Gpk_Praktikum_Emtikhan


Тема 1. Азаматтық процестік құқықтың пәні, және қайнар көздері
Есеп 1
Аудандық салық инспекциясы Алматы облысының төрелік сотына Субботин А.П. – заңды тұлға ретінде тіркеусіз жеке кәсіпкерлік қызметпен айналысатын кәсіпкерге талап арызбен жүгінді.
Өзінің талап арызында салық инспекциясы Субботин А.П. кәсіпкер ретінде 2011 жылы 175 000 тг сомасында салық төлемеуіне сілтеу жасады.
Төрелік сотының сот отырысына Субботин А.П. келмеді, алайда сот отырысының уақыты мен орны туралы тиісті түрде хабарланды.
Төрелік сот сырттай шешімді ҚР АПК 21-тарауына және сот отырысының уақыты мен орны туралы хабарланған жауапкердің сот отырысына келмеген жағдайында сотқа сырттай шешім шығаруға құқық беретін ҚР АПК 256-бабына сілтеп шығарды.
Осы жағдайда азаматтық процестік құқық нормалары дұрыс қолданылды ма? Төрелік процестік құқық нормалары мен азаматтық процестік құқық нормаларының реттеу пәні туралы айтып беріңіз.
Есеп 2
Азаматшалар Рашитова Р.С. мен Терехина П.В. Қазақстан Республикасының Орал қ. өмір сүрді. 2010 ж. маусымында олардың арасында ақша заем шарты жасалған, ол бойынша Рашитова Р.С. Терехина П.В.-ға қарызға 200 000 тг сомасын бір жыл мерзіміне, яғни 20 маусымның 2011 жылына дейін берді.
2011 ж. аралығында несие беруші Рашитова Р.С. пен борышкер Терехина П.В. Алматы облысының Қаскелең қаласына тұрақты өмір сүруге көшіп кетті. Терехина П.В. қарызды қайтармау себебімен Рашитова Р.С. 2011 ж. қазанында Қаскелең аудандық сотына қарызды өндіру талабымен жүгінді.
Аудандық сот ҚР АК нормаларын қолданды және дауды қарау мен шешу барысында ҚР АПК нормаларын басшылыққа алды, өйткені тараптар арасындағы құқықтық қатынастар осы мемлекет аумағында орын алды.
Азаматтық процестік құқық нормалары кеңістік пен уақытта қалай қолданылады? Материалды мен процессуалды құқық нормалары кеңістікте қолданылу ережелерін салыстырыңыз. Сот әрекетіне баға беріңіз.
Есеп 3
Азамат Веселов Я.Ф. және оның ағасы Веселов И.Ф. 1958 ж. мұра алу тәртібінде меншігіне үйдің ½ бөлігі бойынша алды. 2009 ж. олардың арасында қора, жерқойма, монша – қосалқы бөлмелерін пайдалану құқығы бойынша дау туды. Дау үйді 1958 ж. мұрагерлікпен алу фактісінен туындайды, ол уақытта РКФСР 1922 ж. Азаматтық кодексі мен РКФСР 1923 ж. АПК әрекет етті.
РКФСР 1923 ж. АПК талап арызбен ауызша нысанда жүгінуге рұқсат берді. Сіз өзіңізді адвокат ретінде қарастырыңыз. Адвокат талап қоюшы Веселов И.Ф.-қа қандай түсіндірме беру керек?
Есеп 4
Жалға беруші Белов А.С. аудандық сотқа Алматы қ., Байтұрсынов көшесі, 7 үй, 18 пәтер мекенжайы бойынша орналасатын, жалпы ауданы 74,3 ш.м. пәтерді жалға алушы Абрамян С.А.-мен жасасқан тұрғын үйді жалға беру шартын мерзімі бұрын бұзу талап арызбенен жүгінді.
Абрамян С.А-ны үйден көшіру мен онымен жалға беру шартын мерзімі бұрын бұзу үшін негізі ретінде талап қоюшы Абрамян С.А.-ның тұрғын үйді бүлдіру фактісін келтірді.
Дәлелдеме ретінде талап қоюшы басқарушы тұрғын ұйымының мамандары құрастырған тұрғын үйді қарап-тексеру актісін берді.
2010 ж. 2 тамызында судья талап арызға қоса берілген акт пен арызды зерттеп, азаматтық істі оны мәні бойынша шешу оңай болады деп санап, сотқа шақыру қағазын тараптарға пошта арқылы жіберіп, істі 10 күннен кейін сот отырысында қарауға белгіледі.
Азаматтық процесс сатылары туралы айтып беріңіз. Осы азаматтық іс бойынша процестің сатылық дамуы бұзылды ма?
Тема 2. Азаматтық процестік құқықтың қағидалары
Есеп 1
Салық инспекциясы аудандық сот төрағасына мемлекеттік баж өндіріп алу дұрыстығын тексеру мақсатымен 2016 ж. 1-кварталында сотпен қаралған істерді беру талабымен жүгінді.
Сот төрағасы осы талапты қанағаттандырудан бас тартты, бас тартуын салық органдары соттарда азаматтық істерді тексеру мен судьяның мемлекеттік бажды өндіру заңдылығы туралы мәселелерді шешуге құқылы емес деп сілтеді.
Осы жағдайға салық инспекциясы мен сот төрағасының іс-әрекеттерінің процестік құқық қағидаларына сәйкестігі тұрғысынан құқықтық баға беріңіз.
Есеп 2
Булкин С.А. ҚР Жоғарғы сотының азаматтық істер бойынша Соттық коллегиясына жер учаскесіне меншік құқығын тану жөніндегі іс бойынша шығарылған сот ұйғарымдарына кассациялық шағыммен жүгінді, ол іске талап қоюшы ретінде қатысты. Шағымда талап қоюшы осы сот ұйғарымдары ҚР Конституциясымен жарияланған барлықтардың заң мен сот алдындағы теңдігі мен тараптардың процессуалдық теңқұқықтылығы және, сәйкесінше, осы қағидалар бекітілген процессуалдық құқық нормалары (ҚР АПК 13-б.) бұзатынын мәлімдеді.
Булкин А.С. ойынша, барлықтардың заң мен сот алдындағы теңдігі қағидасының бұзылуы келесіде көрінеді. Осы іс бойынша Воронцов К.Е. мүдделерін адвокат білдірген. Осымен бірге жауап берушіге құқықтық көмек ҚР «Адвокаттық қызмет туралы» Заңға негізделіп тегін көрсетілген. Ал талап қоюшы тегін заңи көмекке деген құқығына ие болмады.
Тараптардың процессуалдық теңқұқықтылығы қағидасының бұзылуы, Булкин А.С. ойы бойынша, жауапкердің сотта өз ісін кәсіби өкіл арқылы жүргізді, ал талап қоюшы – жеке өзі, өйткені оның адвокат қызметіне төлеу үшін қаражаты болмады.
Кассациялық шағымның дәлелдері негізді ма?
Есеп 3
Аудандық соттың шешіміне апелляциялық шағымды қарайтын облыстық сот отырысына процеске қатысушылары болып табылмайтын азаматтар жіберілмеді. Оларға ҚР АПК 19 б. бойынша адамдардың сот отырысының залында болуына бірінші инстанциядағы қаралатын істер бойынша рұқсат берілетіні түсіндірілді. Кассация мен апелляция сатыларында процесс қатысушылары болып табылмайтын тұлғаларға сот отырысында болуға заңмен рұқсат етілмейді.
Заңға осы түсіндірмелер сәйкес болып табылады ма? Жариялылық қағидасы туралы айтып беріңіз.
Есеп 4
Климова М.И. ҚР Зейнетақы қорына зейнетақыны қайта есептеу жөнінде талап арызымен сотқа жүгінді. Аудандық сот апелляциялық инстанция сотымен өзгертілмеген өз шешімімен, істі қанағаттандырды және жауапкерді талап қоюшының зейнетақысын қайта есептеуге мәжбүрледі.
Зейнетақы қорының басқармасы облыстық соттың президиумына кассациялық шағыммен жүгінді, алайда шағым қараусыз қалдырылды. Облыстық соттың төрағасы кассациялық шағымды бірінші инстанция сотына ҚР АПК 54-тарауы тәртібімен істі жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша қайта қарауға жіберді, хатында шығарылған шешім ҚР Жоғарғы Соты Пленумының 2012 ж. 11 желтоқсанынан №30 «Азаматтардың еңбек зейнетақыларына құқықтарын жүзеге асыруымен байланысты істерді соттармен қарау тәжірибесі туралы» Қаулысына қайшы болып келеді және заңды болып табыла алмайды, ол деген сот қатесінің белгісі бар дегенді білдіреді, деп жазады.
Аудандық сот облыстық соттың төрағасының нұсқаулығы бойынша істі жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша қайта қарады, бұрын шығарылған сот ұйғарымының күшін жойып, басқа шешім шығарды, ол шешімде сот Климова М.И.-ға зейнетақыны қайта есептеу туралы талапты қанағаттандырудан бас тартты.
Облыстық пен аудандық соттарлың төрағаларлың іс-әрекеттеріне азаматтық процестік құқық қағидалары талаптарының тұрғысынан пікір жазыңыз.
Есеп 5
Дудников А.П. сотқа Шпильман Л.Д.-ға мердігерлік шарты бойынша жұмыстардың адал емес орындалуымен байланысты шығындарды өтеу жөнінде талап арызбенен жүгінді. Оған қоса, талап қоюшы сотқа істің мән-жайларына қатысты жазбаша түсініктемелерді берді және оның қатысуынсыз істі қарау мен оған шешімнің көшірмесін жіберуді сұрады.
Сот отырысында жауапкер талап қоюшының жеке өзі сотқа келуін мәжбүрлеуді, өз түсініктемелерін ауызша беруге және жауапкердің оған қойғысы келетін сұрақтарға жауап беруге талап етті. Берген өтінішхатын жауапкер талап қоюшының жазбаша түсініктемелерін беру сот талқылауының ауызшалылығы қағидасына қайшы болып келеді, ал талап қоюшының сот отырысында болмауы тараптардың жарыспалылығы мен сот талқылауының шынайылығының қағидаларының бұзылуы болып табылатынын көрсетті.
Жауапкердің өтінішхаты негізді ма, және осы өтінішхат жөнінде сот қандай ұйғарым шығаруы тиіс?
Есеп 6
Ничушкин А.Г.-нің Акулин С.М.-ге бөтен заңсыз иеленуден мүлікті талап ету жөніндегі арызы бойынша істі қараған кезде сот сот отырысында талап қоюшы берген оған даулы мүліктің тиесілі болу фактісін, және де жауапкерде осы мүліктің болу фактісін растайтын дәлелдемелерін зерттеді. Осы дәлелдемелерді бағалау негізінде сот олар талап қоюшының мүлікті бөтен иеленуден талап қою құқығына дәлел болатынын санады.
Процессуалдық экономия түсініктерінен шығып алып, сот жауапкер берген дәлелдемелерді сот отырысында зерттеуге керегі жоқ деп санады, себебі сот олармен істі сот талқылауына дайындау кезінде танысты және ол осы дәлелдемелер осы дау бойынша шешімге ықпал ете алмайды деп ойлайды.
Процессуалды құқық қағидаларының талаптары тұрғысынан сот іс-әрекетіне баға беріңіз.

Есеп 7
Некені жарамсыз деп тану туралы істі соттың қарау кезінде, сот талапкердің талабын куәландыратын қосымша дәлелдемелер ұсыну қажеттілігін айтты. Талапкер сондай дәлелдемелер бар деп мәлімдеді, бірақ оларды сотқа ұсыну уақытты талап етеді.
Осы жағдайларды ескере отырып, сот сот отырысын келесі күні 10.00-ге дейін қалдырып, үзіліс жариялады.
Жұмыс күні әлі аяқталмағандықтан судья уақытты босқа өткізбеу үшін, Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексі 165 бабына сәйкес, басқа азаматтық істі сот талқылауына дайындауға арналған бірқатар іс жүргізу іс-шараларын жүргізді.
Келесі күні некені бұзу туралы сот отырысы қайта басталды.
Судья процессуалдық құқық қағидаларын бұзуға жол берді ме?
Тақырып №3 Азаматтық істердің ведомстволық бағыныштылығы мен соттылығы.
Есеп 1
Қазақ медициналық-аспаптық зауыты жалпы юрисдикциялы сотқа 165 мың теңгелік «шалбарға арналған ілгіш» баспақ қалыпты қайтару туралы «Полимер» өндірістік кооперативіне, 9 қараша, 2016 жылы «Полимер» кооперативі мен Қазақ-медициналық зауытымен баспақ қалыпты екі ай мерзімге жалға беру туралы келісімшартқа сілтеме жасай отырып, талап-арызбен шағымданады. Алайда, осы кезең өткеннен кейін жауапкер зауыт жабдықтарын қайтарудан бас тартты. Сот отырысында зауыт 60 000 теңге көлемінде, баспақ қалыпты келісімшартта көрсетілген мерзімнен көп қолданған үшін және міндеттемелерді тиісті орындамағандықтан туындаған шығындар үшін, жалдау ақысының қалпына келтіру үшін қосымша талап мәлімдеді.
Туындаған даудың ведомстволық бағыныстылығын анықтап, жалпы юрисдикция және төрелік соттар арасында істерді ажырату үшін критерийлерді көрсетіңіз.
Есеп 2
Кәсіпкер Федоров С.И. кәсіпкер Сидоров А.И. әрқайсысының жеке меншігіне жататын және олардың отбасыларының тұруына арналған тұрғын үй – жайларды ауыстыру туралы келісім жасасқан. Кейіннен Федоров С.И. тұрғын үй-жайларды ауыстыру келісімшартын жарамсыз деп тану туралы талаппен, тұрғын үйдің сапасына қатысты алданып қалғанын негізге ала отырып жалпы юрисдикциялы сотқа жүгінеді.
Кәсіпкер-азаматтардың арасындағы дауларды аралық соттар қарамайтындығын негіздеу арқылы судья талап-арызды қабылдаудан бас тартты.
Даудың юрисдикциясын анықтаңыз.
Есеп 3
Студент Ануфриев С.А. әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылыми кітапханасында сабақ оқиды. Сабақ барысында, математика пәнінен сирек кездесетін кітаптың формулалар жазылған беттерін жыртып алып,конспект жазылған дәптеріне жабыстырып қойды. Кітапты тапсырған кезде бұл факт анықталды. Кітапхананың қызметкерлері кітапқа келтірілген зиян туралы акт жасады.
Заңгермен ақылдаспай, кітапхана директоры Тунбаев К.И студенттің оқу орнын біліп, университеттің бас бухгалтеріне кітапқа келтірілген зиян туралы актті және кітаптың құнынан 10 есе көп мөлшерде стипендиядан ұстап қалу туралы арыз жолдайды.
Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ғылыми кітапханасының әкімшілігінің өкілдері оған келсе, заңгер кітапхана құқығын қорғауға қатысты қандай кеңес берер еді?
Есеп 4
Потапова В.Н. оның әпкесінен бағалы сәлемдеме (посылка) алған. Оны ашқаннан кейін, оның ішіндегі барлық нәрсе бүлінген болып шықты, себебі сәлемдеме ылғалды бөлмеде сақталған.
Потапова В.Н. з бұзылған құқықты қорғауға және оператордан сәлемдеменің құнын қайтаруға байланысты заңды кеңес алу мақсатымен адвокатқа жүгінеді.
Адвокат Потаповаға оның құқықтарын қорғау тәртібі туралы қандай кеңес беру керек?
Есеп 5
2017 жылдың 4 қазанында №82 нөмерімен белгіленген «Жетісу» саяси емес бірлестігінің жастарының газеті облыс әкімдігімен тіркелді. Газеттің бірінші басылымында, депутаттар мен оқырмандардың наразылығын туындатқан, порнографиялық сипаттағы мақалалар мен суреттер жарияланды. Алматы облысының бір топ депутаттары сайлаушыларының атынан прокурорға хат жолдап,онда «Жетісу» газетін жариялауға тыйым салуды және жарияланған нөмірлерін алып тастауды сұрады.
Депутаттар дауды шешу мен ведомстволық бағыныштылық тұрғысынан дұрыс әрекет етті ме?
Есеп 6
«Североуголь» ереуіл комитеті әкімшілікпен қандайда бір келіссөздерсіз ереуіл жариялады. 2017 жылдың 8 қыркүйегінде еңбек жасақтарына кіретін сегіз шахтаның бесеуінің еңбек мүшелері жұмысты тоқтатты. Ассоциацияның бас директоры Т.Н. Вернов 2017 жылдың 14 қыркүйегінде бірлестіктің дирекциясы орналасқан жері бойынша аудандық сотқа алқалы органның (ереуіл комитеті) қызметіне байланысты шағым жолдап, ереуіл нәтижесінде бірлестікке келтірілген зиянды қалпына келтіруді сұрады.
Ұжымдық еңбек дауларын қарауда ведомстволық бағыныштылық пен соттылық мәселесін қалай шешуге болады?
Есеп 7
Астанада тұрақты тұратын драматург Матвеев Н.П, Алматы қаласындағы Әуезов театрымен пьеса жазу туралы шарт жасасқан. Жасалған шарттан туындайтын барлық даулар Алматы қалалық сотында қарауға жататындығы туралы жазылған. Матвеев Н.П. тапсырыс бойынша пьесаны жазады, бірақ алғашқы қойылымды көрсету құқығын Астана аймақтық драма театрына берді. М.Әуезов атындағы театр Матвеев Н.П-ға қарсы Алматы қалалық сотына шарт бойынша міндеттемені орындау туралы арыз берді.
Алайда,Алматы қалалық соты іс аудандық сотта қаралуы тиіс деп арызды қабылдамады.
Соттылықтың қандай түрлері сізге мәлім? Бұл азаматтық іс қандай сотта қаралуы керек?
Есеп 8
Ерлі-зайыпты Браун Э.М және Г.Д. – Америка Құрама Штаттарының азаматтары балалар үйінің орналасқан жері бойынша, 2010 жылы 3 ақпанда дүниеге келген, ата-анасы жоқ,балалар үйінде тұратын Агеев Дмитрийді асырап алу жөнінде аудандық сотқа жүгінді.
Судья арызды және басқа да құжаттарды қабылдады, істі сот талқылауына дайындау шараларын тағайындайды. Судьяның қабылдауында болған аудандық білім бөлімінің (қорғаншылық органының) өкілі азаматтық іс дұрыс қозғалмады деп хабарлады және басқа сот қарауы тиіс екендігін айтты.
Аудандық судья не істеу керек? Азаматтық істердің соттылығының түрлері және осы істің соттылығы туралы айтып беріңіз.
Тақырып 4. Сот ісіне қатысушы тұлғалар
Есеп 1
Петров Н.А. заңды тұлға құру процесіндегі «ТАЙ» деп аталатын коммерциялық емес әріптестікке қатысты Қаскелен қаласының сотына Қаскелен муниципалды ауданында орналасқан өзіне тиесілі жер учаскесін иелік етуге және ортақ мүліктің үлесін бөлуге ниеттеніп, арыз қалдырады. Істі сот талқылауына дайындау кезінде «TAЙ» коммерциялық емес әріптестігі әлі заңды тұлға ретінде мемлекеттік тіркеуден өтпеген, сондықтан судья арыз берушіге тиісті емес жауапкерді Алматы облысының Қаскелең ауданының әкімдігіне ауыстыруды ұсынды.
Осыдан кейін судья өз ісін тоқтатты.
Судьяның әрекеті дұрыс ма? «ТАЙ» коммерциялық емес әріптестігінің заңды тұлға статусы істі шешу үшін ықпалын тигізе ме?
Есеп 2
Максимов Ю.В. Жол-көлік оқиғасы кезінде 50 000 тенге көлеміндегі көлік құралына келтірілген, 100 мың теңге көлемінде денсаулыққа келтірілген зиян үшін., сондай-ақ 200 000 теңге көлемінде моральдық зиян үшін өтемақы төлеу туралы арызбен сотқа жүгінеді.
Жауапкер ретінде апат кезінде көлікті тізгіндеген Лебедевті тартуды сұрады. Істі сот отырысына дайындау сатысында, Лебедевтің азаматтық-құқықтық жауапкершілігі «КЕТ» АҚ-да сақтандырылғаны анықталды.
Жауапкер Лебедева П.А. көлік Романовқа тиесілі екендігін айтып, азаматтық-құқықтық жауапкершілік АҚ «ЖЕТ»-те сақтандырылғанын және жол-көлік оқиғасы кезінде автокөлікті сенімхат негізінде айдағанын айтып, арызды қабылдауға қарсы болды.
Алайда, сот iсiн жүргiзу барысында Лебедева П.A арналған сенімхаттың мерзімі өткені анықталды. Машинаны Лебедева П.А Романов Н.Н.-нің гаражынан, бұрын қайтарылмаған кілттерін пайдаланып, алған.
Іске қатысатын адамдардың шеңберін анықтаңыз. Егер сенімхат мерзімі өзгермесе және автокөлікті заңды иеленген жағдайда, іске қатысушы тұлғалардың шеңбері өзгерер ма еді?
№ 3
Кәмелетке толмаған Сосо мен Лиананың мүдделері мен өз мүддесі үшін әрекет етіп жатқан Папишвили С.О. жауапкерлермен бірге иесі болып табылатын 3 бөлмелі үлесі анықталмайтын пәтерде қоныстану мен оны қолданудағы кедергілерге қатысты Стас пен Иосиф Михайловскийларға қарсы сотқа талап арыз берді.
Пәтер 1992 жылы үй-жайды азаматтардың жеке меншігіне тапсыру келісімшартының (жекешелендіру келісімшарты) негізінде тараптармен алынды. Талапкердің кәмелетке толмаған балалары аталған пәтерде тұрғылықты жері бойынша 2005 және 2009 жж. сәйкесінше тіркелген. 1998 жылы талапкер қақтығыс салдарынан даулы үйден кетуге мәжбүр болды. Қазіргі уақытта жауапкерлер даулы пәтерде талапкердің балаларымен тұруына кедергі келтреді.
Жауапкерлер Папишвилли С.О.-ға пәтерді пайдалану тәртібін белгілеу, ал оның кәмелетке толмаған балаларына – тіркеу есебінен шығару туралы қарсы талап қойды, себебі балалар тұрғылықты жері бойынша пәтерде жауапкер келісімінсіз тіркелген.
Сот ұйғарымымен іске қатысуға қорғаншылық және қамқоршылық органы тартылды.
Іске қатысушы тұлғалар шеңбері дұрыс айқындалған ба? Муниципалдық меншіктегі пәтердің орналасқан жері іске қатысушы тұлғалардың шеңберіне әсер ете ме?
№ 4
Иванов И.П., 14 жас, әкесі Иванов П.И.-ге қарсы білім беру міндеттерін орындауға мәжбүрлеу туралы талаппен аудандық сотқа жүгінді.
Аудандық соттың судьясы талапкердің іс жүргізуге әрекет қабілеттілігінің болмауы және заңды өкілі оның мүддесінде сотқа жүгіне алатынына сілтеме жасай отырып талап арызды қайтарды.
Иванов И.П. әкесі оның жалғыз тірі ата-анасы болып табылатынын және өз-өзіне қарсы талап арызбен сотқа жүгінгісі келмейтіндігін көрсете отырып, судьяның ұйғарымына жеке шағым берді.
Талапкер азаматтық іс жүргізу әрекет қабілеттілігіне ие ме? Апелляциялық сатыдағы сот қалай істеу керек? Осы іс бойынша тартылатын адамдардың шеңберін анықтаңыз.
№ 5
Жасөспірімдер Леонов Д. (16 жас), Сергеев К. (14 жас) және Абрамов, Е. (11 жыл) түнде бір табын жылқыны бақты.
Қараңғыда бір жылқы тас жолға шықты, ол жолда бұл уақытта Липочкин С.А. мотоциклмен келе жатты.
Жылқы шідерлі болғандықтан, жолды босатып үлгермеді. Липочкин С.А. мотоцикклмен жылқыға соқтығысып, жарақат алды және мотоциклді сындырды. Апат салдарынан жылқы қаза тапты.
Табын жылқы тиесілі ұйым жасөспірімдерге және мотоцикл иесі болып табылатын бау-бақша кооперативіне қаза тапқан жануардың құнын өндіру туралы талап арыз берді.
Сотта істі қарау барысында Липочкин С.А. мотоциклді бау-бақша кооперативінің гаражынан өз бетінше алғаны анықталды.
Іске қатысушы тұлғалардың құрамын анықтаңыз. Кім тиісті жауапкер болып табылады?
№ 6
Алешкина А.А. маршруттық такси жүргізушісі Таболев И.С.-ке апат нәтижесінде оның көлігіне келтірілген 300 000 тг. көлеміндегі зиянды өтеу туралы талап арызбен сотқа жүгінді.
Істі сотқа дайындаған кезде, маршруттық такси автоазаматтық жауапкершілігі АҚ «Респект»-пен сақтандырылған меншік құқығы негізінде АҚ «ЖОЛ»-дың меншігі болып табылатындығы, ал жүргізуші Табалоев И.С. маршруттық таксиді қайтарымды негізде АҚ «ЖОЛ» сенімхаты негізінде басқарады.
Аталған тұлғалардың процессуалдық жағдайын қалай сипаттайсыз?
№ 7
Бау-бақшалық коммерциялық емес серіктестік Блюмшинов Т.Р.-ге қарсы жауапкердің жер учаскесінде салынып жатқан төрт қабатты үйді бұзуды міндеттеу туралы сотқа шағым берді.
Шағымдар жауапкер СНТ-ға мүше болып табылады және иесі болып табылатын саяжай шаруашылығын жүргізуге арналған 600 ш.м. жер учаскесінде өз еркімен құрылыс жүргізіп, іс жүзінде көппәтерлі тұрғын үй салуына негізделген.
Істі қарастыру барысында сот іс бойынша үшінші тұлға ретінде даудың тақырыбы бойынша тәуелсіз талапты жариялайтын, Блюмшинов Т.Р. учаскесіне көршілес жер учаскесінің иесі Овчаренко Н.В.-ге қатысуға рұқсат берді. Оның талаптары жауапкердің жер учаскесінде өз еркімен салынып жатқан төрт қабатты тұрғын үйді бұзуға міндеттеу, жауапкердің өз еркімен алынған Овчаренко Н.В.-нің учаскесінің бөлігін босату және межелік белгілері бар сызық бойынша учаскелер арасында қоршау орнатуды міндеттеу болды.
Істі қарау нәтижелері бойынша сот СТН және Овчаренко Н.В.-нің талаптарын қанағаттандырып, жауапкер Блюмшинов Т.Р-ді оның жер учаскесіндегі өз еркімен салып жатқан төрт қабатты тұрғын үйді бұзуға міндеттеді.
Сот әрекетін бағалаңыз.
№ 8
Кәмелетке толмаған Зотов Н. мүддесіне өкілдік ететін прокурор Алматы қаласының Бостандық ауданының сотына Прокудин П.И.-ді шығару туралы талап арыз берді. Талап арыздың негізі болып баланың өгей әкесі Прокудин П.И.-дің балаға деген қатыгездік фактілері көрсетілді.
Істі қарау кезiнде талапкер ретінде Зотов Н.-нің анасы тартылды. Анасы оның тарапынан күйеуіне ешқандай наразылық жоқ және ол өз кезегінде істі қарауға қатысқысы келмейтінін айтты.
Сот процесінде ата-анасы баланы белгісіз мерзімге туыстарына Магаданға жібергендігі анықталды.
Прокурор жауапкерді бірге тұрудың мүмкін еместігі үшін үйден шығару туралы талапты қарауды жалғастыру керектігін айтқанымен, сот іс жүргізуді тоқтатты.
Іске қатысушылардың процессуалдық мәртебесін анықтаңыз.
№ 9
Ковалева Е.В. сотқа Ковалев А.К. тарапынан олардың қызы Оксананы асырау үшін алимент алу туралы талап арыз берді.
Ковалев А.К. жол-көлік оқиғасы салдарынан ауыр жарақат алғаны үшін сот басталғанға дейін бір апта бұрын қайтыс болды.
Ковалева Е.В. сотқа Ковалев А.К. ата-аналарын іс бойынша жауапкердің құқықмирасқорлары ретінде тарту туралы өтініш білдірді, себебі олар бұрын да Оксананы асырау үшін жүйелі түрде материалдық көмек көрсетіп тұратын.
Сот жауапкердің ата-анасын құқықмирасқорлар ретінде тартып, баланың анасы берген талап арызды қанағаттандыру туралы шешім қабылдады.
Соттың аталған тұлғаларды құқықмирасқорлар ретінде тарту үшін негіз болды ма?
№ 10
Алматы облысы Қарасай аудандық сотының судьясы кәмелетке толмаған Агеев А.М. мүдесіне өкілдік ететін прокурордың баланың әкесі Агеев М.С.-ті ата-ана құқығынан айыру туралы талап арызын қабылдаудан бас тартты. Судья кәмелетке толмағанның қамқоршысы Леонов Б.А.-ның бар екенін және ол заңға сәйкес кәмелетке толмағанның құқықтарын қорғауға міндетті, және ол қорғауды жасай алмайтыны туралы қандай да себептерін прокурор көрсетпегеніне сілтеме жасады. Сонымен қатар, қорғаншы Леонов Б.А. прокурорға Агеев М.С.-ті ата-ана құқығынан айыру туралы өтінішпен келмеген.
Судья әрекеттерінің дұрыстығын бағалаңыз. Егер баланың қамқоршысы немесе қорғаншысы болып табылмайтын туыстары талап арызбен жүгінсе, есеп шешімі өзгере ме?
№ 12
Жергілікті өзін-өзі басқару органымен ерлі-зайыптылардың және олардың кәмелетке толмаған баласының ортақ мүлкіне тиесілі пәтерден, муниципалды қажеттіліктер үшін пәтер орналасқан тұрғын үй тұрған жер учаскесін алып қоюына байланысты, айыру туралы шешім шығарылды.
Шешім жылжымайтын мүлікке құқығын және онымен жасалатын мәмілелерді мемлекеттің тіркеуді жүзеге асыратын органда белгіліенген тәртіппен тіркелген.
Пәтер иелерінің тұрғын үйді алу туралы шыққан шешіммен келіспегендіктен, жергілікті өзін-өзі басқару органы тұрған үйді сатып алу туралы арызбен сотқа жүгінді.
Іске қатысушы тұлғалардың шеңберін анықтаңыз.
13.
Тұтынушыларға көмек көрсететін аумақтық қоғамдық ұйым азамат Петровтың мүддесінде жеке кәсіпкер К.Г.Гарибянға қарсы жауапкердің тауар өндірушінің фирмалық атауы, орналасқан жеріне қатысты тұтынушыларға қажетті және анық мәліметтер бермегендігі туралы және жауапкерге аталған жайттарды жоюға қатысты талап арызымен аудандық сотқа жүгінді.
Мәміле пәніне қатысты жеке талаптарын мәлімдемейтін үшінші тұлға ретінде талап арызда тұтынушылардың құқықтарын қорғау және адами әл-ауқат қорғауды қадағалау жөніндегі мемлекеттік қызметі көрсетілген.
Аудандық соттың судьясының ұйғарымы бойыншаталап дау соттылығы бойынша арбитраждық сотқа берілуге жататындығына байланысты, сондай-ақ азамат А. Петровтың өтінішінің болмауына байланысты қайтарылды. Қоғамдық ұйым судьяның шешіміне жеке шағыммен жүгінді.
Судьяның әрекеті негізді ме? Апелляциялық инстанция соты аталған жағдайды қалай шешуі керек?

14.
«Қазпотребнадзор» үкіметтік емес ұйымы Алматы қаласы Алмалы аудандық сотына Банктің несие келісімшарттарына есептесу қызметтері үшін орнатқан комиссияны заңсыз деп тану туралы туралы, және банкке осы құқықбұзушылықтарды кредиттік келісімшарттық үлгілік формасындағы осы шарттарды алып тастауды міндеттеу, осы өзгерістерді БАҚ арқылы жариялау туралы талап-арызымен жүгінеді.
Сот талапты қанағаттандырудан бас тартты, себебі талапкер заңнама талаптарына сәйкес қандай несие келісім-шарты тексерілгенін анықтаған жоқ, жауапкер әртүрлі кредиттік қатынастар туралы шарт жасасатындықтан, талапкердің банктің барлық әрекеттерін заңсыз деп тану туралы талаптары заңды деп танылуы мүмкін емес.
Сонымен қатар, соттың ойынша, талапкер қорғайтын адамдардың шеңбері жекеленген болуы мүмкін, ол анық емес, сондықтан азаматтық талапкер-азаматтар өз құқықтарын қорғау үшін тәуелсіз талаппен сотқа жүгіну мүмкіндігінен айырылмайды.
Сот шешімі дұрыс па? «Казпотребнадзор» үкіметтік емес ұйымы сотқа аталмыш талаппен жүгінуге құқылы ма?
5-тақырып Сот Өкілдігі
№1
Шестаков С.М., 74 жаста,айыпталушы Шестакова И.П қатысты, айыпталушының отбасын құру ниетінсіз, тек пәтерінде тіркелу мақсатын көздей отырып онымен некеге отырған фактісіне сілтеме жасай отырып, некені жарамсыз деп тану туралы арызымен жүгінді. Кәрілігіне байланысты талапкер сот отырысына қатыса алмады және іс барысын оның туысы Лапин А.-ға тапсырады.
Жауапкер Шештакова И.П. сондай-ақ іс жүргізу барысын заңды білімі бар және прокуратурада тергеуші ретінде жұмыс істейтін туысқанына тапсырды.
Сот бұл аталған адамдарды өкілдік етуге жібере алады ма? Өкілдердің өкілеттігі қалай рәсімделеді?
№ 2
Тұтынушылардың құқықтарын қорғау жөніндегі Қоғамның облыстық филиалына Евдокимовтың Е.Ф. «Альбар» ЖШС-нің зауыттық ақаулығы мен моральдық бүлінуі бар түсті теледидардың құнын қалпына келтіру туралы. Сотталушының атынан сотты «ALBAR» ЖШС заң бөлімінің бастығы және адвокат ұсынды. Бұған қоса, осы заңды тұлғаның бас директоры іс бойынша іс жүргізуге қатысқан.
Зауыттық дефекті бар түрлі түсті теледидардың бағасын өндіріп алу және моральдық зардапты өндіріп алу туралы жшс «Албар»ға қарсы талап-арыз бойынша талапкер Евдокимова Е.К атынан тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы қауымдастықтың облыстық бөлімі қатысты. Жауапкер атынан сотта сол ұйымның заң бөлімінің башысы және адвокат әрекет етті. Сонымен қоса, іс барысына сол заңды тұлғаның бас директорының өзі қатысты.
Жауапкердің атынан өкілдік етуге сот қанша өкілді жібере алады?
Өкілдердің және акционерлік қоғамның Бас директордың уәкілеттігі қалай рәімделуі тиіс?
№ 3
Карпов Ф.И. Алматы қаласы Бостандық ауданы сотына өзін жұмыста қалпына келтіру туралы талап-арызымен жүгінді. Жұмыстан босатылғанға дейін Карпов Ф.И. «Рахат» акционерлік қоғамында жұмыс істеген.
Сот отырысында акционерлік қоғам өкілі коммерциялық директормен қол қойылған сенімхатын ұсынды, алайда, сотпен іске қатысуға жол берілмеді.
Сот әрекеті дұрыс па?
№ 4
Акимов В.И. үш адамнан тұратын құрылыс бригадасының мүддесінде мердігерлік шарт бойынша жасалған жұмыс үшін 60 000 тг. сомасын өндіріп алу туралы талап арызымен ЖШС «Полет»-ке қарсы сотқа жүгінді. Бригадир Петров С.К. атынан Акимов В.И. –ге берілген сенімхатта көрсетілгендей, бригада мүшелері атынан өкіл талап арызға қол қоюға, оны сотқа ұсынуға және өзге де процессуалдық әрекеттер жасауға құқық берілген. Құрылыс бригадасының мүшелері іс барысына кірістірілмеді.
Сот шешімі бойынша талап арыз қанағаттандырылды, және жауапкерден бригаданы үш мүшесіне 60 000 тг. өндіріліп алынды.
Соттың шығарған шешімі дұрыс па?
№ 5
ЖШС «Магазин Весна» сотқа электрик Звягин С.К-ге өз әрекеттерімен дүкеннің мүлкіне тигізген залалы үшін 10 000 тг. көлемінде өндіріп алу туралы талап арызымен жүгінді.
Талапкердің атынан өкілдік ететін дүкеннің қаржы директоры істі қарастыру кезінде жауапкердің материалдық жағдайын ескере отырып, талап құнын 5000 тг дейін түсіру туралы өтініш берді. Соттың аталған өтінішті беріп отырған қаржы директорының іс бойынша талап құнын төмендетуге байланысты өтініш беруге құзіреттілігі туралы сұрағына, талапкер өкілі ол тұғаның ЖШС «Магазин Весна» қаржы директоры болып істейтіндіктен сенімхатта көрсетусіз әрекет ете алатындығын айтты. Сот талапкер өкілінің өтінішінен қаржы директоры талаптың құнын төмендетуге сенімхатта көрсетусіз құқығы жоқ деген себеппен бас тартты. .
ЖШС «Магазин Весна»-ның қаржы директорының өтінішін қабылдаудан соттың бас тартуы негізді ме?
№ 6
Гаврилов Г.С. 17 жасар Иванов П.М-ға қарсы екеуінің арасында жасалған займ шартындағы 50 000 тг уақытында қайтармағандығы туралы арызбен сотқа жүгінді.
Анасы Иванова П.М. ауруына байланысты сот отырысына қатыса алмады және сотта өз атынан әрекет етуге сенімхатты Валов Д.П-ға берді. Сенімхат Иванова Т.В. емдеуде жатқан емхана бас дәрігерімен куәландырылды. Гаврилов Г.С. Валов Д.П.-ның сотта өкіл ретінде қатысуына ұсынылып отырған сенімхаттың нотариалды куәландырылуы керектігіне сілтеп қарсылығын білдірді. Гаврилов Г.С. сондай-ақ сотқа Иванов П.М.-ның кәсіпкерлік қызметпен айналысатындығын және 1 жыл бұрын толық әрекет қабілеттігі танылғандығын (эмансипацияланғанын) айтты.
Сот Валов Д.П-ны сотта өкілдік етуге жібере алады ма?
№7
ЖШС «Гастроном Океан» сотқа өзінің азық-түлік бөлімінің сатушылары Глызина А.И. и Попова З.Ф.-ға қарсы жауапкерлердің кінәсымен гастрономда 40 000 тг. құнына өнімнің бұзылуы деген себеппен талап арызымен жүгінеді.
Жауапкер Глызина А.И. және Попова З.Ф. мүдделерін адвокат Гришин Ю.В. қорғады.Алайда сот процесі барысында жауапкер Глызина А.И. тауардың бүлінуі Попова З.Ф.-тың жұмыс жасау кезінде болғандығын алға тартса, Попова бұған кінәлі Глызина А.И.-ді кқресетті.
Аталған іс бойынша адвокат сотта жауапкерлер Глызина және Попованың мүдделерін қорғауға құқылы ма?
№ 8
Фирсанов Е.А. революцияға дейін Фирсановтар отбасының меншігі болған, қазіргі уақытта мемлекет меншігіне өткен тұрғынсыз ғимаратқа қатысты меншік құқығын өзінікі ретінде тану туралы ҚР Үкіметіне жүгінеді.
ҚР Үкіметі мүддесін сотта қорғау туралы айтыңыз.
Сотта ҚР Үкіметінің мүдделерін білдіру туралы айтыңыз.
Тема 6. Талап арыз
Есеп 1
Келесі талап-арыздардың элементтері мен түрлерін анықтаңыз:
Балашина Е.О. – ның Васильев И.К. – дан 100000 тг өндіріп алу туралы талап-арыз. Негіздемеде талап беруші жауапкерге белгілі уақытқ ақшалай қарыз береді, бірақ уақыт өnкен соң, ақша қайтарылмады.
Петрова А.Ю. – ға Петров М.М. – нан некені бұзу және ортақ мүлікті бөлу туралы талап-арызы.
Сидоров М.М. –ның «НИИ нетканых материаловқа» жұмысқа қалпына келтіру және мәжбүрлі жұмыстан қалған уақыты үшін орташа табысты өндіріп алу туралы талап-арызы. Талапкер талаптарын негіздеу кезінде жұмыстан әдейі қалмағандығын, ал оның жұмыста болмауы дәлелді себептерге байланысты болғандығын айтты.
Мамин И.К. –ның «Вперед» газетіне ар-намысты және іскерлік атағын қорғау туралы қойған талап-арызы. Негіздемесінде талапкер былай негіздейді: «Дело шито-крыто» (авторы Поздняков Г.) мақаласында Мамин И.К. туралы жалған ақпарат таратылған деп.
Серова О.К. – ның «Электроника» дүкеніне тауардың сапасына сай келмеуіне байланысты талап-арыз қойяды.
А.М.Горький атындағы кітапхананың Воронин И.И. –ге бағалы кітаптың жоғалтуына байланысты шығынныңорнын толтыру туралы талап-арызы.
Попова О.А. –ның Свиридов Е.А. – ға некені жарамсыз деп тану туралы қойған талап-арызы. Талапкер өз негіздемесінде 2012 жылы жауапкермен некеге тұрғандығын және жарты жылдан соң, ол адамның басқамен некеде екенін баяндайды.
Жалға берушінің тұрғын үйді жалға алушыға қарсы тұрғын үйді әлеуметтік жалдау шартын бұзу туралы және әлеуметтік жалдау шартына сәйкес басқа тұрғын үйді бере отырып, жалға алушыны көшіру туралы талап-арызы. Талапкер негіздемесі: жауапкер алты ай бойы тұрғын үй және коммуналдық қызметтерге төлемейді.
Сурова И.Г. –ның Суров А.А. – ға ұлы Сергейді бағуға алименттерді өндіріп алу арызы. Негіздемесінде талапкер жауапкердің ерікті түрде алимент төлемейтіндігін мәлімдейді.
Гавришин Е.С. Зотов Е.И. – ға бау-бақша участкісіне жақын жерде ағаш өсірмеу туралы талап-арыз. Негіздеме ретінде талапкер көпжылдық гүлдерді өсіретіндігін және ағаштар олардың өсуіне зиян келтіретіндігін баяндайды.
Ломов Ф.Б. – ның костюмын тіккен тігін ательесіне косьтюмдағы кемшіліктерді жою және моральды зиян келтіргені үшін залалды өтеу жөніндегі арызы.
Есеп 2
Сотқа ЖШС «Востоктан» кәсіпкерлік беделін қорғау жөнінде өтініш келіп түседі. Өтініште «Новости экономики» тележобада бұл ұйымның шындыққа сай келмейтін ақпарат таратып, іскерлік атағына кір келтіргендігін көрсетеді. Судья бұл іс соттың ведомстволығына жатпайды деп, істі қараудан бас тартады.
Соттың іс-әрекеті дұрыс па? Арызды беруге құқықтың алғышарттарын атаңыз.
Есеп 3
Жамбыл районы, «Қарғалы» ауылында орналасқан сотқа Кубарев И.И. –дан жер теліміне меншік құқығын тану туралы талап-арыз келіп түседі. Сот ол талап-арызды қабылдаудан бас тартады. Сот Кубарев И.И. – тың дәл сондай арызбен сотқа жүгінгенін және сот ол істі қарағанына сілтеме жасайды. Бірақ ол іске шешім шықпай тұрып, талапкер өз талабын қайтарып алады және сот оны қанағаттандырады. Кубарев И.И. соттың бас тартуымен келіспей, апеляциялық сотқа шағымданады. Ол алдынғы берген жер теліміне меншік құқығын тану туралы талап-арызды Жамбыл районы, «Қарғалы – 2» ауылының сотына тапсырғандығын айтады.
Соттың іс-әрекеті дұрыс па? Соттың талап-арызды қабылдаудан бас тартуы туралы ұйғарымына шағым келтірілуі мүмкін бе? Ұйғарымның күшін жоюға негіздер бар ма?
Есеп 4
Сотқа Павлов В.В. жұмысқа қалпына келтіру туралы талап-арызбен жүгінеді. Сот арызды қайтарып, негіздемесі ретінде ол бұл дауды біріншіден Келісуші комиссия, кейін сот қарайтындығын мәлімдейді.
Соттың іс-әрекеті дұрыс па? Талап-арызды берудің қандай талаптары бар?
Есеп 5
Самойлова Т.Н. аудандық сотқа Самойлов Н.Н. мен некесін бұзу жөнінде талап қояды. Талапкер жауапкердің некені бұзуға қарсы екенің, балалар және ортақ меншікке байланысты ду жоқ екендігін айтады. Аудандық соттың соты талап-арызды қайтару жөнінде шешім шығарады.
Талапты қайтаруға негіздер бар ма? Қайтарылған талап-арыз жөнінде шағым беруге болады ма?
Есеп 6Погодин В.С. сотқа Зыкин Р.Л. – мен құртылған компьютерінің ақысын өндіріп алу мақсатымен талап-арыз береді. Судья істі қайтарғанда, қайтару негіздемесі ретінде мынаған сілтеме жасайды: компьютердің моделінің көрсетілмеуі, арызды негіздейтін мән-жайын көрсетпеген және қоса беретін құжаттардың арасында мемлекеттік баждың төленгендігі жайлы құжат жоқтығына.
Соттың іс-әрекеті дұрыс па? Сотқа талап-арыз бергенде қандай талаптарды сақтау қажет? Соттың шешіміне шағымдануға болады ма?
Есеп 7
Ақшаны өндіріп алу туралы істі қарау барысында жауапкер мынаны мәлімдейді:
Дау үштік соттың қарауында болғандықтан және тараптар үшін міндетті болған шешімнің бар болуына байланысты іс сотта қаралуына жатпайды;
Берілген іс бұл соттың соттауына жатпайды;
Талапкер куәнің куәліктеріне сілтеме жасай алмайды, себебі мәміленің нысанына қойылатын талаптар сақталмаған;
Талапкердің өкілі іске қатыса алмайды, себебі ол полицияның аудандық тергеу бөлімінде тергеуші болып жұмыс істейді;
Жауапкердің талапқа қарсы қандай қорғану құралдары бар? Құралдардың қайсысы жауапкермен қолданылды?
Есеп 8
Некені бұзу және кәмелетке толмаған балаға қатысты алиментті өндіріп алу туралы істерді қарау барысында, жауапкер ортақ мүлікті бөлу және «Камри» автокөлігіне тиым салу туралы қарсы талап-арыз берді.
Қарсы талап-арыз деген не? Қарсы талап-арыз қабылдануға келе ме? Талап-арызды қабылдаудың қандай негіздемелері бар? Берілген өтініш қанағаттандыруға жата ма?
Есеп 9
Исаев М.М. сотқа Осипов К.Р. – ның заңсыз ұстап отырған мүлкін қайтару жөнінде арыз береді. Істі қарау барысында Осипов К.Р. Исаев М.М. - ға сол мүліктің құның өндіріп алу бойынша қарсы талап-арыз ұсынады. Исаев қарсы талап-арызды қабылдаудан бас тартады. Ол сол істің жергілікті соттылығына жатпайтындығын айтып, сол соттың қаралуында еместігіне сілтеме жасайды.
Тараптардың іс-әрекетіне заңды баға беріңіз. Сот қандай іс-әрекет жасауы қажет?
Тема 7. Соттық дәлелдемелер.
Есеп 1
Исаева К.Р. сотқа Оськин Л.Б.-ны баласы Игорьдың әкесі ретінде тану туралы талап-арыз береді. Сотқа дайындалу барысында сот талапкерге мынандай мән-жайлардың керектігін көрсетеді:
Жауаркермен бала туылғанға дейін бірге тұруы және ортақ шаруашылықты жүргізу;
Баланы бірге тәрбиелеу және қарау;
Жауапкердің әкелігін мойындауы;
Сот талапкерге фактілерді растау үшін бар дәлелдемелерді ұсынуды ұсынады.
Осы іс бойынша сот дәлелдемелердің пәні дұрыс көрсетті ме?
Есеп 2
Алматы қаласы, Байтұрсынов к-сі, 6 үй, 3 пәтердің тұрғыны Ванин И.Н. деген азамат ЖШС «Зенитке» қарсы өз пәтерін пайдаланудағы кедергілерді жою туралы талап арыз береді. Талапкер жауапкерге тиесілі дүкеннің шатыры тікелей үйдің қабырғасына, талапкердің пәтерлерінің терезелерінің деңгейінде тұрғанын, және бұл қыста қардың терезе алдына түсіп, жазда шатырдан жылу мен сәуленің шағылысуынан пәтердегі температураның айтарлықтай көтерілуіне әкеліп соқтыратынын, сол себепті пәтерде өмір сүру мүмкін емес екенін айтты.
Алматы қалалық Алмалы аудандық соты бұл талапты қанағаттандырмады. Дауды шешу кезінде сот ғимараттың тұрғын үй ғимараты пәтер иесін талапкерге кедергі жасамайтынын анықтады. Шешім дүкен ғимаратының жобалық құжаттамамен және құрылыс нормалары мен ережелерінің талаптарына сәйкестігі туралы сарапшының қорытындысына негізделді.
2013 жылы Алматы қаласы, Байтұрсынов к-сі, 6 үй, 1 пәтердің тұрғыны Шанин А.А. деген азамат ЖШС «Зенитке» қарсы өз пәтерін пайдаланудағы кедергілерді жою туралы талап арыз береді. Талапкер өз арызында жауапкерге тиесілі дүкеннің тікелей тұрғын үйдің ғимаратына кірістіріле соғылғанын, және дыбыс оқшаулауының төмендігі әсерінен пәтерде үнемі шу естіліп, бұл өмір сүрудің мүмкін емес жағдайларын туғызатынына назар аударды.
Сот осы талапты қанағаттандырудан бас тартты, өйткені С.В. Ваниннің «Зенит» ЖШС-не қарсы арызының негізінде, дүкен ғимараты Алматы қ., Байтұрсынов көшесі 6 үй мекенжайы бойынша көп пәтерлі тұрғын үйді пайдалануға кедергі келтірмейтіндігі анықталды.
Бұл факт преюдициялық мәнге ие, ол қайтадан дәлелденбейді және басқа азаматтық істі қарау кезінде қайта шағым беруге негіз туындамайды.
Сот шешіміне шағымдануға негіз бар ма?
Есеп 3
Григорьев А.П. ар-намысын, қадір-қасиетін және іскерлік беделін қорғау туралы талаппен сотқа жүгініп, оны насихаттайтын ақпаратты жоққа шығаруды талап етті. Өтініште арыз беруші жұмыс істейтін кәсіпорынның атқарушы директоры Генкин Т.С. штаттың жалпы жиналысында оны қызметтік міндеттерін орындауға абайсыз әрекеті, біліксіздігі және арсыздықты жасағаны үшін айыптағаны туралы мәлімдеді.
Судья талапкерге оған берілген дәлелдемелерді ұсынды, айыпталушы ақпарат таратқан, осы ақпараттың сипатын нұқсан келтіретіні туралы, сондай-ақ бұл деректердің шындыққа сәйкес келмеуі туралы фактіні растады.
Дәлелдеу бойынша жауапкершілікті бөлу ережелері туралы айтып беріңіз. Бұл жағдайда дәлелдеу жауапкершілігі қалай жіктеледі?
Есеп 4
Алматы қаласының әкімдігі сотқа Шубин Т.П.-мен тұрғын үйді әлеуметтік жалға беру туралы шартты бұзу туралы сотқа талап қойды, бұл көршілердің құқықтары мен заңды мүдделерін жүйелі түрде бұзуына және соның кесірінен бір үйде тұрудың мүмкін болмауына байланысты.
Куәгерлер ретінде ол Демин К.Д. және Демина С.В. деген көршілерді шақыртуды сұрады, және сотталушы оларды үнемі қорлайтынын, ұятсыздыққа бой беретінін, физикалық қауіп қатер төндіретінін айтып қоқан лоқы жасайтынын растай алатынын айтты. Сондай-ақ көрші Т.П. Шубиннің мінез-құлқына бірнеше рет шағымдарды қабылдаған учаскелік полиция өкілі И.М.Кукинаны растау үшін шақырды.
Талап арызға Т.П. Шубиннің бұрынғы өмір сүрген тұрғын үйді әлеуметтік жалға беру туралы шартты бұзу туралы соттың шешімінің көшірмесін бұл жауапкерді жағымсыз жағынан сипаттайды деп қосты.
Жауапкер бұл арызға қарсы Деминдер отбасының жауапкердің тұрғын үйін өз пайдалануына алуы үшін учаскелік полиция өкілімен келісіп, тұрғын үйді әлеуметтік жалға беру шартының тоқтатылуына әдейі бастама болып отырғанын дәлелдеу үшін сол үйдің тұрғыны болып табылатын көршісі Т.С. Букинді шақырды.
Бұдан басқа, Шубин Т.П. өзінің жұмыс орнынан оң мінездеме, сондай-ақ, ұзақ уақыт бойы неврологиялық аурумен ауырғаны туралы және қандай да бір жүйке кернеуіне әсер ету мүмкін қандай да бір қысымның оған болмайтынын қамтитын ақпаратты медициналық тарихтан үзінді келтірді.
Бұл жағдайда фактілер мен дәлелдердің қатыстылығын анықтаңыз.
Есеп 5
Стеблина С.А. сотқа күйеуі Стеблин П.С.-ті оның психикасының бұзылуы салдарынан әрекет қабілетсіз деп тану туралы арыз берді. Стеблиннің іс-әрекеттерінің мағынасын түсінбейтінін және оларды басшылыққа алатындығын растайтын жағдайларды растау үшін, өтініш беруші бірнеше жыл бойы пациентті емдеген психо-неврологиялық мекемесінің дәрігерін, сондай-ақ күйеуінің жалпы қабылданған мінез-құлық нормаларынан айқын ауытқулар бар екенін дәлелдеу үшін үйдегі көршілерді дәлелдеме беру үшін шақырды.
Сондай-ақ талапкер сотқа бұрын берілген талап арыз негізінде психикалық ауытқу жағдайында күйеуі Стеблинмен жасалған келісім шарттың күшін жою туралы арызы кезінде эксперттпен жасалған сот психиатриалық сараптамасының қорытындысын берді.
Іс материалдарын зерделеп, қолда бар дәлелдерге сүйене отырып, судья Стаблинді әрекет қабілетсіз деп таныды.
Дәлелдемелердің іске қатыстылығы ережесін түсіндіріңіз. Осы істе дәлелдемелердің іске қатыстылығы туралы норманы судьяның қолданғаны дұрыс па?
Есеп 6
Звягин Т.К. Беров В.Д.-ға қарсы 100 000 теңге көлемінде қолма-қол ақшаға қатысты талап арыз берді. Кредитор ақшаны жауапкерге алты айдың ішінде қайтару шартымен берген. Алайда жауапкер қарызды уақытында қайтармады. Талапкердің айтуынша, жауапкер өз әпкесінің күйеуі болғандықтан, этикалық көзқарастар негізінде ол ақшаны алу үшін оған қолхат алуды талап етпеді.
Куә ретінде, талапкер қарыз ретінде ақшаны беру кезінде қатысқан және бұл фактіні растай алатын, Д.А. Шатов дейтін екеуінің ортақ танысын шақыруды сұрады.
Талапкердің бұл арызына қарсы жауапкер ақша алғанын мойындағанымен, ақшаның мөлшері талапкер айтқандай 100000 емес, 70 000 тг құрағанын, және осы уақытқа дейін 40 000 тг-ні талапкерге қайтарғанын, және де келісілген уақыт талапкердің айтқанындай 6 ай емес, 1 жыл екенін, және қазіргі уақытта ақшаны кері қайтару уақытың әлі де бітпегенін айтады.
Сотталушы сотқа өзінің әйелі Бұрова С.К. куәгері ретінде шақырту сұрады, ол талапкердің өзіне берілген ақшаның сомасын, қарызды өтеу мерзімін көрсете алады, сондай-ақ кейбір ақшаның талапкерге қайтарылғанын растайды деп айтты.
Осы құқықтық жағдайды дәлелдемелердің іске қатыстылығы тұрғысынан талдау жасаңыз.
Есеп 7
Азаматтық іс-жүргізуде куәгер:
Сотқа шақырудың нәтижесінен кеткен щығындардың орнын толтыруға;
Куәгер ретінде өз міндетін орындағаны үшін сыйақы алуға;
Аудармашының қызметін пайдалануға;
Куәгерліктен бас тартуға;
Айғақтарды жазбаша нысанда беруге;
Куәгерлік ету уақытында жазбаша материалдарды пайдалануға;
Жауап алуды өз тұрғылықты орында жүргізуге;
белгіленген мерзімде сот шақыруы бойынша келудің мүмкін еместігіне байланысты сот ісін аяқтау туралы өтініш беру;
басқа куәгерлерден жауап алу кезінде сот залында болу;
- жауап алу аяқталғаннан кейін сот залынан кетуге;
iске қатысушы адамдарға, мамандарға, мамандарға, басқа куәлерге сұрақтар қоюға құқылы ма?
Есеп 8
Өсиетті жарамсыз деп тану туралы iстi қарауға дайындау кезiнде судья тараптардың тиiстi өтiнiшсiз және олардың келiсiмiнсiз сараптама тағайындап, сот сараптамалық мекемесiне тапсырады.
Сот-психиатриялық сараптама белгілеу туралы ұйғарымында сарапшы алдында сұрақ – өсиет өсиет беруші өсиет жасау кезіндегі қалыпта болғандықтан жарамсыз деп таныла алады ма – деген сұрақ қойылды?
Сараптамалық мекеме басшысы сараптама тағайындау қаулысын орындамай кері қайтарды, сот-психиатриялық сараптама жүргізе ала алатын тек бір сарапшы бар, бірақ ол осы уақытта эксперттік сараптама жүргізе алмайды, өйткені жұмыс көп деп сілтеп жіберді.
Сараптама тағайындау тәртібін сипаттаңыз. Сарапшы алдында қойылған сұрақ дұрыс қойылды ма? Сот-сараптамалық мекеменің басшысы сарптама өткізу туралы сот қаулысын орындауға құқылы ма?
№9
Шмакова В.Д. Ручкин И.Л.-дің қызы Иринаға байланысты әкелікті тану туралы сотқа арыз береді. Баланың шығу тегіне байланысты мәселені ашу үшін судья генетикалық саусақ іздерін тексеру (дактилоскопия) әдісімен жүргізілген сараптаманы тағайындады.
Жауапкер мұндай тексеруді жүргізу оның қадір-қасиетін қорлайтынын, сондай-ақ жеке басына қол сұғушылық конституциялық құқығын бұзатынын айтты.Ручкин И.Л. ол баланың әкесі бола алмайтындығын атап көрсетті, себебі қызмет бабындағы іссапарда болуына байланысты талапкердің тұрақты тұрғылықты жерінде ұзақ уақыт бойы болмады. Осыған байланысты, айыпталушы жазбаша дәлелдемелер ұсынды - әуе билеттері, Қостанайдағы машинажасау зауытында жауапкердің болу мерзімін қамтитын белгілері баріссапар куәлігі. Жауапкер онымен бірге іссапарда бірге болғаны және Ручкин И.Л. сол қалада үнемі тұрып жүргені және оның іскерлік сапарының барлық кезеңінде кетпегені туралы Галкин П.Р. мен Крамаренко К.В.-ні куәгерлер ретінде шақыру және жауап алу туралы өтініш берді.
Сот отырысында Шмакова В.Д. ол іссапардан екі рет қысқа мерзімді демалысқа келіп, оның үйінде тұрғаннын айтып,.жауапкердің Қостанайда тұрақты болуы туралы сілтемесі шындыққа жараспайтынын түсіндірді.
Талап арызды қанағаттандыра отырып, судья өзінің шешімінде жауапкер ұсынған жазбаша дәлелдемелер жанама болып табылатынын көрсетті, себебі оның мазмұны тікелей жауапкердің Қостанай қаласынан кетпегендігін дәлелдемейді. Куәгерлерден жауап алудың қажеттілігі жоқ, өйткені Ручкин И.Л.-нің белгілі бір адамнан баланың шығу тегін жоғары дәрежеде анықталуына мүмкіндік беретін генетикалық саусақ ізін тексеруден өтуден бас тартуы,жауапкердің баланың әкесі екенін дәлелдейді және ҚР АПК-нің 8 т. 82б. сәйкес бұл факт анықталған деп танылуы мүмкін.
Заңмен дәлелдемелерді бағалауға қандай талаптар қойылады? Жауапкердің сот шешіміне шағымдануға заңды негіздері бар ма?
№10
Азаматтық істі қозғағанға дейін дәлелдемелерді қамтамасыз ету туралы арызбен:- жалпы юрисдикция сотына;- аралық (арбитраждық) сотқа;- мемлекеттік нотариалдық кеңсеге;- жеке практикамен айналысатын нотариусқа;- атқарушы биліктің лауазымды адамдарына;- Қазақстан Республикасының консулдық мекемелерінің лауазымды адамдарына бара ала ма?
№11
Тимошина С.М. –нің Тимошин Д.Ю.-ге бірлесе сатып алынған мүлікті бөлісу туралы талап бойынша істі қарастырып жатқан Алматы облысы Қарасай аудандық сотының судьясына, талапкерден, Әл-Фараби даңғылы, 77/7 мекен-жайы бойынша орналасқан «Аль-Хилал» ислам банкі »АҚ-дағы айыпталушының банктік шотынан үзінді көшірмені талап ету туралы өтініш берді.
Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінің 74-бабына сәйкес, судья банктің орналасқан жері бойынша сотқа банктік шоттан үзінді көшірмені алу туралы және оны істі қарап жатқан сотқа жіберуге өтінішпен сұраныс жіберді.
Бостандық аудандық сотының төрағасы келіп түскен өтініш бойынша сот тапсырмасы туралы ұйғарым шығарды,онда банкке жауапкердің есебінен үзінді көшірмені дайындауға және Алматы облысының Қарасай аудандық сотына ұйғарымды алған күннен бастап бір ай ішінде жіберуін міндеттейді.
Сот тапсырмасын жіберу және орындау тәртібі туралы айтып беріңіз. Берілген заңды жағдайды осы тұрғыдан талдау жасаңыз.
№ 8 Тақырып. ПРОЦЕДУРАЛДЫҚ МЕРЗІМДЕР, СОТ ШЫҒЫСТАРЫ, ПРОЦЕСКЕ ҚАТЫСУШЫЛАРДЫ АҚПАРАТТЫҚ ҚОЛДАУ
№1
2016 жылдың 19 наурызда Алматы қаласы Алмалы аудандық сотының судьясы оған меншік құқығы негізінде тиесілі пәтерден қызы Месяцева В.И. мен оның күйеуі Днев П.В.-ны шығару туралы Месяцев И.И.-дің талабынан бас тарту туралы шешімін жариялады. Сот отырысында сот шешімін жариялау кезінде Месяцев В.И. болмады.
Негізделген шешім тек 2016 жылдың 1сәуірінде дайын болды. Сот шешімінің көшірмесін сот канцеляриясынан Месяцев И.И. 2016 ж. 11 сәуірінде алды,ауруханада емделуіне байланысты сотқа шешім көшірмесін алу үшін жүгіне алмады.
2016 ж. 19 мамырында бірінші инстанция сотына поштамен Месяцев И.И.-дің тарапынан 2016 ж. 19 наурыздағы қабылданған шешімге аппеляциялық шағым түсті.Конверттегі пошта мөркалабының баспа-таңбасына сәйкес шағым пошта бойынша 2016ж. 6 мамыры күні жіберілген болатын. Аппеляциялық шағымданудың заңмен белгіленген уақытының өтуіне сілтеме жасай отырып,сот аппеляциялық шағымды қайтару туралы ұйғарым шығарды. Сот өз ұйғарымында аппеляциялық шағымдану мерзімі 2016 ж. 19 сәуірінде өтіп кеткенін көрсеткен болатын.
Месяцев И.И. тарапынан аппеляциялық шағымдану мерзімі сақталды ма? Заң қандай жағдаймен/іс-әрекетпен аппеляциялық шағымдану мерзімінің басталуын байланыстырады? Сот шешімінің көшірмесін Месяцев И.И.-дің алу күні маңызды ма? Аппеляциялық шағымдану мерзімін қалпына келтіру туралы сот алдында Месяцев И.И. өтініш беруі қажет па еді? Көрсетілген құқықтық жағдайда сотпен қандай бұзушылықтар жасалды?
№2
Тұрақсыздық айыбы мен борыш сомасын қайтару туралы Минутов К.С.-қа Часов И.В.-ныңталабы бойынша негізді сот шешімі 2016ж. 20 наурызында сотпен жасалған болатын. Қарыз шарты бойынша сот Минутов К.С.-ны Часов И.В.-ға 1000000 тг.-ні қайтаруды шешімінің қарар бөлімінде міндеттеген болатын. Алайда шарттық тұрақсыздық айыбын төлеу туралы талап сотпен сот шешімінде қаралмаған болатын.
2016ж. 22 сәуірінде Часов И.В. ҚР АІЖК –нің 201 бабына сәйкес қосымша шешімді қабылдау туралы сотқа арызбен жүгінеді. Часов И.В. шешім заңдық күшіне енді деп ойлады.
2016ж. 20сәуір (сенбі), яғни оның талабын қанағаттандыру үшін,өткізіп алған процессуалдық мерзімді қалпына келтіру туралы өтініш ұсыну қажет.
Сот ұйғарымымен өткізіп алған процессуалдық мерзімді қалпына келтіру туралы өтінішті қанағаттандыруда, қосымша сот шешімін шығару туралы арыздың беру мерзімін қалпына келтіру туралы өтінішпен сотқа жүгінген тұлғалардың құқықтарын заң қарастырмайтынына сүйене отырып, бас тартылған болатын.
Сот әрекетін бағалаңыз. Сотпен шығарылған ұйғарым негізді ме? Келтірілген құқықтық жағдайда сот шешімінің заңды күшіне ену мерзімінің басталу және аяқталу сәтін анықтаңыз.
№3
Талап бағасын және мемлекеттік баж өлшемін келесідей даулар бойынша анықтаңыз:
Петров К.А., Петрова В.И.-дың Петров К.А.-ға балалардың кәмілет жасқа жетуіне дейін жауап берушінің табысының барлық түрлерінен 50% көлемінде, кәмілетке толмаған балдарға (Иван,Петр және Павел -14 жастағы үшем) алимент өндіру туралы талабын қанағаттандыру туралы сот шешіміне аппеляциялық шағым береді. Петровтың табысы айына 300000 тг.-ні құрайды;
Шапошникова Г.Н., Просекова В.В.мен Шапошникова Г.Н. арасында жасалған пәтерді сатып алу-сату келісімшартын жарамсыз деп тану туралы, Шапошников Г.Н. пәтерге меншік құқығын қалпына келтіру туралы және Просекова В.В.-ны пәтерден шығару туралы Просекова В.В.-ға қатысты сотқа талап арызбен жүгінді. Сатып алу-сату шарты бойынша көрсетілген пәтер бағасы 17000000тг., ТБҚ(техникалық байқау кеңсесі)-не сәйкес пәтер бағасы 500000тг.
Романов В.С. пәтерді сыйға тарту келісімшартын жарамсыз деп тану туралы талаппен сотқа жүгінді. Байқау бойынша пәтер бағасы 250000тг-ні құрайды.
Добровольцев К.К. сотқа Несмеянова П.П.-ның тәуелділігінде болу фактісін белгілеу туралы талаппен жүгінді.
Дурманов А.Е. қалалық тұрғын үй бағдарламасы аясында тұрғын үйлерді Алматы қаласының көмегімен иемденутуралы өтініш берушінің арызынан Алматы қаласының тұрғын үй фонды мен тұрғын үй саясаты Департаментінің бас тартушешіміне шағымдану туралы арызбен сотқажүгінді.
Талапкер сотқа сот шешімінің көшірмесін беру туралы талаппен жүгінді;
Калугина Л.П. сотқа Навосельцев А.Е.-ге қатысты некені бұзу және ортақ мүлікті (103000тг.-ге бағаланатын 2003жылғы шығарылған Камри автокөлігі) бөлу туралы талаппен жүгінді. Навосельцев А.Е. некені жарамсыз деп тану туралы қарсы талап қойды.
Рыжова О.П. сотқа Рыжова О.П.-ның заңсыз кәсіпкерлік қызметі туралы «Вечерние Алматы» газетіндегі дәйексіз ақпарат басылымымен келтірілген моральдық залалды өтеу туралы сотқа шағымданды.
№4
Сагайкин А.А. сотқа ҚР ҰБЗҚ–ның біліктілікті жоғарлату курстарына кеткен уақыт кезеңдері енгізілмеген талап етілетін жеңілдік өтілінің болмауына байланысты, мерзімінен бұрын төленетін еңбек зейнетақысын тағайындаудан бас тартылу шешіміне шағымданды.
Сот шешімімен Сагайкин А.А.-ның талабы қанағаттандырылды. ҚР ҰБЗҚ-сы сотқа сот шешіміне аппелляциялық шағым берді. Бірінші инстанциядағы сот аппеляциялық шағымды, мемлекеттік баж төленбеуіне сілтеме жасай отырып, қозғалыссыз қалдырды. ҚР ҰБЗҚ-сы ҚР Салық Кодексінің нормаларына негізделе отырып,мемлекеттік билік органдары мемлекеттік баж төлеуден босатылғандарына сілтеме жасап, сот ұйғарымына шағымданды.
Жеке шағымды қанағаттандыру үшін негіздер бар ма?
Есеп 5
Лимов С.А. жұмысты қайта қалпына келтіру туралы талаппен сотқа жүгінді. Алматы қ. Бостандық ауданының сотының шешімі С.А.Лимов-тың талабын қанағаттандырудан бас тартты.Іс бойынша жауапкер, Лемовтың жұмыс берушісі, АҚ «Сбербанк» шешім заңды күшіне енгеннен соң, істі қарау кезінде келтірілген шығындарды өтеу туралы талаппенсотқа шағымданды, оған мынадай шығындар жатқызылды:
а) Лондонда тұратын өкілдің қызметтеріне кеткен шығыстар, 100 000 ф. ст. мөлшерде;
б) сот отырысы үшін өкілдің Лондоннан Алматыға дейінгі жолақысына кеткен шығыстар — 500 000 тг..
в) 4 куәгердің Алматы қаласының сыртқы ауданынан сотқа дейін баратын таксиге кеткен шығындары— 20 000 тг.;
г) жауапкердің пошталық шығындары — 15 000 тг., ( DHL қызметінің есебі бойынша);
д) уақыт жоғалтқаны үшін өтемақы ретінде 150 000 тг., себебі Лимов ақылға қонымды негізсіз талапты мәлімдеді. Ол наркология дәрігер-сарапшысының қорытындысымен дәлелденген есірткі маскүнемдігі жағдайында жұмыс орнында болғаны үшін жұмыстан босатылды.
АҚ «Сбербанк» талап арызы қараусыз қалды, өйткені талапкер мемлекеттік бажды төлеу туралы құжатты бермеді.
Соттың қызметіне баға беріңіз.
Сот берілген талаптарға қандай шешім қабылдауы керек?Сот ісіне қатысушы адамдарға қандай тәртіп бойынша сот шығындары өтеледі?
Қаралып жатқан іс бойынша жауапкер қанша мөлшерде және қандай шығынға ұшырады?
Сотқа келуіне байланысты куәгерлердің тартқан шығындары қандай тәртіппен өтеледі?
Есеп 6
Алматы қаласының ауданаралық табиғат қорғау прокуроры АҚ «Примаға» қарсыжер заңнамасының сақталуын тексеру нәтижесінде АҚ «Прима» «Сам пришел и решил» қоғамдық тамақтандыру пунктін орналастыру үшін жер учаскесін заңсыз иемденді деп анықталғанын ескере отырып, ерікті түрде басып алынған жер телімін босату жөнінде талап арыз берді.
Прокурор сот отырысына қатысты талап-арыздарды талап етті, талапты толығымен қанағаттандыруды сұрады.
Жауапкер АО «Прима»-ның өкілі сот отырысына қатыспады. Жауапкерге прокурордың сотқа мәлімдеген мекен-жайы бойынша сот отырысының уақыты мен күні телеграмма арқылы хабардар етілді. Берілген мекен-жай ҚР Бірыңғай мемлекеттік заңды тұлғалар реестрінде тіркелген АО «Прима»-ның мекен-жайы болып табылады. Сонымен қатар, пошта жөнелтімдерін сотқа жіберген хабарламалардан АО «Прима»-ға жіберілген жеделхаттар жеткізілмеді, өйткені аталған мекен-жайда осындай мекеме жоқ. Сот жауапкер АО «Прима» - ның өкілі болмаған жағдайда да істі қарастырды және прокурордың талаптарын қанағаттандыру туралы шешім қабылдады.
Кейінірек АО «Прима» сот шешімі туралы білді. АО «Прима» сотқа апелляциялық шағым берді, онда сот шешімінің күшін жоюдың себебі ретінде сот отырыстарының ешқайсысы туралы хабарланбағандығын және сот шешімінің көшірмесі алынбағандығын көрсетті.
Апелляциялық сатыдағы сот шешімін жою үшін негіз бар ма?
Есеп 7
Петрушин С.Л. жол-көлік оқиғасынан әсерінен денсаулыққа келтірілген залалды өтеу туралы талаппен сотқа жүгінді. Петрушин С.Л. өзінің талап арызында 2017 жылдың 20 сәуірі күні Самара қаласының орталығында реттелмеген жаяу жүргіншілер өткелінен өтіп, Армения Республикасының азаматы С.И. Автомбековке тиесілі автокөлікке ұрынғанын көрсетті. Автомбеков С.И. оқиға орнынан полиция қызметкерлері келгенге дейін кетіп қалды, алайда, ол Петрушинге өзінің жол жүру куәлігіндегі ақпаратты жазып алуға рұқсат берді. Петрушин С.Л. Суров Е.И-ді сотқа куәгер ретінде шақыруды сұрады. Алайда оның Самара қаласындағы тұрақты мекен-жайы Петрушинге беймәлім.
Сот Петрушин С.Л. талап арызын қараусыз қалдырды, себебі жауапкердің тұрғылықты жері туралы ақпарат болмады. Соттың әрекетін бағалаңыз.
Жауапкердің тұрғылықты жері / орналасқан жері белгісіз болған жағдайда, сот қандай әрекет жасауы тиіс?
Сот тұрғылықты жері белгісіз куәгерді шақыру туралы өтінішті қанағаттандыруға құқылы ма?
Тема № 9 Азаматтық істі сот талқылауына дайындау
Есеп 1
Азамат Сколков В.А. Алматы қалалық сотына тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы талаптарын қанағаттандырудан бас тарту жөніндегі Алматы қаласының аудандық сотының шешіміне апелляциялық шағым берді.
Ол шағымда аудандық сот іс бойынша қандай мән-жайларды дәлелдеуі керектігін түсіндірмегенін көрсетті. Сондықтан сот ҚР АПК 163 және 72 баптарын бұзды. Сонымен қатар, Сколков В.А. істі сот талқылауына дайындау кезінде 172 бапқа сәйкес сот іс бойынша дәлелдеу керек мән-жайларды түсіндіретін алдын-ала сот талқылауы жүргізіледі деп күткен. Алайда бұл отырыс болмады.
Сіздің ойыңызша, аудандық сот ҚР АПК 427 бабы 3 тармағына сәйкес шешімнің күшін жоюға негіз болатын іс жүргізу құқығын елеулі түрде бұзды ма, немесе бұл бұзушылық (егер ол орын алса) шешімнің дұрыстығына әсер етпейді ме (ҚР АПК 427 бап 3 тармақ)?
Есеп 2
Азамат Исхаков АҚ «Продмаг 45»-ке қарсы жұмысты қайта қалпына келтіру туралы шағым жасады. Талапкер аттестациялау нәтижесінде біліктілігі жеткіліксіз болғандықтан, өз лауазымына сәйкессіздігіне байланысты босатылды.
Сот істі сот талқылауына дайындау кезінде тараптардың сотқа мынадай дәлелдемелер ұсынғанын талап етті:
- қызметкердің тұрғылықты жерінен оның отбасы құрамы туралы анықтамасы;
- қызметкердің мінездемесі;
- АҚ аттестациялау тәртібі туралы ереже;
- АҚ ішкі еңбек тәртібінің ережелері;
- аттестация өткізу фактісін және аттестация нәтижесін дәлелдейтін дәлелдемелер.
Сіз судьяның орнында болсаңыз, тараптардан қандай дәлелдемелерді талап етесіз және қандай дәлелдемелер іске қатыссыз болып көрінеді?
Есеп 3
Алматы облысынын Қарасай аудандық сотына Глазуновтың үй иелігін және жер учаскесін бөлу жөнінде талап арыз келіп түсті.
Сот істі сот талқылауына дайындау барысында тараптарды әңгімелесуге шақырды, және әңгімелесу кезінде ҚР АПК-да көрсетілгендей, тараптарға сараптама жүргізуге қатысуға, сұрақтар қоюға, сарапшыны шақыру құқығын түсіндіре отырып, іс бойынша сот - құрылыс сараптамасын тағайындады.
Кейінгі іс бойынша сот талқылауында жауапкер сараптама тағайындау кезінде іс жүргізу заңнамасын сақтамау туралы және сарапшының қорытындысын дәлелдер санынан алып тастау жөнінде сұрақ қойылды.
Жауапкердің ойынша, ҚР АПК 172 бабына сәйкес сот сараптаманы тек алдын-ала сот отырысында тағайындайды, бірақ ол өткізілмеді.Алайда сот ҚР АПК 165 бабына сәйкес, ҚР АПК 172 бабында көрсетілген жағдайда алдын-ала сот отырысын өткізу жөнінде сұрақты шешеді.
Одан басқа, сараптаманы тағайындауға байланысты сот өндірісі тоқтап қалды, жауапкердің айтуы бойынша ол тек алдын-ала сот отырысы аясында мүмкін болды.
Жауапкердің дәлелдеріне баға беріңіз.
Есеп 4
Алматы қаласының Бостандық аудандық сотының судьясы істі сот талқылауына дайындау барысында ҚР АПК 34 баптың 2 тармағына сәйкес, жауапкер тұрғылықты жері бойынша тиісті тіркелген паспортын ұсынғандықтан, соттылығы бойынша істі Алмалы аудандық сотына беру туралы ұйғарым шығарды
Талапкер осы ұйғарымға жеке шағым түсірді, шағымдаұйғарымды істі дайындау барысында шығармайтындығын көрсетті, себебі ол ҚР АПК 163 бабында белгіленген міндеттерге сәйкес келмейді және ол ҚР АПК 165 бабының тармақтарың бірінде көрсетілмеген. Сонымен қатар, талапкер тіркеу туралы куәлігіне қарамастан, қазіргі уақытта Бостандық ауданында тұратындығын көрсетті.
Сіздің ойыңызша, ұйғарым кері қайтаруға жатады ма?
Есеп 5
Іс бойынша маңызы бар мән-жайларды және осы мән-жайларды растайтын дәлелдерді анықтаңыз:
- некені бұзу туралы талап бойынша;
- заем шарты бойынша берешек сомасын қайтару туралы талап бойынша;
- азаматты әрекет қабілетсіз деп тану туралы өтініші бойынша;
- бала асырап алу өтініші бойынша.
Есеп 6
Аудандық соттың судьясы істі сотта қарауға дайындауды анықтау кезінде дәлелдеу қажет болатын жағдайларды және қызметкерлерді қысқарту, жұмыстан босату туралы талап қою туралы дәлелдемелерді белгіледі:
«...Төменде келтірілген жағдайдаларда заңға сәйкес іске маңызды мән-жайларды анықтаңыз: ұйым қызметкерлері санының немесе қызметкерлерінің азаюы орын алды ма; еңбек заңнамасының нормалары сақталғанын; қызметкерді босату тәртібінің реттелуі; қызметкерді басқа жұмысқа ауыстыру туралы келісім беру арқылы әкімшілік шара қолданды ма; жұмыстан босатылған кезде, шын мәнінде жұмыс орындары бос емес және штабтық бөлімшелер болған, бос орындар болмағаны, егер бар болса қандай орындар болғаны туралы; оған екі айлық орташа жалақы мөлшерінде қосымша өтемақы төленді ме; жұмыстан босатудың қызметкердің уақытша еңбекке жарамсыздығына немесе демалыс кезінде болуына байланысты, жұмыстан босатылған адамның жұмысқа шығудың артықшылығы бар ма екендігі туралы хабарланған. Талапкер және жауапкер сотқа табыс етуге тиіс: қызметкерді қабылдау және жұмыстан босату туралы бұйрықтар, талапкердің орташа жалақысы туралы анықтама, еңбек шартын, персонал санының азаюына дейін және одан кейінгі штат кестесін, қысқартылғанға дейінгі және кейінгі штат кестесін, қысқарту тәртібін, талапкердің жеке ісін, талапкердің орташа айлық жалақысының анықтамасын.»
Бұл анықтама заңға сәйкес келе ме?
Тема №10. Сот талқылауы
Есеп 1
Істі қарау кезінде талап қою бойынша Васяев И. В. - Кулешов В. И. үйден шығару туралы түсіндірулерінен кейін тараптардың және куәлардан жауап алған соң, судьяның баласы ауыр сырқаттанып қалғаны хабарланады. Төрағалық етуші екі сағатқа үзіліс жариялады. Үзіліс кезінде ол қарапайым азаматтық мәселені қарады және шешті. Үзілістен кейін судья дәлелдемелерді зерттеп, тағы бір куәдан жауап алды, жазбаша дәлелдемелерді зерттеуді жалғастырды.
Тараптардың жарыссөздерінен кейін, сот кеңесу бөлмесіне шығып, шешім қабылдады.
Сот талқылауы барысында заң бұзушылық бар ма?
Есеп 2
Аудандық сот Гаева Н.Б.-ның талап арызы бойынша Кабановтың О. П. әке болуды анықтау туралы, алимент өндіру туралы істі қарап, кеңесу бөлмесіне кетті. Кеңесу барысында судья сот залында істі дұрыс шешу үшін арналған Қазақстан Республикасының отбасы кодексі, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Пленумы қаулыларының жинағын ұмытып кетеді.
Судья сот отырысының хатшысын шақырады, бірақ ол жерде болған жоқ.
Судья кеңесу бөлмесінен шығып, кітаптар үшін сот залына барады, бірақ кітаптар жоқ екен.
Содан кейін судья қайтадан сот отырысының хатшысын шақыртып, оған осы кітаптарды кеңесу бөлмесіне алып келуін өтінді. Судьяның тапсырмасы орындалады. Бұл судьяға істі дұрыс шешуге көмектесті.
Іс бойынша шешімнің күшін жоюға негіздің бар-жоғын көрсетіңіз?
Есеп 3
Нормировщица Попова В. И. мекеме әкімшілігінің бұйрығымен, қызметкерлерді қысқарту үшін жұмыстан босатылды. Жұмыстан босатуды дұрыс емес деп, ол жұмыс орнын қалпына келтіру туралы талаппен сотқа жүгінді. Талапкер өзінің талап арызын дәлелдеу үшін, әкімшілік оны жұмыстан босатқаннан кейін жұмысқа тұрудың алдын-ала құқығы бар екенін ескермеді, себебі оның үш баласы бар және отбасында жұмыс істейтін басқа қызметкерлер жоқ.
Сот отырысында талапкер судьяға қарсылық білдірді, себебі оның әйелі сол кәсіпорында жұмыс істейді, осыған байланысты оның объективтілігіне күмән бар.
Судья кеңесу бөлмесіне кетіп, қарсылық білдіру туралы өтінішті қабылдаудан бас тартатын сот ұйғарымын шығарады. Талапкер сол жағдайға сілтеме жасай отырып, судьяға тағы бір рет қарсылық білдірді. Судья кеңесу бөлмесіне кетіп, қайтадан өтінішті қанағаттандырусыз қалдырады.
Сот дұрыс әрекет етті ме?
Есеп 4
Боголюбова О.Н. Редкин С.С.-ге еңбек ақысының құны, айыпталушыға тиесілі үй құрылысына салынған ақшалай шығындар мен материалдар құны 300 000 теңгені қалпына келтіру туралы сотқа жүгінді.
Талапкердің, жауапкердің және куәлардың түсініктемелерінен кейін судья iс бойынша шешiмдi айқындау үшiн сот кеңесу бөлмесiне шығады. Кеңесу бөлмесiнде судьяда 5 куб. м пиломатериалдың құны туралы сұрақ пайда болады. Осы мәселені шешу үшін қажетті дәлелдемелердің жоқтығынан судья орман қорынан анықтама сұрады.
Төрағалық етуші отырыс залынан шығып, «Боголюбова О.Н. талапты қанағаттандыру туралы » шешім қабылдады.
Осыдан кейін ол дәлелді шешім бес күн ішінде қабылданатынын мәлімдеді. Бір күн өткен соң, сотқа орман базасы туралы анықтама берілді, 5 текше метр кесілген ағаштың 50 500 теңгеге тең болады.
Содан кейін судья Боголюбова О.Н. 290 000 теңге тағайындау туралы дәлелді шешім қабылдады.
Істің шешілуінде судьяның қателіктері бар ма?
№5
Азық-түлік зауыты Лидия Сидорованы сотқа берді,себебі асханада ыдыстардың жетіспеушілігінен туындаған материалдық зиянды шамамен 30 968 теңгені өтеу үшін, онда тазартушы топтың қызметкері болып және толық материалдық жауапкершілік туралы шарт жасаған.
Аудандық сот шешімі талапты қанағаттандыру. Бұл шешім іс бойынша мән-жайлар туралы зерттеулердің болмауына байланысты күші жойылды. Істі жаңадан қараған кезде, жауапкер, сот отырысының хатшысы ретінде бірінші тыңдауға қатысқан судьяға қарсылық жариялады.
Судья кеңесу бөлмесіне шығып, жауапкер келтірген дәлелдерді талқылағаннан кейін, ауданда тек бір ғана судья болғандығына сілтеме жасай отырып, шағымдану туралы өтінішті қабылдамады, егер өтініш қанағаттандырылса,онда азаматтық істі қарауға ешкім болмайды.
Судьяның әрекеті дұрыс па?
№6
Безюк В.П. сотқа Р.С Малининен 35 000 теңгені қалпына келтіру туралы талаппен сотқа жүгінді. Алматы-Астана автожолында Малининнің кінәсінен болған «Ауди» автокөлігімен соқтығысқан «Камри» көлігін жөндеуге байланысты шығындардың орнын толтыру туралы талап қойылды.
Жауапкер Р.С. Малининнің сот отырысына қатыспағанына байланысты іс бойынша сот отырысы үш рет кейінге шегерілді, алайда, көрсетілгендей шақыру қолхаттарымен жауапкер танысып, іс бойынша тыңдаудың орны мен уақыты туралы үнемі хабардар болды. Төртінші сот отырысы 2017 жылдың 17 наурызына жоспарланған болатын, бірақ жауапкер қайтадан келмеді. Сот Р.С. Малинин болмаған жағдайда істі қарастыру мүмкіндігін талқылап, бұл іс онсыз қарастырылуы мүмкін деген қорытындыға келді. Сонымен бірге,судья сотта жауапкердің бірнеше рет негізсіз себептермен сотқа келмегені туралы, алайда бұл жағдайда сот отырысының орны мен уақыты туралы хабарламаны растайтын хат, жауапкердің қолы қойылған шақырудың артында болғанына қарамастан, келіп кету себептері туралы ұсынылған хатты жіберді және ақыр соңында, іс төртінші мәрте 2017 жылдың 17 наурызында сағат 10.00-да қаралатындығын көрсетті. Талапкердің мүдделерін білдіретін адвокат бір күннің ішінде үзіліс жариялап, жауапкерді сот отырысына күшпен алып келуге өтінішхат ұсынды.
Сот жауапкерсіз істі қарау туралы шешім қабылдады. Істін мән-жайлары бойынша қарағаннан кейін, сот бұл талапты қанағаттандырды.
Соттың анықтамасы мен адвокаттың өтінішхатының заңға сәйкестігін анықтаңыз. Шешімді жоюға негіз бар ма?
№7
Беридзе Г.Т. жұмыс орнындағы жазатайым оқиға нәтижесінде денсаулыққа келтірілген зиянды өтеу туралы талаппен сотқа жүгінді. Қазақстан Республикасының Азаматтық іс жүргізу кодексінің 16 тарауына сәйкес іс бойынша судья оны сот отырысында тыңдауға тағайындады.
Белгіленген күні бойынша талапкер Бердидзе Г.Т., зауыт директоры Петров В.Н., аудармашы, себебі Бердидзе Г.Т. орыс тілін дұрыс түсінбейді, кінәсінен зауытта апат болған үшінші тұлға ретінде зауыт орынбасары Силаев Н.Д., прокурор, талапкердің Бердидзе Г.Т. сұрауы бойынша шақырылған екі куә, зауыт директорының өтініші бойынша шақырылған үш куә, талапкердің мүдделерін білдіретін адвокат шақырылды.
Сот отырысына шақырылған барлық адамдардың сөзінің кезектілігін анықтаңыз?
№8
Ивина И.А. Алматы қаласының Алмалы аудандық сотына әкелікті тану фактісін белгілеу туралы өтініш білдірді. Өтініште көрсетілгендей, бұл фактіні белгілеу оның әріптесі О.П. Алексееваның қайғылы өліміне байланысты зейнетақы алу үшін қажет.
Іс бойынша сот талқылауы Алматы БЖЗҚ өкілінің қатысуымен тағайындалды. Алайда, зейнетақы қорының өкілі сот отырысында келмеді. Сот шешімімен БЖЗҚ бөлімшесінің басшысы жауапкер өкілінің тыңдауға қатыспағаны үшін 2 269 теңге айыппұл салынды.
Соттың анықтамасы заңға сәйкес келе ме?
№9
Азаматтық істі қарау кезінде Касаткина Н.А. жұбайы Шернев В.С. –тен баланың бір жасқа толғанға дейін күтіп ұстау үшін алименттерді өндіру туралы істі қарау барысында, жауапкермен бірге тіркелген некеде тұрған Касаткина 17 жаста екенін анықтады.
Сот Қасаткина Н.А. азаматтық іс жүргізу құқығына ие емес деп сілтеме жасай отырып, бұл талапты қараусыз қалдыру туралы ұйғарым шығарады.
Сот процессуалдық заңнаманы бұзды ма?
№ 10
Краснов Е.Д. сотқа Белова Т.Н. қарсы үй иелігінің бір бөлігін иемдену және жер учаскесін пайдалану тәртібін айқындау туралы талап арызбен жүгінді. Бірінші сот отырысында екі тарап та келмеді және болмаған себептердің негізділігін растайтын құжаттарды ұсынбады. Екінші сот отырысында да тараптар болмады. Сот істі қараусыз қалдыру туралы ұйғарым шығарады.
Өзінің жеке шағымында Краснов Е.Д соттың ұйғарымының күшін жоюды сұрайды, себебі ол талап арызда сотты істі оның қатысуынсыз қарауын сұрады, өйткені ол екі аяғы жоқ 1-ші топтағы мүгедек болып табылады. Жауапкер де шығарылған ұйғарымға шағымданады, себебі сот ісіне шақыруда істің қаралу дұрыс жазылмады, осыны растай отырып, жауапкер шағымға сотқа шақыруды қосады.
Істі қараусыз қалдыру туралы ұйғарымның күшін жоюға дәлелді себептер бар ма?
№ 11
Азаматтық іс жүргізуде «Зекет» АҚ-ның М. Балабановқа оның мекемеде ұрлаған мүлкі үшін 100 000 тг өндіріп алу туралы істі қарау барысында, қылмыстық сотқа азамат Гуляев Н.В-ның Балабановқа қарсы мүлікті ұрлау туралы айып тағылғаны белгілі болды.
Сот сот үкімі күшіне енгенге дейін, сот ісін тоқтата тұру туралы шешім қабылдады. Сот дұрыс шешім қабылдады ма?
№ 12
Алматы қаласы Бостандық аудандық соты сот отырысында тұрғын үйді есепке алу және билік ету бөлімінің тұрғын үйден шығару туралы істі қарағанда:жауапкер Голубева А.Н. қазіргі уақытта қаза болған негізгі жалға алушы Пекина Н.П. рұқсатымен осы тұрғын үйде алты жыл тұрады. Голубева А.Н оның қамқоршысы болып, өмірінің соңына дейін қамқор болды. Пекина күтуді қажет ететін ауыр науқас еді. Тірі күнінде Пекина ЖЭК-қа өз тұрғын үйінде Голубеваны тіркеу туралы өтініш берді, бірақ ол өтініш ЖЭК-пен қабылданбады. Қамқоршылықты заңдастыру да қабылданбады. Пекинаның қайтыс болуынан кейін Голубева Бостандық ауданының акиматына оның атына Пекинаның ол 6 жыл тұрған бөлмесін тіркеу туралы өтінішті береді.
Сот осы жағдайларды есепке ала отырып, әкімшілік ауданда Голубеваны тіркеу туралы сұрақ шешілмейінше іс бойынша сот өндірісін тоқтата тұру туралы ұйғарым шығарады.
Сот ұйғарымы дұрыс па?
№ 13
Ауданның прокуроры егде жастағы Ривлин Н.И. мүддесі үшін А.Пугачеваға және Демьяновқа қарсы олардың кәмелетке толмаған балаларының келтірген залалын өтеу туралы талап арыз береді .Істі қарау барысында прокурор өз арызы бойынша бас тартуға байланысты сот өндірісін тоқтату туралы өтініш білдірді.
Сот отырысында, прокурордың талап арызы бойынша, талапкер Ривлина сот отырысының орны мен уақыты туралы белгіленген мерзімде хабарланса да, келмеді.
Н.И. Ривлиндің мүдделерін білдіретін заңгер, егер прокурор талаптан бас тартса, онда талапкерге қатысты іс үмітсіз деп санайды. Осыған байланысты ол да шағымды қабылдамайды. Сот сот өндірісін тоқтвту туралы ұйғарым шығарады.
Ривлина Н.И. жеке шағымында соттың қаулысын бұзуды өтінді, ол арыздан бас тартқысы келмейтініне сілтеме жасай отырып, ауырғаны үшін сотқа келмегендіктен айтып, оны ауруханадан справкамен дәлелдейді. Адвокат осы шағымдан бас тарту құқығына ие болмады, өйткені бұл өкілеттіктер көрсетілген сенімхат мерзімі сот талқылауынан екі күн бұрын аяқ.
Сот ұйғарымының күшін жоюға болады ма?
№ 14
Оськины ерлі-зайыптылар екі бөлмелі үйде тұрды. 2009 жылы олар некесін бұзды. Оськин А.Б Оськина О.Д-ға карсы тұрғын үйді бөлу және онымен бөлек оқшауланған 12 кв.м құрайтын бөлмені жалдай отырып, 18 кв.м бөлмені жауапкер және баласы атынан қалдыру туралы талап арызбен жүгінеді.
Біраз уақыттан кейін Оскин А.Б. қайтадан сол тұрғын үй ауданын бөлуге қатысты Оскинаға қатысты сотқа жүгінеді және оған 10 шаршы метрлік бөлмені пайдалану құқығын тануды сұрайды, себебі ауданның бас архитекторының қорытындысы бойынша мұндай бөлме 12 шаршы метрлік бөлмені қысқарту нәтижесінде пайда болуы мүмкін екеніне сілтеме жасайды. Онда акиматтың пәтерді қайта жоспарлауға рұқсаты бар.
Іс сот отырысында қарастырылды. Сот осы тараптар арасындағы сол мәселе бойынша және сол негіздер бойынша дауласу туралы заңды күшіне енген шешімнің бар екеніне сілтеме жасай отырып, істі қараудан бас тартты.Оськин А.Б.соттың шешімін жою туралы жеке шағым түсіреді.
Сот ұйғарымының күшін жоюға негіз бар ма?
Тема №11. Сот шешімі
№ 1
Сот келесідей өтініштерді қарау нәтижесінде қандай қаулы (ұйғарым немесе шешім) шығаруы керек:
а) Жауапкердің өзінің тұрғылықты жері бойынша сотқа істі беру туралы өтініш;
б) Иванова Т.А. бұрынғы күйеуі Иванов Ф.П.-ға бірлескен сатып алынған мүлікті бөлу туралы талап қоюды қамтамасыз ету жолымен «Камри» автокөлігін қамауға алу туралы өтініші;
в) «Қызыл раушан» кәсіпорынның Мансұров Т.А.-ға қатысты басқа тұрғын үймен қамтамасыз етусіз шығару туралы өтініші;
г) Н.Кузнецовтың шешімнің орындалуын кейінге қалдыру туралы өтініші
д) кооперативті мемлекеттік тіркеуден бас тартқан аудан әкімінің шешімі бойынша кооперативтің құрылтайшылары азаматтардың шағымдары;
е) Ефимова А.И оның мүлкін сот орындаушысының Курочкина мүлкін өндіру кезінде қамаудан босату туралы өтініші;
ж) А.В. Кувшинова сот ісін жүргізу барысында сот отырысы залында тәртіпті бұзғаны үшін сот оны 100 000 теңге көлемінде айыппұл салу туралы айыппұлды қосу туралы өтініші;
з) Доськов Н.О. қала маңындағы электр пойызында билетсіз жолаушыға салынған айыппұлдың заңсыз екендігі туралы өтініші;
и) Шебанова Л.Д. оның процеске процеске талапкер жағындағы тәуелсіз шағымдарсыз үшінші адам ретінде қатысуға рұқсат беру туралы өтініші
№ 2
Сот шешімдерінің резолютивті бөлігінің дұрыстығын тексеріңіз:
Молюкавтан ай сайынғы алименттерді 2016 жылы 24 мамырда туылған қызы Ольганы асырау үшін Молюкова Т.П пайдасына өндіру, 2016 жылдың 2 сәуірінен бастап, баланың кәмелет жасына толғанына дейін;
Мекен-жайы: Достық даңғылы, 87, М. 309, Морозовадан Н.Н.Троекурованың пайдасына, 500 000 теңге көлемінде , үш ай мерзімге пәтерді жөндеуге арналған материалдарды сатып алуға алған қарызын өндіру.
«Электрон» заводының директорын Кушкинаны жұмысқа қалпына келтіру тураыл сұрау және оның пайдасына 10000 тг мәжбүрлі жұмысқа келмегені үшін өндіруді сұрау;
Буккин М.И. сатып алған монеталарды бөлісу және К.Н. 30 000 теңге тұратын мүлік, тең үлестермен Бухкин М.И. кір жуғыш машина, теледидар, тоңазытқыш және жиһаз және К.Н. - автомобиль, камера, жұмыс үстелі;
Бұқаралық ақпарат құралдарының қызметін тоқтату, себебі газет редакциясы бұқаралық ақпарат құралдары туралы заңнаманы бұзған.
№ 3
Аудандық сотта Можаровский Д. Зауытқа өндіріс залалында талапкерге келтірілген зиянды өтеу тәртібімен (істің жауапкердің тұрған жерінде қаралған) қайтадан сараптама жүргізілгенге дейін бір айда 2400 теңге және бір уақытта 180 000 теңге көлемінде өндіріп алу туралы талапты қанағаттандырады.
Шешім заңды күшіне енгенге дейін Можаровский Д.А. аудандық сотқа (тұрғылықты жері бойынша) шағымдану туралы өтінішпен, ол қазір ол бірінші топтағы мүгедек болып табылатындығына сілтеме жасай отырып, оған тағайындалған зейнетақының кішкентай екендігіне және үш баласы бар және оған тәуелді қарт анаға ие болғандығы туралы өтінішпен жүгінді.
Судья сот шешімінің жауапкерге шағымданғанына сілтеме жасай отырып, өтінішті қабылдамай тастаған қаулыны қабылдады.
Іс бойынша заң бұзушылықтар рұқсат етілген бе?
№ 4
Маяк Сауда Кәсіпорынының Маковаға қарсы талап арызы бойынша қабылданған шешімнің дәлелді бөлігінде 34 000 теңгені қалпына келтіру туралы сот жауапкерден тауар жетіспеушілігі үшін 18 000 теңге, зиян үшін 12 800 теңге, барлығы 30 800 мың теңге айыппұл салынады.
Резолютивті бөлігінде сот: « 1956 жылғы Макова Тамара Сергеевнадан «Маяк» сауда мекемесінің пайдасына 3080 тг өндіру»
Шешімді жариялағанда, судья жауапкерден 3080 тг емес, 30 800 тг алынғандығын айтады. Содан кейін ол резолютивті бөлімінде тағы бір ноль қосып, шешімін қайта оқыды?
Судья әрекеті заңды ма?
№5
Медведева М.И. бұрынғы күйеуі Медведев А.Г.-ге және оның анасы Петрова О.Н-ге қарсы тұрғын үйді бөлу туралы талап-арызбен сотқа жүгінді. Сот отырысында ол өз талаптарын қолдап, талабында ажырасқаннан соң жауапкермен қарым-қатынасының өзгергендігін, бір ай бұрын олар пәтер есігінің кілтін ауыстырып, оған бермегендігін, нәтижесінде кәмелетке толмаған қызымен досының үйінде тұрып жатқанын көрсетті.Сонымен қатар, талапкер пәтердің жалпы площады 36 кв.м. екі теңдей оқшауланған бөлмеден тұратындығын айтты. Сол себепті, қызы екеуіне 18 кв.м.бөлме бөліну керектігін көрсетті.
Жауапкерлер талап-арызды мойындамады, олар бір пәтерде талапкермен бірге өмір сүргісі келмейтіндігін түсіндіріп, осыған байланысты жаңа кілт салғандығын айтты. Олар тұрғын үй алаңын бөлуге жол берілмейтіндігіне сенді, себебі бұл тұрғын үй Петрованың өзіне берілген болатын. Қалалық тұрғын үйді басқару мекемесінің өкілі тұрғын үй алаңын пәтерде біріккен ванна бар болғандықтан бөлуге болмайды деп санады.
Сот куәлардың түсініктерін тыңдап, Медведева М.И.-ды қызы Галинамен Алматы қ. Қарасай батыр 95, 8 пәтер, 10 үйге орналастыру туралы шешім шығарды. Бұл шешімге Медведева М.И. сот оған тұрғын үйді бөлуде негізсіз бас тартты деп есептеп, сотқа касациялық шағым берді. Аудандық сот осы шағымды қабылдап, істі Алматы қалалық сотына жіберді.
Бұл жағдайда қандай қателіктер жіберілді?
№6
Арбузова Г.И. сотқа бұрынғы күйеуі Арбузов Н.Г.-ға ЖШС "Отан"жарнасын 3 млн теңге көлемінде бөлу туралы талап-арызбен жүгінді, және өзіне ½ бөлігінің (1500000тг) берілуін сұрады. Талап-арызды беруде талапкер 46000 теңге көлемінде мемлекеттік баж төледі.
Талап-арызда ол өз пайдасына жауапкерден сот шығындарының (мемлекеттік баж, адвокаттың көмегінекеткен шығын 5000 тг)өтеуін талап етті. Аймақтық сот ЖШС "Отан" жарнасының ½ бөлігінің (1500000тг) талапкерге беруге қатысты талап-арызды қанағаттандырды. Ал сот шығындары мен адвокаттың көмегіне кеткен шығындарға қатысты ешқандай шешім шығармады.
Шешім жарияланғаннан кейін Арбузова Г.И. Төрағалық етушіге жауапкерден іс бойынша мемлекеттік бажды және адвокаттың көмегіне ақы төлеуді қалай алуға болатындығы туралы сұрақ қойды.
Төрағалық етуші сотқа аталған сомаларды өндіріп алу туралы талап-арызды қайтадан беру керектігін деп түсіндірді.
Арбузова Г.И.-дың берген мәлімдемесі дұрыс па?
№7
Аймақтық сот заводтың ерлі-зайыптылар Субботиндерге қатысты кәмелетке толмаған балаларымен өздеріне тиесілі жеке меншіктегі 3 бөлмелі үйінен шығару туралы талап-арызды қанағаттандырды. Сот үй орналасқан жер учаскесінің заводтың өндірістік ғимараттарын салу үшін берілгендігіне сілтеме жасады.
Сот шешімі заңды күшіне енгеннен соң, Субботиндер сол сотқа шешімнің орындалуын кейінге қалдыру туралы арызбен сотқа жүгінді.
Судья тараптарды сотқа шақырмай, ұйғарым шығарды. Ұйғарымында Субботиндерге жауапкердің қызының орта мектепте 9 сынып бітіруіне байланысты, егер басқа жаңа мектепке көшетін болса қызының үлгеріміне әсер етуіне байланысты шешімді орындауды 1,5 жылға кейінге қалдыру туралы көрсетті.
Завод директоры жеке шағымында бекітілген жоспар бойынша 9 айдан соң бұл учаскеде цехтің салынып, алғашқы өнім беру керектігін айтты.
Кассациялық жолмен ұйғарымның күшін жоюдың негіздері бар ма? Бар болса, сол негіздерді атап, көрсетіңіз.
№8
Баранова Н.П. Шустова С.А.-дан оған жіберілген құжаттарды қайтару туралы, соның ішінде- қайтыс болған күйеуінің жарияланбаған 400 өлең кітапшасын қайтару туралы талап-арызбен сотқа жүгінді. Сот Шустов С.А.-ны талапкерге жарияланбаған өлең кітапшасын қайтаруды міндеттей отырып, шешім шығарды. Шустов С.А. кітапшаның болмауына сілтеме жасап, сот шешімін орындамады. Сондықтан, бірнеше рет оған айыппұл салынды.
Істі қарастырған сот ұйғарымыменен Баранова Н.П. пайдасына шешімді оындау тәртібін өзгерте отырып, Шустов С.А.-дан 100000 тг өндіріп алды.
Жеке шағымында Баранова Н.П. облыстық соттан аймақтық сот ұйғарымының күшін жоюды талап етті. Жауапкердің құжаттарды қайтаруын талап етіп және оның жауапкерден 100000 тг өндіріп алу туралы арызбен жүгінбегендігін айтты. Ал соттың сот шешімінің орындау тәртібін өзгерту құқығы жоқ.
Сот ұйғарымының күшін жою үшін негіздер бар ма?
№9
Сот Цыганков К.П.-ның О. Балашовқа қатысты 48000 теңге өндіріп алу талабын қанағаттандырды. Сот шешімі заңды күшіне енгеннен кейін, жауапкер өзінің материалдық жағдайының ауырлығына байланысты, сотқа шешімнің орындалуын 4 жыл мерзімге кейінге қалдыру туралы арызбен жүгінді. Сот мынаны көрсете отырып, ұйғарым шығарды: «Жауапкердің пайдасына, одан ай сайын 1000 теңге өндіріп ала отырып, О. Балашовтан төлемді 4 жылға бөліп төлеуді қарастырды ».
Сот дұрыс әрекет етті ме?
Тема 12. Сырттай өндіріс және шешім
№1
Семенова В.Н Карамышев Н.Г.-ға қатысты пәтерді сатып алу-сату шартын бұзу туралы талап-арызбен сотқа жүгінді. Сот отырысы 2016 ж. 27 қарашасына тағайындалды. 2016ж. 26 қарашасында Карамышевтен сотқа арыз түсті. Арызында сотқа келмейтіндігін, талап-арызбен келіспейтіндігін көрсетті. Сот отырыснда талапкер сырттай шешім шығару туралы өтінішті беріп, өз талаптарын растайтын дәлелдемелер ұсынды.
Сот не істеу керек?
№2
Беляева Г.А. Дягилев Л.С.-қа қатысты мәжбүрлі алмасу туралы талап-арыз берді. Дягилев Л.С. сотқа келмеді, бірақ ол хабарланған болатын. Сот істің қаралуын 2016ж. 5 ақпанына кейінге қалдырды. Жауапкер ауруханада болғандықтан, сотқа тағы келмеді. Талапкер жауапкердің сотқа қайта келмеуіне байланысты сырттай шешім шығару туралы өтініш білдірді, бірақ талапқа қарсы емес және ешқандай дәлелдемелер ұсынбады. Талапкер, керісінше, талап-арызда көрсетілген фактілерді растайтын дәлелдемелер ұсынды.
Сот мұндай өтінішті қанағаттандыра алады ма?
№3
Потапов Н.П. Киселев В.С.-ға қарсы жол-көлік оқиғасынан келтірілген залалды өтеу туралы талап-арыз берді. 2016ж. 16 қаңтарында істің тыңдалуы тағайындалған кезде жауапкер сотқа келмеді. Бірақ ол хабарланған болатын. Іс 2016ж. 30 қаңтарына кейінге қалдырылды. Алайда, жауапкер қайта келмеді, және шақыру қағазын қабылдаудан бас тартты. Талапкер істің сырттай қаралуына және сырттай шешім шығарылуына өтініш берді. Сот өтінішті қанағаттандырды. Істі қарау барысында талапкер залалды өтеу сомасын өзгертті.
Сот не істеу керек?
№4
Өзіне қарсы сырттай шешім шығарылған жауапкер сотқа сырттай шешімнің күшін жою туралы арызбен жүгінді. Ол өзінің болмаған кездегі сот шешімінің шығару мүмкіндігінің білмегендігін мәлімдеді, егер де бұл ереже туралы білгенде, сот отырысына міндетті түрде келетіндігін айтты.
Сырттай шешімнің күшін жою туралы арыз қанағаттандыруға жатады ма?
№5
Малинин А.Г. талабына қатысты борышты өндіріп алу туралы өзіне қарсы сырттай шешім шығарылған Паршин Н.С. шешімнің көшірмесін 5 күннен кейін алған соң бірінші инстанциядағы сотқа сырттай шешімнің күшін жою туралы арызбен жүгінді. Сонымен қатар, бір мезгілде бұл шешімге жоғары тұрған сотқа аппеляциялық шағым берген.
Жағдайға анализ беріңіз.
Тема 13. Бұйрықтық өндіріс
Есеп 1
Басқарушы ұйым "Ремстройсервис" П.И. Павленкодан коммуналды төлемдер бойынша қарызды өндіріп алу туралы талабы бойынша сот бұйрығын шығару туралы арызбен сотқа жүгінді. Судья мұндай талаппен нотариусқа атқару жазбасын алу үшін жүгіну керектігін түсіндіре отырып, арызды қабылдаған жоқ.
Басқару ұйымы судьядан сот бұйырығын шығару туралы арызды қабылдаудан бас тарту туралы ұйғарым шығаруды талап етті. Судья бұл талапты орындаудан бас тартты. Себебі сот бұйрығын беру туралы арыз тек қана іс мәні бойынша қаралған кезде шығарылады, ал «Ремстройсервис» арызы мәні бойынша қаралған жоқ.
Кейін «Ремстройсервис» өкілі арыз беруші судьныңсот бұйрығын беру туралы арызды қабылдаудан бас тартуына шағым бергісі келетінін нақтылады. Алайда судья арыз беруші нақ сол талап бойынша талап қою арызын бере алатынын түсіндіре отырып, шағым берудің қажеттілігі жоқ екенін айтты.
Судьяның іс-әрекеті дұрыс па? Мәселеге талдау жасаңыз.
Есеп 2
И.С. Коваленко азамат П.П. Сидоровпен жасалған заем шарты бойынша 100 000 тенгені өндіріп алу бойынша сот бұйрығын беру туралы талаппен сотқа арыз береді. И.С. Коваленко ұсынған құжат бойынша төлем мерзімі әлі келмегендіктен, судья сот бұйрығын шығарудан бас тартты. И.С. Коваленко арызды берген кезде төлеген мемлекеттік баж сомасын қайтаруын талап етті. Судья өндіріп алушының төлеген баж сомасы арызды беру кезінде тиісті мемлекеттік баж есебіне төленетінін түсіндірді.
И.С. Коваленко жақын арада ондай арызды бермейтінін айтып, бұл негізде мемлекеттік баж сомасын қайтаруын талап етуді жалғастырды.
Судья қандай әрекет жасауы тиіс? Бұйрық бойынша іс жүргізу істерінде мемлекеттік баж сомасын қайтару мүмкін бе?
Есеп 3
Судьяға И.А. Потаповтың есептелген бірақ төленбеген еңбекақысын өндіріп алу талабы бойынша сот бұйрығын шығару туралы талап арыз түсті. Судья мәлімделген талапты растайтын құжатты ұсынбағандықтан И.А. Потаповтың сот бұйрығын шығару туралы арызын қабылдаудан бас тартты.
Судьяның іс-әрекеті дұрыс па? Потапов мұндай жағдайда енді не істеу қажет?
Есеп 4
Алматы қаласының Алмалы ауданының судьясы 2016 ж. 17 қаңтарында Пономарева И.Н.-нің әке болуын даулайтын Пономарев П.И.-дан 2013 ж. туған баласы Пономарев К.-ні асырау үшін белгілі бір ақша сомасындағы алименттерді өндіру туралы талап арызын қарап, сот бұйрығын шығарды.
Сот бұйрығының көшірмесін алған соң 20 күннен кейін борышқор оны орындау туралы өз қарсылығын білдірді.
Осы жағдайға пікір білдіріңіз.
Есеп 5
Сотқа қазіргі тұрғылықты жері белгісіз болып табылатын борышқордан жалға беру ақысын өндіру туралы сот бұйрығын шығару туралы талап келді.
Судья осы талап арызды қабылдаудан бас тартты, ұйғарымында борышқорға сот бұйрығының көшірмесін жіберуге мүмкіншілігі мен оны орындау жөнінде борышқордын позициясын анықтау мүмкіншілігі себебінен іс талап қою тәртібінде қаралу керектігін көрсетті.
Несие беруші осы ұйғарымға шағымданды. Жоғарғы тұрған сот осы ұйғарымды заңға сәйкес емес деп оның күшін жойды.
Осы жағдайды қалай шешуге болатын еді?
Тема 14. Жария құқықтық қатынастардан шығатын істер бойынша өндіріс
Есеп 1
Азамат Тункаев Д.Р. ауылда сатып алу-сату шарты бойынша үйді алды, алайда ҚР Әділет Департаментінің Сасов бөлімінің Алматы облысы бойынша мемлекеттік тіркеу, кадастр мен картография бөлімінде оған жылжымайтын мүлікке мен мәмілеге деген құқықтарын мемлекеттік тіркеуден бас тартыпты, өйткені «мәлімделген құқықтары мен бұрын тіркелген құқықтары арасында қайшылықтар бар».
Тункаев Д.Р. тұрғылықты жері бойынша Алматы қ. Алмалы аудандық сотына тіркеуден бас тартуына қарсылығын мәлімдеген талап арызымен жүгінді. Судья талап арызды қабылдаудан бас тартты, ұйғарымында істің Алматы облысының Қарасай аудандық сотына, ҚР Әділет Департаментінің бөлімшесінің мекендайы бойынша жататындағын көрсетті.
Судьяның іс-әрекеті заңды ма?
Есеп 2
Депутат болуға үміткер Кедров В.И. сотқа Алматы облысының Қарасай ауданының Асар жиналысының депутаттарды сайлау бойынша №1 үшмандатты сайлау округінің округтік сайлау комиссиясының Кабанов З.И.-ді депутат болуға үміткер ретінде тіркеу туралы ұйғарымының күшін жою мен оны заңсыз деп тану туралы талап арызымен жүгінді.
Өз талабының негіздемесі ретінде Кедров Кабанов үміткерді шығаруды қолдауға сайлаушылардың қол қоятын парақтардың дұрыс емес рәсімдеуді келтірді.
Кедров осы талабымен сотқа жүгінуге құқылы еді ма? Жоғарғы тұрған сайлау комиссиясына алдын ала жүгіну арызды сотқа берудің міндеті шарты болып табылады ма? Осы жағдайда сотқа жүгіну мерзімін анықтаңыз және осы арыз бойынша істің соттылығын анықтаңыз.
Есеп 3
Аймақты азық-түлікпен қамтамасыз ету мақсатымен атқарушы билік органы (ҚР субъектісі) аймақтан ауылшаруашылық өнімдерін шығаруға тыйым салу туралы шешім қабылдады.
Зейнеткер Акимов В.В. тұрғылықты жері бойынша аудандық сотқа оның құқықтарын бұзатын, оның ішінде үй жанындағы телімінде онымен өсірілген ауылшаруашылық өнімдерін көрші облысының нарығында сату құқығын, аталған шешімін даулайтын арызымен жүгінді.
Сулья арызды қайтарды, ұйғарымында іс аудандық емес, облыстық сотқа жататындығын көрсетті.
Азамат Акимов В.В. ойланып, осы талап арызбен облыстық төрелік сотына жүгінді.
Акимов және аудандық соттың іс-әрекеттері заңды ма?
Есеп 4
Азамат Телегин В.А. Алматы облысының Талдықорған қалалық сотына арызбен жүгінді, онда ол ҚР ІІМ Алматы облысы бойынша миграция мәселелері жөнінде Басқармасының аумақтық органының басшысының орынбасарының Телегин әйеліне (ГФР азаматшасы) ҚР-ға келуге шақыру қағазын беруден бас тарту туралы шешемін даулады.
Сот отырысында төраға талап қоюшыдан оның құқықтарының бұзылуын білген кезден бастап үш айлық мерзімін өткізген себебін сұрады.
Телегин аталған мерзім тек тараптар өтініші бойынша қолдану керектігі, ал оның өзі да, ҚР ІІМ миграция мәселелері жөнінде Басқарманың өзі де мерзімнің өткені туралы өтініш бермегенін хабарлады. Сол себептен ол осы мәселені талқылаудан бас тартты.
Сот Телегин В.А.-ның талабын қанагаттандырудан бас тартты, өйткені ол сотқа жүгіну мерзімін өткізген.
Сот жасағаны дұрыс па?
Есеп 5
Селиванова З.Р. сотқа Алматы қ. ОАО префектурасы, Алматы қ. Бойынша Оңтүстік әкімшілік округі бойынша тұрғын үй мен тұрғын инспекциясының Басқармасына деген талап арызбенен жүгінді. Онда ол:
Алматы қ. ОАО префектурасының ғимараттың белгіленген тәртіпке сәйкестігін бағалауды өткізбеуіне қатысты әрекетсіздігі заңсыз деп тану;
Тұрғын үй – пәтерді тұрақты тұру үшін жарамсыз деп тану;
Селиванова З.Р.-ды әлеуметтік жалдау шарты бойынша берілетін тұрғын үйлерге мұқтаж деп тану;
ОАО Алматы қ. УЖ мен ЖИ-ді әлеуметтік жалдау шарты бойынша тұрғын үйді беруге міндеттеу.
Алматы қ, Алмалы аудандық сотының 2016 ж. 23 наурызынан ұйғарымы бойынша талап арыз қарауы тоқтатылды, талап қоюшыға 2016 ж. 21 сәуіріне дейін талап арызында кемшіліктерін жою үшін уақыт берілді.
Арыз қарауды тоқтатып, сот ол ҚР АПК 148, 149 баптарына сәйкес емес, ондағы мәлімделген талаптар түрлі тәртіп пен бөлек өндірістерде - жария құқықтық қатынастардан туындаған істер бойынша өндіріс тәртібінде мен талап арыз өндірісі тәртібінде қаралу керек екенін шешті, сол себепті әр түрлі негіздер, пәні мен іске қатысушы тұлғалардың субъектілік құрамы бар. Осыдан шығып, талап қоюшы ол таңдаған құқық қорғау әдісін жасап, сотқа беретін талап арызда көрсету керек.
Селиванова З.Р. мен сот іс-әрекеттерін заң тұрғысынан бағалаңыз.
№6
Қандай тәртіпте қарастырылатындығын анықтаңыз:
- Оның пайдасына шешімді шығаруға ешқандай шара қолданбайтын сот орындаушысының әрекетсіздігіне шағымданатын азамат Фролова О.И.-діңөтініші;
- Ph.d докторы дипломын беруден бас тарту туралы Жоғары аттестаттау комиссиясының шешімін даулайтын, докторы ғылыми дәрежесін алу үшін диссертациясын қорғаған докторант Жунисов Ж.С-тың өтініші;
-  “Халықты жұмыспен қамту туралы ” Қазақстан Республикасының 2016 жылғы 6 сәуірдегі № 482-V Заңының конституциялылығын тексеру туралы азамат Жирков Е.В.-ның өтініші;
- Алматы қаласы Алмалы ауданы бойынша салық басқармасыныңәрекеттерін заңсыз деп тану туралы «Рахат» акционерлік қоғамының өтініші;
- Алматы облысы бойынша жалпы сомасы 541 327 теңге мөлшерінде Қоғамға несиеден бас тарту туралы, 2011-2016 жылдар аралығындағы жер салығын асыра төлеу туралы, сондай-ақ осы соманы болашақ төлемдер есебінен өтеу туралы Инспекторлықты міндеттеу туралы өтініш;
- Судьяның сот залындағы тәртіпсіздік үшін айыппұл салу туралы ұйғарымының күшін жоюды сұрайтын азамат И.Белкинніңөтініші ;
- Ағасы мен қарындасынын,яғни ата-аналарының пәтерінің басқа да мұрагерлерінің қарсылық білдіруін негізге ала отырып, ҚР Ішкі істер министрлігінің Көші-қон басқармасы қайтыс болған ата-анасын тұрғылықтыжерібойыншатіркеуденбастартқанынмәлімдейтінБурсыО.Н. өтініші;
- Тәртіптік құқық бұзушылықүшін аудандық сот судьясының өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату туралы Алматы облысы судьяларының біліктілік алқасының шешіміне бұрынғы судья Н.Н.Суриковтың шағымы;
- Қоғамдық көліктегі билетсіз жол жүру үшін контролердің айыппұл салғанын даулау туралы азамат Рыкова Д.С. өтініші;
-Жүйелі үлгерімінің төмен болуы мен емтихан тапсыру бойынша қарыздарын өтемеу себебінен студенттерді оқудан шығарып жіберу туралы бұйрығын жою туралы бұрынғы студент А.В. Рыбкиннің өтініші;
- Қазақстан Республикасы Президентініңәскери қызметтен босатылуы туралы жарлығына наразылық білдіру туралы генерал П.Р. Бушуевтің өтініші;
- Алматы облысыныңҚарасай ауданындағы Қазақстан Республикасының БЖЗҚ-ныңзейнетақыны тағайындаудан бас тарту туралы шешімін заңсыз деп тану туралы азамат Б.М Губатовтың өтініші;
-“Халықты және Алматы қаласының басқа да қалдықтардыөндірушілер үшін қатты тұрмыстық қалдықтарды кәдеге жарату (утилизациялау) және жою бойынша тарифтерді бекіту” туралы Алматы қаласы Мәслихатының шешімін жарамсыз және орындалуға жатпайтын деп тану туралы жеке кәсіпкер А.С. Холодковтың өтініші.
№7
Голубев И.И. Алматы қаласы бойынша Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі департаментінің «Ерен еңбегіүшін» атағының берілуінен бас тартуын заңсыз деп тану және осы атақтың оған берілуі туралы талап арызбен сотқа жүгінді.Департамент орналасқан Алматы қаласының Алмалы аудандық соты 12 желтоқсан 1995 жылғы «Қазақстан Республикасының мемлекеттік марапаттар туралы» Қазақстан Республикасы №2676 Заңының 21-бабына сәйкес, марапаттарды беру департаментке емес, әлеуметтік қорғаудың аудандық әкімшілігіне жүктелетінін негізге ала отырып, осы сот қарауына жатпайтындықтан, талап арызды қайтару туралы ұйғарым шығарды. Ұйғарымға сәйкес, Голубев әлеуметтік төлемдер алатын, тіркелген, тұрып жатқан және Бостандық ауданының жұмыспен қамту және әлеуметтік бағдарламалар бөлімінде орналасқан Алматы қаласының Бостандық аудандық сотына жүгіну керек.
Голубев И.И соттылықты дұрыс анықтағанын көрсете отырып, осы анықтамаға жеке шағым түсірді.
Сонымен қатар, Голубев И.И. шағымға Бостандық аудандық сотының Голубевтің Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі департаментінің «Ерен еңбегіүшін» атағының берілуінен бас тартуын заңсыз деп тану туралы талап арызын,осы сот қарауына жатпайтындықтан, департаменттің орналасқан жері бойынша Алматы қаласы Алмалы аудындық сотына көрсетілген талаптар бойынша жүгіну құқығын түсіндіре отырып, қайтару туралы ұйғарымын қоса берген.
Қолданыстағы заңнама тұрғысынан И.И Голубевтің және аудандық соттардың әрекетін бағалаңыз.
№8
Д.Д Агафоновқа қатысты алты жыл мерзімге әкімшілік қадағалау және 22 сағаттан кейін тұрғылықты немесе болу орны болып табылатын тұрғын үй-жайлардан тыс жерлерде болуғатыйымсалутүріндегіәкімшілікшектеу, тұрғылықты жері бойынша Шымкенттің аумағынан кетуге тыйым салу, айына төрт рет тұрғылықты жердегі немесе болу орны бойынша ішкі істер органына тіркеуге міндетті түрде келуді анықтауды сұрайтын «Оңтүстік Қазақстан облысындағы жазасын орындау жөніндегі мемлекеттік қызмет басқармасының №6 түзету колониясы - Шымкент қаласы» мемлекеттік мекемесі сотталушы Д.А. Агафоновтың түзету мекемесінен босатылуына байланысты әкімшілік қадағалауды белгілеу туралы арызбен сотқа жүгінді.
Колониялар осындай өтінішпен сотқа жүгінуге құқылы ма? Қандай жағдайларда өтініш қанағаттандырылады? Осы өтініш бойынша істің соттылығын (юрисдикциясын) анықтаңыз.
№9
Бұқаралық ақпарат құралдарының хабарлауынша, Қазақстан футбол одағының Тәртіптік Комитеті (ҚФО ТК) «Спартак» (Алматы) Алматы футбол клубының (АФК) футболшысы Сантос Моцартты (Бразилия азаматы) Қазақстан Кубогына арналған «ЦСКА» футбол клубы командасымен өткен матч кезінде спорттық емес тәртібі үшін (бәсекелес командасының ойыншыларынының денсаулығына зиян келтірмейтін ойын) 30 000 теңгеге айыппұл төлеуге және оны екі кездесуге (ойынға) дисквалификациялауға шешім қабылдады.
Бұдан басқа, ҚФО ТКшешімі бойынша АФК «Спартак» жалпы ойыншыларының ұнамсыз мінез-құлқы үшін 50 000 теңге айыппұл салынды (марапаттау рәсімін күтпей ойын алаңын тастап кеткен).
Сол іс-әрекеттер үшін АФК «Спартак» өз ойыншыларының айлық жалақысын 20% -ға төмендету арқылы жазалады.
Сонымен қатар, ҚФО ТК шешімі бойынша АФК «ЦСКА» және АФК «Спартак» алаңға әртүрлі заттарды лақтырған жанкүйерлердің ұнамсыз мінез-құлқы үшін олардың әрқайсысына 10 000 теңге көлеміндеайыппұл салынды.
Сіздің ойыңызша, айтылған айыппұлдарды даулау мүмкін бе және егер мүмкін болса, қандай тәртіпте?
№15 Тақырып. Ерекше іс жүргізу
№1
Тарпаева К.С. оның И.Б. Портновтың асырауындаболуфактісін анықтау туралы өтінішпен сотқа жүгінді. Өтінішінде ол он жылдан астам уақыт И.Б. Портновпен фактілі түрде неке қатынасында болғанын, жеке табысының болмағанын және алып жатқан зейнетақы мөлшері ең төменгі күнкөріс деңгейін қамтамасыз етпейтінін айтқан. Судья К.С.Тарпаеваның арызын қараусыз қалдырды.
Істің соттылығын (юрисдикциясын) анықтаңыз. Істі қараусыз қалдыру үшін негіздер болды ма? Өтінішті қабылдағаннан кейін ол қанағаттандыруға жатады ма?
№2
1940 жылғы Копейкин А.И. Алматы облысының Қаскелең аудандық сотына 2011 жылы қайтыс болған 1968 жылғыМ.АРазинамен әкесі мен қызы ретінде туыстық қарым-қатынасты орнату фактісін анықтау туралы өтініш берді. Өтініште ол шын мәнінде Разинаның әкесі екендігін мәлімдеді, алайда туу туралы куәлікте М.А. Разинаның әкесі ретінде көрсетілмеген, өйткені М. Разина туылған кезде,ол оның анасына - Е.П. Разинаға үйленбеген еді. Туу туралы куәлікте М.А. Разинаның әкесі ретінде Разин А.И. көрсетілген.Егер бала анасы некеге тұрмаған кезде туылғанда, әкелікті тану туралы ата-анасының бірлескен мәлімдемесі болмаса және сот шешімі болмаса, онда баланың әкесі туралы жазба туу туралы жазбалар кітабында анасының аты-жөнімен жасалады; баланың аты-жөні анасының нұсқауы бойынша жазылады деп көрсетілген Кеңес Социалистік Республикалар Одағының және Неке және отбасы туралы одақтар туралы заңнамасының 17-бабында белгіленген нормасына сәйкес 1968 жылы әкесі туралы жазба анасы Разина М.А. сөзінен жазылған. Разина Е.П. баланың әкесі ретінде Разин Алексей Игоревич көрсеткен.А.И. Копейкинға туыстық қатынастарын растайтын құжат, оның қызы Разина М.А. қайтыс болғаннан кейін қалған пәтерге мұрагерлік құқықтарды нотариуста анықтау үшін қажет. Туыстық қатынастарды растайтын құжатты алудың басқа мүмкіндіктері жоқ, өйткені Азаматтық хал актілерін тіркеудің аудандық бөлімшесіне хат арқылы жүгінген А.И. Копейкинге туыстық қатынастар фактісін куәландырудан бас тартты, себебі М.А. Разинаның әкесі ретінде Разин А.И. көрсетілген және әкелікті анықтау туралы сот шешімі жоқ. Істің бағыныстылық еместігін негізге ала отырып, аудандық сот А.И. Копейкиннің өтінішін қабылдаудан бас тарту туралы ұйғарым шығарған. Сонымен қатар, сот ұйғарымда Копейкин А.И. өз өтінішінде нұсқап отырған жағдайлар туыстық қатынастарды орнату фактісіне емес, әкелікті анықтау фактісіне байланысты, ал мұндай факт Қазақстан Республикасының Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы кодексінің 8 тарауына сәйкес 18 жасқа толған азаматтардың келісімінсіз анықтау мүмкін еместігін атап кеткен. Копейкин А.И. Алматы облыстық сотына аталған ұйғарымға шағым түсірді.
Өтініште аталған факт анықталуға жатады ма? Өтінішті қабылдаудан бас тартуға негіздер болды ма? Осы істі қалай шешу керек?
№ 3
Италияндық шетел азаматшасы М. 2007 жылы дүниеге келген Талдықорған қаласының жетімдер үйіндегі тәрбиедегі Қазақстан Республикасының азаматы С.- ны асырап алу туралы Алматы облыстық сотына жүгінді. Соттың шешімі бойынша 2011 жылдың 1 ақпанынан бастап азаматша М-ның өтініші қанағаттандырылды. Сот талқылауында анықталғандай асырап алу процессіне ешқандай кедергі жоқ. Сот үкімін дереу атқаруға жіберілді, себебі балаға шұғыл қымбат тұратын ота қажет болды, талапкер өзінің тұрғылықты жері бойынша ота жасауға келісілген болды. Іске қатысқан Прокурор ҚР-ныҢ Жоғарғы Сотының Азаматтық істер бойынша Сот алқасына шешімді жою туралы аппелияциялық ұсыныс жасады.Ұсынымда көрсеткен прокурор шығарылған шешім материалдық нормалардың және іс жүргізу құқығын бұза отырып, шетел азаматшасы М. Осындай талап бойынша Алматы облыстық сотына жүгінген және 15 мамыр 2010 ж. шешімімен бала асырап алуға рұқсат беруден бас тартылған, кәмелетке толмаған С-ны асырап алуға келесідей жағдайларға байланысты бас тартылған: асырап алудан кейін бақылауды атқару және есептерді құру тек бала асырып алығаннан кейін 3 жыл ішінде , барлық асырап алушымен бірге болған уақытта емес.
Қазақстан Республикасының азаматы болып табылатын тұлғаны шетел азаматы немесе азаматтығы жоқ азаматтың асырап алу тәртібі қандай? Аппеляциялық сот инстанциясы қанадй қызметтерді атқаруы тиіс?
№ 4
Лиходеева Н.Б. Алматы қ-ның Алмалы аудандық сотына өзің жолдасы Лиходеев С.Б.-ны қайтыс болды деп тану туралы өтінішімен жүгінді.
Өтініште ол , күйеуі 2014 ж. 15 сәуірде өз көлігімен туыстарына жолға шығып ал келесі күні радио арқылы хабарланды тас жол учаскесінде ірі автомобиль авариясы орын алған, дәл сол жолмен күйеуі жүруі тиіс еді. Ол күйеуі кеткеннен бастап ол туралы ешқандай мәліметтермен хабардар емес. Сол сәттен 6 ай өткеннен бастап олардың ортақ танысы өзінің Атырау қ-дағы еңбек демалысында оның күйеуін көрген сияқты болғанын, бірақ ол онымен сөйлеспеген себебә ол оны байқап қалып , тез тығылып үлгерді, сол себептен ол толыққанды көргенінде толыққанды сенімлі емес. Жолдасын қайтыс болды деп хабарлау оған мұраны ресімдеу үшін қажет.
Соттың тиісті әрекеттері қандай ?
№ 5
психоневрологиялық диспансер өкілі Сидорчука Г. П-ның әрекет қабілеттілігін шектеу туралсот қа жүгінді, оның кәмелетке толмаған баласының мүддесі үшін.Өтініште Сидорчук Г. П., көптеген жылдар бойы есірткі құралдарын қолданатындығы , өзінің қаражатын есірткіге жұмсайтындығын, психоневрологиялық диспансерде есепте тұрғандығын, қалыпты түрде диспансерда емдеуден өтіп, алайда қайтадан есірткі қабылдауды бастайды деп мәлімдеді.
Сот отырысында Сидорчук-тың әйелі Козлова С. Д. , күйеуі өз отбасын ауыр материалдық жағдайға қалдырмайды , өйткені ол өзі жоғары жалақы алатындығын, ал күйеуі өз ақшасын ғана жұмсайтындығын айтты.Козлова С. Д. оның күйеуінің әрекет қабілеттілігін шектеу туралы талап арызынан бас тартты сол себептен сот бұл іс бойынша өндірісті тоқтатты.
Соттың іс әрекеті дұрыс па ?
№ 6
Прокурор Соева М.М-ді әрекет қабілеттілігін шектеу туралы сот қа жүгінді, себебі ол психикасының бұзылуынан зардап шегеді. Соева М.М-нан сотқа келе алмауы туралы өтініш келіп түсті, ол арнайы типтегі ауруханада ем қабылдап жатқандығын мәлімдеді. Сот прокурордың өтінішін қанатғаттандырды. Бұл шешімге Негіз болып Алматы облыстық Қарасай ауланының сотының шешіміне сәйкес Соев м. М. қылмыстық жауапкершіліктен босатылған және мәжбүрлі түрде емделуге жіберілген.
Сот ісіне қатысуға тиісті тұлғалардың құрамы қандай?Осы іс бойынша дәлелдемелердің ерекшеліктері қандай?Істі қарау және шешім шығару барысында қандай қателіктер жіберілді?
№ 7
Алматы облыстық қ психиатриялық аурухананың өкілі Понырева И.А.-ны мәжбүрлі түрде психиатриялық стационарға жатқызу туралы сотқа өтінішпен жүгінді. Өтініште Понырев И. А. өзінің психикалық жай-күйі өзіне және оны қоршаған ортаға тікелей қауіп қтер төндіреді. Өтінішпен қоса психиатриялық аурухананың бас дәрігерінің Понырева И.А.-ның стационарда емделу қажеттілігі анықтамасы ұсынылды. Судья бұл өтінішті сот отырысында психиатриялық стационар өкілінің қатысуымен қарастырды.
Осы санаттағы істерге байланысты мерзімдер қандай? Сот ісіне қатысуға тиісті тұлғалардың құрамы қандай? Істі қарау және шешім шығару барысында қандай қателіктер жіберілді?
№ 8
Қарасай Әкімшілігінің мүлікті басқару комитеті муниципалды ауданы Алматы облысының Қарасай ауданының сотына жүгінді Қаскелен қаласындағы 2 бөлмелі пәтерді муниципалды мүлікті шаруашылықсыз жылжымайтын мүлікті тану құқығы бойынша өтініш тастады. Өтініш негізінде мүлікті басқару коммитеті пәтер иесіз мүлік,пәтер иесі 2010 ж. қайтыс болып осы к.нге дейін мұраға ешкімге берілмеген, мұрагерлердің саны мен мекен жайы белгісіз екендігін атап өткен. 2012 жылы пәтер орнатылған тәртәппен иесіз деген есепке алынған, , бір жылдың ішінде бірде- бір мұрагерлер, не салық органына немесе нотариусқа, сондай-ақ мүлкті басқару комитетіне пәтер жөнінде өтінішпен жолықпаған. Соттың арызды қараусыз қалдырды.
Соттың іс-әрекеті дұрыс па ?
№ 9
ЖШС "Экспо-финанс" Алматы қ-ның Алмалы аудандық сотына АА № 2341 сериялы шығындалған жай вексельді тану туралы өтінішімен жүгінді 14 мамыр 2008 ж., сомасы 1 000 000 тг. төлем мерзімімен АҚ РБК банкі берген көрсетуі бойынша, жарамсыз деп тану және ол жөніндегі құқықтарды қалпына келтіру бойынша өтінішімен жүгінді. Белгіленген мерзімде жарияланған шығындалған жай вексель туралы сотқа ешкім келген жоқ, вексельге деген құқықтарын ешкім жарияламады. Сотпен орнатылған бойынша шын мәнінде вексельұстаушы вексель берілген және сот талқылауы сәтінде төленген жоқ, сол себептен, қоғамның өтініші толық көлемде қанағаттандырылды. АҚ " РБК банк Алматы қалалық сотына апелляциялық шағымымен жүгінді, шағымда аудандық соттың шешімі жойылсын деп сұрады, шығарылған шешім материалдық нормалардың және іс жүргізу құқығын бұза отырып, сондай-ақ газет хабарландыруында вексельдің қате реквизиттары ұсынылған , "2341" нөмірі орнына "2431" нөмірі көрсетілген сонымен қатар вексельдің берілген мерзімінде қате кеткен «14 мамыр 2008 ж.» орнына — «24 мамыр 2008 ж.». Тағыда Банк ЖШС "Экспо-финанс"-тың өтініші аудандық емес төрелік сотта қаралуы тиіс. Қалалық сот бірінші сатыдағы соттың шешімін өзгеріссіз, апелляциялық шағымды қанағаттандырусыз қалдырды.
Іс қалай шешілуге тиіс ? Қабылданған сот шешімін жоюға негіз бар ма ?
№ 10
Митрофанова А. Р. Туу туралы куәлігін жоғалтты кейіннен азаматтық хал актілерін жазу органымен қалпын келтірілді. Туу туралы куәлікті қалпына келтіру кезінде Митрофанова А. Р-ның туған күні қате көрсетіліп 16 маусым 1965 ж.орынына 15 маусым 1965 ж. көрсетілген. Митрофанова А.Р түзеу туралы өтінішімен АХАТ бөліміне жүгінді , алайда өтінішті қабылдаудан бас тартылды. Митрофанова А. Р.сотқа АХАТ бөлімін туған күніне қатысты қателікті мәжбүрлі түрде жөндеу туралы өтінішімен жүгінді.
Соттың іс-әрекеті қандай?
№ 12
Сутягин П.П жоғалған сот ісін жүргізуді қалпына келтіру туралы өтінішімен сотқа жүгінді. Өтініште ол Воронин С.Т. –ға байланысты қарызды талап ету талап арызына деген сот ісін қалпына келтіруді,сот талқылауы оның пайдасына шешіліп, алайда дәлелді шешімді шығару 5 күннге шегерілді, бұл уақыт аралығында сот кеңсесінде өрт болып, ғимараттың бір бөлігі жанып кетіп, салдары ретінде оның ісі жоғалып кетті. Жауапкердің ұзақ уақытқа экпедицияға кетуіне байланысты, ал қайта шағымдану ұзақ уақытқа созылуына байланысты, ол өзінің сот ісін қалпына келтіру оның қарызын қайтаруға тезңрек көмектесетінін мәлімдеді.
Істің соттылығы қандай? Сотпен қандай іс-әрекеттер атқарылуы қажет? Жоғалтылыған сот ісін қалпына келтірудің мазмұны қандай? Жоғалған сот ісін қалпына келтірумен байланысты сот қаулылары қалай шағымдалады?

Есеп 5
Аудандық соттың шешімімен Петров С.В.-ға аудандық әкімдігінің заңсыз құқықтық актіні даулау жөніндегі талап арызды қабылдаудан бас тартты.
ҚР сотының азаматтық істері бойынша соттық коллегиясы Петров С.В.-ның апелляциялық шағымын қанағаттандырмай қалдырды.
Быстров С.К., іске қатыспаған, ҚР Жоғарғы Сотына сот шешіміне мен апелляциялық ұйғарымына кассациялық шағымды жіберді, онда ол осы сот актілері оның құқықтарын бұзады деп жазды.
Быстров С.К. осы ұйғарымдарды кассациялық тәртіпте шағымдана алады ма? Ия болса, заң бойынша шағым қайда берілуі тиіс?
Есеп 6
Апелляциялық инстанциямен өзгертілмей қалдырылған, аудандық соттың шешімі бойынша, Васильев К.П. мен Васильева А.Н. арасында мүлікті бөлді.
Жауапкердің әкесі Тимофеев Ф.А. кассациялық сотқа кассациялық шағыммен жүгінді, онда ол сот коллегиясы мен сот шешімін жоюды сұрады, себебі олар оның қызы Васильева А.Н. мен онымен тұруға қалдырылған баласының құқықтарын бұзады, өйткені кызының бөлігіне бағасы төменірек мүлік қалған, ал оның күйеуінде керісінше.
Тимофеев Ф.А. кассациялық тәртіпте осы қаулалырға шағымдана алады ма? Осы шағым бойынша кассациялық сот қандай шешім шығару керек?
Есеп 7
Апелляциялық инстанциямен өзгертілмей қалдырылған, аудандық соттың шешімі бойынша Афанасьев С.В. мен Афанасьева У.П: арасындағы неке бұзылды, олардың баласы әкесімен қалдырылған. Афанасьева У.П. кассациялық шағым берген, онда ол осы іс бойынша баланың тұрғылықты жерін анықтайтын бөліктері бар сот қаулыларын жою мен баласын оған беру жөнінде жаңа шешім қабылдауға сұрады.
Ол сот қаулылары әділетсіз, сот талап қоюшының куәларының жауаптарына негізсіз сеніп алғаны және негізсіз шешім шығарғанын жазды.
Осы шағым бойынша кассациялық иснтанциясындағы сот қандай шешім қабылдауы керек?
Есеп 8
Акимов қосымша берген дәлелдемелер негізінде Акимов П.Ф.-тың апелляциялық шағымы бойынша апелляциялық инстансциясындағы сот шешімді жойды және талап қоюды қанағаттандыру жөнінде жаңа шешім шығарды. Кассациялық шағымында Баев И.С. апелляциялық ұйғарымды жоюға сұрады, апелляциялық инстанциясындағы сот Акимов П.Ф. берген қосымша дәлелдемелерді заңсыз зерттеді деп жазды.
Сот қаулысын жоюға негіздер бар ма? Сот актісінің жою жағдайында қай инстанция сотына іс жіберілу керек?
Есеп 9
Апелляциялық инстанциямен өзгертілмей қалдырылған соттың шешімі бойынша Разгуляев П.П.-дан Давыдов С.А.-ға 10 000 тг өндірілді, - заем шарты бойынша алынған соманы қайтару тәртібінде; 500 тг – заем шарты бойынша пайыздар; 420 тг – бөтен ақша құралдарын пайдалану үшін пайыздар.
Талап қоюшы сот қаулыларына кассациялық шағым берді, оның ойынша, сот жауапкерден бөтен ақша құралдарын пайдалану үшін ҚР АК 353 б. негізінде өндірілуге жататын пайыздар мөлшерін заңсыз азайтты (ол 2000 тг сұрады). Іс пен шағым судьямен кассациялық инстанция сотының отырысында қаралуға жіберілді.
Сот қандай шешім қабылдау керек?
Тема 18. Заңды күшіне енген сот қаулыларын жаңадан немесе жаңа ашылған мән-жайлар бойынша қайта қарау
Есеп 1
Серова П.Ю. сотқа ортақ мүлікті бөлу бойынша судья шешімін жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша қайта қарау арызымен жүгінді. Арыздың негізі ретінде ол Козлевич А.К.-мен некеде тұрған кезде ортақ мүлікті бөлу туралы шешімде осы мүлік құрамынан «Камри» автокөлікке оның нақты болмау себебінен қосымша қозғалтқыш шығарылды. Кейіннен осы қозғалтқыш жауапкердің гаражында табылды. Серова П.Ю. қозғалтқыштың жарты сомасы Козлевич А.К.-дан оның пайдасына өндірілу қажет деп санады. Осыған байланысты ол сотқа жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша істі қайта қарау туралы арызбенен сотқа жүгінді.
Судьяның ұйғарымымен ортақ мүлікті бөлу жөніндегі сот шешімі жаңадан ашылған мән-жайлар себебінен жойылды және осы ұйғарымымен Серова П.Ю. қозғалтқыш жартысына меншік құқығы танылды
Осы істі қарау кезінде сотпен қате жіберілді ма?
Есеп 2
2002 ж. 15 желтоқсанындағы сот шешімімен Бауэр Е.С.-ке оның 2002 ж. 3 қаңтарында туған Сергей баласына қатысты Воробьянинов И.М.-нің әке болу фактісін анықтау жөнінде талап арызын қабылдаудан бас тартылды.
2003 ж. наурызында Бауэр Е.С. 2002 ж. 15 желтоқсаны сот шешімін жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша қайта қарау туралы арызымен сотқа жүгінді. Өз арызының негізі ретінде ол сот шешім қабылдағаннан кейін Воробьянинов И.М. оның үйіне келуге, баласына киім, ойыншық сатып алуға, онымен қыдыруға, көршілерге барып Сергей – оның баласы деп және оған ұқсайды деп айтуға бастады, бірақ та, әкелікті тануға ол барғысы келмейді, өйткені ол өз әріптесіне үйленгісі келеді және ұлына да көмектесуге келетінін хабарлады.
Арызында барлық мән-жайлар Воробьянинов И.М. әріптесімен, Бауэр Е.С. досымен, көршілердің куәгерлік жауаптарымен дәләлдене алатыны жазылды.
Аудандық сот, жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша арызды қайта қарап, 2002 ж. 15 желтоқсанындағы шешімді қайта қараудан бас тартты.
Сот дұрыс жасады ма? Қандай процессуалдық тәртіпте Бауэр Е.С. өз баласының құқықтарын қорғай алады?
Есеп 3
Сот шешімімен Потапова В.С.-тің Грицацуева М.М.-ге талап қоюшының әкесмі Бендер О.И.-мен некесін жарамсыз деп тану туралы арызы қанағаттандырылды.
Арыздың негізі ретінде некені тіркеу туралы өтініші некені тіркеуден кейін бір-ақ аптадан соң қайтыс болған Бендер О.И.-дің емделуге жатпайтын ауруы туралы Грицацуеваға белгілі болған уақытта берілді деп көрсетілді. Куәлар Краснова И.Т. мен Белова С.М. сотқа Бендер О.И.-ға оның туыстары қарады, Грицацуеваны олар тек жерлеу кезінде көрді, одан бұрын ол Бендер үйінде көрінбеді, онымен бірге ортақ мүлікке ие болмады, жерлеуге кеткен шығындарға оның қатысы жоқ екенін түсіндірді. Осы мән-жайларды Бендердің қызы мен оның күйеу баласы растады. Некені тіркеу қажеттілігі талап қоюшы Грицацуева М.М.-ның Бендер О.И. ие болған үй бөлігін мұрагерлік құқығы бойынша алу арманымен түсіндірді.
Кейінірек Краснова И.Т. мен Белова С.М. Грицацуеваға олар сот отырысында олар екеуі бірге жұмыс істейтін Потапова В.С.-тың өтініші бойынша жалған түсініктерін бергенін мойындады. Потапова В.С. Краснова И.Т.-ға мұрагерлікке кірген соң үйді сатам деп уәде берді, бірақ өз уәдесін ұстамай, үйжі басқа адамға сатып жіберді, сол себептен екеуі барлығын айтты.
Грицацуеваға белгілі болған мән-жайларға байланысты, ол сотқа жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша істі қайта қарау туралы өтінішімен жүгінді.
Сот не істеу қажет?
Есеп 4
2002 жылдың 7 мамыры аудандық сот шешімімен Петрова А.П., Боброва И.П. мен Васильева К.П. арасында олардың әкесінен қалған мүлік бөлінді. 2002 жылдың 11 тамызында Васильева К.П.-дан аудандық сотына осы істі жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша қайта қарау туралы өтініші түсті. Арызда Васильеваға оның әкесі барлық мүлігін оған қалдыру туралы арманы бірнеше рет айтқаны туралы жазылған, себебі ол онымен тұрды, оны өліміне дейін тұрақты қарады. Әкесінің қағаздарында, барлық қыздары арасында мұралық мүлікті бөлу туралы шешім шығарылған соң, Васильева К.П. барлы мүлкі оған қалдыру туралы әкесінің нотариалды куәландырылған өсиетін тапты. Осыған байланысты Васильева К.П. сотқа жүгінді.
Сот не істей керек?
Есеп 5
Хоботова М.П. ҚР Жоғарғы Сот Президиумына Президиумның пәтерді сатып алу сату мәмілесін жарамсыз деп тану туралы ұйғарымын жаңадан ашылған мән-жайларға байланысты сот қатесі нәтижесінде шығарылған деп тану туралы істі қайта қарау өтінішімен жүгінді.
Жаңадан немесе жаңа ашылған мән-жайлар бойынша істі қайта қарауға негіздер бар ма?
Есеп 6
Москвин И.Т. аудандық сотқа жаңадан ашылған мән-жайлар бойынша істі қайта қарау туралы өтінішімен жүгінді. Өтінішінде Москвин ол ҚР Конституциялық Кеңесіне оның ісін қарау кезінде сот қолданған заңды конституциялық емес деп тануын сұраған өтінішімен жүгінгенін көрсетті. ҚР Конституциялық Кеңесі жеке мен заңды тұлғалар өтініштерін қарауға құқығы жоқ деп түсіндірді. Аталган мән-жай, Москвин ойлауынша, ҚР АПК 55-тарауы тәртібінде істі қайта қарау құқығынан айырмайды.
Сот не істеу керек? Сот ұйғарымын қайта қарау үшін негіздер бар ма?

Приложенные файлы

  • docx 17776831
    Размер файла: 115 kB Загрузок: 1

Добавить комментарий