farma_shpora


1-нұсқа ( 1. Анестезия түрі бойынша жергілікті анестетиктердің жіктелуі)Анестезиялаушы заттар жергілікті сезімталдылықты жояды. Ол бірінші ауырсыну сезімін жояды, сондықтан оларды негізінен жергілікті жансыздандыру ушін қолд.Анестезияны тереңдеткенде температуралық және сезімталдылықтың басқа да түрлері жойылады,соңғы кезекте тигізгендегі рецепция жойылады.Түрлері:
1. Беткейлік немесе терминалдық анестезия шырышты қабаттың бетіне енгізіледі,ол онда сезімтал ұштардын тежейді, сонымен қатар анестетик жарақаттың, ойық жараның бетіне жағылуы мүмкін.
2. Инфильтрациялық анестезия операциялық кесу жүретін жерді анестетик ерітіндісін бірітіндеп тері мен терең жатқан тіндерге сіңіреді,ол жүйке талшықтарын,сезімтал жүуке ұштарын тежейді
3. Өткізгіштік немесе аймақтық анестезия анестетикті жүйке бойына енгізеді, жүйке талшықтарымен қозудың өтуі тежеледі,бұл иннервация шақыратын аймақтардың сезімталдылығының жойылуы мүмкін.
Өткізгіштік анестезияның басқа түрі-жұлындық анестезия,мұнда анестетикті субарахноидалды енгізеді және эпидуральды анестезия-жұлынның қатты қабатының үстіндегі аралыққа енгізеді.
Анестетиктерді практикада қолданылуына қарай келесі топтарға бөлінеді:
1. Беткейлік анестезияда қолд.заттар кокаин,дикаин,анестезин,промекаин
2. Инфильтрациялық және өткізгіштік анестезияда қолданылатын заттар новокаин, тримекаин
3. Анестезияның барлық түрінде қолд.заттар лидокаин
1-нұсқа (2.Атропин сульфатының фармакологиялық әсері)
М-холиноблокаторларды көбінесе атропин тәрізді заттар деп ат. М-холиноблокаторлардың әсерінің принципі М-холинорецепторларды тежей отырып,олардың ацетилхолин медиаторымен байланысуына кедергі жасайды. М-холиноблокатор химиялық құрамы бойынша үшіншілік аминдер және төртінші аммоний тұздары болып келеді.Жоғары таңдамалы әсері М-холиноблокаторлар атропин бірқатар өсімдіктерде болатын алколоид(белладона меңдуана).Синтетикалық жолмен алынған атропиннің әсіресе спазмолитикалық қасиеті айқын байқалады.М-холинорецепторларды тежей отырып,атропин көптеген тегіс бұлшық етті мүшелердің холинергиялық (парасимпатикалық)жүйкесінің ынталандырғыш қасиеті жояды.Оның әсерінен асқазан ішек жолдарының,өт жолдарының және өт қапшығының,бронхтардың,қуық бұлшық еттерінің тонусы төмендейді.
Атропин көздің бұлшыұ еттерінің тонусына әсер етеді.Нұрлы қабаттың айналма бұлшық еттерінің М-холинорецепторларын тежеу көз қарашығының кеңеюін(мидриз)шақырады.Көздің алдыңғы камерасынан сұйықтықтың ағып өтуі нашарлайды және көз ішкі қысымы жоғарлайды (әсіресе глаукомада.).Кірпікше бұошық еттерінің М холинорецепторларын тежеу олардың босаңсуына әкеледі,бұл циннов байламы тарылуының жоғарылауын шақырады және көз бұршағының дөңестігін кішірейтеді.Аккомодацияның салдануын шақырады және көз алыстан көруге бейімделеді.
Атропин жүрек-тамыр жүйесіне әсері негізінен жүрек жағынан байқалады.Жүрекке кезбе жүйкенің холинергиялық әсерінің төмендеуімен түсіндірілетін тахикардия пайда болады.Бұл кезде адренергиялық иннервацияның тонусы орын алады.Сонымен бірге кезбе жүйке болып келетін эфферентті доғамен жүрекке теріс рефлексті жояды немесе оның алдын алады.Атриовентрикулярлы өткізгіштік жақсарады.Тамырларға және артериялық қысымға атропин мүлде әсер етпейді,бірақ хиломиметикалық заттардың гипотензивті әсеріне кедергі жасайды.
А. Қасиеті бездердің-бронхиалды,мұрын-жұтқыншақ-ас қорыту,тер,жас секрециясын тежеу жатады.Бұл ауыз қуысының шырышты қабатының және тері құрғауымен,дауыс тембрының өзгеруімен сипатталады.
А Холиномиметикалық заттардың ынталандырғыш әсерін жояды.Әсер ету механизмі басқа өосылыстардың(гистамин) бездер секрециясына ынталандырғыш әсері атропинді енгізгеннен кейін де аса өзгермейді.осы себептерге байланысты гормондармен реттелетін сүт бездерінің секреторлық қызметі мүлде өзгермейді.
А асқазан-ішек жолдарынан,шырышты қабаттардан жақсы сіңеді.А көбінесе бүйректен шығады.Резорбтивті қолданғанда әсерінің ұзақтығы шамамен сағ.Көздің шырышты қабатына жергілікті енгізгенде аккомодация 3–4 кунге бұзылады,мидриаз7 және одан көп күн сақталады.
А тегіс бұлшықетті мүшелердің спазмында спазмолитик ретінде қолд:ас қорыту жолдарының, өт жолдарының.Ауырсыну сезімімен жүретін спатикалық көріністер а-ді қабылдағаннан кейін басылады.
А бездер секрециясын төмендету қасиетін асқазанның және онекіелі ішектің ойық жараларында, жедел панкреатитте,гиперсаливацияны басу үшін қолд.
Көз практикасында а-ң мидриатикалық әсері диагностикалық мақсатпен және көздің кейбір ауруларында қолд.
2 вариант (3)
Ұйықтатқыш заттар ұйықтауды қолдап және ұйқының қажетті ұзақтығын қамтамасыз етеді.Ұйықтатқыш заттар ретінде әртүрлі фармакологиялық топтпрдың препараттары қолданылады.Әдеттегі бұрыннан қолданып келе жатқан ұйықтатқыш заттар ОЖЖ не әсерінің сипатына және таңдамалы ісерлерінің жоқтығына байланысты наркотикалық әсерлі заттарға жатады.Олар аз мөлшерде седативті тыныштандырғыш,орташада-ұйықтатқыш,ал көп мөлшерде-наркотикалық әсерлер көрсетеді.Қазіргі таңда ұйықтататын қасиеті бар препараттардың ішінен көбінесе психотропты заттарға жататын бензодиазепин қатарының анксиолитиктерін тағайындайды.Ұйықтатқыш белсенділігі бар препараттардыиолардың әсерлерінің қасиетіне және химиялық құрылымына байланысты жіктейді.I.Бензодиазепин рецепторларының агонистері.1.Бензодазепин туындылары-нитразепам,диазепам,лоразепам,нозепам,темазепам флуразепам,феназепам.2.Химиялық құрылымы әр түрлі препараттар-золпидем,зопиклон. II.Наркотикалық әсері бар ұйықтатқыш зат.1.гетероциклды қосылыстар,барбитур қышқылының туындылары этаминал натрий 2.Алифатикалық қосылыстар хлорал гидрат.Бензодиазепин туындыларын психоседативті әсерлерінің ұзақтығы бойынша мына топка бөлінеді:1Әсерінінң ұзақтығы орташа препараттар-лоразепам,нозепам,темазепам,нитразепам.2Әсері ұзақ -феназепам,флуразепам,диазепам.Нитразепам- енгізгеннен кейн нитразепамнын ұйықтатқыш әсері 30-60мин кейн басталады,8 саг созылады.Ішектен жақсы сіңеді.Биотрансфармациясы бауырда жүреді.Препарат комуляцияга туспейди.Золпидем имидазо пиридин туындысына жатады.Ұйықтатқыш және тыныштандырғыш әсерлер көрсетеді.Аз дәрежеде анксиолитикалық бұлшықетті босату,тырысуға қарсы және амнестиалық әсер байқалады.Жылдам ,толығымен сіңеді.Биожеткіліктілігі шамамен 70%.Зоопиклон-золпидемге ұқсас препарат.Бұл циклоперолонның туындысы.Ұйықтатқыш тыныштандырғыш,анксиолитикалық бұлшықетті босаңсыту тырысуға карсы әсерлері бар.Жылдам сіңедң,әсері 20-30 мин кенй басталады,6-8 саг сақталады.шамадан тыс енгізгенде антидиод ретінде флумазенилды қолданады.
2 вариант(4)ФАРМАКОКИНЕТИКА
Дәрілік заттар адам орғанизміне енгізілетін жолдары ауыз арқылы, тіл астына, тіқ шекке /АЖЖ/ энтеральды жол деп айтамыз, және парентеральды жолмен /АКЖЖ қатынысы жоқ/ ине арқылы бұлшық етке шері астына, қок тамыр арқылы. Адам организміне әсерінін тез болуы енгізу жолдарына байланысты. Энтеральды енгізу жолдарынын ішінде. Дәрілерді қөп қолданатын әдіс ол ауыз арқылы керекті әсер 15-40 мин. Байқалады жартылай АШЖ жойылады.
Тіқ ішек арқылы енгізіледі дәрілердің сінірілуі 50- дейін жүреді қаңға туседі бауырға бармай, және ферменттердін әсері де төменді. Киума арқылы унгізілетін сүйықтық 50-100 мл аспау керек.
Тіл астына - берілетін дәрілер тез сініріледі, бауырға бармайды, ферменттерменде қатынасы жоқ.
Парентеральды жолмен енгізген дәрілер тез сініріледі, тез арада қөмек қөрсету үшін қолданады.
Парентеральды жолмен енгізілетің дәрілерғе не бір талаптар қойылады.
Асептиканы сақтау, аппаратуралардын шприцтердің жоғары түрде заласызданған болу керек, өйткені адамға қауапты жағдайлар болуы мүмкін /эмболия, пирогенді йсері, дәрілердін адамнын жоғары сезимталдағы дәріге.
Негізгі сінірілу механизмдері.
Сінірілуі процессі ол дәрінін енгізген жерінен қаңға бпрғаның айтамыз. Сінірілуі процессі енгізу жолдарына байланысты жүреді, және дәрінің тінде еруіне байланысты. Көк тамыр арқылы артерия енгізген дәріліқ заттар толығымен қаңға туседі.
Активті транспорт - бұл механизм дәрілердің клеткаға жүуіне кейін градиент концентрациясына қарсы жүрүіне байланысты. Осы процесстін болуына энергия кереқ. Тасымалдымтын натрий не болмаса К-АТФ-аза.
Пассивті диффузия - клетка мембраналардын өту липофильді дәрілер жақсы өтеді /полярсыз/.
Фильтрация - мембрана полярынан өтеді. Гидростатикалық, және осмостық қысымға байланысты жүреді.
Пиноцитоз клетка мембранасында инвагинация байқалады қөпиршиткер пайда болады.
3 вариант (6)Эпинефриннің (адреналин)фармакологиялық әсері1-альфа, бета-адреномиметиктердін ішінде тікелей емес әсері бар бүйрек усті безінін гормоны – адреналинді атамыз. Альфа, бета адренорецепторлар ға стимуляция жасап не бір жүйелерге және ағзаларға әсерін береді. Әсерісе оның әсері жүрек тамыр жуйесіне белгіленген жүректен бета-1 адренорецепторларға әсерін беріп жүректін сөғу мен минуттық көлемі жоғарылайды. Бірден жүректін өттегіне қамтамасыз етуі жоғарылайды, бүл жағдай куре тамырларыдн миокард гипоксия патологиясына керек емес. Адреналиннің систолиялық артериалық қысымды жоғарылуы байкалады. Ішек, тері, бүйрек тамырларын адреналин тарылтады, куре тамырларды каңқа бұлшық тінінін тамырлардын кеңейтеді, ми тонусына өкпе тамырларына әсері аз. ҚОЛДАНУ КӨРСЕТКІШТЕРІ: жедел артериалық қысымды төмендеуінде интракардиальды:
-Бронхиальды демікпе ұстамасы кезінде тері астына;
Жергілікті анестетиктердің әсерін үзаққа созу үшін, және капиллярды қанды токтауы үшін;
1-2 % ерітіндіні глаукоманы емдеу үшін;
Жедел гипотензия кезінде көк тамыр арқылы;
Анафилактикалық шок кезінде к/т арқылы;
Инсулиннің мөлшерін көп беріп койған кезде 0,5 мл % ерітінді т/а.
Қосымша кері әсерлері, жалпы әлсіреу, бас айналау, терлеу, жүректін соғуы, корқыныш сезімі, тынышсаздану аз уақытқа кан қысымынын жоғарылауы. Бұл сиптомдар аз ғана белгілінеді. Педиатрия адреналинді тыныс алу жолдарынын обструкциясын жою үшін қолданады. Альфа-және бета-адреномиметиктерға тікелей емес әсері бар эфедрин жатады. Эфедриннің адреналиннен механизм әсері бойынша айырмашылығы бар, ол синапстын пресинаптикалық жағына әсерін береді, норадреналин шығуын жоғарылатады адренорецепторларға әсер етеді. Эфедриннің активтілігі адреналинғе карағанда төмен. Эфедрин ГЭБ жақсы өтеді. ОЖЖ стимуляция жасайды. Эфедринді қайта қөлданған кезде тахифилаксия тудырады. Бүл эффект эфедриннін әсеріне байланысты, өйткені пресинаптикалық әсермен деподағы норадреналин азайтады. Норадреналин қорын косу үшін эфедринді бергенде аралығы 20 минуттан болу керек, өзінің терапевтикалық әсерін беру үшін. Эфедринде адреналинге ұксас көзге әсерін береді, бірақ аккомодациямен, көз қысымына әсерін бермейді. Артериалық қысымды үзақ үақыт жоғарылатады. Ауыз арқылы қолданғанда активтілігі жоғары.
4 вариант (7)
Адреномиметиктердің негізгі өкілі - адреналин (эпинефрин). Химиялық құрылымы бойынша ол фенилалкиламиндер тобына жатады. Адреналинді синтетикалық жолмен немесе сойылған ірі қара малдың бүйрек үсті безінен алады.
Адреналин альфа- және бетта-адренорецепторларға тікелей ынталандырғыш әсер көрсетеді.
НОРАДРЕНАЛИН ГИДРОТАРТРАТ. Альфа-1-адренорецепторларға көздырғыш әсерін береді. Альфа-1 және бета-1-адренорецепторларды стимуляция жасайды. Адреналиннен айырмашылығы норадреналин аңық медиатор болып табылады. Адреналинге карағанда норадреналин гормонға ұксас емес. Көк тамыр арқылы бергенде артериалық қысымды жедел жоғарылатады. Осы әсеріне карай, норадреналин 5-10 рет активтілігі жоғары. Осы әсеріне карай, коматозды, және шок болған жағдайларда көбінесе норадреналинді қолданады норадреналин жүрек жұмысына, бронх салалы бүлшық тініне, каңдағы кантка аз ғана әсері береді. Ауыз арқылы қолданғанда тез бұзылады. Тері астына, және бүлшық етке енгізіледі, жедел спазм болады, некроз пайда болады негізгі енгізу жолдары ол көк тамыр аркылы жай. Бауырда МАО арқылы дезапимденеді тотығу арқылы бұзылады. ГЭБ өтпейді, біракта плацента арқылы өтеді, қолдану көрсеткіштері: жедел артериалық қысымды төмендегенде, травмаларда хирургиялық қатынаста, гипотензияда, ганглиблокаторлырды көп мөлшерде бергенде.
ИЗАДРИН. Бета-1 және бета-2 рецепторларға бірдей әсерін береді. Өте кушті бронхолитикалық әсер береді. Тамырлардын бета-адренорецепторларына әсерін берип оны кенейтеді, АК төмендетеді. Журек жнмысына әсерін береді, синус туиініне, автоматизміне, және жиырылуына, барлығында жоғарылатады. Стенокардиясы бар аурулларда изадрин миокардты оттегімен қамтамасыз етеді коронарлы тамырларды кенейтеді. Адреналинге ұксас изадрин иез метаболизмге ушырайды КЛМТ арқылы. Ұзақтылығы 1-2 сағатқа созылмалы. Тыныс алу жолдары арқылы қолданған изадриннің әсерін 1 минуттан кейін білінелді. Максимальды тәуелік доза 1-4 терен демалу керек кунине 4 рет. Қолдану қөрсеткіштері өткізгіштік бұзылғанында, церебральды ангиоспазмада, бронх демікпесінде астмоидты бронхитта.
ФЕНОТЕРОЛ /беротек, партусистен/ сальбутамолға ұксас болып келеді.
ДОБУТАМИН – көбінісе бета-1, бета-2 және альфа-1-рецепторларға әсерін береді. Енгізу жолдары көк тамыр арқылы жайлап. Журек, жиырылу кушін жоғарылатады, соңымен қатар журеқтін каннын ағымы жоғарылатайды, ол журектін жиі соғуына, АК өзгеруіне, ішектін бүйректін қаматамсыз өтеуіне ешкендай әсері жоқ. Жедел гипоксия кезінде добутамин өкпе капиллярындағы кысымын төментейді, осымен қатар өкпенін ісінуі болмайды. Добутамин тез МАО арқылы инактивацияға ушырайды. Ұзақ қолданған тахифилаксия болады. Қолдану көрсеткіштері: Жедел журек жетіспеушілік, ол тыныс алу долдарынын жетіспеушілігі, кардиогенді не болмас, септиикалық шок наукстарда катараласа жүреді.
4 вариант (8) Афферентті жүйкелер ұштарының сезімталдығын төмендететін немесе олардың қозуына әсер ететін дәрілік заттарға анестезиялаушы заттар жатады. Анемтезиялаушы заттар жергілікті сезімталдықтың жойылуын шақырады. (гр. an-теріс, жоқ; aesthesis-сезім) Олар бірінші кезеңде ауыру сезімін жояды, сондықтан оларды негізінен жергілікті жансыздандыру (анестезия) үшін қолданады. Анестетиктердің әсер ету механизмі көбінесе потенциал тәуелді натрий каналдарын тежеуіне байланысты. Бұл потенциалдың пайда болуына да, оның өтуіне де кедергі жасайды. Гидрофобты (иондалмаған) қосылыстар аксонның мембранасынан өтіп, біраз тежегіш әсер көрсетеді. Сондықтан әлсіз негіздік болып келетін анестетиктердің белсендіоігі препараттың иондалған және иондалмаған бөліктерінің қатынасын анықтайтын pH орталығына тәуелді. Көбінесе анестетиктердің pH көрсеткіші төмен (қышқыл орта) кездеріндегі қабынуда тиімділігі аз болады, өйткені иондалмаған қосылыстардың концентрациясы төмендейді.
Көптеген анестетиктердің құрамында 3 негізгі фрагменті бар: ароматикалық құрылым, аралық тізбек, амин топтары. Ароматикалық құрылым липофильді, амин тобы гидрофильді. Молекуланың орта бөлігі күрделі эфирлер немесе амидтер түрінде құралған алифаттық тізбек түзеді. Анестетиктердің құрылымына қарай олардың жүйке талшықтарының мембранасымен байланысуына полярлы да (амин тобы) және полярлы емес липофильді (ароматикалық) топтар да қатысады деп ойлауға болады.
5 вариант (9)
АДРЕНОБЛОКТАУШЫ ДӘРІ-ДӘРМЕКТЕР
Адреноблокаторлар медиатордың (норадреналиннің) сонымен қатар айналымда жүрген қандағы катехоламиндердің адренорецепторларға әсер етуіне кедергі жасап, оларды тежейді. Адреноблокаторлар норадреналиннің синтезін тежемейді.
Альфа-адренорецепторларды блоктаушы: тропафен /альфа-1, альфа-2/, дигидроэрготоксин /альфа-1, альфа-2/, фентоламин /альфа-1, альфа-2/, празозин /альфа-1/.
Бета-адренорецепторларды блоктаушы: анаприлин /бета-1, бета-2/, метапролол /бета-1/, атенолол /бета-1/, талинолол /бета-1/.
Альфа және бета-адренорецепторларды блоктаушы: лабетолол.
Бета-Адреноблокторлар
Бета-адреноблокторлар біріншіден жүрек тамыр ауруларында қолданады, стенокардия, артериальды гипертензия, аритмияларда. Стенокардия ауруында бүл топ препараттарының трапевтикалық эффектісі жүрекке симпатикалық нерв жүйесінің тежеуші әсеріне байланысты, соңымен қатар журек жумысының төмендеуі. Бүл жүректегі бета-адренорецепторларды тежеу үшін әсерінең байкалады, ол жүрек жиырылуы аралының төмендеуі, миокардтың жиырылуының төмендеуі. Соңымен қатар жүреқтін кан айдауы төмендетейді миокардтын кедергі әсері, орталық адренергиялық әсерінін тежелуі, және препараттарының антирерин әсеріне байланысты систолиялық, дистолиялық қысымының төмендеуі. Анитияритмиялық дәрі-дәрмек ретінде қолдануы: автоматизмді төмендетеді, атриовентрикулярлы және ішкі қарыншаның откізгіштігін төмендетеді.
Селективті бета-1-адреноблокторлар: метапролол, атенолол, талинолол. Көбінесе бета-1- адренорецепторлар жүрек бұлшық етінде орналасканнаң кейін ол кардиоселективті болып табылады. Кардиоселективті адреноблокторлар жүрек жиылылу ритміне жай әсерін береді жүрек көлемінің соғуы азайтады, жүректін атриовенрикулярлы туйініні рефлекторлы аралығы улғайады, миокардтын жиырылуы төмендетеді, журек бұлшык етінін оттегіне қамтамасыз етуі төмендетеді. Бета- адреноблоктаушы дәрі-дәрмектердің әсерін куре кан айналымы төмендетеді, бүл журек функциясына әсерін бермейді.
Қолдану көрсеткіштері: Арериальды гипертензия, стенокардия, жүрек аритмиялады. Селективті емес бета-адреноблокторлар: анаприлин, окспренолол /тразикор/ бета-1 және бета-2 –адреноблокторларды тежейді. Бета-2-адреноблоктаушы әсерінен, көп қосымша кері әсерлер тудырады: демікпенін қозуына уйкы бузінін Лангерганс арашылығындағы бета-клеткасымен бөлініп шығатып инсулинді азайтады, соңымен қатар канда канттын көбеуін жоғарылатады, жүрек жетиспеушілігіні қозуын тудырады.
ЛАБЕТОЛОЛ /трандат/. Екі адренергиялық рецепторға жежеуші әсерін беретін препарат, кәзіргі клиникада көп қолданатын. Лабетолол 10 есе фентоламиннен әсері төмен, альфа-блоктаушы жағынан, бета-блоктаушы жағынан 5-10 есе анаприлиннен төмен әсері. Әр-түрлі адренолитикалық әсерінен шеттік перифериялық кедергісін төмендетеді, каннын плазмасында ренинмен, альдостероннын қалыпты жағдайын төмендетеді, аз ғана гиперкалиемия тудырады. Лабетололды ішекте жақсы сініріледі канда максимальды концентрациясы екі сағаттан кейін бөлінеді. Плазма белокімен 50 % байланысты. Метаболизмге бауырда ушырайды, несеппен және өтпен бірдей катынаста шығады.
Қолдану көрсеткіштері: ауыз арқылы гипертониялық ауыруларды, ИБС-мен қатар. Эффектісі несеп айдайтын және бета-блоктаушы заттармен бергенде.
5 вариант (10)
Ұйықтатқыш заттар ұйықтауды қолдап және ұйқының қажетті ұзақтығын қамтамасыз етеді. Бензодиазепин туындылары: нитразепам, диазепам, лоразепам, феназепам, нозепам, флуразепам, темазепам. Одардың негізгі әсері психикалық кернеулерді жою. Мұндағы тыныштану ұйқының дамуына ықпал жасайды. Бензо диазепин қатарының анксиолитиктерінің анксиолитикалық, ұйықтатқыш, тыныштандырғыш, тырысуға қарсы және бұлшық еттерді босаңсытатын белсенділіктері бар.Анксиолитикалық және ұйықтатқыш қасиеттері олардың таңдамалы лимбиялық жүйеге (гиппокамп) және аз дәрежеде ми бағанасының белсендендіргіш ретикулярлы формациясы мен үлкен ми қыртысына тежегіш әсеріне байланысты. Бұлшық еттерді босаңсытатын әсері полисинаптикалық жұлындық рефлекстердің тежелуімен жүреді. Тырысуға қарсы (эпилепсияға қарсы) әсерінің механизмі патологиялық импульсациялардың таралуын шектейтін мидың тежегіш үрдістерінің белсенденуінен болар. Бензодиазепиндердің тыныштандырғыш, ұйықтатқыш және басқа да әсерлерінің механизмін олардың арнайы бензодиазепиндік рецепторлармен байланысуымен түсіндіреді. Соңғысы ГАМҚ-на, бензодиазепиндерге және барбитураттарға сезімтал рецепторлары бар ГАМҚА -рецепторлардың макромолекулярлық кешенінің2, сондай-ақ хлор ионофорларының бөлігі болып табылады. Бензодиапиндер арнайы рецепторлармен аллостериялық түрде байланысып, ГАМҚ-ның ГАМҚА-рецепторларына аффинитетін жоңарылатады және ГАМҚ-ның тежегіш әсерін күшейтеді. Хлор ионофорларының ашылуы жиі жүреді. Мұнда хлор иондарының нейрон ішіне түсуі жоңарылайды, бұл тежегіш постсинаптикалық потенциалдың күшеюіне әкеледі.
Қолданылатын бензодиазепиндерді негізінен фармакокинетикасы бойынша айырады. Олардың біраз бөлігі ұзақ әсер көрсететін белсенді метаболиттер құрып, биотрансформацияға түседі. Мұндай препараттар әсерінің жалпы ұзақтығы бастапқы заттар мен оның метаболиттері әсерлерінің ұзақтығын құрайды.
Бірқатар бензодиазепиндер белсенді метаболиттер түзбейді немесе олар тез ыдырайды. Осындай типтес препараттарды ұйықтатқыш заттар ретінде қолданған жөн, өйткені олардың кейінгі әсерлері аз дәрежеде байқалады.
6 вариант (11).Антихолинэстеразды заттардың жіктемесі.
Антихолинэстеразды зат галантамин холинотоникалық заттармен уланған кезде куштi әсерi бар антагонист болып табылады. Холинэстеразаға қарсы препараттардың ацетилхолинмен байланысу тұрақтылығына байланысты оларды 2 топқа бөледі:
1.Әсері қайтымды препараттар_Физиостигмин салицилаты,Прозерин,Галантамин гидробромиді.Бұл заттар қан сарысуында,гиалды элементтерде,бауырда,т.б жерлерде орналасқан холинэстеразаны да тежейді
2.Әсері кайтымсыз препараттарға_Армин және арминнен басқа ФОҚ тобынан басқа да холинэстеразаға қарсы заттар жатады.Бұл заттар ацетилхолинэстераза байланысынан өте баяу болса да босап шығады.
ФИЗОСТИГМИН - қайтымды әсерi бар антихолинэстеразды заттар¬дың негiзгi әкелдерi болып табылады. Улкен дозаларда холинэстера¬заға әсер етуiмен холинорецепторларга тiкелей әсер етуi мумкiн. Глаукома кезiнде физостигмин пилокарпинге қарағанда iшiңүз қысы¬мының қатты түмендеуi әкелiп сщқтырады. /бiрак ңүзде және қабақ устi аймақтың ауырсыну сезiмдерiн және шақырады /ражужный булшық еттiң жиырылуынан/. Осы себептен физостигминдi, пилокарпиннiң әсерi жеткiлiксiз болғанда және жедел глаукома кезiнде қолданады.
ГАЛАНТАМИН /НИВАЛИН/ фармакологиялыққасиеттiнеқарайфизос¬тигмингеуқсас. Галантаминфизостигминменсалыстырғандаулыәсерi аз. Гематоэнцефальдыбарьерденүтедi, соныменбайланыстыполиоми¬елиттенкейiнгiқалдықәсердiемдеудеқолданады. Галантамин нерв-булшықетсинапстарындақозудыүткiзудiженiлдетедiжәнеантиполяризациялықәсерi бар кураретәрiздесзаттармен нерв-булшықетүткiзгiштiгiнқалпынакелтiредiблокталған. Деполяризациялықәсерi бар заттарды /дитилин/ кушейтедi. Галантамингидробромидiмиастенияда, прогрессивтiбулшықетдистрофиясында, iшеқжәнеқуықатониясындақолданылады.
ПРОЗЕРИН - синтетикалық антихолинэстеразды зат. Перифериялық /шеткерi/ әсерiне байланысты физостигмин және галантаминге уқсас. Гематоэнцефальдi барьерден қиын үтедi. Миастения аурында, алдын алу жене емдеуде, iшек және қуық атониясында қолданылады. Прозе¬риндi iшке және терi астына енгiзедi.
Терапевтикалықдозалардаантихоли¬нэстераздызаттарбрадикардиянышақырады, журекжумысытүмен¬дейдi, журектiңүткiзгiшжолдарыарқылықозудыңтаралужылдамдығыбаяулайды. Артериялдыққысымтүмендетейдi. Препараттыулкендоза¬лардаенгiзгенде тахикардия болуымумкiн /журектiңжиырылужесiлiгi тек оның М-холинорецепторларыныңқозуыменғанабайланыс¬тыемес, сондай-ақсимпатикалықганглийлердiңбуйрекустiбезiнiң милы қабатыныңжәнесопақша ми орталықтарыныңхолинорецепторлары¬ныңқозуымен де байланысты.
Антихолинэстераздызаттаркөзгекелесiдегiәсердiбередi:
А. НұрлықабықтыңайналмабулшықетерiнiңМ-холинорецепторлары¬ныңқозуыменжәне осы булшықеттiңжиырылуыменбайланыстыкөзка¬рашысыныңқысылуынаәкеледi /шақырады / миоз/.
Б. Iшкiкөзқысымыңтүмендетедi. Булмиоздыңсалдарынанбо¬лады. Радужка булкездежуқарыпкетедi, көздiңалдынғыкамерасы¬ныңбурыштарыашылады
В. Аккомодациясыңқысылуыншақырады /спазм/. Булжағдайдазаттар тек қанахолинергиялықжуйкеленуi бар кiрпiншелiбулшық М-холинорецепторлардыңтiкелейемесқоздырады. Кiрпiкшелiбулшықеттiңжиырылуыцинновбайламынбосансытады да. Көзжақыннаңкүрунуктесiнетүкталады.
6 вариант (12) .Ксикаиннің(лидокаиннің )фармакологиялықәсері.
Анестезияныңбарлықтүрінделидокаинтиімді.Олбеткейлік,инфильтрациялық, өткізгіштік, перидуралды,субарахноидалдыжәнебасқа да түрлеріндеқолданылады.Анестезиялықбелсенділігіновакаиннен 2.5 есебасымжәне 2 есеұзынәсеретеді.Лидокаинніңуыттығыконцентрациясынабайланыстыбіршамажоғары.тіндергетітіркендіргішәсеркөрсетпейді. Коъюктивақуысынатамызғандақарашықтыңкөлемінежәнетамырлардыңтонусынаәсеретпейді. Лидокаиндіадреналинменбіргеқолданғанжөн.Лидокаинменуланғандаұйқышылдық,көруқабілетініңбұзылысы,лоқсу,құсутырысубайқалады.Жалпыайтқандалидокаинуниверсалдықолданылатынбағалы анестетик болды.Лидокаинжәнеоныңметаболиттерісульфаниламидтерменбәсекелесәрекеттесугетүспейді.Әсіреселидокаинновакаиндіжәнепарааминобензойқышқылыныңтуындыларыжақпағанкездердетағайындалады.л\Лидокаингехимиялыққұрылысыжәнефармакологиялыққасиеттеріжағынанбупивакаингидрохлоридіұқсас.Белсенділігіжоғарыжәнеұзақәсерліжергіліктіанестетик.Инфильтрациялықжәнеөткізгіштіканестезиялардақолданылады.Әсері 5-10 мин ішіндебасталады.Эпидуралдыенгізгенде анестезия 3-4 саг бірқатаржағдайларда 24 сағатжәнеоданұзақуақытқасақталады.
7 вариант (13) .Дәрілік заттарды қайталап қолданғандаболатынәсер.
Дәрілік заттарды қайталап қолданғанда,олардың әсеріжоғарылау жағынан да және төмендеу жағына да өзгеруі мүмкін.Бірқатар заттардың әсерінің ұлғаюы, олардың кумуляциялану қабілетіне байланысты болады.Материалдық кумуляциялану деп ағзада фармакологиялық заттардың жиналу түрін айтады.Бұл ұзақ әсер ететін препараттарға тән, олар аз бөлінеді.Оларды қайталап тағайындағанда заттардың жинақталуы уытты әсерлердің себебі болуы мүмкін.Функционалдық коммуляцияның мысалы белгілі, бұл кезде зат емес, әсер «жинақталады».Алкоголизм кезіндеОЖЖсіфункциясыныңүдемеліөзгеруіндемаскүнемдікдамуынаәкелуімумкін.Осыжағдайдазатжылдамтотығадыжәнетіндердеіркілмейді.Заттардықайталапқолданғандаәсерініңтөмендеуі-бейімделу әртүрлі заттарды қолданғанда байқалады.Ол заттың сіңуінің азаюына, оның инактивациялану жылдамдығының ұлғаюына байланысты.Бейімделудің ерекше түрі тахифилаксия болып табылады,бұл өте жылдам болатын бейімделу,кейде 1рет енгізгеннен кейн.Осылайша,эфедринді 10-20 мин аралығымен қайта қолданғанда,артериялық қысымның аз көтелілуін байқатады.Кей заттарға ,оларды қайталап енгізгенде дәріге тәуелділік дамиды. Ол дәріге деген ұмтылысты жеңе алмауымен көрінеді,әдетте көңіл күйді жоғарлату,жағымсыз қайғыруды және сезінуді тоқтату үшін болады.Дәріге тәуелділікті психикалық және физикалық деп бөледі. Дәріге психикалық тәуелділік жағдайда препараттарды (мысалы кокаин) енгізуді тоқтатқанда,тек эмоционалдық жайсыздық тудырады.Кейбір заттарды қоладанғанда (морфин,героин)дәріге физикалық тәуелділік дамиды.Осы жағдайда препаратты беруді тоқтатқанда,ауыр жағдай шақырады,ол психиканың кенет өзгеруінен басқа ағзаның көптеген жүйелері қызметінің бұзылыстарына байланысты өлімге дейн әкелетін әртүрлі және жиі қауіпті соматикалық бұзылыстармен көрінеді.Бұл абстинентік синдром немесе айрылу құбылысы деп аталады.
7 вариант (14) .Жергілікті анестетиктердің жіктемесі.
Анестизиялаушы заттар жергілікті сезімталдықтың жойылуын шақырады.олар бірінші кезде ауыру сезімін жояды ,сондықтан оларды жергілікті жансыздардыру(анестезия) үшін қолданылады. Анестетиктер сезімтал жүйке ұштарына және жүйке талшықтарына әсер етіп,қозудың таралуына немесе өтуіне кедергі жасайды.Анестетиктер анестезияның әрбір түрлерін алу үшін қолданылады.Олардың ішінде келесі түрлері белгілі:беткейлік немесе терминалды анестезия-анестетик шырышты қабаттың бетіне енгізіледі,ол онда сезімтал жүйке ұштарын тежейді;с.қ жарақыттың бетіне жағылуы мүмкін.инфильтрациялық анестезия-операциялық кесу жүретін жерді анестетик ерітіндісін біртіндеп тері мен терең тіндерге сіңіреді,бұл кезде анестетик жүйке талшықтарын тежейді.Өткізгіштік немесе аймақтық анестезия-анестетикті жүйке бойына енгізеді; жүйке талшықтарымен қозудың өтуі тежеледі, инервация шақыратын аймақтың сезімталдығының жоғарлауымен жүреді.Өткізгіштік анестезияның басқа түрі-жұлындық анестезия , мұнда анестетикті субарахноидалды енгізеді және эпидуралды анестезия–
8 вариант (15) .М-холинорецепрларға эсер ететтiн заттар.
М-холиномиметик¬тер /мускариномиметикалықзаттар/. Пилокарпина гидрохлорид, ацек¬лидин.
М-холиноблокаторлар /антихолинергиялық, атропин тэрiздесзаттар/: атропин сульфаты, платифиллинагидротатртат, скополамин¬нагидробромид, метацин.
М-холиноблокаторлар. М-холинорецепторлардыңреакциясынаце¬тилхолингежәнехолиномиметикалықзаттарғақарсыәлсiретедiнеме¬себлоктайды. М-холиноблокаторлардыңнегiзгiәсерiмынандай: М-холиноре¬цепторлардытежейдiжәнеүзiменбiрге ацетилхолин медиаторыныңәсерлесуiнекедергiжасайды. М-холинблокаторлардыблоктап, аце¬тилхолиннiңбосатылуынжоғарлатады. Бiрақбуләсертаралмайды, себебiпостсинаптикалық М-холинорецепторлартежелген. Таңдапалынғанәсерi бар М-холиноблокатор - атропин.Олалка¬лоид, мендуанада, дурманда бар. Атропин - бултоптыңiшiндегiжақсытурiболыптабылады. Осыменбайланысты М-холиноблокаторлар атропин тәрiздесзатардепаталады. Химиялық атропин курделi эфир, синтетикалықжолменалынған.Ғсiресеатропиндеспазмолити¬калыққасиетiбелгiлi. Атропин М-холинорецепторлардыблоктапсо¬ныменқосакүптегентегiсеттiмушелергехолинергиялықнервтердiң /парасимпатикалық/ қоздырғышәсерiнтүмендетедi. Мысалы: асқазан-iшекжолдарыныңбулшықеттонусынмүмендетедi, етүзек¬терiнiңжәнееттiң, бронхтардың, қуықтыңбу.Шынайы атропин тәрiздесалкалоидтарға - скополаминжатады.Химиялықскополаминатропингеуқсас, яғнископинжәнетроптықышқылыныңкурделiэфирiболыптабылады. М-холиноблокатаушықси¬етi бар. Егер атропин журекке, бронхтарға, асқорытужолжарынакуштiәсеретсе, ал скополамин - күзгежәнебездердiңсекрециясы¬наәсеретедi. Скополаминатропингеқарағандаәсеретуузақтығы аз.Скополаминнiң ОЖЖ-не етуiнiңатропинненайырмашылығы бар. Скополаминтерапевтикалықдозадатыныштандыруды, уйқышылдықтыжәнеуйықынышақырады. Экстрапирамидалықжуйегежәнепирамидалықжолданмотонейрондарғақозуүткiзугетүменәсеретедi.Атропин күрсеткiшi сияқты пренаркотикалық зат ретiнде қолда¬нылады /мофинмен бiрге/. Сонымен қоса тәннiң және әуе ауруларын алдын алу ушiн қолданылады /"Аэрон" таблеткасынаң қурамына кiредi/.лшық ет тонусының түмендетедi.Синтетикалықзат - метацинсынар /моно/- торттiк аммоний қурылымыболыптабылады. Осығанбайланыстыолгематоэнцефальдыбарьерденжаманүтедi, сондыңтаноныңкушiперифериялықМ-холи¬ноблотаущыәсергесәйкес. ОЖЖ-не әсеретпейдi. Атропинненайырма¬шылығыбронхолитикалықкушiкүп. Бронх бездерiнiңжәнесiлекейбүлiнуiнкуштiбасады. Күзгеатропингеқарағандаәсерiәлсiз.Метацинрезорбтивтiәсерiушiнспазмолитиктерретiндеброн¬хиалдыдемикпеде ,бауырауруында, анестезиологиядапремедикацияушiнқолданылады /бронхиалдыбездердiңсекрециясынтүмендетедi, кезбенервтiңжуреккежәнебронхтарғақозутаралуынтежейдi/.
М-ХОЛИНОМИМЕТИКАЛЫҚ ЗАТТАР:
А. Асказанның iшектiң бронхтардың жатырдың, цилиарлы булшық етердiң сфинктерлерiнiң жазық булшық етерiнiң жиырылуына әкеледi.
Б. Сiлекей, бронхиальды, жас, тер, асқазан бездерiнiң секре¬циясыңн жоғарылатады.
В. Атриовентрикулярлы туйiнде қозудың үтунiнiң баяулауын, журектiң автоматизмiнiң және қоздырғыштығының түмендеуi не әке¬ледi.
М-холиномиметиктерге қарай таңдаулы әсер ететiн алкалоид мускарин - М-холиномиметиктерге "эталон" ретiнде қызмет етедi. Мухоморлардың қурамында болатын мускарин жедел ұланулардың себебi болуы мумкiн.АЦЕКЛИДИН - тiкелей әсер ететiн синтетикалық М-холиномиметик. Химиялық қурылымы бойынша ацеклидин 3 оксихинуклидин жатады. Ол ушiншiлiк негiз болып табылады, ацеклидиннiң гистогематикалық, сәндай-ақ гематоэнцефалиттiк /барьерден/ корғанжыстан үтiуiн қам¬тамасыз үтедi. Организмге енгiзгенде холинергиялық жуйкеленуi бар мушелердiң қызметтерiнiң кушеюiн шақырады. Препараттардың әсiресе куық және жатыр, iшектiң жиырылуын кушейтетiн және жоғарлататын қабилеттiлiгi ерекше күрiнген. Жоғары дозалар қабылдағанда бради¬кардия, артериялық қысымның түмендеуi, сiлекей бүлiнуiнiң кушеюi, бронхоспазм байқалады. Препарат куштi миотикалық әсер етедi: күз қарашығының кiшiреюi, iшкi күз қысымының түмендеуiмен бiрге жу¬редi.
Препарат әр турлi енгiзу жолдарында жеңiл сiнiрiледi, сон¬дай-ақ конъюктивальды қапшыққа тамызғанда, жергiлiктi және сүры¬луып әсер ету ушiн қолданылады. Ацеклидиндi глаукомада, сондай-ақ қуық, жатыр, асқазан - iшек трактiсiнiң тонусы нашарлағанда қол-данады.
КАРБАХОЛИН - химиялық қурылысы және фармакологиялық қасиет¬терi бойынша ацетилхолинге жақын, белсiндiлiгi жоғары және холи¬нэстеразамен гидролизденбейтiн болғандыктан узағырақ әсер етедi. Препараттың турақтылығы оны тек қана сыртқа емес сондай - ақ iшке колдануға мумкiндiк бередi. Ауыз арқылы және сыртқа қабылдағанда препарат тез сiңiрiледi.
Карбахолин куықтын және iшектiң булшық етерiнiң тонусын жоғаралатады. Карбахолиндi кей кездерi күздiң iшкi кысымы күтерiлгенде қолданады /глаукомада/.
Медициналық практикада: М-холиномиметиктерденкүбiнесе ушiншiлiқ аминдерге жататың, пилокарпин және ацеклидин - шiлiк аминдерге жататын карбахолин және бетанохол кеңiнен қолданылады.
Пилокарпин - алкалоид Бразилияда үсiрiлетiн /Pilocarpus pinnatifokius jaborandi/ үсiмдiгiнен алынады. Медициналық практи¬када пилокарпин гидрохлоридiн қолданылады. Синтетикалық жолмен алынған; метилүимидазол әкелi болып табылады. Тiкелей М-холиноми¬метикалық әсер етедi. Вегетативтi холинергиялық жуйкелердi тiтiркендiргенде байқалатын әсерлер шақырады. Пилокарпин шеткерi М-холинорецепторларды қоздырады, ас қорыту және бронхиальды без¬дердiң секрециясың кушеюiн шақырады, тер бүлiнудiң тез жоғарла¬уын, күз карашығының кiшiрейуi/iшкi күз қысымының түмендеуiмен және күз тканьдерiнiң трофикасының жақсаруымен бiрге журедi/, бронхтардың, iшектердiң, үт қабының және куйықтың жатырдың жазық булшық үттерiнiң тонусының жогарлауына әкелiп соғады. Пилокарпин анагонистерi атропин және басқа М-холинолитикалық заттар болып табылады.
Iшке кабылдағанда пилокарпин тез сiнiрiледi, бiрақ оны арқылы белгiлемейдi. Медициналық практикасында глаукоманы емдеу ушiн күз тамшылары турiнде қолданылады. Резорбтивтi әсер ушiн оны қолданбайды.
БЕТАНЕХОЛ - өнештiңтөменгiсфинктерлерiнiңтонусынiңжоғар¬латуұшiн, әсересежасбалалардакездесетiнқауiптiасқазан /үне¬ме/ рефлюксiнболдырмаунемесежоюушiнқолданылады: асқазандағықышқылзаттардыңүнешкетусуi, тынысалудыңрефлекторлытежелуiненемесетоқтауына да әкепсоқтырады
8-нұсқа (16) Дәрілік терапияның түрлері
Дәрілік заттарды профилактика үшін қолданғанда белгілі бір аурудың алдын алуды көздейді. О сы мақсатта дезинфекциялаушы,химиотерапиялық заттар және басқалар қолданады. Этиотропты (казуалдық)ем аурудың себебін тоқтатуға бағытталған (осылайша,антибиотиктер бактерияларға қарсы,безгекке қарсы заттар-безгек плазмодиіне қарсы әсер етеді.) Симптоматикалық емнің басты мәселесі жағымсыз симптомдары (мысалы,ауруды)жою болып табылады,ол негізгі патологиялық үрдістің ағымына да айтарлықтай әсерін көрсетеді.Осыған байланысты көптеген жағдайларда симптоматикалық ем патогенетикалық рөл атқарады. Орынбасушы ем табиғи биогенді заттар жетіспегенде қолданылады.Мысалы,ішкі бездер секрециясының жетіспеушілігі кезінде (қант диабетіне,микседемада)тиісті гормондық препараттарды енгізеді.Мұндай емнің ұзақтығы айлар және жылдармен өлшенеді.
9-нұсқа (17)
Холинорепцерторларға әсер ететін заттар ынталандырғыш (холиномиметикалық)немесе тежегіш (холиноблокаторлық)әсер көрсетулері мүмкін.Мұндай заттардың жіктелуінің негізі болып олардың белгілі бір холинорецепторларға әсерлерінің бағыты табылады.Осы принциптерге байланысты холинергиялық синапстарға әсер етеін заттарға Н-холинорецепторларға әсер ететін заттар Н-холиномиметиктер(никотиномиметикалық)заттар Цититон Лобелин гидрохлориді Н-холинорецепторлардың немесе олармен байласқан иондық каналдардың тежегіштері Ганглиоблокаторлық заттар Бензогексоний Пентамин Гигроний Пирилен Арфонад(Кураре тәрізді заттар шеткі әсерлі миорелаксанттар)Тубокурарин. Лобелин-Lobelia inflata өсімдігінің құрамында болатын алколоид.Химиялық құрамы бойынша үшіншілік аминдерге жатады. Каротидті шумақтардың рецепторларына (сопақша мидың басқа да орталықтарына) холиномиметиктер әсер көрсетіп,тыныс алуды рефлекторлы қоздырады. Ганглиоблокаторлық заттар симпатикалық парасимпатикалық ганглийлерді,сонымен қатар бүйрек үсті безінің милы затының және каротидті шумақтардың Н-холинорецепторларын тежейді.Химиялық құрамы бойынша негізгі ганглиоблокаторлар топтары келесі түрде берілуі мүмкін.1.Бис төртіншілік аммоний қосылыстары Бензогексоний Пентамин Гигроний 2.Үшіншілік аминдер Пирилен Пахикарпин гидройодиді.Бис төртіншілік аммоний тұзы-бензогексонийдің жетерліктей жоғары белсенділігі мен айқын таңдамалы әсері бар,бірақ әсерінің ұзақтығы шамалы(3-4сағ.) Пентамин (азаметоний бромиді,пендиомид)қамтиды.Ол әсерінің белсенділігі және ұзақтығы жағынан бензогексонийден кем.Гигроний айқын таңдамалы ганглиоблокаторлық әсерімен сипатталады.Сонымен қатар оның уыттығы арфонадқа қарағанда 5-6 есе төмен.Үшіншілік аминдерге ,сондай-ақ ганлиоблокатор пахикарпин гидройодиді жатады.Бұл есекмия өсімдігі құрамындағы алколоидтың тұзы.Ганлиоблокаторлық белсенділігі төмен және әсері ұзақ емес. Миометрияға ынталандырғыш әсер көрсетеді.Ол жіңішке ішектен жақсы сіңеді. Пирилен (пемпидин тозилаты)Ол асқазан ішек жолдарынан жақсы сіңеді,белсенділігі айқын және әсері ұзақ (8 сағ.және оданда ұзақ).Кураре Оңтүстік Америкада өсетін Strychnos және Chondodendron өсімдіктерінің сығындысы.Көптеген жылдар бойы кураре садақ уы ретінде қолданылған.Кураре құрамында бірталай алколоидтар бар:негізгілерінің бірі-Тубокурарин(Препаратан өсімдік шикізатынан алынған).
9-нұсқа (18) Синергизмнің түрлері(мысалы келтір) – бірдей ұақытта бір немесе бірнеше дәріліқ заттардын қолдағанда фармакологиялық эффектесінін сонында жоғарылады.Синергизм жағдайында заттың өзара әсересуі соңғы әсердің күшеюімен қатар жүреді.Дәрілік заттардың синергизмі,әсердің жәй қосындысымен немесе күшеюімен көрінеді.Синергизм тікелей(егер екі қосылыста бір субстратқа әсер етсе)немесе жанама (олардың әсері әр жерде орналасқан) болуы мүмкін Қосынды(аддитивтік)әсер әрбір компоненттің әсерін жәй қосқанда байқалады(мысалы,наркозға арналған заттар өзара осылай әсерлеседі.)Егер 2 затты енгізгенде жалпы әсері екі заттың қосынды әсерінен жоғары болса,бұл күшейтілгені жөнінде мәлімдейді(мысалы,антипсихотиклық препараттар наркозға арналған заттардың әсерін күшейтеді).
10-нұсқа (19) Механизм әсері бойынша эфедрин адреналиннен несімен айрықша.Негізгі әсерлері жағынан эфедрин адреналинге ұқсас.Ол жүректің қызметін ынталандырады,артериялық қысымды жоғарылатады,бронхолитикалық әсер көрсетеді,көз қарашығын кеңейтеді(аккомодацияға және көз ішілік қысымға әсер етпейді),қаңқа бұлшық еттерінің тонусын жоғарылатады,гипергликемия шақырады.Адреналиннен айырмашылығы оның әсері баяудамиды және ұзаққа созылады (артериялық қысымға әсері 7-10 есе).Белсенділігі жағынан эфедрин адреналиннен айтарлықтай кем (прессорлық әсерлерінің күші бірдей болу үшін эфедриннің мөлшерін адреналинге қарағанда 50-100 есе артық алу керек).Эфедриннің ОЖЖ не ынталандырғыш әсері айқын.Бұл жағынан ол адреналиннен күші,бірақ фенаминнен кем.
10-нұсқа(20) Антаганизмдердің түрі (мысалы келтір)-бір заттың қандай да бір дәрежеде басқаның әсерін азайтатын қабілетін айтады.Синергизммен ұқсастығы бойынша тікелей немесе жанама антаганизмге бөледі.Сонымен қатар,синергоантагонизм деп аталатындарға бөледі,бұл кезде біріктірілген заттардың кейбір әсерлері күшейеді,ал басқалары әлсірейді.Мысалы, алфа-Адреноблокаторлардың әсері кезінде адреналиннің тамырлардың альфа-адренорецепторларына ынталандырғыш әсері азаяды,ал бетта-адренорецепторларға -айқындау бола түседі.

Приложенные файлы

  • docx 17728207
    Размер файла: 52 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий