gista


1билетБауыр жасушаларындаы май қосындылары1жасуша;2ядро;3цитоплазмадағы майқосындылары; сип: препаратта көп бұрышты бауыр жасушасы берілген.ортасында қызыл түсті ядросы мен цитоплазмасында диаметі әр түрлі қара түсті май талшықтары бар. қызметі:қоректік2билетПияз қабығының жасушаларындағы кариокенез1.профазада ядро қабығы еріген,ядро шырыны мен жасуша цитоплазмасыараласып,хром.шиыршықталып,цитоплазмаға жайылған.2.метафазада жасуша орталығы жасушаның 2 жақ полюсіне тартылып,ұршық жіпшелері болып хромосомалар жасушаның экваторына жинақталған.3.анафазада хромосомалар хроматидтерге ажырап,2жақ полюске тартылған.4.телофазада жаңадан 2 жас жасуша п.б.5.интерфазада жасушаның бөлінуіне дайындық кезеңі өтеді.қызметі:жасушаның бөлінуі3билетАдамның спермотозоидтары
Зерттеу объектісі:
1-акросомасы
2-басы3құйрығы
Сипаттамасы:Препаратта ұзындығы 70 мкм болатын, пішіні жіп тәрізді аталық жыныс жасушасы спермотозоид көрінген. Ол бас, мойын, құйрық бөлігінен тұрады. Басында жұмыртқа жасушасын танитын гликозилтрансфераза рецепторы, ядросы, гиалурон және протеаза ферменті бар акросома бар.Мойыны байланыстырушы бөліктен(проксималды, дисталды), құйрығы аралық, негізгі, терминальды болып бөлінеді. Аралық бөлігінде 2орталық және 9жұп шеткі микротүтікшелермен бұларды қоршаған митохондриялары спираль түрінде орналасқан.
Қызметі: Көбею, репродуктивті
4билет.ОВОЦИТ, аналық жұмыртқа жасушасы2.(1-ядро, 2-цитоплазма,3-мөлдір қабық,4-сәулелі тәж)3.Аналық жыныс жасушасы 22-28 тәул пісіп жетіліп отырады.
Овоциттің активті мембранасы, цитоплазмасы, 3 қабатты мембранасы бар.
Олар:плазмолемма,мөлдір қабық,сәулелі тәж
Плазмалеммасында кортикальды түйіршіктері орналасқан.
Овоциттер цитоплазмасындағы сары уызы бойынша 4 ке бөлінеді.
1-Алецитальді цитопл-да сары уызы жоқ
2-Олигоцетальді сары уызы аз
3-мезолецитальдісары уызы орташа
4-полилецитальді сары уызы көп
Адам жұмыртқа жасушасы изолецитальді.
Атқаратын қызметі:Көбею, репродуктивті.
5билетЖұлынтүйіні жасушаларындағы Гольджи аппараты б.осмидің 4 тотығы.1.жасуша.2.ядро.3.цитоплазма.Гольджи аппараты.Препаратта домалақ пішінді жұлын түйінінен алынған жасуша берілген.Әр жасушаның денесінің ортасында ашық түсті ядросы көрінеді.Сонымен қатар цитоплазмасында қара түсті иректелген денешіктер Гольджи аппаратын көрдім.Гольджи аппараты эндоплазмалық торлармен тығыз байланысты,сондықтан торда заттар аппараттың қапшықтарында(қуысында)толық синтезделіп,көпіршіктер түрінде бөлініп,жасуша цитоплазмасынан шығады.Гольджи аппаратының өзінде майлар,көмірсулар т.б.заттардың синтезі өтіп,майда түрінде лизосомалар бөліп шығады.қызметі:біріншілік лизосомаларды синтездеу.
6 Билет
Препарат аты: плацента. Нәресте бөлігі.
Зерт обьектісі:1- ана қанына толы лакуналар(шұңқырлар)2Хорион бүрлерінің кесінділері 3-Тамырлар
Адам плацентасы- дискоидальды, гемохориальды, бүрлі типке жатады. Ұрықты ана ағзасымен байланыстырады. Плацентаның бөлігін ажыратады: нәресте және аналық бөліктер
Плацентаның нәресте бөлігі хорион бүрлері мен хорион пластинкасынан тұрады. Плацентаның құрылыс- қызметін атқаратын бірлігі болып котиледондар саналады. Котиледондар- құрамында бағаналы және бұдан тараған екіншілік, үшіншілік тармақтары бар хорион бүрлері.
Хорион пластинкасының қуысында нәрестенің қан тамырлары орналасады.
Ана қаны мен нәресте қаны араласпайды, себебі екі қан ағымы арасында гематохориальды сүзгі орн.
Қызметі: тыныс алу, қоректік, эндокринді, экскреторлық
7билетПлацента.Аналқ бөлігі1.ана қанына толы лакуналар.2.хорион бүрлерінің кесінділері.3.базальды пластинка.4.децидуальды жасушалар.Жатырдың базальды пластинкасынан,котиледондарды бір-бірінен бөліп тұратын дәнекер тінді септалардан ж/е ана қанымен толы шұңқырлардан тұрады.Плацентаның бір бөлігінде трофобласттың жасушалары болады.Жатырдың түсетін қабығының терең бөлігі трофобластпен бірігіп,базальды пластинканы түзеді.Жатыр эндомтриясының базальды қабаты құрамында децидуальды жасушалар бар.Адам плацентасының d-15-18см,қалыңдығы-2-3см,салмағы-500-1000гр.қызметі:тыныс алу,қоректік заттарды тасымалдау,бұл заттарға:су,эликтролиттер мен иммуноглобулиндер жатады.Плацента арқылы нәресте денесінен крексіз зат өнімдері шығады.Плацента эндокринді қызметте атқарады.Бұлармен қоса жатырдың ет қабығы-миометриінің жиылуын да реттейді.
8билет.Аты. Кіндік бауы
Зерттеу объектісі.1) аминион эпителийі 2) сарыуыз қапшығының қалдықтары 3) артериялар 4) аллантоистың қалдығы 5) вена 6) кілегейлі дәнекер тіні (Вартонов іркілдек заты)Сипаттамасы. Кіндік бауы препаратынан екі артерия, бір вена, сарыуыз қапшығы мен аллантоис қалдықтарын және Вартонов кілегейлі қабығын көруге болады. Вартонов кілегейлі заты артерия мен венаның бір-біріне жабысып қалмауын сақтайды. Кіндіктің сырты амнион эпителийімен қапталған. Кіндік бауы амнион аяқшасының туындысы. Кіндіктің ұз 40-50см, d=1,5см.
Кіндік, амнион, сарыуыз қабы, аллантоис «Ұрықтан тыс мүшелерге» жатады.
Амнион – суға толы қапшық. Негізгі қызметі - секреторлы су бөліп, нәрестені механикалық әсерлерден қорғау. Амнион қапшығының эпителийі алғашқыда бір қабатты жалпақ, эмбрионның 3-айлығында юбір қабатты призмалы болып келеді.
Сары уыз қабы. Эктодерма мен ұрықтан тыс мезодермадан дамиды. Қызметтері: қан түзу процесіне қатысады, нәрестенің бірінші жыныс жасушалары гонодобласттар сары уызда пайда болып, қан мен жыныс бездерінің бастамасы бар жерге келіп қоныстанады.
Аллантоис. Амнион аяқшасының құрамында болатын, ішек энтодермасының соңғы бөлігіндегі саусақ тәрізді өсіндісі. Қызметі: трофикалық және нәрестенің тыныс алу процесіне қатысады. 2-айлық эмбрионда аллантоис редукцияланады да (кері дамиды), кіндік жібінің құрамында қалады.
Қызметі. Ана мен баланы байланыстырады.
9билетБүйрек түтікшелеріндегі аласа куб эпителий
Зерттеу объектісі:
1-Апикальды полюсі
2-Базальды полюсі
3-Ядросы
4-Түтікше қуысы
5-Дәнекер тіні
Сипаттамасы: репараттан ені мен қабырғасы бірдей, пішіні кубтәрізді эпителиоциттер бар. Бүйректің проксимальді және дистальды нефрон түтікшелердің ішін тыстайды. Проксимальды бөлігіндегі эпителиоциттің жиегі болады, ал базальды мембранаға бекінген полюсінде көптеген митохондриясы сызық түрінде көрінеді.
Қызметі: Реабсорбция (қайта сору)
10билет.Бүйрек түтікшелеріндегі призма тәрізді 1 қабатты 1 қатарлы эпителийі
Зертттеу объекттісі:
1) призма тәрізді жасушаның апикальды полюсі;
2) призма тәрізді жасушаның базальды полюсі;
3) жасуша ядросы;
4) түтікшелердің қуысы;
5) түтікшелерді қоршап жатқан дәнекер тіні.
Сипаттамасы: Ені қабырғасынан кіші пішіні призма тәрізді эпителиоциттер. Бүйректің проксимальді және дистальды нефрон түтікшелерінің ішін тыстайды. Проксимальды бөлігіндегі эпителиоциттердің жиегі болады, ал базальды мембранаға бекінген полюсінде көптеген митохондриялары сызық түрінде көрінеді. Базальды мембранаға бекінген бөлігі базальды полюсы, ал сыртқы ортамен байланысқан бөлігі апикальды полюсі.
Бір қабатты бір қатарлы призмалы эпителиоциттер асқорыту жүйесінің ортаңғы бөлігіндегі мүшелердің ішін тыстайды. Бір қабатты бір қатарлы призмалы эпителий екі түрлі жасушалардан тұрады: базальды эпителиоциттер мен бокал тәрізді жасушалар. Базальды жасушалардың пішіні призма тәрізді, камбиальды қызмет атқарады. Бокал тәрізді жасушалар муцинді секрет бөліп, механикалық, инфекционалді және басқа да әсерлерден қорғайды.
Қызметі: Бүйрек түтікшелеріндегі призма тәрізді 1 қабатты 1 қатарлы эпителийдің қызметі: реабсорбциялық. Бір қабатты бір қатарлы призмалы эпителийдің қызметі: қорғаныштық.
11-билет.Аты. Кеңірдектің қабырғасындағы бір қабатты көп қатарлы кірпікшелі эпителий.
Зерттеу объектісі. 1) жасушаның кірпікшелері 2) бокал тәрізді жасушалар 3) кірпікшелі жасушалар 4) базальды жасушалар 5) кілегейлі қабықтың меншікті пластинкасының дәнекер тіні 6)тамырларСипаттамасы. Бір қабатты көп қатарлы эпителий ауа өтетін жолдарда, тыныс алу мүшелердің – мұрын қуысы, кеңірдек, бронхыларда кездеседі. Бір қабатты көп қатарлы жасушаларының барлығы базальды мембранаға бекінген. Бірақ ядролары әр түрлі деңгейлерде орналасқан. Негізгі жасушаларына кірпікшелі бокал тәрізді жасуша, ұзын дәне қысқа қыстырма жасушалары жатады. Ұзын қыстырмалары кірпікшелердің қозғалысына қатысады, қысқа қыстырма камбиальды қызмет атқарады. Базальды жасушалары қысқа, базальды мембранаға өте жақын орналасқан. Кірпікшелі жасушалары биік, пішіні призмалы, апикальды полюсінде көптеген кірпікшелері болады. Кірпікшелері ауаға қарсы қозғалып, сырттан келген шаң мен бөгде заттарды ұстап қалады. Бокал тәрізді жасушалары ауа жолына муцинді секрет бөліп, механикалық, инфекционалды және басқа да әсерлерден сақтайды. Қызметі. Қорғаныштық.
12билет.
Көздің қасаң қабығының көп қабатты жалпақ мүйізделмейтін эпителийі.Зерттеу объектісі1) жалпақ жасушалар қабаты 2) тікенекті жасушалар қабаты 3) базальді жасушалар қабаты 4) базальді мембрана 5) талшықты дәнекер тініСипаттамасы. Көп қабатты мүйізделмеген эпителий көздің қасаң қабығы, ауыз қуысы, өңеште кездеседі. Пішіні призма тәрізді базальды қабатынан, полигональды аралық қабатынан, жалпақ жасушалардан тұратын үстіңгі қабаттары болады. Көп қабатты эпителийдің тек базальды полюсі ғана базальды мембранаға бекінген. Құрамында: базальды, аралық, үстіңгі жалпақ жасушалар қабаттары болады. Қызметі. Қорғаныштық.
13билетҚуықтың ауыспалы эпителийі
Зерттеу объектісі:
1- үстіңгі жасушалар қабаты
2-аралық жасушалар қабаты
3-базальды жасуша қабаты
4-талшықты дәнекер тіні
Сипаттамасы: Ауыспалы эпителий бүйрек түбегі, несеп ағар, қуықтың кілегейлі қабығы кіреді.Эпителий құрамы: базальді, аралық, үстіңгі деп аталатын қабаты бар. Базальді қабатын- камбиальді жасуша, аралық қабатын -полигональды, үстіңгі қабатын- күмбез тәрізді жасушалар несеп жиналуына байланысты пішінін өзгертіп отырады.Қызметі: Қорғаныштық
14-16 билетАты. Адам қанының жағындысы. Сегментті ядролы нейтрофил. Тромбоциттер. Эритроциттер. Зерттеу объектісі 1) эритроциттер 2) сегментті ядролы нейтрофил 3) тромбоциттерСипаттамасы. Эритроциттер қандағы ең көп жасушалар. Қанның қызыл түйіршіктері.Ер адамдарда 3,9-5,5*1012.Әйелдерде 3,7-4,9*10*12.Қозғалмайды,жылжиды.Цитоплазмасы нәзік оксофильді боялған,органелласы мен ядролары кариолизиске айналған.Себебі эритроциттер цитоплазмасына ген мен глобинды 85-90% жинайды.Ол О2 –мен байланысқанда оксигемоглобин және карбоксиглобинды түзеді.Жас түрінде ретикуляциттер кездеседі.Пішіні әртүрлі болады.Пішіні өзгерсе ойкилоцитоз,мөлшері өзгерсе амикилоцитоз.Спектрин пішін береді.Қызметі тыныс алу,тасымалдау.3.2Нейтрофилдер-лейкоциттердің 48-78%құрайды.d=10-12мкм.Ядросы сегменттелгенӘйелдердің қанында ,Х хромосомасы бар ,барабан тәрізді,Бар денешігі болады.Таяқша ядролары да кездеседі.Қозғалмалы жасуша.Цитоплазмасында актин белогы бар.Цитоплазмасында түйіршіктері негіздік те,қышқылдық та бояумен бояялады.Құрамында түйіршіктері бояуды сіңіруіне байланысты бейтарап түйіршіктерінде сілтілі фосфотаза ,лизоцин,лактоферин,В12гидролитикалық ферменттер,олардың катиондары да кездеседі.Фагоцитозда жалған аяқтарының арқасында пішіні өзгеріп отырады.Бұлар сүйек кемігінде пайда болады.Қызметі қорғаныш (фагоцитоз)3.3.Тромбоциттер қан пластинкалары,көбінесе пішінсіз,түссіз келген d=2-4мкм,топтасып орналасқан,сүйек кемігіндегі мегакариоциттерінен қалыптасқан қан пластинкалары.Гликокаликс қабаты рецепторлық процестерге қатысады.Қанды көп жоғалтудан сақтайды.Қызметі. Қызметі қан ұйыту.
15билет Адам қанының жағындысы .Сегментті ядролы нейтрофилдер.
1-эритроциттер.
2- Сегментті ядролы нейтрофилдер.
3-тромбоциттер. 3.Эритроциттер қандағы ең көп жасушалар.Қанныңқызл түйіршіктері.Ер адамдарда 3,9-5,5*1012.Әйелдерде 3,7-4,9*10*12.Қозғалмайды,жылжиды.Цитоплазмасы нәзік оксофильді боялған,органелласы мен ядролары кариолизиске айналған.Себебіэритроциттер цитоплазмасына ген мен глобинды 85-90% жинайды.Ол О2 –мен байланысқанда оксигемоглобин және карбоксиглобинды түзеді.Жас түрінде ретикуляциттер кездеседі.Пішіні әртүрлі болады.Пішіні өзгерсе ойкилоцитоз,мөлшері өзгерсеамикилоцитоз.Спектрин пішін береді.
Қызметітыныс алу,тасымалдау.
3.2Нейтрофилдер-лейкоциттердің 48-78%құрайды.d=10-12мкм.Ядросы сегменттелгенӘйелдердің қанында ,Х хромосомасы бар ,барабан тәрізді,Бар денешігі болады.Таяқша ядролары да кездеседі.Қозғалмалы жасуша.Цитоплазмасындаактин белогы бар.Цитоплазмасында түйіршіктері негіздік те,қышқылдық та бояумен бояялады.
Құрамында түйіршіктері бояуды сіңіруіне байланысты бейтарап .Түйіршіктерінде сілтілі фосфотаза ,лизоцин,лактоферин,В12гидролитикалық ферменттер,олардың катиондары да кездеседі.
Фагоцитозда жалған аяқтарының арқасында пішіні өзгеріп отырады.Бұлар сүйек кемігінде пайда болады.
Қызметі Қорғаныш (фагоцитоз)
3.3.Тромбоциттер қан пластинкалары,көбінесе пішінсіз,түссіз келген d=2-4мкм,топтасып орналасқан,сүйек кемігіндегі мегакариоциттерінен қалыптасқан қан пластинкалары.
Гликокаликс қабаты рецепторлық процестерге қатысады.
Қанды көп жоғалтудан сақтайды.4.Қызметі қан ұйыту.
17 билет 1.Адам қанының жағындысы .
2.1-Эозинофил.
3.Жалпы лейкоциттердің 0,5-5% құрайды.d=12-14 мкм.Актин болады.Цитоплазмасында түйіршіктері азонофильді,эзонофильді электронды тығыз,кристалоидты,құрамында белоктар болады.Негізгі белоктар құрамында антиденелер болады және иммуноглобулиннің Е түрі болады.Эозинофилдер гистаминнің метаболизміне қатысып,оның қандағы мөлшерін төмендетеді.Қан тамырларының өткізгіштігін реттейді.Қан тамырында 12 сағаттай болады.
4.Қызметі антипаразиттік ,қан қысымын өткізуді төмендетеді,антиаллергиялық.
18билет Адам қаның жағындысы. Базафил.
Лейкоциттер екіге бөлінеді . Түйіршікті және түйіршіксіз лейкоциттер болып, Түйіршіктің өзі : Базафилді, эзонофильді, нейтрофильді . Түйіршіксіз : моноцит және лимфоцит Базафильді түйіршікті лейкоцитке тоқталатын болсақ: лейкоциттің 0,1% құрайды. Ядросы сегменттелген, цитоплазмасында ірі метохромды боялған түйіршіктері бар . түйіршіктің ішінде гепарин, гистамин, энзимдер болады .
Қорғаныштық , қан тамырларының өткізгіштігін жақсарту .
19билет1.Адам қанының жағындысы .Кіші лимфоцит.Нейтрофил.
2.1- сегментті ядролы Нейтрофил.2- Кіші лимфоцит.
3.2.Лимфоциттер –лейкоциттердің 20-30% құрайды. Лимфоциттер көлеміне байланысты 3 топқа Кіші d= 4,5-6 мкм,орташа d=7-10мкм,Ірі d=10мкм-ден үлкен болып жіктеледі.
Кіші лимфоциттер d=4.5-6% . 85-90% цитоплазмасында везикулалар,лизосомалар,бос рибосомалар,полисомалар,Гольджи аппараты болады.Ашық және күңгірт болып жіктеледі.Кіші күңгірт түсті лимфоциттердің цитоплазмасы электронды тығыз базофильді боялған,цитоплазмасында өте көп рибосомалар болады.
Қызметі иммундық .
3.1.Нейтрофилдер-лейкоциттердің 48-78%құрайды.d=10-12мкм.Ядросы сегменттелгенӘйелдердің қанында ,Х хромосомасы бар ,барабан тәрізді,Бар денешігі болады.Таяқша ядролары да кездеседі.Қозғалмалы жасуша.Цитоплазмасында актин белогы бар.Цитоплазмасында түйіршіктері негіздік те,қышқылдық та бояумен бояялады.
Құрамында түйіршіктері бояуды сіңіруіне байланысты бейтарап .Түйіршіктерінде сілтілі фосфотаза ,лизоцин,лактоферин,В12гидролитикалық ферменттер,олардың катиондары да кездеседі.
Фагоцитозда жалған аяқтарының арқасында пішіні өзгеріп отырады.Бұлар сүйек кемігінде пайда болады.
Қызметі Қорғаныш (фагоцитоз).
20билет Адам қанының жағындысы. Орташа лимфоцит. Жалпы лимфоциттердің 10-12%құрайды, Диаметрі- 7-10мкм, Ядросы дөңгелек,бұршақ тәрізді. Органеллаларының бәрі бар, Ерекшелігі: Ядро маңында концентрлі орналасқан түйіршікті эндоплазмалық тордың түтікшелері боладыІрі әрі дөңгелек пішінді гетерохроматинді ядросы бар және оны қоршаған сақина тәрізді цитоплазмасы көрініп турҚызметі: иммундық реакцияларға қатысады
21билет Адам қанының жағындысы. Ірі лимфоцитДиаметрі 10мкм жоғары, бұлар жаңа туған сәби мен жас балалардың қанында кездеседі,ересектерде болмайдыІрі әрі дөңгелек пішінді гетерохроматинді ядросы бар және оны қоршаған сақина тәрізді цитоплазмасы көрініп тур
22билетАдам қанының жағындысы.Моноцит
1-моноцит.
Қанда басқа лейкоциттерге қарағанда ірілеу келеді.d=18-20мкм. Лейкоциттердің 6-8% құрайды.Ядросының пішіні әртүрлі(таға,бұршақ тәрізді ),кейде бөлшектенген болып та келеді.Цитоплазмасында әлсіз базофильді түйіршікті лизосомалары бар.Моноциттер қан ағымында 36 сағаттан 104 сағатқа дейін болады.Тіндердегі моноциттер макрофагтарға айналады.Макрофагтардың ерекшелігі құрамында көптеген лизосомалар,фагосомалар,фаголизосомалардың болуы жатады.
Қызметі иммундық-қорғаныштық.
23билет.Адам қанының жағындысы .Кіші лимфоцит.2.1-Кіші лимфоцит.
3. Лимфоциттер –лейкоциттердің 20-30% құрайды. Лимфоциттер көлеміне байланысты 3 топқа Кіші d= 4,5-6 мкм,орташа d=7-10мкм,Ірі d=10мкм-ден үлкен болып жіктеледі.
Кіші лимфоциттер d=4.5-6% . 85-90% цитоплазмасында везикулалар,лизосомалар,бос рибосомалар,полисомалар,Гольджи аппараты болады.Ашық және күңгірт болып жіктеледі.Кіші күңгірт түсті лимфоциттердің цитоплазмасы электронды тығыз базофильді боялған,цитоплазмасында өте көп рибосомалар болады.
4.Қызметі иммундық .
2425билет Қалыптаспаған борпылдақ дәнекер тіні
Коллаген талшықтары
Жасушалар
Эластинді талшық
борпылдақ қалыптаспаған дәнекер тіні ағзада мүшелердің стромасын түзеді. Жасуша және жасуша аралық затынан тұрады , негізгі жасушаларына : фибробласттар , адопоциттер, тін базафилдері , плазмоциттер, макрофагтар жатады . фибробласттар өзі : аз мамандалған , мамандалған , фиброциттер , фиброкласттар болып бөлінеді ! Жасуша аралық затына : коллаген , эластин талшықтары және аморфты немесе негізгі заты жатады .
4: трофикалық , қорғаныс, тіректік , механикалық
26билетЕгеуқұйрықтың борпылдақ қалыптаспаған дәнекер тіні,МАКРОФАГ1-макрофаг,2-коллаген тамшықтар,3-эластин талшық! Макрофаг өте ірі,гетерогенді арнайы қызмет атқаратын ағзадағы қорғаныс жүйесіне қатысатын жасушалар тобына жатады,БОС және БЕКІНГЕН! Бос-борпылдақ дәнекер тінінің гистиоциттері,серозды қабықтағы макрофаг,өкпе макрофаг,Бекінген-сүйек тініндегі,сүйек кемігіндегі,көк бауырдағы,лимфа түйін,эпидермис,плацентадағы макрофаг жатадыКоллаген талшықтары: дәнекер тіндеріне мықтылық қасиет беретін, қалыңдығы 1-3мкм, ұзындығы әр түрлі фибриллярлы белок,14 түрі бар,триплеті бар полипепдті тізбек-молекулярлық деңгейдегі түрі-проколлаген,жасуша аралық затқа синтезделінедіЭластин талшыктары: өте созылғыш, майысқыш, қалыңдығы 1,2-1мкм, негізгі белогы –эластин, құрамында микрофиллярлы мен аморфты компоненті болып табыладыҚызметі,қорғаныштық
27билет Адам саусақ терісінің тығыз талшықты қалыптаспаған дәнекер тіні МАЛЛОРИ1-тығыз талшықты қалыптаспаған дәнекер тіні2-коллаген талшықтарының будалары3- дәнекерге мықтылық қасиет береді, қалыптаспаған себебі коллоген талшықтары әртүрлі бағытта орн. Фибриллярлы белогі болды,Фибробласттың цитоплазмасында түйіршікті ЭПТ –да синтезделеді.Коллоген талшықтарының 14 түрі бар. Коллоген молекуласын узындыгы- 280 нм ени- 1,4нм. Түзілуі: 1 деңгей – үш полипептидтті тізбек- проколлогеннен тұрады. 2 денгей-проколоогеннен тропоколлоген пйд болады. 3 денгей коллогеннің фибриллярлы денгейі. 4 денгей- бірнеше фибриллалардан құралған коллогеннің талшықты түрі пайд болады.4- мүшелерге тідерге мықтылық берітік қасиет береді.
28билет Сіңірдің бойлық кесіндісі1-эндотеноний қан тамыр,2-сіңір жаушалары,3-коллаген талшықтар будаларыСіңірдің бойлық кесіндісінде бір-біріне параллель орналасқан будаларын көреміз,сондықтан сіңір тығыз қалыпаспаған дәнекер т болып табылады,Аздаған сіңір жасушалары-фиброциттер,коллаген талшық бөліп жатқан эндотеноний,перитенонийҚызметі-тіректік,байланыстырушы,жалғамалық
29билетбұқаның эластинді байламы. Бойлық кесіндісі
Зерт обьектісі: 1- борпылдақ дәнекер тінінің жұқа қабаты 2-Тамырлар 3-Эластин талшықтары 4-Дәнекер тіні жасушаларының ядроларыПрепаратта рет ретімен, бір бағытта орналасқан эластин талшықтарын көруге болады. Сондықтан бұл тығыз талшықты қалыптасқан дәнекер тіні болп табылады. Талшықты қалыптасқан дәнекер тініне байламдар мен сіңір жатады, ал талшықты қалыптаспаған дәнекер тініне тері дермасы жатады Эластинді талшықтардың сырты дәнекер тінді қабықпен қоршалып, талшықтардың арасында құрамында гиалурон қышқылы бар сұйық заты болады.
Эластин талшықтары өте созылғыш, әрі майысқыш, бір бірімен байланысып жатады..
Қызметі: қорғаныс, тірек.
30-31 билет
лимфа түйіндегі ретикулярлы тін
Зертттеу объекттісі: 1)ретикулярлы жасушалары;
2) боз зат бауларының лимфоциттері;
3) қан тамырлары.
Сипаттамасы: Ретикулярлы тін арнайы қызмет атқаратын меншіккті дәнекер тініне жатады. Ретикулярлы тін құрамында ретикулярлы жасушасымен аргирофильді (ретикулярлы) талшықтары болатын, тор тәрізді құрылым. Ретикулярлы жасуша өсінділі, өзі аттас талшықтармен байланысып, қан жасушаларын түзетін мүшелердің стромасын қалыптастырып, оларға микро қоршау болып саналады. Ретикулярлы жасушалары ретикулярлы талшықтарды синтездейді. Аргирофильді топтағы талшықтар: меншікті аргирофильді және преколлаген талшықтары түрінде кездеседі. Ретикулярлы талшықтардың коллаген талшықтарынан айырмашылығы құрамында күкірт, липидтер мен көмірсулардың конц-ясы өте жоғары.
Қызметі: Қорғаныштық
32билетГиалинді шеміршек
1- шеміршек қабы 2- жас жасушалары орналасқан аймағы 3- изогенді топтар 4- негізгі зат 5- базафилды қабаттары
2.Гемотаксин эозин
3. Гиалинді шеміршек тіні әйнек тәрізді ,мөлдір . гиалинді шеміршек тіні тыныс алу жолдарында, төс сүйегі мен қабырғаның байланысқан жерінде және көмекейде кездеседі . шеміршек тінің сытрқы қабында қан тамырлары болады , сыртқы қабы перихондрий д.а. ішкі бөлігінде жасушалары топтасып изогенді топты құрайды . Г,шеміршек тіні перихордриймен қапалған,Жасуша аралық зат-гликондар,глюкоза,2топты кологенді ерекшеліктеріне тән!Перихордрий астында хондробласттар оррналасқан Хондриобласттар-әлі жас,пішіні жалпақ,шеміршектің аралық затын ситездейді(фибробласттардың бір түрі),өсуге қатысады,Хондроциттер-шеміршектің ең негізгі жаушасы,пішіні сопақша,көпбұрышты болып келген,аралық затта жекеленіп,топ түзеді-изогенді топтар!Изогенді топтағы хондроциттер 3 топ/1-шілік-өте жоғары,2-шілік төмендеген,3-шілік өте төмен И,т сыртын базофильді боялған аралық зат қоршайды 4. тіректік , Механикалық
33-билетЭластинды шеміршік Зерттелетін объект: 1-шеміршік қабы2-жас шеміршек аймағы3-жасушалардың изогенді топтары4-эластин талшықтарыСипаттамасы:Шеміршек тіндері: гиалинді, эластинді, талшықты болып бөлінеді. Эластинді талшықтардың пішіні тегіс емес,иіліп майысқан бөлігі бар мүшелерде: құлақ жарғағында, көмекейде орналасқан. Түсі сарғыш, гиалинді шеміршек тәрізді мөлдір емес, перихондримен қапталған. Жасушалары изогенді топты құрайды. Аралық заты құрамында эластинді талшықтар болады.Қызметі: иілгіштік, майысқыштық қасиет береді.зз
34билет Ташықты шеміршек тіні1-хондрин талшытарының будалары,2-шем жасушаларыТ,ш – омыртка аралык дискіде,козгалысы аз байламдарда,талшыкты д,т гиалинді шеміршекке айналатын жерлерінде/байлам ман сіңір/кездеседі,Бул шеміршетін аралык затындагы талшыктары параллель орналаскан коллаген,биртиндеп сиректеп барып гиалинді шеміршекке отеди,Жаушасы-хондроциттер жеке,топ орналасады,Хондроциттердің цитоплазмасында вакуолилер оте коп
35 билет қабыршақты сүйек тіні. Остеон қабатыЗерт обьектісі: 1- остеондар 2-Остеондардың өзектері 3-Аралық пластинкалар Сүйек диафизінің 3қабатын: сыртқы жалпы пластинкаларын(периост), ортаңғы остеондар жүйесін, ішкі жалпы платинкаларын (эндост) ажыратады.Сыртқы пластинкаларында Фолькманов каналдары орн, бұлардан қан тамырлары остеондарға енеді.Ортаңғы қабаты остеондар жұйесінен тұрады. Бұлар концентрлі шеңберлер түрінде орналасқан остеоциттер тізбегінен тұратын құрылымдар. Әрбір остеондардың сыртын шектеп тұратын дәнекерлеуші сызықтарды көруге болады. Остеондардың ортасында қан тамырларының өзектері болады. Остеондар араларында аралық пластинкалар орн.Қызметі: қорғаныш, тірек.
36-билетСүйектің мезенхимадан дамуыЗерттелетін объектісі: 1-мезенхима2-остеоцит3-остеобласт4-қан тамырыСипаттамасы: Сүйек тіні 2 жолмен дамиды: тура және тура емес. Тура остеогенез - сүйектің мезенхимадан дамуы.4-сатыдан тұрады.1) Мезенхима жасушасынан сүйек аралығы заттары қалыптасып,остеобластқа айналады.2)Сүйек аралық заты түзіледі. ЖАЗ-остеобласттан остеоциттер, ал сыртында қалғаннан сүйек қабы түзіледі.3)ЖАЗ кальцильденеді,Са тұзының сіңірілуі4) Сүйектің түзілуі мен өлуі. Сүйек пластинкалары мен остеондардың түзілуі.Қызметі: Тіректік, механикалық.
37билетКөлденең жолақты бұлшық ет тініКөлденең жолақ ет тіндеріне қаңқалық ет тінімен жүректің миокардысы жатады .Көлденең жолақ бұлшық ет тінінің шығу тегі миотомның жасушалары-миобласттар.Дифферренциялану кезінде 2түрлі жасушалық топтар қалыптасады.1ші жасушалардан-симпласттар бұлардың цитоплазмасында арнайы органеллалары миофибриллалары пайда болатын миосимпласттар2ші жасушалар жеке дифферренцияланып миосателиоциттерге айналады.Құрылысы. Қаңқалық бұлшық ет тінінің құрамындағы бірлігі болып ет талшықтары саналады .Ет талшықтарының сырты базальді мембранамен қоршалған,құрамында миосимпласт пен миосателиттері бар құрылым.Ет талшықтарының құрылымы 50-100мкм.
38 билет
Миокард кесіндісі
Зерт обьектісі: 1-қыстырма дискілер 2-Жиырылғыш кардиомиоциттер 3-Қалыптаспаған борпылдақ дәнекер тіні мен қан тамырлары
Жүрек миокардындағы жасушалар- кардиомиоциттер. Олардың бірнеше түрі бар: жиырылғыш, өткізгіш, аралық және секреторлық.
Миокардтың құрамындағы өткізгіш кардиомиоциттер өте ірі, цитоплазмасы ашық түсті.
Жиырылғыш кардиомиоциттер пішіні цилиндр тәрізді, бір бірімен қыстырма диск арқылы байланысқан. Ортасында ядросы орн, түйіршіксіз эндоплазмалық тор жақсы дамыған. цитоплазмасында көлденең жолақты болып көрінетін миофибриллалар болады, олар актин мен миозин филаменттерінен құралған. Кардиомиоциттер бүйір жақтарымен нексус арқылы байланысып анастомоз құрайды.
Қызметі: өткізгіш, жиырылғыш.
39билет Жұлынның алдыңғы мүйізінің мултиполярлы жасушаларындағы нейрофибриллалар
1-өсінділі нейрондардағы нейрофибриллалар
2-(1-нейрофибриллалар,2-ядро,3-нейрон өсіндісі)
3-нейрондарды күміс тұзымен бояғанда цитоплазмасында қара түсті жіңішке жіпшелері көрінеді. Бұл – нейрофибриллалар. Нейрон денесінде тығыз тор тәрізді, ал өсінділерінде –параллель жатады. Диаметрі 6- 10 .
Нейрофилламенттермен, нейротүтікшелерден тұрады.
4-қызметі – невр импульсін өткізу
40 билетПрепарат аты: жұлынның қозғалтқыш нейрондарының цитоплазмасындағы базофильді заттың түйіршіктері
Зерт обьектісі: 1-базофильді заттың түйіршіктері 2-Ядро 3-Ядрошық
Нейрондарды арнайы бояулармен бояғанда цитоплазмасында базофильді боялған түйіршіктер көрінеді. Бұларды хроматофильді субстанция немесе Ниссль заты деп те атайды. Мұндай түйіршіктер денесі мен дендриттерінде болады, ал аксондарында болмайды. Себебі, аксонда белок синтездейтін органеллалар болмайды. Яросы мен ядрошығы ашық түсті көрінеді. Базофильді түйіршіктері түйіршікті эндоплазмалық тор мен рибосомалар екені анықталған.
Қызметі: белок синтезіне қатысады.
41билет Миелінді нерв талшықтары . Ранвье буылтығы
1-ранвье буылтыңғы 2-білікті цилиндр 3- миелен қабығы 4- базальды мембрана
2. Осмимен қышқылы
3. нерв талшықтары екіге бөлінеді Миілінді және миілінсіз болып . Миілінді талшықтардың сырты нейролиммоциттермен қоршалған , біліктік цилиндрі біреу . препараттан ранвье буылтығын көруге болады . Нерв талшыктарының бұл орталық және шеткі жүйесінді кездеседі, көлденең кесіндісі d=1-2мкм, сырты нейролемоциттермен қоршалады, Миелинді кабыктардың құрамында липидтер болады,сондықтан оны осмии қышқылымен өңдегенде қара түске боялады, Миелинді талшықтар нерв импульсін өткізеді 5-120м сек,миелинсіз баяу 1-2 м сек4. Импульсті тез өткізеді
42 билет.
Препараттың аты: Сезгіш Фатер Пачини денешігі
Зертттеу объекттісі:
1) сыртқы колба (сыртқы дәнекер тінді қабық)
2) ішкі колба (ішкі глиялық қабық)
3)ұйқы безінің соңғы секреторлық бөлімдері
Сипаттамасы: Фатер Пачини денешігі инкапсулярлы нерв ұштарына жатады. Сыртқы колба фибробласттар мен спиральды орналасқан талшықтардан, пластинкаларының негізін құрайтын коллаген талшықтарынан тұрады. Ішкі колба түрі өзгерген леммоциттерден тұрады.
Қызметі: Қысымды реттеу (барорецепторлық)
43-билет-Көздің қасаң қабығы
2-(1-көп қабатты жалпақ мүйізделмейтін эпителий,2- алдыңғы шектеуші мембрана,3-меншікті зат,4-артқы шектекшу мембр,5-қасаң қабақтың артқы эпителий)
3-фиброзды қабаттың алдыңғы бөлімі,қалыңдығы ортасынды 0,8-0,9, шеткі бөлігінде 1,37 сындырғышы күшті 40 дпрт. Бес қабаттан тұрады.Ең негізгі қабаты меншікті заты құрамында көптеген коллогендер, өсінділі фибробласттарбар.Гликозамингликандарға бай.Бұл көздің қасаң қабығын мөлдір түске ие етеді, егер түсі өзгеріп кетсе бельмо ауруы байқалады. Қызметі: жарықты өткізіп сындыратын қорғаныш қызм атқарадф, өте жоғары оптикалық қасиетке ие, қалыңдығы ортасында 0,8-0,9мкм.,шеткі бөлігінде 1,1мкм, жарықты сындырғыш көрсеткіші-1,37 сындырғыш күші- 40дтпр. Ең негізгісі қалың қасаң қабықтың мензаты,құрамында коллаген талшықтары мен өсінділі фибробласттар бар, Талшақтар мен фибробласттар аморфты затта орналасқан,гликозамингликандарға бай,олар көзді мөлдір түсті етеді,егер түсі өзгеріп кетсе бельмо ауруы(көзді ақ басады)4- қызметі жарықты откізеді,сындырады,қорғаныштық
44билет 1-Көздің қаранғыдағы торлы қабағы
2-(1-тамырлы қабық,
2-пигментті эптелий,
3- таяқшалар мен сауытшалар,
4- сыртқы ядролы қабат,
5-сыртқы торлы қабат,
6- ішкі ядролы қабат,
7-ішкі торлы қабат,
8-ганглионды қабат,
9-невр талшықтарының қабаты,
10-ішкі шектеуші мембрана)
3- торлы қабық көздің рецепторлы бөлігі құрамында: фоторецепторлар, биполярлы, ганглоналды нейрондар б-ды.10 қабатын ажыратуға бол-ды. 1- қан тамырлы қабатында коптеген қантамырлар б-ды. 2-пигметті қабатта пигментоциттер б-ды. 3- қабатта таяқшалармен сауытшалардың сыртқы және ішкі сегметтері болады. 4- қабатта сауытшалар мен таяқшалардың денесі орналасады яғни ядросы бар бөлігі.5-қабатта сауытшалар мен таяқшалардың аксондары биполярлы нейронның дендридимен синапс жасап байланысады.6-қабатта биполярлы нейрондардың денесі орналасқан.7-қабатта биполярлы нейрондардың аксондары ганглиальды нейрондандың дендридімен синапс жасап тор түзеді.8- ганглион нейрондардың негізі орн бөлім.9-ганглион нейрондарының невр талшықтары бір бағытқа бағытталады.10- көздің келесі қабатынан ішкі шектеуші мембранамен шектеледі.
4- атқаратын қызметі нерв импульсін өткізу
45билет.Ұлудың аксиальды кесіндісі.Зерттеу объектісі. 1) вестибулярлы саты 2) ұлудың жарғақты өзегі 3) дабыл сатысы 4) базилярлы мембрана 5) иірімді мүше 6) тамырлы жолақ 7) иірімді байлам 8) иірімді ганглийСипаттамасы. ұлудың аксиальды кесіндісі препаратынан вестибулярлы мембранадан, қан тамырлы жолақ және базилярлы пластинкадан тұратын үшбұрышты көруге болады. Жоғарғы медиалды қабырғасында эндолимфаға бағытталған бір қабатты жалпақ эпителиймен және перилимфаға бағытталған эндотелиймен тысталған дәнекер тінді пластинка. Сыртқы қабырғасы спиральды байламда орналасқан қан тамырлы жолақ. Құрамында ашық түсті базальды және күңгірт түсті призмалы жасушалар бар. Базилярлы пластинкада коллаген талшықтар бар. Базилярлы пластинка мезинхималық жалпақ жасушалармен тысталған.
Жабынды мембрана вестибулярлы еріннің эпителийімен байланысқан лента тәрізді қоймалжың пластинка. Құрамында коллаген талшықтары бар. Талшықтар арасы мөлдір, желімдеуші құрамында глюкозамингликаны бар затқа толы.
Қызметі. Есту анализаторы, дыбысты ттіркенуді қабылдау.
46 билет.
Препараттың аты:Ұлу каналының көлденең кесіндісі Иірімді (Корти мүшесі)
Зертттеу объекттісі:
1)лимб
2) вестибулярлы мембрана
3)жабынды мембрана
4)туннель
5)дабыл сатысы6)базилярлы мембрана
7)сыртқы сенсоэпителиоциттер
8)ұлудың жарғақты өзегі
9)весттибулярлы саты
Сипаттамасы: Спиральді мүшенің құрамында екі түрлі жасушарал тобы бар; сенсоэпителиальды және тіректік. Бұл топтағы жасушылардың әр қайсысы ішкі және сыыртқы болып бөлінеді. Олардың шекарысында туннель орналасқан.
Ішкі сезімтал эпителиоциттері пішіні құмыра тәрізді, бір қатар болып орналасқан. Олардың астында ішік тіректік (фаланговых) саусақ тәрізді эпителиоцеттер орын алады. Адамды бұлардың мөлшері 350- дей. Сезімтал эпителиоцеттердің апикальды бөлігінде 30-дан 60-қа дейін қысқа микробүрлер -стериоцилийлері болады. Ішкі эпителиоциттердің апикальды бөлігі кутикуламен жабылған. Цитоплазмазмасында көптеген митохондриялар мен актин, миозин филаменттері бар. Базальді бөлігіне афферентті, эфференті нерв ұштары келеді.
Сыртқы сезімтал эпителиоциттер пішіні цилиндр тәрізді,3-5 қатар болып орналасқан, бұлар сыртқы тіректік жасушаларға бекінген. Адамда бұлардың саны 12000-20000- дай болады. Ішкі жасушалар сияқты бұлар да кутикалалы пластинканмен (апикальды бөлігі) тысталған, стериоцилийлері болады, пішіні V әрпі түрінде. Мұндай стереоцилийлердің құрамында тығыз орналасқан фибриллалар бар; осының арқасында олар қозғалып қайтадан бұрынғы қалпына келеді. Сезімтал эпителиоцеттердің цитоплазмасында тотықтырушы ферментер, гликоген, ацетилхолинэстераза болғандықтан бұлар, ішкілерге қарағанда айтарлықтай сезімталдығы жоғары.
Тіректік эпителиоциттер базальды мембранаға бекінеді. Цитоплазмасында тонофибриллалары болады. Апикальды бөлігінде саусақ тәрізді өсінділері бар. Өсінділері арқылы сезімтал эпителиоциттердің ұштарынан бөлініп тұрады. Базальды мембранада бұлардың арасында үшбұрышты канал туннель орналасқан. Туннель арқылы миелинсіз нерв талшығы спиральды ганглийден сезімтал эпителиоциттерге өтеді.
Қызметі: Есту анализаторы, дыбысты ттіркенуді қабылдау.
47 билет.
Препараттың аты: Иірімді (Корти мүшесі)
Зертттеу объекттісі:
1) лимб
2) жабынды мембрана
3) ішкі сенсоэпителиоциттер
4)туннель
5)сыртқы сенсоэпителиоциттер
6)сыртқы шектеушілік Гензен жасушалары
7)сыртқы саусақ тәрізді жасушалар
8)бағана жасушалар
9)базилярлы мембранаСипаттамасы: Спиральді мүшенің құрамында екі түрлі жасушарал тобы бар; сенсоэпителиальды және тіректік. Бұл топтағы жасушылардың әр қайсысы ішкі және сыыртқы болып бөлінеді. Олардың шекарысында туннель орналасқан.
Ішкі сезімтал эпителиоциттері пішіні құмыра тәрізді, бір қатар болып орналасқан. Олардың астында ішік тіректік (фаланговых) саусақ тәрізді эпителиоцеттер орын алады. Адамды бұлардың мөлшері 350- дей. Сезімтал эпителиоцеттердің апикальды бөлігінде 30-дан 60-қа дейін қысқа микробүрлер -стериоцилийлері болады. Ішкі эпителиоциттердің апикальды бөлігі кутикуламен жабылған. Цитоплазмазмасында көптеген митохондриялар мен актин, миозин филаменттері бар. Базальді бөлігіне афферентті, эфференті нерв ұштары келеді.
Сыртқы сезімтал эпителиоциттер пішіні цилиндр тәрізді,3-5 қатар болып орналасқан, бұлар сыртқы тіректік жасушаларға бекінген. Адамда бұлардың саны 12000-20000- дай болады. Ішкі жасушалар сияқты бұлар да кутикалалы пластинканмен (апикальды бөлігі) тысталған, стериоцилийлері болады, пішіні V әрпі түрінде. Мұндай стереоцилийлердің құрамында тығыз орналасқан фибриллалар бар; осының арқасында олар қозғалып қайтадан бұрынғы қалпына келеді. Сезімтал эпителиоцеттердің цитоплазмасында тотықтырушы ферментер, гликоген, ацетилхолинэстераза болғандықтан бұлар, ішкілерге қарағанда айтарлықтай сезімталдығы жоғары.
Тіректік эпителиоциттер базальды мембранаға бекінеді. Цитоплазмасында тонофибриллалары болады. Апикальды бөлігінде саусақ тәрізді өсінділері бар. Өсінділері арқылы сезімтал эпителиоциттердің ұштарынан бөлініп тұрады. Базальды мембранада бұлардың арасында үшбұрышты канал туннель орналасқан. Туннель арқылы миелинсіз нерв талшығы спиральды ганглийден сезімтал эпителиоциттерге өтеді.
Қызметі: Есту анализаторы, дыбысты ттіркенуді қабылдау.
Қызметі: Есту анализаторы, дыбысты ттіркенуді қабылдау.
48-49билетТілдің жапырақ тәрізді бүртіктері
Зертттеу объекттісі:
1)бүртіктедің көп қабатты жалпақ эпителийі
2) бүртікте аралығындағы кеңістік
3) қалыптаспаған талшықты борпылдақ дәнекер тіні
4)дәм сезу түйіндері
Сипаттамасы: Дәм сезу бүртіктерінің ең алғашқы бастамасын беретін ауыз қуысының көп қабатты эпителийі. Құрылысы: Әрбір дәм сезу бүртіктерінің пішіні элипс тәрізді болып келген, құрамында бір біріне тығыз жабысып орналасқан жасушалары бар құрылым. Бұл жасушаларды бес топқа бөледі: сенсоэпителиальды, ашық түсті ұзын цилиндр тәрізді, «күңгірт» түсті тіректі, аз дифференцияланған базальды және шеткі болып бөлінеді.
Сенсорлы эпителиальдi (сезiмтал) жасушалар Сезiмтал жасушалары ашық тусті базальдi бөлігіндегі ядросы маңында митохондриялар мен органеллалары, біріншілік жане екiншiлiк лизосомалар орын алған. Дәм сезу жасушаларының апикалыды бөлігінде мембранасында букет тәріздi болып орналасқан көптеген микробүрлері болады. 148-149 бет.
Қызметі: рецепторлық

Приложенные файлы

  • docx 17896459
    Размер файла: 36 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий