңгейінде мүлікті алуға, мұраға салдыруға, республика аумағында" еркін жүріп-тұруға және тұрғылықты жер таңдауға; республикадан тыс жерлерге еркін шығып кетуге және оның аумағына қайтып оралуға; заң құжаттарында тыйым салынбаған кез келген мәміле жасасып міндеттемелерге қатысу; өнертабыстарға,.— ғылым, әдебиет және өнер шығармаларына, интеллектуалдық қызметтің өзге де туындыларына интеллектуалдық меншік құқығы болуға; материалдық және моральдық зиянның орнын толтыруды талап етуге құқығы болады; басқа да мүліктік және жеке құқықтары болады.
      Азаматтардың әрекет қабітеттілігі құқық субъектілігінің екінші элементі болып табылғаңдықтан оған төмеңдегідей анықтама беруге болады. Азаматтың өз әрекеттерімен азаматтық құқықтарға ие болу және оларды жүзеге асыру, өзі үшін міндеттерді туғызу және оларды орындау қабілеттілігі (Азаматтық Кодекстің 17-ші бабы). Азаматтық әрекет қабілеттілігінін маңыздылығы сонда, ол өз әрекеттерінің нәтижесіңде белгілі заңды салдардың пайда болатынын түсіну. Сонымен қатар, өз әрекеттерінің нәтижесіңде келтірілген зиянның орнын да өзі толтыру мүмкіншілігі, яғни айтқанда, әрекет қабілеттілігін тек келісімдер жасау және-олар үшін жауап беру ғана түсінгеніміз жөн, өйткені азаматта әрекет қабілеттілігімен бірге өзі келтірген зияңды өтеу қажеттілігі де бір мезгілде пайда болады.
      Азаматтың толық әрекет қабілеттілігі кәмелеттік жасқа толғаннан кейін, яғни 18 жасқа келген кезден бастап пайда болады. Заң құжаттарында 18 жасқа толмаған азамат некеге тұрған кезден бастап, толық көлеміңде әрекет қабілеттілігіне ие болады. Он сегіз жасқа толғаннан соң азамат азаматтық айналымның толық қатысушысы болып саналады. Егер заң құжаттарында өзгеше көзделмесе, барлық азаматтардың әрекет қабілеттілігі тең болады. Әрекет қабілеттілікті шектеудің екі түрі бар:
1. Әрекет кабілеттілігін табиғи түрде шектеу;
2.Әрекет қабілеттілігін сот орыңдарының шешімі негізінде шектеу.       Әрекет қабілеттілігін табиғи түрде шектеу азаматтың жасына байланысты. Сөйтіп, азаматтық құқық теориясыңда қалыптасқан ережелерге байланысты әрекет қабілеттілігін үш түрге бөлуге болады.
-толық
-жартылай (ішінара)
-шектеулі әрекет қабілеттілігі [2].
      Азаматтардың толық әрекет қабілеттілігі туралы жоғарыда айтылып кеткендіктен, оған тағы қайтып оралудың қажеті жоқ. Азаматтық кодекстің 23-ші бабында атап көрсеткендей 14 жасқа дейінгі кәмелетке толмағандар үшін мәмілелерді, бір заң құжаттарында өзгеше көзделмесе, олардың ата-аналары, асырап алушылары немесе қорғаншылары жасайды.
      
3-ші дәріс. Азаматтық туралы түсінік
Жоспары
1Азамат және мемлекет
2 Қазақстан Республикасының азаматтық туралы заңнамасы
Негізгі ұғымдар: азамат, мемлекет, құқық, құқықтық қатынастар
Қазақстан Республикасының азаматтығы адамның мемлекетпен орнықты саяси-құқықтық байланысын айқындайды, бұл олардың өзара құқықтары мен міндеттерінің жиынтығын білдіреді.
Қазақстан Республикасында әрбiр адамның азаматтық алуға құқығы бар. Қазақстан Республикасында азаматтық осы Заңға сәйкес алынады және тоқтатылады.
Қазақстан Республикасының азаматын азаматтығынан, өзiнiң азаматтығын өзгерту құқығынан айыруға болмайды, сондай-ақ Қазақстанның шегінен тыс жерге аластауға болмайды. Террористік қылмыстар жасағаны үшін, сондай-ақ Қазақстан Республикасының өмірлік маңызы бар мүдделеріне өзге де ауыр зиян келтіргені үшін соттың шешімімен ғана Қазақстан Республикасының азаматтығынан айыруға жол беріледі.
Қазақстан Республикасы өзінің мемлекеттік органдары мен лауазымды адамдары арқылы Республика азаматтарының алдында жауапты, ал Қазақстан Республикасының азаматы Қазақстан Республикасының алдында жауапты. Ол Қазақстан Республикасының Конституциясымен заңдарын сақтауға, Қазақстан Республикасының мүдделерін, оның аумақтық тұтастығын қорғауға, әдет-ғұрыпқа, дәстүрге, мемлекеттік тілге және оның аумағында тұратын барлық ұлттардың тілдеріне құрметпен қарауға, Қазақстан Республикасының күш-құдіретін, егемендігін және тәуелсіздігін нығайтуға жәрдемдесуге міндетті.
Қазақстан Республикасының азаматтық туралы заңнамасы
1. Қазақстан Республикасының азаматтық туралы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді және осы Заң мен Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінен тұрады.
2. Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шартта осы Заңда көзделгендерден өзгеше ережелер белгіленсе, онда халықаралық шарттың ережелері қолданылады.
Қазақстан Республикасының азаматы болу
Заң күшіне енгізілген күнге дейін Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын;
Қазақстан Республикасының аумағында туған және шет мемлекеттің азаматтығында тұрмайтын;
Қазақстан Республикасы азаматының басқа мемлекеттiң азаматтығында болуы танылмайды.
Қазақстан Республикасы жаппай қуғын-сүргін, күштеп ұжымдастыру кезеңдерінде, адамгершілікке жат өзге де саяси шаралар салдарынан Республика территориясынан кетуге мәжбүр болған адамдар мен олардың ұрпақтарының өз территориясына қайтып оралуы үшін, сондай-ақ басқа мемлекеттер территориясында тұратын қазақтар үшін жағдай жасайды.
Қазақстан Республикасының азаматтығын растайтын құжат Қазақстан Республикасы азаматының жеке куәлiгi немесе Қазақстан Республикасы азаматының паспорты болып табылады. 16 жасқа дейінгі баланың азаматтығы оның туу туралы куәлігімен, ата-анасының қайсысының болса да паспортымен расталады.
4-ші дәріс. Азаматтық қабылау туралы түсінік
Жоспары
1 Қазақстан Республикасы азаматтығына қабылдау
2 Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау шарттары
Негізгі ұғымдар: азаматтық, қабылдау, шарттары.
 Қазақстан Республикасының азаматтығына:
1) Қазақстан Республикасының аумағында заңды негізде кемінде бес жыл тұрақты тұратын не Қазақстан Республикасының азаматтарымен кемінде үш жыл некеде тұратын адамдар қабылданатын болады.
Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдаған кезде кәмелетке толмағандардан, әрекетке қабiлетсіз және Қазақстан Республикасы алдында ерекше еңбек сiңiрген адамдардан не Қазақстан Республикасының Президентi белгiлейтiн тiзбе бойынша кәсiптерге ие және талаптарға сай келетiн адамдардан және олардың отбасы мүшелерiнен осы тармақшаның бiрiншi абзацында көзделген шарттардың болуы талап етiлмейдi;
2) Қазақстан Республикасы азаматтарының iшiнде жақын туыстарының бiрi - баласы (оның iшiнде асырап алған баласы), жұбайы (зайыбы) және ата-анасының бiреуi (асырап алушысы), апа-қарындасы, аға-iнiсi, атасы немесе әжесi бар, Қазақстан Республикасына тұрақты тұру мақсатымен келген, бұрынғы одақтас республикалардың азаматтары, Қазақстан Республикасында тұру мерзiмiне қарамастан, қабылданатын болады.
Әскери қызмет атқарып жүрген және Қазақстан Республикасы аумағында орналасқан әскери қызметшiлердiң азаматтығы мәселелерi Қазақстан Республикасының мемлекетаралық шарттарымен белгiленедi.
Жеңiлдетiлген тәртiппен (тiркеу тәртiбiмен) Қазақстан Республикасының азаматтығына:
1) тұру мерзіміне қарамастан, Қазақстан Республикасының аумағында заңды негіздерде тұрақты тұратын оралмандар;
2) тұру мерзiмiне қарамастан, Қазақстан Республикасының аумағында заңды негіздерде тұрақты тұратын, өздерінің ерік қалауынан тыс азаматтығынан айырылған немесе оны жоғалтқан жаппай саяси қуғын-сүргiннiң ақталған құрбандары, сондай-ақ олардың ұрпақтары;
3) Қазақстан Республикасының жоғары оқу орындарында білім алатын этникалық қазақтар қабылдануы мүмкiн.
Жеңілдетілген тәртіппен (тіркеу тәртібімен) азаматтық алу туралы материалдарды қарау мерзімі өтініш берілген күннен бастап үш айдан аспауға тиіс.
Қазақстан Республикасының азаматтығына қабылдау немесе Қазақстан Республикасының азаматтығын қалпына келтіру туралы өтініш білдіргенге дейінгі бес жыл ішінде осы Заңның 21-бабы 1), 2) және 5) тармақшаларының негізінде Қазақстан Республикасының азаматтығынан айырылса азаматтық беруден бас тартуға негіз болады.
5-ші дәріс. Жеке тұлғаның конституциялық құқықтық мәртебесі туралы түсінік
Жоспары
1 Конституциялық құқықтық мәртебе туралы түсінік
2 ҚР жеке тұлғаның конститциялық құқығын қамтамасыз етуші мемлекеттік институттар
Негізгі ұғымдар: Конституция, құқық, конституциялық құқы, мәртебе
Жеке адамның құқықтық мәртебесі құрылымына мынадай элементтер: жеке адамның құқықтық мәртебесінің қағидаттары; Қазақстан Республикасының азаматтығы институты; жеке адамның құқықтары мен міндеттері кіреді.
Жеке адамның құқықтық мәртебесі негізделетін конституциялық конституциялық қағидаттарды: адам мен азаматтың тең құқықтық қағидатын; жеке адамның құқықтары мен бостандықтарының абсолюттілігі мен оқшауланбайтындық қағидаттарын; гуманизм қағидатын; жеке адамның құқықтары мен бостандықтарының кепілділігі қағидаттарын біліп көрсетуге болады.
«Қазақстан Республикасының азаматтық туралы» Заңы бойынша: осы заң күшіне еңген 1992 жылдың 1 наурызынан бастап Республика аумағында тұрақты тұратын адам Қазақстан Республикасының азаматы болып табылады.
6-шы дәріс. Жеке тұлғаның әкімшілік құқықтық мәртебесі
Жоспары
1 Тұлғаның әкімшілік-құқықтық мәртебесінің негіздері
және оның элементтері
2Мемлекеттік басқару аясында азамат мәртебесінің нормативтік-құқықтық реттелу негіздерінің сипаттамасы.
3 Әкімшілік құқыққабілеттілік, әрекетқабілеттілік
Негізгі ұғымдар: әкімшілік-құқықтық мәртебе, әкімшілік құқыққабілеттілік, әрекетқабілеттілік.
Адамның және азаматтың қоғамдағы мемлекеттегі құқықтық мәртебесі өзімен күрделі және көпжақты конституциялық құқықтық механизмді құрайды. Ал мемлекет пен азаматтар арасындағы және азаматтардың өз араларында пайда болатын байланыстарды мемлекетпен реттейді. Егер жеке тұлға құқықтық жүйенің бір орнын алмастырса немесе қатардағы азаматтың мүддесі мемлекет мүддесінен төмен тұрса азаматтық құқықтық қоғам құру мүлдем мүмкін емес болар еді.
Жеке тұлға мен мемлекет арасындағы қарым-қатынастар белгіленген тәртіппен реттелуді қажет етеді.
Жеке тұлғаның құқықтық мәртебесі Конституция және басқа да нормативтік құқықтық актілерде мемлекетпен бекітілген.Азаматтардың құқықтық мәртебесі, міндеттері мен құқықтарының табиғаты әр түрлі салалар мамандарының назарына ілініп отыр. Өйткені, азаматтың құқықтық мәртебесі кешенді құқықтық институт болып табылатындығында.Сонымен бірге әр азамат құқықтық қатынастардың субьектісі болып табылады.Сондықтан да, оның құқықтық мәртебесі әр түрлі салалардың нормативтік құқықтық актілерімен реттеледі.
Конституцияға сәйкес, азамат, оның құқықтары мен бостандықтары ең басты құндылық, ең басты қазына  болып табылады.Бұл пікір Конституциямыздың 1-б-да бекітілген.Адамдар мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарын мойындау мен қорғау-мемлекеттің міндеті. Қазақстанның әр азаматы Қазақстан Республикасының аумағында Конституциямен бірдей құқықтар мен бостандықтарға ие болып, бірдей міндеттер атқарады.Бұл конституциялық ережелер адамның әкімшілік құқықтық мәртебесі үшін негіз,яғни бастама болады.Азаматтарға құқықтар мен бостандықтарды беру мен басқару саласындағы міндеттерді жүктей отырып жәнеде мемлекет алдындағы жауапкершілікті айқындай отырып,азаматтың мәртебесін әкімшілік, конституциялық және басқа да құқық салаларының нормаларымен анықтайды.
Басқару саласындағы адамның құқықтары, міндеттері мен жауапкершілігі саяси, экономикалық, мәдени, әлеуметтік өмірдегі азаматтың құқықтары, міндеттері мен жауапкершілігінен табиғаты бойынша ерекшеленбейді. Қазақстанның барлық азаматтары әлеуметтік, мүліктік жағдайына нәсілдік және ұлтына, жынысы, тілі, біліміне,дінге көзқарасына, қоғамдық қауымдарға қатысуына, тұрғылықты мекен-жайына және басқа да жағдайларға байланыссыз заң алдында тең .
Азаматтардың негізгі құқықтары, міндеттері мен бостандықтары Қазақстан Республикасының  Конституциясымен және азаматтығы туралы 1991 жылғы 20 желтоқсандағы  заңында  оған енгізілген өзгертулер мен толықтырулар туралы заңдар анықталған. Сондай - ақ әкімшілік және басқа да заңнамаларда толық айқындалған.
Айталық, Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодексі, оған енгізілген өзгертулер мен толықтырулар туралы заңдар. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының Президентінің жарлықтарымен және Үкіметінің нормативтік актілерімен де реттеледі.
Әкімшілік нормаларда белгіленген азамат құқықтарын 2 топқа бөлуге болады:
1. Айқындайтын, дамытатын конституциялық құқықтардың жүзеге асуын қамтамасыз ететін.Олар конституциялық құқықтарға қарағанда екінші орында,сондықтан да оларды әкімшілік,конституциялық деп шартты түрде атауға болады.
2. Тек әкімшілік құқықтармен ғана реттелетін құқықтар, олар әкімшілік құқықтың қайнар көздерінде белгіленген.
7-ші дәріс. Тұлғаның әкімшілік құқықтық мәртебелерінің кепілдіктері
Жоспары
1 Тұлғаның әкімшілік құқықтық мәртебелерінің кепілдіктері мен олардың түрлері.
2 Тұлғаның құқықтары мен бостандықтарын, міндеттерін қамтамасыз етудегі атқарушы органдардың рөлі
Негізгі ұғымдар: әкімшілік-құқықтық мәртебе, кепілдіктер, олардың түрлері, атқарушы органдар.
Адам құқықтарының кепілдері көлемді әлеуметтік-саяси және заңды құбылыс болып табылады. Мұның өзі төмендегідей сәттермен сипатталады:
1) танымдық, яғни өзі ықпалын тигізетін объектілер жөнінде пәндік-теориялық білімдердің сырын ашып көрсетуге және мемлекеттің әлеуметтік және құқықтық саясаты жөніндегі іс-тәжірибеде (практикада) мәні бар мағлұматтар алуға мүмкіндіктер жасайтын сипатта;
2) идеологиялық, саяси биліктің демократиялық идеяларды мемлекет ішінде және одан тыс шеттерде де насихаттаудың құралы ретінде пайдаланатындығы сипатында;
3) практикалық (іс-тәжірибеде қолданылатын) заңтанудың аспаптар жинағы ретінде танылатын жеке адамның әлеуметтік игіліктерін қанағаттандырудың алғышарттары сипатында.
Кепілдіктер - тұлғаға өзінің құқықтары мен бостандықтарын, мүдделерін жүзеге асыру үшін тең мүмкіндіктер жасайтын әлеуметтік-экономикалық, саяси, имандылық, өнегелік ұйымдастыру алғышарттарының, жағдайларының, құралдары мен тәсілдерінің жүйесі. Кепілдіктер ұғымы адамзат жасаған ізгілік (яғни гуманизм адамгершілік), имандылық, өнегелілік, әділдік, заңдылық, мақсаттылық, теңқұқықтылық және т.б. негіздерге сүйенеді. Өзінің мәні бойынша кепілдіктер дегеніміз адамның заңды мүдделерін қанағаттандыруды қамтамасыз ететін жағдайлар (шарттар) жүйесі. Бұлардың негізгі қызметі мемлекеттің жөне басқа да субъектілердің тұлға құқығын жүзеге асыру аясындағы міндеттерін орындату болып табылады. Кепілдіктердің объектісіне адам құқықтарын сақтау мен қорғауға байланысты болып келетін қоғамдық қатынастар, азаматтардың мүліктік және мүліктік емес мүдделерін қанағаттандырулар жатады. Адам және азамат құқықтары жүйе тұрғысынан қарағанда мыналардан тұрады:
1. Материалдық кепілдіктер - экономикалық кеңістіктің тұтастығы, тауарлардың, қызмет көрсетулердің және қаржы қаражаттарының еркін түрде ауысып орналасулары, экономикалық қызмет еркіндігі, жеке меншік және мемлекеттік меншік түрлерінің тең құқықты деп танылуы және қорғалуынан тұрады.
2. Саяси кепілдіктер — халық билігінің жүйесі, мемлекет және қоғамды басқару ісіне тұлғаның қатысу мүмкіндігінің бар болуы.
3. Рухани кепілдіктер - отанды сүю және құрметтеуге, жақсылық пен әділдік, әділеттіліктің бар екендігіне сену сезіміне негізделген мәдениет құндылықтарының жүйесі: мұның өзі қоғамдық саналылық және адамның білімділігінен тұрады. Рухани кепілдіктерге әлеуметтік, нәсілдік, ұлттық және діни араздықтарды тұтатуға тыйым салу да жатады.
4. Заңдық кепілдіктер - адам және азамат құқықтарын сақтау мен қорғаудың заңда қарастырылған амалдары мен тәсілдерінің жүйесі болып табылады. Тұлға құқықтарының заңды кепілдіктерінің арасынан жүзеге асырудың кепілдіктері мен сақшылық (сақтау) кепілдіктерін ажырата білу керек. Бірінші топқа құқық және еркіндік (бостандық) шегі; заңды айғақтар; жүзеге асырудың бастамашылық жолмен жүзеге асыруды ынталандыру үшін қолданылатын қолдау көрсету тобымен конституциялық бақылау мен қадағалау; тұлғаның құқықтары мен бостандықтарын бұзғаны үшін кінәлыларға қолданылатын қорғау мен жауапкершіліктердің мөлшері; бақылау мен қадағалауды жүзеге асырудың іс жүргізу формалары (түрлері); тұлға құқығын бұзудың алдын алу және сақтандыру амалдары және басқа да құқықтық амалдар.
Адам және адамзат құқықтарының заңды кепілдіктері жүйесін құрудың басты қағидаты — құқықты, бостандықтарды және заңдық мүдделерді заңға қайшы келмейтін тәсілдермен қорғаудың жалпыға бірдей болуы.
Әлеуметтік мемлекет және оның заңдары мақсатты түрде материалдық молшылықты жасауы және оларды қорғау болуы тиіс. Сонымен қатар адамның лайықты өмір сүруін қамтамасыз ету міндеттеріне қызмет етуі жөн. Қоғамдағы адамгершілік, ізгілік (гуманизм); әділдік қағидаттарын (принциптерін) нығайту ең басты және күнделікті атқаратын істер болуы тиіс.
8-ші дәріс. Қазақстан Республикасындағы жеке тұлғаның әкімшілік жауаптылығы
Жоспары
1Әкімшілік құқықбұзушылық туралы түсінік
2 Әкімшілік құқықбұзушылықты саралау
3Жеке тұлғаның әкімшілік жауаптылығы
Негізгі ұғымдар: құқықбұзушылық, әкімшілік құқықбұзушылық, әкімшілік жауаптылық.
Әкімшілік құқық бұзушылық ұғымы және құрамы. Қоғамдағы адамдардың мінез-құлқы заңды және заңсыз (құқыққа қарсы) болуы мүмкін. Құқыққа қарсы мінез-құлық азаматтық-құқықтық, тәртіптік қылықтарды, әкімшілік құқық бұзушылықтарды және қылмыстарды жасауда көрінеді. Әкімшілік жауаптылықтың заңды негізі болып әкімшілік құқық бұзушылық саналады. Жеке тұлғаның құқыққа қарсы, кінәлі (қасақана немесе абайсызда жасалған) іс-әрекеті немесе әрекетсіздігі, заңды тұлғаның құқыққа қарсы іс-әрекеті не әрекетсіздігі әкімшілік құқық бұзушылық деп танылады (ҚР ӘҚБТ кодексінің 28-бабы). Бұл норманы талдау барысында барлық әкімшілік құқық бұзушылықтарға тән, жалпы белгілерді анықтауға және осы белгілері арқылы заңсыз мінез-құлықты, заңды мінез-құлықты, сонымен бірге басқа да құқық бұзушылыққа тән (қылмыстар, тәртіптік қылықтар және т.б.) ерекшеліктерді айыруға болады.
Әрекет — бұл саналы түрде міндеттерді орындамау, заңды талаптарды және де тыйым салуларды бұзу (мысалы, аң аулау тәртібін бұзу, жол полиция қызметкерінің талабы бойынша көлік құралын тоқтатпау және т.б.).
Әрекетсіздік — бұл салғырттық танытып, тиісті міндеттерді орындамау (мысалы, өрт қауіпсіздігі ережелерін орындамау және т.б.).
Өзінің әлеуметтік мағынасына қарай әрекет оң немесе адамдардың, қоғамның және мемлекеттің мүдделеріне зиян келтіретін теріс қоғамдық әрекет болып бөлінеді. Қандай әрекет теріс екендігі әкімшілік жауаптылық институттың шеңберінде заңмен анықталады. Сондықтан қандай да болмасын теріс қоғамдық әрекет әкімшілік құқық бұзушылық белгілерінің мазмұнына қатысты болмайды. Құқық нормасын бұзатын әрекетті жасау. Бұл нормалар тек әкімшілік құқық нормасына жатуы ғана мүмкін емес, сонымен қатар басқа да құқық салаларына жатады. Бірақ бұл жағдайларда белгіленетін нормалар әкімшілік жауаптылық шаралармен қорғалады. Кінәлілік әкімшілік құқық бұзушылықты қасақана жасау немесе абайсыздықпен жасауды білдіреді. Кінә — әкімшілік құқық бұзушылықтың құрамының аса маңызды бір бөлігі болып саналады. Кінәнің нысандары толығырақ ҚР ӘҚБтК 29-30-баптарында қаралады. Әрекет үшін әкімшілік жауаптылық әкімшілік құқық бұзушылықтың белгілеріне жатады.
Бір жағынан, әкімшілік құқық бұзушылық -әкімшілік жауаптылықтың негізі, ал екінші жағынан мұндай жауаптылық — әкімшілік құқық бұзушылықтың заңдылық табиғатын анықтайтын белгі. Заңда белгіленген жағдайларда әрекетті ә.қ.б. деп тану үшін, әрекет және оның заңға қарсы, қолайсыз зардаптарды келтіруінің арасында себепті байланыс болуы қажет. Әкімшілік құқық бұзушылық түсінігі (ҚР ӘҚБтК 28-бабы) барлық әкімшілік құқық бұзушылықтарға тән жалпы әлеуметтік-құқықтық белгілерін қамтиды.
9-шіыдәріс. Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтенуі
Жоспары
1 Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтенуі туралы түсінік
2 Жеке тұлғаның құқықтық әлеуметтенуінің факторлары
Негізгі ұғымдар: жеке тұлға, құқық, әлеуметтену, құқықтық әлеуметтену.
Адамның идеологиялық ұнатуларының үдемелі карқындылығы мен сипаты оның өмір сүретін тарихи жағдайларына екпінділікті мүлдем өзгертулер кезеңінде немесе бұрын қалыптасқан орнықты әлеуметтік-мәдени көзқарасгар жүйесінде өтіп жатқанына тікелей тәуелді. Басқарушы мен басқарылатындардың арасындағы қатынастарды, мемлекет және адамдарға қаншалықты жақын тұрғанына, қамқорлығының дәрежесіне, жеке мүдделер ортасына, әсіресе әлеуметтік қорғалу аясына енуіне байланысты түрленіп тұрады. Әрине, бұның бәрі тұлғаның саяси-құқықтык әлеуметтенуіне тікелей әсері тиіп, оның әлеуметтік өміріндегі барлық іс-әрекеттерінде, жүріс-тұрысында көрініс табады. Сондықтан құқықтық әлеуметтену дерексіз қаралуы мүмкін емес, оның қоғамдық қатынастардың қозғаушы себебі болатын бөлшектерінің нақты жиынтығын алып зерттейді.
Саяси-құқықтық әлеуметтендірудің тиімділігі, деңгейі қоғамдық мәнді жайттардың жиынтығымен өлшенеді, айқындалады. Қоғамның өзі қалыптастыру ортасы болғандықтан, оның негізгі тіршілік ететін жағдайларын анықтау қажет. Әлеуметтену, әсіресе құкықтық әлеуметтену, даудың бастауларының түйіні болып келеді. Дау-дамайды, пікірлердің туындауын топтық жіктелу түсініктерінен іздеу керек. Даудың себептеріне топтардың көптігі - әлеуметтік, саяси, жасының, отбасының, мәдени мүдделері, қазыналары мен мөлшерлері қарама-қарсы тұру түсінігі мүмкіндік береді. Дара тұлға өмірінде кең ауқымды жағдаяттарға үйлесімді үндестіктен толық үйлеспеушілікке дейін қарсы келеді. Демек, құқықтық әлеуметтену осындай сан алуан тәжірибеден сұрыпталып алынған, бір-бірін үйлесімді толықтырушы және байытушы әлеуметтік құндылықтардың жиынтығы деп түсіндіруге болады. Ол түрлі ұғымдар, тұғырлар мен құндылықтар арасындағы күрес, қақтығыстың нәтижесін суреттейді, бірақ сонымен бірге оларға тән көпшілік қолдайтын ортақ өзегі де бар.
Сөйтіп, құқықтық әлеуметтену үдерісінде тұлға өзінің әлеуметтік тобының ерекше мөлшерлері және құндылықтарымен қатар, оған қайшы келетін жалпы қоғамдық құндылықтарды қабылдауы тиіс. Жеке адамның құқықтық әлеуметтену ағымында ескі, жат мөлшерлерге қарсылық көрсетуге, оларды жоюға немесе жаңартуға қолайлы жағдайлар пайда болады. Дара тұлға қайшылықты мөлшерлерді және құндылықтарды осындай қысыммен зорлап міндеттелудің аясында жүріп қалыптастырады. Оның бәрін жеке адам өз бойына сіңіреді, дарытады. Бұл ұрпақтан-ұрпаққа өтетін жүріс-тұрыстың орнықты пікірлері мен қалыптарын жай ғана қайталау емес. Сабақтастықтың болуы ұйғарылады.
Бірақ бірте-бірте, кезеңнен-кезеңге көзге көрінбейтін өзгерістерді, "түзетулерді” үнемі әлеуметтік болмыстың ағымының бағыты өзі жасайды. Соған байланысты жеке адамдардың ұнатулары, бейімділіктері, көзқарастары өзгеріске ұшырайды. Бұрынғы дәстүрлер, қалыптар, таптаурындар, ұстанымдар, бейімділіктер мен ұнатулар біршама сақталып, жаңа жағдайларға байланысты белгілі бағытта жаңаруға ұшырайды. Жаңа әлеуметтік-экономикалық, саяси-кұқықтық, мәдени құбылыстардың оңды ықпалымен қатар барлық қарама-қарсылықтары да ажырағысыз қабыстырылып тұлғаның өн бойына енгізіледі. Бұл біздің өтпелі, жаңа экономикалық-саяси құрылымға көшуге байланысты қалыптасқан тарихи жағдайда айқын көрінеді.
Құқықтық әлеуметтендіру білім алу мен тәжірибе беру арқылы өтеді. Үйрету арқылы әлеуметтену бәрінен бұрын әлеуметтік рөлдердің, саяси және құқықтық жүйенің белгілі көлемдегі аса керекті ережелеріне сыйластықты, құрмет сезімін білдіріп дағдыландыратын мөлшерлерді тану мен игеруге негізделеді. Бұл үдеріске саяси және құқықтық мөлшерлерді, қоғамдық және саяси институттарды, олардың міндетті қызмет атқару тетігін білу кіреді. Осындай білім байлығы оқиғалар өрбуін, барысын түсінуге және өзінің азаматтық парызын орындауға мүмкіндік береді. Бұл жағдайда дара тұлғаның алған білімі бастапқы жорамалдардың өзгеше жиынтығы есебінде ұсынылады. Бірақ бұл үдеріс объективті сипатта болуы мүмкін емес, өйткені тұлғаның түйсінуі бейтарап болмайды. Пән туралы кез келген ұғымдар, әр түрлі түсініктер кабылдаушы адамның тәжірибелік құндылықтар жүйесімен аракатынаста болуымен анықталады. Жеке адамның өзі оларды тұтастыққа біріктірілген түрде меңгеруге және оқып білуге әрекет жасайды және өзінің бағалау жүйесіне сүйенеді.
10-шы дәріс. Жеке тұлғаның халықаралық құқықтық мәртебесі
Жоспары
1 Жеке тұлғаның халықаралық құқықтық мәртебесі туралы түсінік
2 Азаматтығы жоқ азаматтардың халықаралық құқықтық мәртебесі туралы
Негізгі ұғымдар: жеке тұлға, халықаралық құқықтық мәртебе, азаматтық, азаматтығы жоқ.
Жеке тұлғаның жеке заңын қолдану аясына жеке тұлғаның азаматтық құқықтық мәртебесі, оның құқығы мен әрекет қабілеттілігі, жеке құқықтары, неке және отбасы қатынастары мен мұрагерлік қатынастарға байланысты құқықтары жатады.
Азаматтық заң бұл жеке тұлғаның азаматтығы болып табылатын мемлекеттің заңына бағынуды айтамыз. Ал тұрғылықты жер заңы бұл жеке тұлғаның тұрақты мекен-жайы орналасқан мемлекеттің заңын қолдануды айтамыз.
Жеке тұлғаның азаматтық заңы соңғы кездері Еуропа мемлекеттерімен қоса алғанда көптеген мемлекеттерде үстемдік түрде қарастырылып келеді. Бұл азаматтық заңның қолданылуына себеп болған 1804 жылғы тарихи Француз Азаматтық кодексі. Онда шетелде жүрген француз азаматтарының әрекет кабілеттілігі пен азаматтық жағдайы ұлттық заңымен анықталады делінген. Кейіннен «ұлттық заң» мәселелері 1865 жылы Италияның Азаматтық кодексінде, 1896 жылы Герман Азаматтық заңдарында бекітілді.
Қазіргі кезде Норвегия, Дания, Исландия мемлекеттерінен басқа, латын америкалық (Куба, Коста-Рика, Панама т.б.) және араб мемлекеттерінде (Алжир, Египет т.б.) азаматтық коллизия кағидасын қолданады.
Ал англо-американдық құқықтағы домицилия концепциясы басқа құқық жүйелеріне қарағанда ерекше, себебі ол Рим құқығына негізделген.
Англо-саксондық жалпы құқық жүйесі бойынша пайда болу (шыққан тегі) домицилиясы мен (domicil of origin) және таңдау домицилиясына (domicil of choice) бөлінеді. Мысалы, некемен туылған балаға әкесінің домицилиясы, некесіз туылғандарға шешесінін домицилиясы тиісті болады.
Таңдау домицилиясын қабылдау үшін тұлғаның ол жерде тұрақты өмір сүру, сонымен қатар, осыған сәйкес ниеті де болуы 0ажет.
Дж. Чешир және П. Норт бұл тезисті растау үшін екі сот шешімдерін мысалға келтіреді. Біріншіден, шотландиялық азаматтың Үндістаңда 25 жыл өмір сүруі, оның келешекте өз еліне қайту ниетінің барлығына байланысты Үндістанның домицилиясын қабылдауы мүмкін еместігі туралы шешімі. Екінші шешімде шыққан тегі Жаңа Шотландия және осы ел домицилиясына ие канадалық тұлға, ағылшын әскери-әуе күштерінде қызмет етумен қатар, осы елде 40 жыл өмір сүруіне қарамастан өз елі Жаңа Шотландияға бір кезеңде оралу ниетіне байланысты Англия домицилиясын қабылдаудың мүмкін еместігі туралы шешім қабылданған.
Осы домицилияға байланысты, өз көзқарасын М. Вольф былай айтқан: «кез келген тұлғаның домицилиясын анықтау кей жағдайларда оның азаматтығын анықтауға қарағанда қүрделі болады. Себебі, домицилия ниетке байланысты, сондықтан оны дәлелдеу қиын. Жалпы, домицилия концепцияларын бір-бірінен әр түрлі мемлекеттер шегінде ғана емес, бір мемлекет ішінде де ажырату қүрделі, сондықтан да соңғы кездері халықаралық дербес құқықта жеке заңның аралас жүйесіне өту теңденциясы жүріп жатыр».
Осыған мысал ретінде тұлғаның жеке мәртебесіне оның азаматтық заңын қолданатын мемлекеттердің бірі Францияны алуға болады, сонымен катар некені бүзу да ерлі-зайыптылардың азаматтық заңдарымен қаралады. Ерлі-зайыптылар әр түрлі мемлекеттердің азаматтары, яғни азаматтықтары әр түрлі болса, онда олар некені бұзу кезінде екі мемлекеттің құқығына жүгінулеріне тура келеді. Соның негізінде, бір жұбайының қарсылығынан неке бұзылмай калатын жағдайлар болды.
1930 жылы Италияда алғаш рет неке бұзудың шекті жағдайларына рұқсат беру туралы Заң қабылданды. Осындай азаматтық заңға байланысты қайшылықтардың негізінде сот тәжірибесі бас нормаларды сақтай отырып (некені бұзу кезінде ерлі-зайыптылар азаматтық заңдарына бағынады), субсидиарлық коллизиялық норма жасап шығарады: егер ерлі-зайыптылардың жалпы, ортақ азаматтықтары болмаса, онда жеке заңның екінші нысаны тұрғылықты жер (домицилия) заңына бағынады.
Осыған орай, Латын Америка мемлекеттеріне ортақ азаматтық кағида мен тең дәрежеде домицилия қағидасын қолданатын Бусманте кодексін карастыруға болады. Осы кодекстің 7-бабына сәйкес: «Бұл келісім шартқа отырған мемлекеттер өз жеке заңы ретінде домицилия заңын немесе азаматтық заңын қолданулары тиіс».
Қазіргі кезде мемлекеттердің көпшілігі жеке заңның аралас жүйесіне өтуде. Өйткені, онда реттеудің әр түрлі жолдары қарастырылған. Сондықтан, жеке заңның аралас жүйесіне өту халықаралық дербес құқықтың дамуында үлкен маңызды рөл аткаруда.
Соңғы кездері жеке заңның аралас жүйесі халықаралық дербес құқықтың барлық жаңа кодификацияларында бекітілген.
11-ші дәріс. Жеке тұлға халықаралық құқық субъектісі ретінде
Жоспары
1 Жеке тұлғаның құқықтарын халықаралық қорғау
2 Жеке тұлғаның құқықтарын қорғаудағы халықаралық шарттар
3 Омбудсмен институты: пайда болуы және шетелдік тәжірибе
Негізгі ұғымдар: жеке тұлға, халықаралық қорғау, халықаралық шарттар
Халықаралық құқықтағы жеке тұлғаның құқықсубъектілігі проблемасы заң әдебиеттерінде көп уақыттан бері қозғалатын мәселе. Кейбір авторлар жеке тұлғалардың халықаралық құқықтағы  құқықсубъектілігін жоққа шығарса, екіншілері оларға арнайы құқықтардың  тиесілі екендігін айтады. Батыс ғалымдары жеке тұлға арқылы халықаралық құқықсубъектіліктің сапасын анықтайды. Ал аргумент ретінде жеке тұлғалардың халықаралық жауапкершілігі мен өз құқықтарын қорғау үшін халықаралық органдарға жүгіну құқығын келтіреді [3,51-58бб].
Халықарылық құқық субъектілерінің  келесідегідей ерекшеліктері бар:
1)Халықаралық құқық субъектілері әдетте, ұжым деп танылады. Халықаралық құқықтың әрбір субъектісі ұжымның белгілі бір элементтерін иеленеді. Осылайша, мемлекетте билік пен басқару аппараты орнайды. Билік саясатын жүргізуде халықаралық құқық субъектілері тәуелсіз бірақ бір біріне сәйкесінше бағынышты болып табылады. Олардың әр қайсысы жеке халықаралық құқықтық мәртебеге ие;
2) Халықаралық құқық субъектілері, халықаралық құқықсубъектіліктің басты элементтердің бірі болып табылатын, халықаралық нормалардың жасалуы мен қабылдауына қатысады. Халықаралық құқық субъектілері (мемлекет ішіндегі өзге де субъектілерге қарағанда) – халықаралық құқықтың нормалардың адресаттары ғана емес, онымен қоса, олардың жасалуына қатысушы тұлғалар болып табылады.
Мемлекеттен басқа халықаралық  құқық субъектілерінің құқықсубъектілігін дәлелдеу қажет. Яғни, ол процес халықаралық құқық нормаларын сараптау арқылы, жүзеге асыру формаларын анықтау арқылы жүзеге асады. Халықаралық құқықсубъектіліктің әмбебап критерийі болып халықаралық құқықтық реттеу механизмі болып саналады. Бұл механизм барлық жоғарыда көрсетілген сатыларды біріктіріп, оларды құрамдас етңп, және байланыс ретінде қарастыруға мүмкіндік береді.
Халықаралық құқықсубъектілік – бұл реттеуші халықаралыққа құқыққа бағыныштылық дегенді білдіреді. Яғни, халықаралық құқық реттеу механизміне «қатысушы» дегенді білдіреді. Сондықтан біздің мақсатымыз бұл механизмдегі жеке тұлғаның рөлін анықтау болды. Егерде жеке тұлға халықаралық құқық нормаларында тек қана аталып қоймай, халықаралық қарым қатынастарға қатысса, сонымен қоса субъективті құқықтарға ие болса, әрине жеке тұлға халықаралық құқықтың субъектісі болып табылады.
 
12-ші дәріс. Адам құқықтарын бұзған жеке тұлғалардың халықаралық жауапкершілігі
Жоспары
1 Адам құқықтарын бұзған жеке тұлғалардың халықаралық жауапкершілігі түсінігі
2 Жауапкершілітің түрлері
Негізгі ұғымдар: халықаралық құқық, жеке тұлға, халықаралық жауапкершілік.
Халықаралық құқықтың дүние  жүзінде жаңа тәртіпті орнатудың  қажет құралы ретінде танылуына  байланысты, халықаралық құқық мәселелері әлемдік проблемалар сипатына ие болып келеді.
И. Лукашук өзінің «Толкование норм международного права» атты еңбегінде халықаралық құқық нормалардың әсерлігі оның нормаларын дұрыс түсініп, дұрыс бағытта қолдануына байланысты деп атап көрсетеді. «Құқықты дұрыс түсіну – құқықтың дұрыс қызмет атқаруының қайнар көзі болып табылады». «Құқықты дұрыс түсіну немесе талдау – бұл ғылым мен өнер болып табылады. Объективті элементтермен қатар бұл процесте субъективті мән жайлардың да орны бар. Себебі, оны талдау адамдармен жүзеге асады, яғни олар саяси, құқықтық санаға жүгінумен жүзеге асады. Осылайша, нәтиже де өзгеріп отырады ».
Бұл мәтінге сілтеме тектен-тек жасалған жоқ, себебі жеке тұлғаның құқықсубъектілігі туралы сөзталастар әлі де аяқталмаған, тіптен посткеңестік елдерде бұл мәселе жаңадан ғана етек жаюда. Прежде всего, необходимо уточнить исходные теоретические понятия. Құқықтың жалпы теорияларына сәйкес, тұлғаның құқықсубъектілігін тану үшін бірінші қадам ол тұлғаның құқықпен көзделген құқықтары мен міндеттердің болуы болып табылады.
Келесі қадам бұл әрекет қабілеттілік болып табылады. В.С. Нерсесянц  оған мынадай анықтама береді: « Құқық субъектісінің беделді теңқұқылы іс әрекеттері арқылы, сәйкес құқық қатынастарында, өзінің құқық қабілеттілігін іске асыру мүмкіндігі, өзінің субъективтік құқықтарына ие болу мен іске асыру, өзіне заңи міндеттерді тудыртып, жүзеге асыру мүмкіндігі ». Жеке тұлғаның әрекет қабілеттілігі жеке тұлғаға белгілі бір халықаралық құқықтық субъектілікті ұсынады.
Ал құқықсубъектіліктің  үшінші қадамы бұл: халықаралық деликті  қабілеттілік болып табылады. Яғни, құқық субъектісінің өзінің жасаған қылмыстары не болмаса құқық бұзушылықтарына жауап бере алу мүмкіндігі. Ол жасаған қылмыстары үшін, нацизм көшбасшыларын жауаптылыққа тарту қажеттілігі туындағанына байланысты туындады. Ол жеке тұлғаның халықаралық құқықсубъектілік концепциясының дамуын, және халықаралық құқықта орнығуын тездетті.
Халықаралық құқықтағы жеке тұлғаның құқықсубъектілігін танудың  теориялық және тәжірибелік дайындығын Нюрнберг трибуналы аяқтады. Ол соңғы жетіспеген элементті, яғни деликті қабілеттілікті ұсынды.
Халықаралық құқықта жеке тұлғаның құқықсубъектілін тануда ерекше рөлді Ұлттар Лигасымен құрылған, Гаагадағы халықаралық құқық  академиясы ойнады. Гаагалық академиктері және олардың жақтаушылары халықаралық құқықтық догмаға, және онымен қоса «Лотус» ісі бойынша «халықаралық құқық тәуелсіз мемлекеттер арасындағы қатынастарды реттейді» деп жазған Ұлттар Лигасының тұрақты сотына қарсы тұруға мәжбүр болды.
Алғашқы қадам Ж.Селльдің бастауымен болды. Ол жеке тұлғаны халықаралық  әділет органдарына қатыстыру, яғни тәуелсіз тұлға ретінде, процессте  тарап ретінде қатысуына ұсыныс жасады.
Халықаралық құқықтағы жеке тұлғаның құқықсубъектілігі туралы жаңа концепцияны іске асырушы тұлға БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі комиссияның вице-төрағасы Рене Кассен болды. 1948 ол өз концепциясын мақалада былай деп көрсетті: «Адам халықаралық құқықтың субъектісі және дүниежүзілік қауымдастықта адам құқықтарының қорғалуы». Бұл жерде жеке тұлғаның халықаралық құқықсубъектілігі мен халықаралық адам құқықтарын қорғаудың байланысы анық көрсетілген.
Халықаралық құқықтағы жеке тұлғаның құқықсубъектілігін қарастырғанда, ең маңызды орында Бүкіләлемдік адам құқықтары жөніндегі декларацияның келесі ережесі болып табылады: «Әрбір адам, ол қайда болмасын, өзінің құқықсубъектілігінің танылуына құқылы» (6 бап) .
Бұрын мемлекет ішінде болған жеке тұлғаның құқықтық мәртебесі халықаралық  танылған құқықтар мен бостандықтарға айналды. Бүкіләлемдік адам құқықтары жөніндегі декларация адамға тиесілі ең қарапайым  құқықтары мен бостандықтарын қамтиды, және Преамбулада айтылып кеткендей, оған жетуге барлық халықтар мен мемлекеттер талпынуы тиіс.
13-ші дәріс. Жеке тұлғаның құқығын қорғаудағы Біріккен Ұлттар Ұйымының рөлі
Жоспары
1 Біріккен Ұлттар Ұйымы туралы түсінік
2 Біріккен Ұлттар Ұйымының қызметінің басты бағыттары
Негізгі ұғымдар: жеке тұлға, құқық қорғау, Біріккен Ұлттар Ұйымы, қызметі.
Біріккен Ұлттар Ұйымы тұрғылықты халықтар барлық басқа халықтармен тең және сол уақытта, барлық халықтардың бір бірінен ажыратылуға, өзін басқалардан айрықша деп санауға және өзінің бұндай қасиетінде құрметті иеленуге құқығын мойындай отырып,
тұрғылықты халықтар өздерінің құқықтарын жүзеге асыру кезінде кемсітушіліктің кез келген түрінен арылу керектігін мойындай отырып, тұрғылықты халықтар басқалардың ішінде, отарлау мен өздерінің жерлерінен, шекаралары мен шикізаттарынан айыру нәтижесінде тарихи әділетсіздіктің құрбандары болды, бұл өз кезегінде олардың, әсіресе, өздерінің қажеттіліктері мен мүдделеріне сай дамуға құқықтарын жүзеге асыруға кедергі келтіретіні үшін алаңдатушылық білдіре отырып, саяси, экономикалық және әлеуметтік құрылымдарына, сондай-ақ мәдени, рухани дәстүрлеріне, тарихы мен философиясына негізделген тұрғылықты халықтардың ажырамас, әсіресе өздерінің жерлері, шекаралары мен шикізаттарына құқықтарын құрметтеу мен көтермелеудің аса қажеттілігін мойындай отырып, сондай-ақ мемлекеттермен жасалған келісім шарттарда, келісімдер мен басқа сарынды келісімдерде бекітілген тұрғылықты халықтардың құқықтарын құрметтеу мен көтермелеудің аса қажеттілігін мойындай отырып,
тұрғылықты халықтар отбасылар мен қауымдарының, бала құқықтарына сай, олардың балаларының тәрбиесі, оқуы, білім алуы мен амандығына ортақ жауапкершілікті сақтау құқығын мойындап отырып,
тұрғылықты халықтар мен мемлекеттер арасындағы келісім шарттар, келісімдер мен басқа сарынды келісімдерде бекітілген құқықтар кей жағдайларда халықаралық қауымдастықтың қамқорлығы, мүддесі мен жауапкершілігінің нысаны болып, халықаралық сипатқа ие болады деп есептей отырып,
сондай-ақ келісім шарттар, келісімдер мен басқа сарынды келісімдер және олар көрсететін қатынастар тұрғылықты халықтар мен мемлекеттер арасындағы анағұрлым берік серіктестіктің негізі деп санай отырып,
Біріккен Ұлттар Ұйымы Жарғысы, Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы халықаралық пакт1 және Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пакт1, сондай-ақ Вена декларациясы мен әрекеттер Бағдарламасы2 соның есесінен олар өзінің саяси мәртебесін орантып, өзінің экономикалық, әлеуметтік және мәдени дамуын еркін түрде жүзеге асыратын, барлық халықтардың өзін өзі анықтауға құқығының негізгі мәнін растайтынын мойындай отырып,
мемлекеттерді сәйкес тұрғылықты халықтармен кеңесіп, ынтымақтастықта халықаралық келісім шарттар, әсіресе, адам құқықтарына қатысты келісім шарттар бойынша олардың тұрғылықты халықтарға қатысты барлық міндеттерін сақтап, тиімді жүзеге асыруға ынталандыра отырып,
Біріккен Ұлттар Ұйымы тұрғылықты халықтардың құқықтарын көтермелеу мен қорғауда маңыды әрі бірізді рөл ойнауға шақырылғанының астын сыза отырып құқықтарды қорғайды.
14-ші дәріс. Заңды тұлғаның құқықтық мәртебесі туралы түсінік
Жоспары
1 Заңды тұлғалардың құқықтық мәртебесі мен белгілері.
2.Заңды тұлғаның құқыққабілеттілігі.
3.Заңды тұлғаларды құру тәртібі.
4. Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркеу және қайта тіркеу
Негізгі ұғымдар: заңды тұлға, белгілері, ерекшеліктер, коммерциялық, коммерциялық емес.
Заңды тұлға - заң бойынша азаматтық құқықтар мен міндеттердің субъектісі болып табылатын кәсіпорын‚ мекеме‚ ұйым‚ фирма және т.б. Ол өз атынан мүліктік және жеке беймүліктік құқықтар мен міндеттемелерді сатып ала алады‚ сотта‚ төрелік сотта (арбитражда) талапкер немесе жауапкер бола алады [1]. Әрбір заңды тұлға заңда‚ әкімшілік актіде немесе өзінің жарғысында көзделген міндеттерді жүзеге асырады‚ сол тәртіппен реттелетін ішкі құрылымы болады‚ меншігінде, шаруашылық жүргізуінде немесе оралымды басқаруында оқшау мүлкі бар және осы мүлікпен өзінің міндеттемелері бойынша жауап береді.
Заңды тұлғаның фирмалық атауы‚ дербес балансы мен сметасы‚ банктерде есеп айырысу шоттары, сондай-ақ мөрі болады. Ол дербес салық төлеуші ретінде әрекет етеді. Заңды тұлға мүлкінің құрылуына қатысуына қарай оның құрылтайшыларында осы заңды тұлғаға қатысты міндеттемелік құқықтары не оның мүлкіне заттық құқықтары болады. Құрылтайшыларының міндеттемелік құқықтары бар заңды тұлғаға жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер мен акционерлік қоғамдар, өндірістік кооперативтер мен тұтыну кооперативтері жатады. Мүлкіне құрылтайшыларының меншік құқығы немесе өзгедей заттық құқығы бар заңды тұлғаға мемлекеттік және жергілікті кәсіпорындар, соның ішінде еншілес кәсіпорындар, сондай-ақ, меншік иесі қаржыландыратын жекеменшік кәсіпорындар (фирмалар) жатады. Құрылтайшыларының мүліктік құқықтары жоқ заңды тұлғаға қоғамдық және діни ұйымдар (бірлестіктер), қайырымдылық және өзге де қорлар, бірлестіктер (қауымдастықтар мен одақтар) жатады. Сондай-ақ, өз қызметінің негізгі мақсаты ретінде пайда алуды көздейтін коммерциялық ұйымдар мен табыс алуды көздемейтін және алынған табысты құрылтайшылар арасында бөліспейтін коммерциялық емес ұйымдар да заңды тұлғаға жатады.
15-ші дәріс. Заңды тұлғаның әрекетқабілеттілігі
Жоспары
1 Заңды тұлғаның әрекетқабілеттілігі туралы түсінік
2 Заңды тұлғаның тоқтатылу негіздері
Негізгі ұғымдар: заңды тұлға, әрекетқабілеттілігі, әрекетқабілеттілікті тоқтату.
Азаматтық-құқықтық қатынасқа қатысушылардың келесі түріне заңды тұлгалар жатады. Заңды тұлға — бұл белгілі бір әрекеттерді жасауға және азаматтық айналымға қатысуға құрылған адамдардың бірлестіктері. Оларға: университеттер, институттар, емханалар, дүкендер, фирмалар, мемлекеттік органдар, фабрикалар, зауыттар, т.б. жатады.
Заңды тұлға деп шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару құқығындағы оқшау мүлкі бар және сол мүлікке өз міндеттемелері бойынша жауап беретін, өз атынан мүліктік жене мүліктік емес жеке құқықтар мен міндеттерге ие болып, оларды жүзеге асыра алатын, сотта талапкер және жауапкер бола алатын ұйымдар танылады.
Заңды тұлғаның дербес балансы, сметасы және өз атауы, мөрі болады. Заңды тұлға өз қызметін жарғы немесе құрылтай шарты негізінде жүзеге асырады. Заңды тұлғаның құқыққабілеттілігі мен өрекетқабі- әрекетқабілетілігінің жеке тұлғалардікіне қарағанда өзгешелігі болады. Заңды тұлғалардың құқыққабілеттілігі мен әрекет- қабілеттілігі бір мезгілде, яғни заңды тұлға мемлекеттік тіркеуден өткеннен бастап пайда болады. Арнайы лицензия алып қызметпен айналысуды қажет ететін заңды тұлғалар болады. Оларға банктер, күзет агенттіктері, айырбас мекемелері және т. б. жатады.
Лицензия дегеніміз — заңда көрсетілген кәсіп түрімен шұғылдану үшін өкілетті мемлекеттік орган беретін рұқсат. Мысалы: жеке оқу орны мемлекеттің арнайы рұқсатын алғаннан кейін ғана өзінің қызметін атқара алады.
Заңды тұлғаның құқыққабілеттілігі мен әрекетқабілеттілігі сол лицензия алған кезден бастап пайда болады да, оның мерзімі біткенде немесе жарамсыз деп танылғанда тоқтатылады.
Заңды тұлғалар заңға сәйкес коммерциялық және коммерциялық емес заңды тұлғалар болып екі түрге бөлінеді: Қоммерциялық заңды тұлғалардың мақсаты пайда табу. Коммерциялық емес заңды тұлға пайда табуды көздемейтін Және оны қатысушыларына үлестірмейтін ұйым болып табылады.
Коммерциялық заңды тұлғалар:
мемлекеттік кәсіпорын, шаруашылық серіктестік, өндірістік коопертив нысандары.
Ал коммерциялық емес заңды тұлғалар:
мекеме, қоғамдық бірлестік, қоғамдық қор, діни бірлестіктер, т.б. Қоғам өмірінде әр түрлі жағдайлар болады. Осындай кезерде заңды тұлғалар қайта құрылып немесе таратылып ты жатады.
Заңды, тұлғаны қайта құру дегеніміз — бұрынғы заңды тұлғаның құқықтары мен міндеттерінің басқа заңды тұлғаға өтуі. Заңды тұлғаларды қайта құрудың бес түрі: қосу, біріктіру, бөлу, бөліп шығару, өзгерту екені белгілі.
Заңды тұлғаны тарату дегеніміз—тұлғаның өз қызметін тоқтатуы.
Негізгі әдебиеттер:
1. Сапарғалиев Ғ.С. Мемлекет және құқық теориясы: Оқулық / Ғ. Сапарғалиев, А. Ибраев.- 2-басылым, өңд. толықт.- Астана: Фолиант, 2011.- 360б.
2. Ахметов, Е.Б. Құқық негіздері : Оқу құралы / Е.Б. Ахметов.- Алматы: ЖҚ Отан, 2014.- 120 б.
3. Құқық негіздері: Оқу құралы / Б. Ө. Алтынбасовтың редакциялығымен.- Астана: ЖШС Мастер По, 2012.- 336 б.
4. Оспанов, Қ. И. Құқық негіздері: Оқулық / Қ. И. Оспанов.- Алматы: Жетi жарғы, 2010.- 304б.
5. Сатанова, Л. М. Құқық негіздері: Оқулық / Л. М. Сатанова.- Алматы,2011.-134б.
6. М.Т. Габдуалиев, Р.Е. Жакупов Основы казахстанского права.-Астана, 2013.
7 Ғ. Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы: Оқулық - Алматы: Жетi жарғы, 2014.- 480 б.
Қосымша әдебиеттер:
Тинистанова С.С. Құқық негіздері. Оқу құралы.- Талдықорған, 2012.-191
б.
Байжұманова А.М. Қазақстан Республикасының Конституциялық
құқығы.- Талдықорған, 2016.- Электронды оқу құралы.
3 Байжұманова А.М. Қазақстан Республикасының Конституциялық құқығы.- Талдықорған, 2013.- 200 б.
4 Ашитов З.О. Қазақстан Республикасының құқық негіздері: Оқу құралы /.- Алматы: Жетi жарғы, 2003.- 296бет.
5 Баққұлов С.Д. Құқық негiздерi:Оқулық.-2-шi басыл.-Алматы, 2004.-248 б:
6 Баянов Е. . Әкімшілік құқық: Жоғары оқу орындарына арналған оқулық / Алматы, 2007.- 408 б.
7 Булгакова Д.А. Мемлекет және құқық теориясы: Оқу құралы /.- Алматы: Заң әдебиеті, 2008.- 106 бет.
8 Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Ерекше бөлім. 1-ші том: Оқулық / .- Алматы: Заң әдебиеті, 2006.- 264б.
9 Жайлин Ғ.А. Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығы. Ерекше бөлім. 2-ші том: Оқулық / Алматы: Заң әдебиеті, 2006.- 351б.
10 Заң терминдерінің сөздігі. 25000-ға жуық термин= 5-ші басылуы, өңделіп, толықт.- Алматы: Жетi жарғы, 2007.- 832б.
11 Қазақстан Республикасының әкiмшiлiк құқығы: Оқу- әдістемелік құралы.- Алматы: Жетi жарғы, 2000.- 28б.
12 Cosmic Constitutional Theory: Why mericans Are Losing Their Inalienable Right to Self-Governance. Author(s): Skinner, Karen. Source: LAW LIBRARY JOURNAL Volume: 105 Issue: 1 Pages: 105-107 Published: WIN 2013.
13 Veiled Political Questions: Islamic Dress, Constitutionalism, and the Ascendance of Courts. Author(s): Goldenziel, Jill I. Source: AMERICAN JOURNAL OF COMPARATIVE LAW Volume: 61 Issue: 1 Pages: 1-50 DOI: 10.5131/AJCL.2012.0015 Published: WIN 2013.
Нормативтік-құқықтық актілер
1 Қазақстан Республикасының Конституциясы // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
2 Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
3 «Қазақстан Республикасының Үкіметі туралы» конституциялық заң (кейінгі өзгерістер және толықтырулармен) // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
4 «Қоғамдық бірлестіктер туралы» Қазақстан республикасының заңы (кейінгі өзгерістер және толықтырулармен) // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
5 «Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы» Қазақстан Республикасының заңы (кейінгі өзгерістер және толықтырулармен) // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
6 «Нормативтік құқықтық актілер туралы» Қазақстан Республикасының заңы (кейінгі өзгерістер және толықтырулармен) // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
7 Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексi: Жалпы және Ерекше бөлімдер // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік - құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі.
Арнайы аудиториялар, кабинеттер, зертханалардың тізімі
№ Арнайы аудиториялар, кабинеттер, зертханалардың тізімі Саны Ауданы (кв.м.)
1 Сот залы – 231 аудиторияда:
Жүргізілетін пәндер: Азаматтық іс жүргізу, Қылмыстық іс жүргізу
1 36 кв.м.
2 Криминалистикалық лаборатория 223 а аудиторияда:
Жүргізілетін пәндер: Криминалистика, Криминология, Қылмыстық іс жүргізу құқығы 1 20 кв.м.
з.ғ.м. А.М. Байжұманованың «Құқықтану» мамандығы 1 курс студенттеріне арналған «Тұлғаның құқықтық мәртебесі» атты
элективтік курс оқу бағдарламасына
РЕЦЕНЗИЯ
Курстың мақсаты: Студенттерді тұлғаның құқықтық мәртебесі туралы фундаментальді біліммен қамтамасыз ету, тұлғаның құқықтың мәртебесін анықтай отырып, оларға құқықтық сипаттама беру, ерекшеліктерін ашу, осы білімді басқа бағдарламаны игеруде қолдану.
Арнайы курс бағдарламасын меңгеру уақыты 90 сағатқа, яғни дәріс 15 сағат, практикалық сағат 15 сағатқа, СОӨЖ 15 сағатқа және 45 СӨЖ сағатқа есептелген. Оқу бағдарламасы түсінік хат, күнтізбелік-тақырыптық жоспар, пәннің әдістемелік қамтамасыз ету картасынан тұрады.
Пән курсын оқыту және оны студенттерге үйрету ісінде тұлғаның құқықтық мәртебесіне, сонымен қатар тұлғаның конституциялық, әкімшілік, азаматтық, халықаралық-құқықтық мәртебесіне баса назар аудару қажет болады.
«Тұлғаның құқықтық мәртебесі» пәнін оқып үйренудің, оны зерделеудің ең басты мақсаты –Қазақстан Республикасындағы тұлғаның құқықтық мәртебесін зерделей отырып, тұлғаның конституциялық, әлеуметтік, әкімшілік, азаматтық, халықаралық-құқықтық мәртебесін қамтамасыз етудің құқықтық негіздерін, тұлғаның құқықтық мәртебесімен тікелей байланысты құқыққабілеттілік, әрекетқабілеттілік, азаматтық мәселесін білу.
Бағдарлама тұлғаның құқықтық мәртебесін оқып, білудің жанама жолдары мен амалдарын қолданады және ол пән курсын оқып үйренудің барысында қамтылған көлемді мәселерді есепке ала отырып жасалынды.
Тұлғаның құқықтық мәртебесі мәселелерін 1 курс студентіне құқық туралы, құқықтық мәртебе, құқықтық мәртебеге ие болудың негіздері, құқықтық мәртебені қамтамасыз етудегі мемлекеттің рөлі, сонымен қатар алған білімдерін әртүрлі тәжірибелік жағдайларда ойдағыдай қолданудағы негізгі міндетті атқарады.
«Тұлғаның құқықтық мәртебесі» элективтік курсының оқу бағдарламасы 1 курс студенттерін даярлаудағы элективтік курс талаптарына сай және университеттің оқу үдерісіне енгізуге ұсынуға болады деп есептеймін.
Рецензент
з.ғ.к., доцент Беисов Е.Ж.

Приложенные файлы

  • docx 18048650
    Размер файла: 196 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий