Поф Каз ф.01.17 тех.карта общеобр.каз


ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
«Орталықазия техника-экономикалық колледжі» білім мекемесі
Сабақтың технологиялық картасы
Пән : Кәсіби қазақ тілі
Мерзімі Топ
Сабақтың № 1
Тақырыбы: Кіріспе.
Тіл білімі және оның салалары.
Сабақтың мақсаты:
Білімдік: Мамандыққа байланысты, пән туралы түсінік беру. Деңгейлік тапсырмалар арқылы өз білімдерін бағалауға жаттықтыру.
Дамытушылық: ауызекі сөйлеуді дамыту, кәсіби сөздік қорды молайту, кәсіби қазақ тілін үйренуге деген қызығушылығын арттыру.
Тәрбиелік: келешек мамандығын сүюге тәрбиелеу, әр тапсырманы ұқыпты және таза орындауға тәрбиелеу.
Сабақтың типі: аралас сабақ
а) оқу-көрнекілік құралдар: оқулық, презентация.
б) үлестірмелі материалдар: үлестірмелі қағаздар.
в) ТОҚ : компьютер, кинопроектор.
Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, информатика
Қолданатын әдебиет:
Негізгі: Кәсіби қазақ тілі. Ұ.С.Байсақалова, қазақ тілі Ш.Бектұров, Ш.Бектұрова, Шәудірова
Қосымша : Қазақ тілі Ф.Оразбаева, Қазақ тілі С.Жиенбаев, Қазақ тілі Ж.Адамбаева, К.Сариева, Мемлекеттік тілде іс қағаздарын жүргізу. Г.Байжанова
Өз бетінше жұмыс: Болашақ мамандығы туралы баяндама немесе шығарма жазу.
Сабақтың өту барысы :
Ұйымдасытру кезеңі : Амандасу.
Гимды орындау.
Оқушыларды түгендеу.
Оқушылардың біліктілігі мен дағдысын тексеру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Жаңа тақырыптың мазмұны мен жүйесі:
Менің болашақ мама Кіріспе.
Тіл білімі және оның салалары.
Мамандығым-техник-электроншы.Тіл білімі және оның салалары.
І. Мәтінмен жұмыс
Кіріспе.
Басты назар еңбек нарқында талап етілетін мамандықтар бойынша жұмысшылар мен орта буын мамандарын даярлауға ғана емес, жастардың өзін-өзі жұмыспен қамтуға жақсы даярлауға мүмкіндік беретін кәсіптік білімді, білік пен дағды болуы үшін дұрыс жағдайды қамтамасыз етуге аударылуы тиіс. Мүдделі әріптестік шеңберінде теориялық білім мен жұмыс істеп тұрған кәсіпорындардың базасында кәсіптік практика шеңберінде алынатын практикалық дағдының бірлігі қамтамасыз етіледі.
Осы мүдеден көріну үшін стандартта жалпы ізгілендіру пәндері қатарында оқу жоспарында «Кәсіби қазақ тілі» атты жаңа пән еніп отыр. Қазіргі кезде техникалық мамандық беретін орта кәсіптік оқу орындарында бұл пәнді игерту үшін оқу-әдістемелік құрал қажет болды.
Мемелекеттік білім стандартындағы компонентіне сай кәсіби қазақ тілінен таныс емес термин сөздердің мағынасын, сөз құрамын, контекст сөздік арқылы анықтау. Таныс емес терминдерді жазып алу.
Тапсырма.
а) Мәтінді қазақша оқып шығыңыздар
ә) түсініксіз сөздеріне назар аударыңыздар
б) сөздік көмегімен орыс тіліне тәржімалаңыздар
Тапсырма.
1.Мамандық деген не?
2.Мамандық түрлерін атаңыздар?
3.Қалаған мамандығыңыз туралы не білесіздер?
Тапсырма.
«Кәсіп» сөзінен туындайтын мына сөздер мен сөз тіркестерін түсініп, сөйлем құраңыздар.
Кәсіп- промысел; занятия связанные с производством; профессия.
Кәсібің не –чем занимаешься?
Кәсіпкерлік- предпринимательство
Кәсіпқой- профессионализм
Кәсіпорын-предприятие
Кәсіподақ-профсоюз
Кәсіби оқу орны-профессиональное учебное заведение
Кәсіби мектеп- профессиональная школа
Кәсіпшіл қоғам- профессиональное общество
Кәсіби қазақ тілі-профессиональный казахский язык.
«Кім жылдам» ойыны арқылы жаңа сабақты бекітемін.
.
Жаңа материалды бекіту, біліктілік пен дағдыны қалыптастыру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Сабақтың қорытындысы: 1Кіріспе сабағынан нені түсіндіңдер?
2. Кәсіби қазақ тілі не туралы пән?
3. Тапсырмалар түсінікті ме?
Рефлексия: 1. Бүгінгі сабақтан не білдіңдер?
2. Нені білгілерің келеді?
Бағалау: Сабақта белсенді жауап берген оқушыларды бағалап, мадақтаймын.
Үй тапсырмасы: «Кіріспе» мәтінін мазмұндау, сөздік жаттау.
Оқытушының АЖӘ және қолы: С.Сәрсенбаева
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
«Орталықазия техника-экономикалық колледжі» білім мекемесі
Сабақтың технологиялық картасы
Пән : Кәсіби қазақ тілі
Мерзімі Топ
Сабақтың № 20
Тақырыбы: Интернет желісі. Түсіндірме сөздіктер.
Сабақтың мақсаты:
білімдік : Интернет желісінің пайдалы жағын, оның шығуын, оған қосылудың жолдарын айтып түсіндіру. Түсіндірме сөздіктер туралы жалпы түсінік беру.
Дамытушылық: ауызекі сөйлеуді дамыту, кәсіби сөздік қорды молайту, кәсіби қазақ тілін үйренуге деген қызығушылығын арттыру.
Тәрбиелік: компьютерлік желілердің жүйелерін, ғаламторды дұрыс пайдалануға, бағдарламалау тілдерін дұрыс ажырата білуге, әр тапсырманы ұқыпты және таза орындауға тәрбиелеу.
Сабақтың типі: аралас сабақ
а) оқу-көрнекілік құралдар: оқулық, презентация.
б) үлестірмелі материалдар: үлестірмелі қағаздар.
в) ТОҚ : компьютер, кинопроектор.
Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, информатика
Қолданатын әдебиет:
Негізгі: Кәсіби қазақ тілі. Ұ.С.Байсақалова, қазақ тілі Ш.Бектұров, Ш.Бектұрова, Шәудірова
Қосымша : Қазақ тілі Ф.Оразбаева, Қазақ тілі С.Жиенбаев, Қазақ тілі Ж.Адамбаева, К.Сариева, Мемлекеттік тілде іс қағаздарын жүргізу. Г.Байжанова
Өз бетінше жұмыс: Болашақ мамандығы туралы баяндама немесе шығарма жазу.
Сабақтың өту барысы :
Ұйымдасытру кезеңі : Амандасу.
Гимды орындау.
Оқушыларды түгендеу.
Оқушылардың біліктілігі мен дағдысын тексеру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Жаңа тақырыптың мазмұны мен жүйесі:
Интернет желісі
Ауқымды желі немесе Интернет-адамзаттың ақпараттық технология саласындағы жеткен жетістіктерінің бірі.
Интернет-(ағылшынша-желіаралық байланыс ) бүкіл жер шары бойынша ақпарат ағынын таратуды қамтамасыз ететін желілер жиынтығы.
Интернет дегеніміз-дүниенің әр түкпіріндегі тұтынушыларды бір-бірімен мәліметтер қоймасы, бейнелер және дыбыстар жазбалары арқылы жеңіл байланыстыратын ең ауқымды желі түрі. Өз көлемін жылдам ұлғайта отырып, ол біздің өмірімізде күннен-күнге өте елеулі рөл атқарып келеді.
Мәтін бойынша тапсырма.
Мәтінді орыс тіліне аударыңыз.
Интернет туралы өзің не білесің?
Интернет сөзін қатыстырып, бірнеше сөйлем құра.
Грамматикалық тақырып: Түсіндірме сөздік.
Түсіндірме сөздік тілдегі сөздердің лексикалық-грамматикалық сипаттамасын, олардың айтылуы мен жазылуын, экспрессивті-эмоционалды бояуын көрсетеді.
І тапсырма. Берілген сөздердің мағыналарын анықтап, түсіндірме сөздіктің үлгісімен жазыңдар.
Қант, қыркүйек, етікші, көлеңке, қырқу, күту, перзент, ағайын, иманды, жомарт, ақпан, қолдаушы.
ІІ тапсырма. “Қазақ тілінің түсіндірме сөздігін” пайдалана отырып, бес омоним сөз, бес көп мағыналы сөз теріп жазыңдар.
ІІІ тапсырма. “Интернет және біз” тақырыбына шағын әңгіме жаздырып, оқытып жаңа сабақты бекітемін.
Жаңа материалды бекіту, біліктілік пен дағдыны қалыптастыру:
Сабақтың қорытындысы: 1. Интернет желісі дегеніміз не?
2. Түсіндірме сөздіктер туралы не түсіндіңдер?
3. Тапсырмалар түсінікті ме?
Рефлексия: 1. Бүгінгі сабақтан не білдіңдер?
2. Нені білгілерің келеді?
Бағалау: Сабақта белсенді жауап берген оқушыларды бағалап, мадақтаймын.
Үй тапсырмасы: «Интернет желісі» мәтінін мазмұндау, сөздік жаттау.
Оқытушының АЖӘ және қолы: С.Сәрсенбаева
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
«Орталықазия техника-экономикалық колледжі» білім мекемесі
Сабақтың технологиялық картасы
Пән : Кәсіби қазақ тілі
Мерзімі Топ
Сабақтың № 21
18-ақпан сейсенбі
Тақырыбы: Электронды пошта байланысы. Аударма сөздіктер.
Сабақтың мақсаты:
Білімдік: Электронды пошта байланысы пайдалы жағын, шығуын, оған қосылудың жолдарын айтып түсіндіру. Аударма сздіктер туралы жалпы түсінік беру.
Дамытушылық: ауызекі тілде еркін сөйлеуге дағдыландыру. Терең ойлау қабілетін, сөздік қорларын, сөйлемде дұрыс пайдалана білу дағдыларын қалыптастыру, есте сақтау қабілетін дамыту.
Тәрбиелік: Электронды пошта байланысын дұрыс пайдалануға, әр тапсырманы ұқыпты және таза орындауға тәрбиелеу.
Сабақтың типі: аралас сабақ
а) оқу-көрнекілік құралдар: оқулық, презентация.
б) үлестірмелі материалдар: үлестірмелі қағаздар.
в) ТОҚ : компьютер, кинопроектор.
Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, информатика
Қолданатын әдебиет:
Негізгі: Кәсіби қазақ тілі. Ұ.С.Байсақалова, қазақ тілі Ш.Бектұров, Ш.Бектұрова, Шәудірова
Қосымша : Қазақ тілі Ф.Оразбаева, Қазақ тілі С.Жиенбаев, Қазақ тілі Ж.Адамбаева, К.Сариева, Мемлекеттік тілде іс қағаздарын жүргізу. Г.Байжанова
Өз бетінше жұмыс: Болашақ мамандығы туралы баяндама немесе шығарма жазу.
Сабақтың өту барысы :
Ұйымдасытру кезеңі : Амандасу.
Гимды орындау.
Оқушыларды түгендеу.
Оқушылардың біліктілігі мен дағдысын тексеру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Жаңа сабақ : Электронды пошта байланысы.
Қазіргі кездегі байланыс түрінің ең жедел түрі-электрондық пошта.
Электрондық пошта (Electronic mail, немесе қысқартылған түрде E- mail)- бұл компьютерлік желі арқылы хабарлама жөнелту және қабылдау тәсілі.
Кәдімгі поштаның жұмыс істеу реті бәрімізге белгілі: конверттегі дайын хатты пошта жәшігіне салғаннан кейін ол жөнелтушінің пошта бөліміне жеткізіледі. Сол жерден қажетті адресаттың пошта бөліміне транспорт арқылы жеткізіліп, адресаттың жеке пошталық жәшігіне салынады. Электрондық пошта да осыған ұқсас жұмыс істейді. Бұл кезде хат орнына электрондық хабарлама, пошта бөлімі –пошталық сервер, ал транспорт – компьютерлік желі болады.
Пошталық сервермен байланыстырылған әрбір абоненттің электрондық адресі, пошталық жәшігі болады. Бұл жәшік абоненттің құпия сөзімен (парольмен ) қорғалған.
Электронды пошта арқылы өздеріңіздің жедел –хаттарыңызды, хабарламаларыңызды және тағы басқаларды жолдауларыңызға болады.
Тапсырма.
Электронды пошта туралы білетіндерін сұрау.
Термин сөздерді көшіріп жазып, сол сөздермен сөйлем құраңдар.
Мәтінді орыс тіліне аударыңыздар.
Аударма сөздіктер
Аударма сөздік бір тілдің сөздерін екінші тілге аударып береді. Қазақ тіліне қатысты сөздіктер: қазақша-орысша, ағылшынша-қазақша, парсыша-қазақша тағы көптеген сөздік түрлері көп.
Тапсырма: “Полиглот” сайысы, кім көп тіл біледі, мен сіздерге қазір жұмбақ жасырамын, жауабын үш тілде айтасыздар.
1.Табаныма байладым, қос таяқпен айдадым. (шаңғы-лыжы-
2. Түнде бармын, күндіз жоқпын (жұлдыз-звезды
3. Жеп көріп ем өзін мен
Жас шығарды көзімнен (пияз-лук-
4.Қыста келген, көктемде еріген (қар-снег-
5. Ұстасаң қолға ілінбес
Қарасаң, көзге түспес (ауа-воздух-
6. Қыста киімін тастайды,
Көктемде киіне бастайды. (ағаш-дерево-
ІІ. Тапсырма Мақал-мәтелді қазақ тіліне аударып, қандай кезде қолдануға болатынын айтыңдар.
1.Веревка хороша длинная, а речь –короткая. 2.Доброе слово лечит, а злое –калечит. 3. За глупой головой и ногам плохо. 4. Маленькое дело лучше большого безделья. 5. Платье хорошо новое, а друг старый.
ІІІ тапсырма. Жұмбақтардың шешуін үш тілде айтыңдар.
Без рук, без ног, а рисовать умеет. 2.Кто мост мостит без топора, без ножа, без клиньев, без подклиньев? 3. На дворе горой, а в избе водой.
«Мықты аудармашы» ойынын ойнатып, жаңа сабақты бекітемін
Жаңа материалды бекіту, біліктілік пен дағдыны қалыптастыру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Сабақтың қорытындысы:
1.Электронды пошта деген не?
2. Электрондық пошта мен кәдімгі поштаның айырмашылығын ата.
3. Электрондық пошта арқылы хабарлама алмасу қалай жүзеге асады?
Рефлексия: 1. Бүгінгі сабақтан не білдіңдер?
2.Нені үйрендіңдер?
3.Нені білгілерің келеді?
Бағалау: Сабақта белсенді жауап берген оқушыларды бағалап, мадақтаймын.
Үй тапсырмасы: «Электронды пошта» мазмұндау, презентация дайындау.
Оқытушының АЖӘ және қолы: С.Сәрсенбаева
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
«Орталықазия техника-экономикалық колледжі» білім мекемесі
Сабақтың технологиялық картасы
Пән : Кәсіби қазақ тілі
Мерзімі Топ
Сабақтың № 22
Тақырыбы: Электронды поштамен жұмыс істеу принциптері. Терминологиялық сөздіктер.
Сабақтың мақсаты:
Білімдік: Электронды поштамен жұмыс істеу принциптері жайлы айтып түсіндіру. Терминологиялық сөздіктер туралы жалпы түсінік беру.
Дамытушылық: ауызекі тілде еркін сөйлеуге дағдыландыру. Терең ойлау қабілетін, сөздік қорларын, сөйлемде дұрыс пайдалана білу дағдыларын қалыптастыру, есте сақтау қабілетін дамыту.
Тәрбиелік: Электронды пошта байланысын дұрыс пайдалануға, әр тапсырманы ұқыпты және таза орындауға тәрбиелеу.
Сабақтың типі: аралас сабақ
а) оқу-көрнекілік құралдар: оқулық, презентация.
б) үлестірмелі материалдар: үлестірмелі қағаздар.
в) ТОҚ : компьютер, кинопроектор.
Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, информатика
Қолданатын әдебиет:
Негізгі: Кәсіби қазақ тілі. Ұ.С.Байсақалова, қазақ тілі Ш.Бектұров, Ш.Бектұрова, Шәудірова
Қосымша : Қазақ тілі Ф.Оразбаева, Қазақ тілі С.Жиенбаев, Қазақ тілі Ж.Адамбаева, К.Сариева, Мемлекеттік тілде іс қағаздарын жүргізу. Г.Байжанова
Өз бетінше жұмыс: Болашақ мамандығы туралы баяндама немесе шығарма жазу.
Сабақтың өту барысы :
Ұйымдасытру кезеңі : Амандасу.
Гимды орындау.
Оқушыларды түгендеу.
Оқушылардың біліктілігі мен дағдысын тексеру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Жаңа сабақ : Электронды поштамен жұмыс істеу принциптері.
Электрондық пошта жүйесі үш бөліктен тұрады:
-қолданушы агенті –әрбір тұтынушыға мәліметтерді оқуға және жаңасын құрастыруға мүмкіндік береді;
-тасымалдау агенті-мәліметтерді бір компьютерден екінші компьютерге жеткізеді;
- жеткізу агенті-мәліметтерді оны алушының пошта жәшігіне салып кетеді.
Қолданушы агенті –тұтынушыларға мәліметтерді оқуға және жіберілетін пошталық хабарларды құрастыруға мүмкіндік беретін программалар жиыны.
Тасымалдау агенттері- поштаны қолданушы агенттерден қабылдап алып, оны алушылардың адрестерін анықтап, мәліметтерді ары қарай тасымалдау мақсатында басқа компьютерлерге жеткізуді қамтамасыз ететін программалар жиыны.
Жеткізу агенттері- поштаны тасымалдау агенттерінен қабылдап, оны тиісті пайдаланушыларға жеткізетін программалар тобы.
Терминологиялық сөздіктер
Терминологиялық сөздік тілдегі әр түрлі ғылым мен техника саласы бойынша қолданылып жүрген арнайы термин сөздердің мәнін ашып беретін немесе екінші тілге аударып көрсетеін сөздіктің түрі болып табылады. Қазақ тілінде әр түрлі терминологиялық сөздіктер бар.
Белгілі бір тілдің аясында қолданылатын терминдерді жүйеге келтіріп жинақтайтын лексикология саласы терминология деп аталады.
І тапсырма. Көп нүктенің орнына төменде берілген қажетті терминдердің тиістісін қойып жазыңдар.
Сендер ....... оқуға кірістіңдер. Ол ...... география болып үлкен екі бөлікке бөлінеді. Жер шарын ....... зерттейді. Жерді зерттеуде ..... мен .... рөлі зор. Географияны оқуды ...... және ..... танысудан бастаймыз. Қазіргі кезде жердің планын ....... арқылы жасайды.
Керекті сөздер: география, физикалық және экономикалық, ғалым-географтар, Жердің жасанды серіктері, ғарыш кемелері, план, карта, аэрофотосурет.
ІІ тапсырма. Төмендегі сөздердің қандай кәсіпке, қандай мамандыққа байланысты қолданылатынын айтыңдар.
айыр, күрек, орақ, шалғы, кетпен, шот; 2) балға, қайрақ, пышақ, таспа, біз, шеге; 3) ине, жіп, қайшы, мата, мақта, жаға; 4) мектеп, оқушы, оқулық, қоңырау, дәріс, үзіліс.
ІІІ тапсырма. Термин сөздермен сөйлем құраңдар.
Информатика және есептеуіш техникалық терминдер, иілгіш диск, каскад, бод, буфер, бит, курсив, стек, терминатор, текст, файл, флит.
Жаңа материалды бекіту, біліктілік пен дағдыны қалыптастыру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Сабақтың қорытындысы:
1.Электронды пошта жүйесі неше бөліктен тұрады?
2. Қолданушы агенті қандай қызмет атқарады?
3. Тасымалдау агенттері мен жеткізу агенттері қандай қызмет атқарады?
4. Терминологиялық сөздіктер дегенді қалай түсіндіңдер?
Рефлексия: 1. Бүгінгі сабақтан не білдіңдер?
2.Нені үйрендіңдер?
3.Нені білгілерің келеді?
Бағалау: Сабақта белсенді жауап берген оқушыларды бағалап, мадақтаймын.
Үй тапсырмасы: «Электронды поштамен жұмыс істеу перинциптері» мазмұндау, презентация дайындау.
Оқытушының АЖӘ және қолы: С.Сәрсенбаева
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
«Орталықазия техника-экономикалық колледжі» білім мекемесі
Сабақтың технологиялық картасы
Пән : Кәсіби қазақ тілі
Мерзімі Топ
Сабақтың № 32
Тақырыбы: Қауіпсіздік ережелері туралы түсінік. Өрт қауіпсіздігі ережелері.
Сабақтың мақсаты:
Білімдік: Оқушылардың өз ойларын жеткізе алуға үйрету. Топпен шығармашылық жұмыс істеуге, ізденуге үйрету. Қауіпсіздік ережелері туралы түсінік беру. Өрт қауіпсіздігі шараларын үйрету.
Дамытушылық: Оқушылардың ой-өрісін, сөйлеу тілдерін дамытуң. Сөздік қорларын молайту. Оқушылардың жазбаша және ауызша сөйлеуін дамыту. Қауіпсіздік ережелері туралы алған білімдерін жетілдіру.
Тәрбиелік: Өз бетінше жұмыс істеуге үйрету, адамгершілікке, еңбекқорлыққа тәрбиелеу. Өміріне қауіп төнген кезде өзін қорғай білуге үйрету.
Сабақтың типі: аралас сабақ
а) оқу-көрнекілік құралдар: оқулық, презентация.
б) үлестірмелі материалдар: үлестірмелі қағаздар.
в) ТОҚ : компьютер, кинопроектор.
Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, информатика
Қолданатын әдебиет:
Негізгі: Кәсіби қазақ тілі. Ұ.С.Байсақалова, қазақ тілі Ш.Бектұров, Ш.Бектұрова, Шәудірова
Қосымша : Қазақ тілі Ф.Оразбаева, Қазақ тілі С.Жиенбаев, Қазақ тілі Ж.Адамбаева, К.Сариева, Мемлекеттік тілде іс қағаздарын жүргізу. Г.Байжанова
Өз бетінше жұмыс: Болашақ мамандығы туралы баяндама немесе шығарма жазу.
Сабақтың өту барысы :
Ұйымдасытру кезеңі : Амандасу.
Гимды орындау.
Оқушыларды түгендеу.
Оқушылардың біліктілігі мен дағдысын тексеру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Жаңа сабақ : ҚАУІПСІЗДІК ТЕХНИКАСЫНЫҢ ЕРЕЖЕЛЕРІ
Жалпы қауіпсіздік талаптары:
1. Мұғалімнің рұқсатынсыз құрал-жабдықтарды орнынан қозғауға, сымдарға, розеткаларға, штепсельдің айырына, штекерге тиісуге тыйым салынады.
2. Мұғалімнің рұқсатынсыз сыныпқа кіруге және сыныптан шығуға болмайды.
3. Мұғалімнің рұқсатынсыз сыныпта жүруге болмайды.
4. ДК-де су киіммен және су қолмен жұмыс істеуге болмайды.
5. Корпусы мен сымдарының бүтіндігі бұзылған (ашық) ДК-де жұмыс істеуге тыйым салынады.
6. Үстелге, ДК-дің жанына сумка, портфель, кітап қоюға болмайды.Үстелде тек дәптер мен қалам ғана жатуы керек.
7. Пернетақтаның үстіне ештеңе қоюға болмайды.
8. Компьютер сыныбында жүгіруге, ойнауға, жолдастарының көңілін қажетсіз аударуға, бөгде жұмыстарды істеуге тыйым салынады.
ДК-де жұмыс істеуді бастау алдында қойылатын қауіпсіздік талаптары:
1.ДК элетр тогына қосылмаған жағдайда сымдардың, ДК-дің корпусының бүтіндігін және айыру ( изоляция) бұзылмағанын қарап шығып, олардың дұрыс жағдайда екендігіне көз жеткізу керек.
2. Жұмыс кезінде оларға тие бермеу үшін, сымдар салбырап тұрмауына көңіл бөлу керек.
3.Жұмыс орнын пайдалануды есепке алу журналына белгі қою қажет.
ДК-де жұмыс істеуді бастау алдында қойылатын қауіпсіздік талаптары:
1.ДК элетр тогына қосылмаған жағдайда сымдардың, ДК-дің корпусының бүтіндігін және айыру ( изоляция) бұзылмағанын қарап шығып, олардың дұрыс жағдайда екендігіне көз жеткізу керек.
2. Жұмыс кезінде оларға тие бермеу үшін, сымдар салбырап тұрмауына көңіл бөлу керек.
3.Жұмыс орнын пайдалануды есепке алу журналына белгі қою қажет.
ДК-мен жұмыс кезіндегі қауіпсіздік талаптары:
1.ЭЕМ-да жұмыс істеу кезінде көздің экраннан ең қолайлы қашықтығын ( 60-70 см) сақтау керек.Мүмкін қашықтық -50 см.
2.Келушілер кіргенде оқушылардың орнынан тұруының қажеті жоқ.
3.Көз талғанда немесе шаршағанда орнынан тұрмай көзді дем алдыратын бірнеше жаттығу орындау керек.
4.Оқушылар элетр тогымен зақымданғанда алғашқы медициналық көмек көрсету әдістерін, өрт сөндіргішпен жұмыс істеу және өрт сөндіру әдістерін білуі керек.
5.Оқушылар көзді дем алдыру жаттығуларын білуі керек.
ДК-де жұмысты аяқтау қауіпсіздігінің талаптары:
1.Аппаратураны оқушының нұсқауымен өшіру керек.
2.Жұмыс орнынын ретке келтіру керек.
3.Жұмыс орнын пайдалануды еске алу журналына белгі қою керек.
Жаңа материалды бекіту, біліктілік пен дағдыны қалыптастыру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Сабақтың қорытындысы:
1.Электронды пошта жүйесі неше бөліктен тұрады?
2. Қолданушы агенті қандай қызмет атқарады?
3. Тасымалдау агенттері мен жеткізу агенттері қандай қызмет атқарады?
4. Терминологиялық сөздіктер дегенді қалай түсіндіңдер?
Рефлексия: 1. Бүгінгі сабақтан не білдіңдер?
2.Нені үйрендіңдер?
3.Нені білгілерің келеді?
Бағалау: Сабақта белсенді жауап берген оқушыларды бағалап, мадақтаймын.
Үй тапсырмасы: «Электронды поштамен жұмыс істеу перинциптері» мазмұндау, презентация дайындау.
Оқытушының АЖӘ және қолы: С.Сәрсенбаева
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
«Орталықазия техника-экономикалық колледжі» білім мекемесі
Сабақтың технологиялық картасы
Пән : Кәсіби қазақ тілі
Мерзімі Топ
Сабақтың № 23
Тақырыбы: Жаңа әлемдегі –жаңа Қазақстан. Қазақстанның қазіргі экономикалық дамуы. Сөздердің тұлғалық ерекшелігі.
Сабақтың мақсаты:
Білімдік: Жаңа әлемдегі –жаңа Қазақстан. Қазақстанның қазіргі экономикалық дамуы туралы жалпы түсінік беру.
Дамытушылық: ауызекі сөйлеуді дамыту, кәсіби сөздік қорды молайту, кәсіби қазақ тілін үйренуге деген қызығушылығын арттыру.
Тәрбиелік: мәтінді оқи білуге, сөздерді анық, дұрыс айтуға, әр тапсырманы ұқыпты және таза орындауға тәрбиелеу.
Сабақтың типі: аралас сабақ
а) оқу-көрнекілік құралдар: оқулық, презентация.
б) үлестірмелі материалдар: үлестірмелі қағаздар.
в) ТОҚ : компьютер, кинопроектор.
Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, информатика
Қолданатын әдебиет:
Негізгі: Кәсіби қазақ тілі. Ұ.С.Байсақалова, қазақ тілі Ш.Бектұров, Ш.Бектұрова, Шәудірова
Қосымша : Қазақ тілі Ф.Оразбаева, Қазақ тілі С.Жиенбаев, Қазақ тілі Ж.Адамбаева, К.Сариева, Мемлекеттік тілде іс қағаздарын жүргізу. Г.Байжанова
Өз бетінше жұмыс: Болашақ мамандығы туралы баяндама немесе шығарма жазу.
Сабақтың өту барысы :
Ұйымдасытру кезеңі : Амандасу.
Гимды орындау.
Оқушыларды түгендеу.
Оқушылардың біліктілігі мен дағдысын тексеру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Жаңа сабақ : Жаңа әлемдегі –жаңа Қазақстан. Қазақстанның қазіргі экономикалық дамуы.
«Қазақстан – 2030» Стратегиясын дәйектілікпен іске асыру өзіміздің алдағы ілгерілеуіміз үшін берік негіз қалады.
Біз бүгінгі дүниеде Қазақстан мен қазақстандықтардың лайықты орын алуын, еліміздің бүкіл халқының әл-ауқатын арттырып, тұрмыс деңгейін едәуір көтеруді қамтамасыз ету үшін сыртқы нарықтарға шығып, онда мықтап орнығуға міндеттіміз. Бұл жолда Қазақстан мен осы өңірдің нақты жағдайын ескеріп, әрі әлемнің озық мемлекеттерінің жетістіктерін өзімізде іске асыра отырып, біздің:
біріншіден, қандай да бір табыстарға қолымыз жеткен секторларды жаңарту қарқынын жеделдете түсуіміз қажет.
екіншіден, жаңартуды ешқандай алалаусыз Қазақстан экономикасы мен әлеуметтік өмірінің барлық салаларына тарату керек.
Біз өңірлік экономикада алдыңғы шептерге шықтық, халықаралық әріптестерімізбен сындарлы қатынастар орнаттық, саяси және әлеуметтік–экономикалық тұрақтылыққа қол жеткіздік.
Мәтінді орыс тіліне аударыңыз.
Жаңа сөздерді дәптерлеріңізге жазыңыздар.
Сөздердің тұлғалық ерекшелігі
Сөз түрлі бөлшектерден тұрады. Сөз бөлшектерінің өзіне тән белгілі бір мағынасы және қызметі болады.
Сөздің тұлғасы деген ұғымға түбір және қосымша деп аталатын бөлшектер кіреді.
Сөз құрамы-заттық ұғым, сындық ұғым, сандық ұғым, қимылдық ұғым.
І тапсырма. Сөздерді оқып, олардың құрамын ажыратыңдар да, ауызша талдаңдар.
Күзетшілік, адамшылық, аспаз, бақташы, білімпаз, беделді, ақылды, білгіш, ақтау, балықшы, жазушы, белдік, сенімді.
ІІ тапсырма Мақал-мәтелдердегі қосымшалардың түрлерін ажыратыңдар.
1.Ел ағасыз болмас,
Тон жағасыз болмас.
2.Ақылды адам елге қарайды,
Ақылсыз адам өрге қарайды.
3.Берекелі елдің бетін ешкім қақпайды.
4.Жолдасын таппаған ер азады.
І Жаңа материалды бекіту, біліктілік пен дағдыны қалыптастыру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Сабақтың қорытындысы:
1.Жаңа әлемдегі – жаңа Қазақстан дегенді қалай түсінесіңдер?
2. Қазақстанның қазіргі экономикалық дамуы қандай деңгейде?
3. Сөздердің тұлғалық ерекшелігі дегеніміз не?
Рефлексия: 1. Бүгінгі сабақтан не білдіңдер?
2.Нені үйрендіңдер?
3.Нені білгілерің келеді?
Бағалау: Сабақта белсенді жауап берген оқушыларды бағалап, мадақтаймын.
Үй тапсырмасы: «Жаңа әлемдегі –жаңа Қазақстан. Қазақстанның қазіргі экономикалық дамуы.» мазмұндау, презентация дайындау.
Оқытушының АЖӘ және қолы: С.Сәрсенбаева
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
«Орталықазия техника-экономикалық колледжі» білім мекемесі
Сабақтың технологиялық картасы
Пән : Кәсіби қазақ тілі
Мерзімі Топ
Сабақтың № 24
Тақырыбы: Білікті кәсіби маман-заман талабы. Есімді сөз табы.
Сабақтың мақсаты:
Білімдік: Білікті маман қызметі туралы жалпы түсінік беру. Технологиялардың түрлеріне тоқталу.
Дамытушылық: ауызекі сөйлеуді дамыту, кәсіби сөздік қорды молайту, кәсіби қазақ тілін үйренуге деген қызығушылығын арттыру.
Тәрбиелік: мәтінді оқи білуге, сөздерді анық, дұрыс айтуға, әр тапсырманы ұқыпты және таза орындауға тәрбиелеу.
Сабақтың типі: аралас сабақ
а) оқу-көрнекілік құралдар: оқулық, презентация.
б) үлестірмелі материалдар: үлестірмелі қағаздар.
в) ТОҚ : компьютер, кинопроектор.
Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, информатика
Қолданатын әдебиет:
Негізгі: Кәсіби қазақ тілі. Ұ.С.Байсақалова, қазақ тілі Ш.Бектұров, Ш.Бектұрова, Шәудірова
Қосымша : Қазақ тілі Ф.Оразбаева, Қазақ тілі С.Жиенбаев, Қазақ тілі Ж.Адамбаева, К.Сариева, Мемлекеттік тілде іс қағаздарын жүргізу. Г.Байжанова
Өз бетінше жұмыс: Болашақ мамандығы туралы баяндама немесе шығарма жазу.
Сабақтың өту барысы :
Ұйымдасытру кезеңі : Амандасу.
Гимды орындау.
Оқушыларды түгендеу.
Оқушылардың біліктілігі мен дағдысын тексеру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Он үшінші ақпан
Жаңа сабақ : Білікті кәсіби маман-заман талабы
Адамдар есейгенде кәсіптің бір түрімен шұғылданады. Өз жұмысын жақсы білетін адамды, білікті маман деп атайды.
Мамандықтың түрі көп. Адам мамандықты өзінің білімі мен шеберлігіне, қабілетіне қарай таңдайды. Біреу-бағдарламашы, біреу –электроншы, біреу-есепші. Кейбіреуі ғылыммен айналысады.
Бағдарламашы мамандығы білімдікті, ұқыптылықты, шыдамдылықты талап етеді. Бұл мамандық өте қажет. Бағдарламашы көп салаларда қызмет етеді.
Бухгалтер кәсіпорынның, фирманың кірісі мен шығынын есептей отырып, қаржы және шаруашылық қызметінің нәтижесін есепке алып отырады.
Мамандардың біліктілігі қоғамның даму дәрежесіне үлкен әсер етеді. Сондықтан, біліктілікті көтеруде көптеген колледж бен институттар жұмыс істейді, олар кәсіптік шеберлікке баулиды.
Сөздік
Шұғылданады- занимается шыдамдылық-терпеливость
Мамандану-специализация талап-требование
Біліктілік-квалификация шығын-расходы, затраты
Қабілет-способность Шеберлік-мастерство
Ұқыптылық-аккуратность
Кәсіптік-профессионально
Кіріс-доход
Есімді сөз табына: сын есім, зат есім, сан есім, есімдік жатады.
Грамматикалық белгілерінің жақындығына қарай зат есім, сын есім, сан есім, есімдіктер бір сөзбен айтқанда есімдер делінеді.
Зат есім заттың, құбылыстың, іс-әрекеттің атын білдіреді. Кім?, Кімдер?, Не?, нелер? деген сұрақтарға жауап береді.
Заттың түсін, сапасын, белгісін, күйін, салмағын, көлемін, тағы басқа қасиеттерін білдіретін сөздерді сын есім дейміз. Қандай?, қай? Деген сұрақтарға жауап береді. Мысалы: таза бөлме, әдемі үй, жақсы оқушы.
Заттың санын, ретін білдіретін сөзді сан есім дейміз. Сұрақтары: неше?, қанша, нешінші, нешеу?
Есімдер тобына жататын сөз табының бірі-есімдік. Зат есім, сын есім, сан есімнің орнына қолданылатын сөз табы.
Тапсырма. –шы, -ші жұрнақтарымен зат есімдер жасап, сөйлем құраңыз.
Зерттеу, жазу, кен, теңіз, балта, егін, мүсін, тігін, тіл, ән, би, аударма, хат, сәулет, сату, жұмыс, есеп, сурет, ел, аң.
Тапсырма. Подберите числительные к следующим словам.
Сынып, дәрісхана, автобус, пәтер, үй, сабақ, трамвай, қабат, пойыз, курс, қалам, орындық, оқушы.
Тапсырма. Данные числительные запишите словами.
7, 12, 29, 34, 56, 67, 83, 91, 105, 218, 345, 467, 569, 682, 712, 811, 933, 1038, 2993,
3 279 364, 5 493 517 620, 119 326, 625 781.
Тапсырма. Синонимдермен сөйлем құрап жазыңыз.
Есейгенде-үлкейгенде, ержеткенде-повзрослев
Шұғылданады, айналысады- занимается
Кәсіпкер, табыскер, іскер, бизнесмен
Әсер, ықпал-влияние
Қызмет етеді, қызмет істейді, қызмет атқарады, жұмыс істейді, еңбектенеді-работает
Тапсырма. Мына сұрақтарға жауап беріңіз.
1.Адам мамандықты қалай таңдайды?
2. Сіз қандай кәсіпті таңдадыңыз?
3. Бағдарламашы, электроншы мамандықтары қандай талаптарды қажет етеді?
4. Мамандықтардың біліктілігі қоғамға қандай әсер етеді?
Сауал-жауап беру арқылы жаңа сабақты бекіту.
І Жаңа материалды бекіту, біліктілік пен дағдыны қалыптастыру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Сабақтың қорытындысы:
1. Білікті кәсіби маман-заман талабы дегенді қалай түсінесіңдер?
2. Қандай жаңа сөздермен таныс болдыңдар?
3. Есімді сөз табына тағы нелер жатады?
Рефлексия: 1. Бүгінгі сабақтан не білдіңдер?
2.Нені үйрендіңдер?
3.Нені білгілерің келеді?
Бағалау: Сабақта белсенді жауап берген оқушыларды бағалап, мадақтаймын.
Үй тапсырмасы: «Білікті кәсіби маман-заман талабы» мазмұндау, презентация дайындау.
Оқытушының АЖӘ және қолы: С.Сәрсенбаева

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
«Орталықазия техника-экономикалық колледжі» білім мекемесі
Сабақтың технологиялық картасы
Пән : Кәсіби қазақ тілі
Мерзімі Топ
Сабақтың № 25
Тақырыбы: Ақпаратты технология және маман қызметі. Есімдікті сөз таптарының жасалу жолдары.
Сабақтың мақсаты:
Білімдік: Ақпаратты технология және маман қызметі жалпы түсінік беру. Технологиялардың т.рлеріне тоқталу.
Дамытушылық: ауызекі сөйлеуді дамыту, кәсіби сөздік қорды молайту, кәсіби қазақ тілін үйренуге деген қызығушылығын арттыру.
Тәрбиелік: мәтінді оқи білуге, сөздерді анық, дұрыс айтуға, әр тапсырманы ұқыпты және таза орындауға тәрбиелеу.
Сабақтың типі: аралас сабақ
а) оқу-көрнекілік құралдар: оқулық, презентация.
б) үлестірмелі материалдар: үлестірмелі қағаздар.
в) ТОҚ : компьютер, кинопроектор.
Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, информатика
Қолданатын әдебиет:
Негізгі: Кәсіби қазақ тілі. Ұ.С.Байсақалова, қазақ тілі Ш.Бектұров, Ш.Бектұрова, Шәудірова
Қосымша : Қазақ тілі Ф.Оразбаева, Қазақ тілі С.Жиенбаев, Қазақ тілі Ж.Адамбаева, К.Сариева, Мемлекеттік тілде іс қағаздарын жүргізу. Г.Байжанова
Өз бетінше жұмыс: Болашақ мамандығы туралы баяндама немесе шығарма жазу.
Сабақтың өту барысы :
Ұйымдасытру кезеңі : Амандасу.
Гимды орындау.
Оқушыларды түгендеу.
Оқушылардың біліктілігі мен дағдысын тексеру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Жаңа сабақ : Ақпаратты технология және маман қызметі.
Оқушылардың білімін арттыру үшін сабақта жаңа технологияларды қолдана білу керек.
«Технология» гректің «teche»- өнер, шеберлік және «logos»- ғылым деген сөзінен шыққан, яғни «шеберлік туралы ғылым» деген мағнаны білдіреді.
Оқыту технологиясы мен әдістеме ғылымы бір-бірімен тығыз байланысты. Әдістеме ғылымы «Нені оқыту керек?», «Не үшін оқыту керек?», «Қалай оқыту керек?» деген сұрақтарға жауап іздесе, оқыту технологиясы «Қалай нәтижелі оқытуға болады?» деген мәселенің шешімін іздейді. Олардың мақсаты бір, яғни оқытудың тиімді жолдарын қарастыру. Оқытудың тиімді жолдары оқытудың әр түрлі әдістері арқылы анықталады.
Көптеген жаңа технологиялармен қатар соңғы кездері қазақ әдебиеті сабақтарында ақпараттық технологиялар да жиі қолданылуда. Жаңа ақпараттық технологиялар дегеніміз – білім беру ісінде ақпараттарды даярлап, оны білім алушыға беру процесі. Бұл процесті іске асырудың негізгі құралы компьютер болып табылады, сол себепті қазіргі мектепке шығармашылық ізденіс қабілеті дамыған, жаңа педагогикалық технологияларды жете меңгерген, мамандық шеберлігі қалыптасқан, жаңа ақпараттық технологиялардың тілін білетін маман қажет.
Есімдікті сөз таптарының жасалу жолдары
Есімдіктер заттың атын, сынын, санын, я олардың аттарын білдірмейтін, бірақ солардың (зат есім, сын есім, сын есімдердің) орнына жұмсалатын сөз табы. Есімідіктер белгілі бір түсінікті я ойды жалпылама түрде мегзеу арқылы білдіреді. Есімдіктердің нақтылы мағыналары өздерінен бұрын айтылған сөйлемге немесе жалпы сөйлеу аңғарына қарай айқындалады.
Есімдіктердің мағыналары
Мағыналарына қарай есімдіктер мынадай топтарға бөлінеді:
жіктеу есімдіктер;
сілтеу есімдіктер;
сұрау есімдіктер;
өздік есімдіктер;
белгісіздік есімдіктер;
болымсыздық есімдіктер;
жалпылау есімдіктері;
Жіктеу есімдіктері
Жіктеу есімдіктеріне мен, сен, сіз, ол, біз (біздер), сендер, сіздер, олар деген сөздер жатады.
Жіктеу есімдіктері үнемі жақтық ұғыммен байланысты келеді. Сол себептен олар ылғи адаммен байланысты, демек, сөйлеуші, тыңдаушы және бөгде кісі деген ұғымдармен байланысты қолданылады.
Есімдіктердің де септеу жүйесі басқа есімдерімен негізінде бір ізді болғанымен, олардың әр тобына тән кейбір ерекшеліктері де жоқ емес. Мысалы, жіктеу есімдіктерінің жекеше түрлері төмендегінше септеледі:
Атау мен сен ол
Ілік менің сенің оның
Барыс маған саған оған
Табыс мені сені оны
Жатыс менде сенде
онда
Шығыс менен сенен
онан ан)
Көмектес менімен сенімен онымен
Бұл үлгіден, басқа есімдерге қарағанда, жіктеу есімдіктерінің ерекшелеу септелетіні көрінеді. Бірақ бұл ерекшелік олардың көпше түрлеріне және сіз деген есімдіктерде кездеспейді, соңғылар (сіз, біз, сендер, сіздер) септеу жағынан басқа есімдерге ұқсас келеді.
Сілтеу есімдіктері
Сілтеу есімдіктеріне бұл, осы, сол, анау, мынау, сонау, осынау, ана, мына, сона, әні, міне деген сөздер жатады. Бұл есімдіктер негізінен алғанда, сілтеу, көрсету, нұсқау сияқты ишараттарды білдіріп, қай? қайсы? деген сұрауларға жауап беретін аттрибутивтік сөздер.
Сұрау есімдіктері
Сұрау есімдіктері мыналар: кім? не? неше? қай? қандай? қанша? қалай? қашан?
Бұлардан басқа да бірнеше сұрау есімдіктері бар, бірақ олар - белгілі жолдармен жоғарыда көрсетілген негізгі сұрау есімдіктерінен жасалған есімдіктер.
Өздік есімдік
Қазақ тілінде өздік есімдікке жалғыз ғана өз сөзі жатады. Бұл есімдік көбінесе өзім, өзің, өзіңіз, өзі, өзіміз, өздеріңіз деген сияқты оңаша және ортақ тәуелдеулі түрде қолданылады.
Белгісіздік есімдіктері
Белгісіздік есімдіктер деп мағыналары жағынан заттар мен құбылыстарды нақтылы түрде білдірмей, белгісіз мәнде айтылатын сөздерді айтамыз.
Белгісіздік есімдіктердің жасалауына бір, әр, әлде деген үш сөз ұйытқы болып қызмет атқарады, белгісіздік есімдіктер осы сөздердің кейбір басқа есімдіктермен бірігуі арқылы жасалады. Мысалы:
Біреу, кейбіреу, кейбір, қайсыбір, әрбір, бірнеше, бірдеме (бірнеше).
Әркім, әрне, әрқайсы, әрқалай.
Әлдекім, әлдене, әлдеқайдан, әлденеше, әлдеқалай, әлдеқашан (алдақашан).
Болымсыздық есімдіктері
Болымсыздық есімдіктер негізінде еш деген сөзбен кейбір есімдіктердің бірігуі арқылы жасалады. Мысалы: еш, ешкім, ешбір, ештеме, дәнеңе, ешқашан, ешқандай, ешқайсы. Болымсыздық сөйлемде болымсыздық мағына білдіретін емес, жоқ деген сөздермен және етістіктің болымсыз түрімен байланысты қолданылады (ешкім айтқан емес; ешкім айтқан жоқ; ешкім айтпады т. т.).
Жалпылау есімдіктері
Жалпылау есімдіктері деп мағына жағынан кем дегенде екі я онан көп заттар мен құбылысатарды жинақтай атау үшін қолданылатын сөздерді айтамыз.
Жалпылау есімдіктеріне бәрі, барлық, барша, бар (бар адам), күллі, бүкіл, түгел деген сөздер ғана
жатады.
І тапсырма Сұрақтарға жауап беріңіз. Қандай есімдік екенін анықтаңыз.
1.Сізге қазақ тілі ұнап жүр ме? 2.Сіздің маған қандай сұрақтарыңыз бар? 3.Мынау –өте қызық тақырып, ал анау-онша емес. 4.Қазақстанда әрбір адам қазақ тілін жақсы білуге тиіс пе? 5.Сіз оны не үшін үйреніп жүрсіз? 6 .Мына жаттығуды бәрі орындап отыр ма? 7.Мына тақырып барлық студенттерге оңай ма? 8.Сіздердің тобыңызда ешкім ештеңе түсінбей отыр ма?
ІІ тапсырма Отбасыңыздың суреттерін пайдаланып, жолдасыңызбен сөйлесіңіз.
ІІІ тапсырма. Өлеңді оқып, аударыңыз. Қандай есімдік екенін айтыңыз. Өлеңді жаттап алыңыз.
«Сіз» деген-сыпайылық,
«Сен» деген –анайылық.
«Біз» деген - көмек
«Сіз» деген -әдеп.
4 тапсырма Қазақ тіліне жазбаша аударыңыз.
1.Это мой дом, а тот –его дом. 2.Сделайте это сами. 3.У меня ничего нет. 4.Все люди гуляют на улице. 5.Кто это? 6. Пусть сейчас никто ничего не читает. 7.Это твое место? Пусть туда никто не садится. 8.Как Вы говорите по –казахски? Я Вам говарю! 9.Это упражнение выполняйте сами. 10.Никто тебя сейчас не заставляет.
І Жаңа материалды бекіту, біліктілік пен дағдыны қалыптастыру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Сабақтың қорытындысы:
1. Ақпаратты технология және маман қызметі дегенді қалай түсінесіңдер?
2. Есімдікті сөз таптарының жасалу жолдары?
3.Мағыналарына қарай есімдіктер неше топқа бөлінген?
Рефлексия: 1. Бүгінгі сабақтан не білдіңдер?
2.Нені үйрендіңдер?
3.Нені білгілерің келеді?
Бағалау: Сабақта белсенді жауап берген оқушыларды бағалап, мадақтаймын.
Үй тапсырмасы: «Ақпаратты технология және маман қызметі» мазмұндау, презентация дайындау.
Оқытушының АЖӘ және қолы: С.Сәрсенбаева


ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
«Орталықазия техника-экономикалық колледжі» білім мекемесі
Сабақтың технологиялық картасы
Пән : Кәсіби қазақ тілі
Мерзімі Топ
Сабақтың № 26
Тақырыбы: Кәсіпкер және кәсіпкерлік. Етістік. Етістіктің категориялары.
Сабақтың мақсаты:
Білімдік: кәсіпкер, кәсіпкерлік сөздерінің мағынасын түсіндіру . Етістік және оның категориялары туралы айту, мысалдар арқылы түсіндіру.
Дамытушылық: ауызекі сөйлеуді дамыту, кәсіби сөздік қорды молайту, кәсіби қазақ тілін үйренуге деген қызығушылығын арттыру.
Тәрбиелік: мәтінді оқи білуге, сөздерді анық, дұрыс айтуға, әр тапсырманы ұқыпты және таза орындауға тәрбиелеу.
Сабақтың типі: аралас сабақ
а) оқу-көрнекілік құралдар: оқулық, презентация.
б) үлестірмелі материалдар: үлестірмелі қағаздар.
в) ТОҚ : компьютер, кинопроектор.
Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, информатика
Қолданатын әдебиет:
Негізгі: Кәсіби қазақ тілі. Ұ.С.Байсақалова, қазақ тілі Ш.Бектұров, Ш.Бектұрова, Шәудірова
Қосымша : Қазақ тілі Ф.Оразбаева, Қазақ тілі С.Жиенбаев, Қазақ тілі Ж.Адамбаева, К.Сариева, Мемлекеттік тілде іс қағаздарын жүргізу. Г.Байжанова
Өз бетінше жұмыс: Болашақ мамандығы туралы баяндама немесе шығарма жазу.
Сабақтың өту барысы :
Ұйымдасытру кезеңі : Амандасу.
Гимды орындау.
Оқушыларды түгендеу.
Оқушылардың біліктілігі мен дағдысын тексеру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Жаңа сабақ : Кәсіпкер және кәсіпкерлік.
Кәсіпкер-нарықтың экономикасының басты қозғаушы күші. Кәсіпкерлік қызметпен Республиканың кез келген азаматы айналыса алады. Кәсіпкерлік адамды еңбексүйгіштікке, ұдайы ізденіске, ұқыптылыққа тәрбиелейді. Кәсіпкер шешімді өз бетінше қабылдайды. Егер кәсіпкердің отбасында татулық болса, онда оның жұмысы да алға басады.
Қазақстан Республикасының Президенті мен Үкіметі кәсіпкерлікті дамытуға ерекше көңіл бөліп отыр. Өйткені ксіпкерлік –азаматтық қоғамның тұрақты, бір қалыпты өмір сүруінің кепілі.
Етістік. Етістіктің категориялары
Етістік –заттың қимылын, іс-әрекетін білдіретін сөз табы. Етістік не істеді?, не қылды?, қайтті? деген сұрақтарға жауап береді.
Етістіктің категориялары
Етістіктер дара және күрделі болып бөлінеді.
Дара етістіктер: негізгі кел, айт, көр, бер.
туынды басқар, шығар, тазала, төмендеп.
Күрделі етістіктер: тіркес сөз айтып берді, айтқым келмеді
Қос сөз сыйлай-сыйлай
Салт етістік, сабақты етістік, болымсыз етістік, болымды етістік
Есімше, көсемше, етіс.
Етістіктің шақтары: осы, өткен, келер.
Етістіктің райлары: ашық, бұйрық, қалау, шартты.
І тапсырма Сұрақтарға жауап беріңіз. Қандай есімдік екенін анықтаңыз.
1.Сізге қазақ тілі ұнап жүр ме? 2.Сіздің маған қандай сұрақтарыңыз бар? 3.Мынау –өте қызық тақырып, ал анау-онша емес. 4.Қазақстанда әрбір адам қазақ тілін жақсы білуге тиіс пе? 5.Сіз оны не үшін үйреніп жүрсіз? 6 .Мына жаттығуды бәрі орындап отыр ма? 7.Мына тақырып барлық студенттерге оңай ма? 8.Сіздердің тобыңызда ешкім ештеңе түсінбей отыр ма?
ІІ тапсырма Отбасыңыздың суреттерін пайдаланып, жолдасыңызбен сөйлесіңіз.
ІІІ тапсырма. Өлеңді оқып, аударыңыз. Қандай есімдік екенін айтыңыз. Өлеңді жаттап алыңыз.
«Сіз» деген-сыпайылық,
«Сен» деген –анайылық.
«Біз» деген - көмек
«Сіз» деген -әдеп.
4 тапсырма Қазақ тіліне жазбаша аударыңыз.
1.Это мой дом, а тот –его дом. 2.Сделайте это сами. 3.У меня ничего нет. 4.Все люди гуляют на улице. 5.Кто это? 6. Пусть сейчас никто ничего не читает. 7.Это твое место? Пусть туда никто не садится. 8.Как Вы говорите по –казахски? Я Вам говорю! 9.Это упражнение выполняйте сами. 10.Никто тебя сейчас не заставляет.
І Жаңа материалды бекіту, біліктілік пен дағдыны қалыптастыру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Сабақтың қорытындысы:
1. Кәсіпкер және кәсіпкерлік дегенді қалай түсінесіңдер?
2. Етістік. Етістіктің категориялары дегеніміз не?
3.Етістіктің категориялары неше топқа бөлінеді?
Рефлексия: 1. Бүгінгі сабақтан не білдіңдер?
2.Нені үйрендіңдер?
3.Нені білгілерің келеді?
Бағалау: Сабақта белсенді жауап берген оқушыларды бағалап, мадақтаймын.
Үй тапсырмасы: «Кәсіпкер және кәсіпкерлік» мазмұндау, презентация дайындау.
Оқытушының АЖӘ және қолы: С.Сәрсенбаева
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
«Орталықазия техника-экономикалық колледжі» білім мекемесі
Сабақтың технологиялық картасы
Пән : Кәсіби қазақ тілі
Мерзімі Топ
Сабақтың № 27
Тақырыбы: Іскерлік қарым-қатынас. Етіс.
Сабақтың мақсаты:
Білімдік: Іскерлік қарым-қатынас жайлы жалпы түсінік беру. Етістің түрлеріне тоқталу.
Дамытушылық: ауызекі сөйлеуді дамыту, кәсіби сөздік қорды молайту, кәсіби қазақ тілін үйренуге деген қызығушылығын арттыру.
Тәрбиелік: мәтінді оқи білуге, сөздерді анық, дұрыс айтуға, әр тапсырманы ұқыпты және таза орындауға тәрбиелеу.
Сабақтың типі: аралас сабақ
а) оқу-көрнекілік құралдар: оқулық, презентация.
б) үлестірмелі материалдар: үлестірмелі қағаздар.
в) ТОҚ : компьютер, кинопроектор.
Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, информатика
Қолданатын әдебиет:
Негізгі: Кәсіби қазақ тілі. Ұ.С.Байсақалова, қазақ тілі Ш.Бектұров, Ш.Бектұрова, Шәудірова
Қосымша : Қазақ тілі Ф.Оразбаева, Қазақ тілі С.Жиенбаев, Қазақ тілі Ж.Адамбаева, К.Сариева, Мемлекеттік тілде іс қағаздарын жүргізу. Г.Байжанова
Өз бетінше жұмыс: Болашақ мамандығы туралы баяндама немесе шығарма жазу.
Сабақтың өту барысы :
Ұйымдасытру кезеңі : Амандасу.
Гимды орындау.
Оқушыларды түгендеу.
Оқушылардың біліктілігі мен дағдысын тексеру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Жаңа сабақ : Іскерлік қарым-қатынас
Қарым-қатынас адам психикасының және оның мінез-кұлкының мәдени, саналы түрде қалыптасуы мен дамуында үлкен роль атқарады. Қарым-қатынасты адамның өмірлік іс-әрекетінің негізгі факторы десек қателеспейміз. Интеллект және ерік, эрудиция және эмоционалды мәдениет тәрбиелілік – осылардың барлығы; және басқа адамдарды түсіну, яғни психикалық дұрыс бағалау. Екіншіден олардың мінез-кұлық және жағдайына адекватты эмоционалды жауап бере алу, үшіншіден әр адамның өзінің жеке даралық ерекшеліктеріне байланысты стилін, әдіс-тәсілін, формасын таба білу.
Қарым-қатынас түрлерінің бірі – іскерлік қарым-қатынас – онда әңгімелесушінін мінезі, жеке өзіне тән ерекшеліктері, жасы, оның көңіл күйі ескеріледі, бірақ іс мәнді болып қала береді.
Мәтінге тапсырма. Іскерлік қарым-қатынасқа екеуара әңгіме құрыңыз.
Етіс
Етіс (етіс категориясы) деп амалдың (істің) субъекті мен объектіге қатысын, сондай-ақ, керісінше субъекті мен объектінің амалға (іске) қатысын білдіретін формалардың жүйесін айтамыз. Етістер - етістіктен етістік тудыратын, өздерінше морфологиялық және синтаксистік сипаттары басқашалау болып келетін, бір алуан жұрнақтардың жүйесі.
Қимылдың, іс –әрекеттің орындаушыға, яғни қимыл иесінің істелетін іске қатысын білдіру үшін белгілі бір қосымшалар арқылы жасалатын етістіктің түрі етіс деп аталады.
Етістер жұрнақтарының түрлеріне, мағыналары мен қызметтеріне қарай, төмендегідей бес түрге бөлінеді: негізгі етіс, ортақ етіс -с (-ыс, -іс), өзгелік етіс -т; -тыр (-тір, -дыр, -дір), ырықсыз етіс -ыл (-іл, л), өздік етіс -ын (-ін, -н)
І тапсырма. Қажетті жұрнақтар жалғап, берілген сөздерден өздік етіс жасаңдар.
Ора, көр, сез, жасыр, арқала, тазала, сүрт, ки, сал, гүлде, қара, біл, байла, жуын, тарану.
ІІ тапсырма Берілген өзгелік етістерді қолданып, сөз тіркесі мен сөйлем құраңдар.
Көрсеткіз, тазалатқыз, өсірт, айтқыз, жинаттыр, ойнатқыз, жазғыз, жүргіз, сөйлеткіз.
ІІІ тапсырма. Қазақ тіліне аударыңыз.
1.Мира умывается. 2.Причешись! 3.Пользуйся моей тетрадью. 4.Вытрись полотенцем. 5.Задумайся! 6.Вдали виднеется машина. 7.Почистись снегом. 8.Берегись!
І Жаңа материалды бекіту, біліктілік пен дағдыны қалыптастыру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Сабақтың қорытындысы:
1. Іскерлік қарым-қатынас дегенді қалай түсінесіңдер?
2. Етіс деп нені айтамыз?
3.Етістерді неліктен жұрнақтардың жүйесі деп атаймыз?
Рефлексия: 1. Бүгінгі сабақтан не білдіңдер?
2.Нені үйрендіңдер?
3.Нені білгілерің келеді?
Бағалау: Сабақта белсенді жауап берген оқушыларды бағалап, мадақтаймын.
Үй тапсырмасы: Екеуара сұқбат дайындау, ережені жаттау.
Оқытушының АЖӘ және қолы: С.Сәрсенбаева
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
«Орталықазия техника-экономикалық колледжі» білім мекемесі
Сабақтың технологиялық картасы
Пән : Кәсіби қазақ тілі
Мерзімі Топ
Сабақтың № 28
Тақырыбы: Сөйлеу мәдениеті. Үстеу.
Сабақтың мақсаты:
Білімдік: Сөйлеу мәдениеті туралы түсінік қалыптастыру.
Дамытушылық: ауызекі сөйлеуді дамыту, кәсіби сөздік қорды молайту, кәсіби қазақ тілін үйренуге деген қызығушылығын арттыру.
Тәрбиелік: мәтінді оқи білуге, сөздерді анық, дұрыс айтуға, әр тапсырманы ұқыпты және таза орындауға тәрбиелеу.
Сабақтың типі: аралас сабақ
а) оқу-көрнекілік құралдар: оқулық, презентация.
б) үлестірмелі материалдар: үлестірмелі қағаздар.
в) ТОҚ : компьютер, кинопроектор.
Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, информатика
Қолданатын әдебиет:
Негізгі: Кәсіби қазақ тілі. Ұ.С.Байсақалова, қазақ тілі Ш.Бектұров, Ш.Бектұрова, Шәудірова
Қосымша : Қазақ тілі Ф.Оразбаева, Қазақ тілі С.Жиенбаев, Қазақ тілі Ж.Адамбаева, К.Сариева, Мемлекеттік тілде іс қағаздарын жүргізу. Г.Байжанова
Өз бетінше жұмыс: Болашақ мамандығы туралы баяндама немесе шығарма жазу.
Сабақтың өту барысы :
Ұйымдасытру кезеңі : Амандасу.
Гимды орындау.
Оқушыларды түгендеу.
Оқушылардың біліктілігі мен дағдысын тексеру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Жаңа сабақ Сөйлеу мәдениеті
Тіл қарым-қатынас құралы. Адамның ой-өрісін, мәдени дәрежесін, ақыл-парасатын, рухани байлығын көрсететін айна. Тіл мәдениетінің өзектілігі әрқашан ескеріліп, қай халық болса да бұл мәселені айналып өткен емес. «Өнер алды - қызыл тіл» деп қазақ халқы да сөйлеу шеберлігіне үлкен мән берген. Қазіргі таңда тіл мәдениетінің көкейтестілігі арта түсті.
Қазақстан Республикасы Президентінің «Тілдерді қолдану мен дамыту бағдарламасында»: «Тілді дамыту - Қазақстан Республикасы мемлекеті саясатының аса өзекті бағыттарының бірі» , сондай-ақ «Мемлекеттік тілді оқытудың саны мен сапасына көңіл бөлу керек» делінген. Елбасы Н.Ә.Назарбаев: «Қазақстанның болашағы қазақ тілінде» - деп тұжырымдайды.
Тіл дегеніміз – сөйлеуге қажетті материалдардың жиынтығы. Ал сөйлеу – сол жансыз материалдардың өзара қарым-қатынасқа келуі, тілдің қимыл үстіндегі күйі. Тілге жақсы, жаман, мәдениетті, мәдениетсіз деген сын жүрмейді. Осы себептен «тіл мәдениеті» дегеннен гөрі «сөйлеу мәдениеті» деу өз мазмұнына сай келеді»,- деген дұрыс.
Қазіргі заманымызда қойылған басты талаптардың бірі - өмірден өз орнын таңдай алатын, өзара қарым-қатынаста өзін еркін ұстап, кез-келген ортаға тез бейімделетін, белгілі бір ғылым саласынан білімі мен білігін көрсете алатын, өз ойы мен пікірін айта білетін мәдениетті жеке тұлға қалыптастырып, тәрбиелеу. Оқушының жеке тұлға болып дамуы мен алған білімін іске асыруда сөйлеу тілін, әрекетін, тіл мәдениетін, әдебін қалыптастыру педагогиканың қазірдегі өзекті мәселелерінің бірі болып табылады.
Үстеу
Үстеу заттың әр қилы қимылы мен ісінің (етістіктің) әр түрлі сындық, бейнелік, мекендік, мезгілдік, шарттық, мөлшерлік және күй-жайларын және сынның белгісін білдіретін сөз табы.
Морфологиялық сипаттары
Үстеу сөздері морфологиялық құрылысы және құрамы жағынан екі топқа бөлуге болады: негізгі үстеулер мен туынды үстеулер.
Негізгі үстеулер
Негізгі үстеулер деп қазіргі кезде морфемаларға бөлшектеуге келмейтін, тек белгілі бір формада қалыптасқан сөздерді айтамыз.
Негізгі үстеулерге келесі сөздер жатады: әрең, азар (әзер), әдейі, жорта, қасақана, ұдайы, үнемі, дереу, шапшаң, бағана, қазір, енді, ілгері, жоғарғы, төмен, әрі, бері, кері, әрмен, бермен, ерте, кеше, нақ, дәл, нағыз, сәл, әнтек, тек, мейлінше, лық(а), қақ, дәйім, һаман, әншейін, тым, тіпті, өсе, аса, ең, әбден, мүлде(м), төтенше, ерекше, орасан т. б.
Негізгі үстеулердің мынадай үш түрлі ерекшеліктері бар:
Негізгі үстеулердің көпшілігінен шырай категориясы жасалады. Демек, оларға -рақ, -рек, -лау, -леу жұрнақтары жалғанады, алдынан (бұрын) шырай туғызатын өте, аса , тіпті, мейлінше, қабағат сияқты күшейткіш сөздер қолданылады. Мысалы:
бұрын бұрынырақ бұрындау тым бұрын кейін кейінірек кейіндеу өте кейін
ілгері ілгерірек ілгерілеу аса ілгері әрі әрірек әрілеу тым әрі
әрмен әрменірек әрмендеу тіпті әрмен былай былайырақ былайылау тым былай
Негізгі үстеулердің кейбіреулері қосарланып та, плеонизм жолымен қабаттаса да қолданылады. Мысалы: құр босқа, жай босқа, текке босқа, бос бекерге, құр бекер, бекерден-бекер, бостан-босқа, тектен-тек, бостан-бос, құрдан-құр т. б.
Негізгі үстеулерден қосымшалар арқылы да, қорсарлану арқылы да, басқа сөздермен тіркесіп те, туынды үстеулер жасала береді. Мысалы: әрең, әрең-әрең, азар-азар, азар деп, азар-азар деп, әдейілеп, ұдайылап, әрі-бері, бұрынды-соңды, ілгері-кейін, жоғарылы-төменді, енді-енді, кейінде, кейіннен, ендігәрі т. б.
Туынды үстеулер
Туынды үстеулер деп басқа сөз таптарынан түрлі қосымшалар арқылы, сөздердің бірігу және қосарлану, тіркесу тәсілдері арқылы, сондай-ақ, кейбір сөз тіркестерінің тұрақтануы арқылы жасалған (я үстеуге айналған) үстеулерді айтамыз.
Құрылысы мен құрамы жағынан туынды ұстеулер екі топқа бөлінеді: 'жалаң туынды үстеулер мен күрделі туынды үстеулер.
Үстеулердің мағыналары
Үстеу сөздер мағынасына қарай таптастырғанда мынадай сегіз топқа бөлінеді.
Мезгіл үстеулер
Мекен үстеулер
Мөлшер үстеулері
Сын (я бейне) үстеулері
Күшейту (я ұлғайту) үстеулері
Мақсат үстеулері
Себеп-салдар үстеулері
Топтау (я бөлу) үстеулері
І Жаңа материалды бекіту, біліктілік пен дағдыны қалыптастыру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Сабақтың қорытындысы:
1. Сөйлеу мәдениеті дегенді қалай түсінесіңдер?
2. Тіл дегеніміз не?
3.Үстеу дегеніміз не?
4. Үстеу мағынасына қарай нешеге бөлінеді?
Рефлексия: 1. Бүгінгі сабақтан не білдіңдер?
2.Нені үйрендіңдер?
3.Нені білгілерің келеді?
Бағалау: Сабақта белсенді жауап берген оқушыларды бағалап, мадақтаймын.
Үй тапсырмасы: Сөйлеу мәдениеті туралы түсінік айту, ережені жаттау.
Оқытушының АЖӘ және қолы: С.Сәрсенбаева
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
«Орталықазия техника-экономикалық колледжі» білім мекемесі
Сабақтың технологиялық картасы
Пән : Кәсіби қазақ тілі
Мерзімі Топ
Сабақтың № 29
Тақырыбы: Келіссөздер мен іскерлік әңгіме. Еліктеуіш сөздер.
Сабақтың мақсаты:
Білімдік Келіссөздер мен іскерлік сөздерінің мағыналарын түсіндіру. Еліктеуіш сөздері туралы жалпы мәлімет беру.
Дамытушылық: ауызекі сөйлеуді дамыту, кәсіби сөздік қорды молайту, кәсіби қазақ тілін үйренуге деген қызығушылығын арттыру.
Тәрбиелік: мәтінді оқи білуге, сөздерді анық, дұрыс айтуға, әр тапсырманы ұқыпты және таза орындауға тәрбиелеу.
Сабақтың типі: аралас сабақ
а) оқу-көрнекілік құралдар: оқулық, презентация.
б) үлестірмелі материалдар: үлестірмелі қағаздар.
в) ТОҚ : компьютер, кинопроектор.
Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, информатика
Қолданатын әдебиет:
Негізгі: Кәсіби қазақ тілі. Ұ.С.Байсақалова, қазақ тілі Ш.Бектұров, Ш.Бектұрова, Шәудірова
Қосымша : Қазақ тілі Ф.Оразбаева, Қазақ тілі С.Жиенбаев, Қазақ тілі Ж.Адамбаева, К.Сариева, Мемлекеттік тілде іс қағаздарын жүргізу. Г.Байжанова
Өз бетінше жұмыс: Болашақ мамандығы туралы баяндама немесе шығарма жазу.
Сабақтың өту барысы :
Ұйымдасытру кезеңі : Амандасу.
Гимды орындау.
Оқушыларды түгендеу.
Оқушылардың біліктілігі мен дағдысын тексеру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Жаңа сабақ Келіссөздер мен іскерлік әңгіме
ӘКІМШІЛІК ЭТИКА — барлық деңгейдегі мемлекеттік басқару мәселелерімен, сондай-ақ бюрократиялық ұйымдастыру мәселелерімен байланысты кәсіби этиканың бір түрі.
КЕЛІССӨЗДЕР – қандай да бір шешімді өңдеу мақсатымен түрлі тараптармен пікір алмасу (жабдықтаушылар және сатып алушылар, тапсырыс берушілер және орындаушылар).
МЕМЛЕКЕТТІК ЭТИКА – мемлекеттік заңдар негізінде ұйым ішіндегі мемлекеттік қызметкерлердің іс-әрекет және қатынас стилін сипаттайтын этикалық нормалардың жиынтығы.
ІСКЕРЛІК ӘҢГІМЕ - өндірістік іс-әрекет мәселелерін шешуге бағытталған вербалды және вербалды емес байланысты пайдаланатын қатынас процесі.
ІСКЕРЛІК РИТОРИКА – іскер адамдарды мәдени сөйлеу сөздерімен қамтамасыз етуге бағытталған риториканың қолданбалы бөлігі.
ІСКЕРЛІК ЭТИКА – кәсіпкердің адамгершіліктік нормалары мен іс-әрекет ережелерінің жиынтығы, сондай-ақ қоғамның кәсіпкердің жұмыс стиліне, жұмысына, моральдық бейнесіне қоятын талаптары.
ІСКЕРЛІК КОНФЛИКТ – іскерлік қатынастар процесінде өндірісте туындайтын проблемалық жағдай.
ПІКІР-ТАЛАС – қандай да бір даулы мәселені талқылау, мәселені зерттеу.
ЭТИКАЛЫҚ КОДЕКС (лат. codex — кітап) — атқаруға міндетті адамгершіліктік нормалар жиыны. Қазіргі таңда іскерлік іс-әрекет қағидалары мен ережелері этикалық кодексте талқыланады. Әдебиетте әдетте корпоративті, кәсіби, ұлттық және әлемдік кодекстерді бөіп қарастырады. Корпоративті э.к. негізінен аталмыш корпорация қағидаларын, әрекет ережелерін, өз жұмыскерлеріне қатысты әкімшіліктің жауапкершілігін, қоршаған ортаны қорғау бойынша міндеттерді сипаттайтын ережелерді қамтиды. Корпоративті э.к. бірнеше түрлерің болады: а) кодекстің бұзылуы жағдайында санкциялардың қолданылуын қарастыратын реттеуші құжат; б) құндылықтар, философия, корпорация мақсаттары туралы абстрактілі ережелерді қамтитын қысқаша кодекс; в) салымшылар мен қызметкерлер алдындағы фирманың әлеуметтік міндеттерінің толық кодексі.
Еліктеу сөз- әр түрлі дыбысқа, құбылысқа еліктеуден және олардың бейнесін елестетуден туындаған сөз.
Құрамына қарай екіге бөлінеді:
Дара еліктеу сөз бір ғана түбірден тұратын сөз: тарс, күмп, жымың т.б.
Күрделі еліктеу сөз – екі сөздің қосарлануынан мысалы: тарс-тұрс, қисаң-қисаң т.б.
Мағынасына қарай екіге бөлінеді:
Еліктеуіш - түрлі дыбыстарға еліктеуден туындаған еліктеу сөздер. Ол дыбысқа негізделеді: тарс, сарт-сұрт, тасыр-тұсыр, салдыр-гүлдір, т.б.
І Жаңа материалды бекіту, біліктілік пен дағдыны қалыптастыру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Сабақтың қорытындысы:
1. Келіссөздер мен іскерлік әңгіме дегенді қалай түсінесіңдер?
2. Пікір-талас дегеніміз не?
3.Іскерлік этика дегенді қалай түсінесіңдер?
4. Еліктеу сөз деп нені айтамыз?
Рефлексия: 1. Бүгінгі сабақтан не білдіңдер?
2.Нені үйрендіңдер?
3.Нені білгілерің келеді?
Бағалау: Сабақта белсенді жауап берген оқушыларды бағалап, мадақтаймын.
Үй тапсырмасы: Келіссөздер мен іскерлік әңгімені мазмұндау, ережені жаттау.
Оқытушының АЖӘ және қолы: С.Сәрсенбаева
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
«Орталықазия техника-экономикалық колледжі» білім мекемесі
Сабақтың технологиялық картасы
Пән : Кәсіби қазақ тілі
Мерзімі Топ
Сабақтың № 30
Тақырыбы: Қызмет көрсету орталығында. Шылау сөздер.
Сабақтың мақсаты:
Білімдік Қызмет көрсету орталығында тақырыбын түсіндіру. Шылау сөздер туралы мәлімет беру.
Дамытушылық: ауызекі сөйлеуді дамыту, кәсіби сөздік қорды молайту, кәсіби қазақ тілін үйренуге деген қызығушылығын арттыру.
Тәрбиелік: мәтінді оқи білуге, сөздерді анық, дұрыс айтуға, әр тапсырманы ұқыпты және таза орындауға тәрбиелеу.
Сабақтың типі: аралас сабақ
а) оқу-көрнекілік құралдар: оқулық, презентация.
б) үлестірмелі материалдар: үлестірмелі қағаздар.
в) ТОҚ : компьютер, кинопроектор.
Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, информатика
Қолданатын әдебиет:
Негізгі: Кәсіби қазақ тілі. Ұ.С.Байсақалова, қазақ тілі Ш.Бектұров, Ш.Бектұрова, Шәудірова
Қосымша : Қазақ тілі Ф.Оразбаева, Қазақ тілі С.Жиенбаев, Қазақ тілі Ж.Адамбаева, К.Сариева, Мемлекеттік тілде іс қағаздарын жүргізу. Г.Байжанова
Өз бетінше жұмыс: Болашақ мамандығы туралы баяндама немесе шығарма жазу.
Сабақтың өту барысы :
Ұйымдасытру кезеңі : Амандасу.
Гимды орындау.
Оқушыларды түгендеу.
Оқушылардың біліктілігі мен дағдысын тексеру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Жаңа сабақ : Қызмет көрсету орталығында.
Қызмет көрсету орталығы біздің жаңа заманымызға сай әр қалада, әр ауданда орналасқан.
Қазіргі уақытта барлық үй мәселесіне байланысты сұрақтар мен жеке құжатқа байланысты мәселелерді осы қызмет көрсету орталығы шешеді. Тек өзіңіз жайлы мәліметті апарсаңыз болды ол жер компьютер арқылы анықтап сізге қажет анықтама немесе т.б. құжаттарыңыз туралы толық ақпарат жинап аласыз.
Шылаулар сөздерді, сөйлемдерді байланыстырып, өзі қатысты сөздерге, сөйлемдерге жаңа үстеме береді.Өз алдына жеке тұрып толық мағынасы болмайтын, сөйлемде сөйлем мүшесі қызметін атқара алмайтын, бірақ басқа сөздерге көмекшілік қызмет атқаратын сөздер шылау деп аталады. Грамматикалық сипаттарына қарай, шылаулар ішінара үш жікке бөлінеді: олар – септеуліктер: арқылы, туралы, дейін, шейін, қатар, бірге тағы басқалар. Мысалы: Ол Астанаға дейін пойызбен барды. Жалғаулықтар: мен, да, де, және, әрі, бірақ, немесе, сондықтан тағы басқа. Мысалы: Ол көп оқыды, сондықтан білімді адам болып шықты.
Демеуліктер: -ма, ме, ба, бе, па, пе, -ақ, ау, ше, емес,ғана, ғой, тағы басқа. Мысалы: Мынау дәптер ғой.
І Жаңа материалды бекіту, біліктілік пен дағдыны қалыптастыру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Сабақтың қорытындысы:
1. Қызмет көрсету орталығы дегенді қалай түсінесіңдер?
2. Қызмет көрсету орталығы қандай мәселелерді шешеді?
3.Өзіңіз қызмет көрсету орталығына жүгіндіңіз бе?
4. Шылау сөз деп нені айтамыз?
Рефлексия: 1. Бүгінгі сабақтан не білдіңдер?
2.Нені үйрендіңдер?
3.Нені білгілерің келеді?
Бағалау: Сабақта белсенді жауап берген оқушыларды бағалап, мадақтаймын.
Үй тапсырмасы: Қызмет көрсету орталығы туралы мазмұндау, ережені жаттау.
Оқытушының АЖӘ және қолы: С.Сәрсенбаева
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
«Орталықазия техника-экономикалық колледжі» білім мекемесі
Сабақтың технологиялық картасы
Пән : Кәсіби қазақ тілі
Мерзімі Топ
Сабақтың № 31
Тақырыбы: Бақылау жұмысы.
Сабақтың мақсаты:
Білімдік : Оқушылардың білімін тексеру. Сөздерді дұрыс жазуға үйрету.
Дамытушылық: ауызекі тілде еркін сөйлеуге дағдыландыру. Кәсіптік
білімдерін жетілдіру. Сөйлеу мәнерін, ойлау қабілетін, белсенділігін,
қызығушылығын, есте сақтау қабілетін дамыту.
Тәрбиелік: Өз бетінше жұмыс істеуге үйрету, адамгершілікке,
еңбекқорлыққа тәрбиелеу. Білімді маман иесі болуға тәрбиелеу.
Сабақтың типі: аралас сабақ
а) оқу-көрнекілік құралдар: оқулық, презентация.
б) үлестірмелі материалдар: үлестірмелі қағаздар.
в) ТОҚ : компьютер, кинопроектор.
Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, информатика
Қолданатын әдебиет:
Негізгі: Кәсіби қазақ тілі. Ұ.С.Байсақалова, қазақ тілі Ш.Бектұров, Ш.Бектұрова, Шәудірова
Қосымша : Қазақ тілі Ф.Оразбаева, Қазақ тілі С.Жиенбаев, Қазақ тілі Ж.Адамбаева, К.Сариева, Мемлекеттік тілде іс қағаздарын жүргізу. Г.Байжанова
Өз бетінше жұмыс: Болашақ мамандығы туралы баяндама немесе шығарма жазу.
Сабақтың өту барысы :
Ұйымдасытру кезеңі : Амандасу.
Гимды орындау.
Оқушыларды түгендеу.
Оқушылардың біліктілігі мен дағдысын тексеру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Жаңа сабақ : -Оқушыларды жазба жұмысын жаздыруға дайындау. (дәптер, қаламдарын
түгендеу)
Кәсіп
Адамдар есейгенде кәсіптің бір түрімен шұғылданады. Өз жұмысын жақсы
білетін адамды, білікті маман деп атайды.
Мамандықтың түрі көп. Адам мамандықты өзінің білімі мен шеберлігіне,
қабілетіне қарай таңдайды. Біреу-бағдарламашы, біреу-электроншы,
біреу-есепші. Кейбіреуі ғылыммен айналысады.
Бағдарламашы мамандығы білімділікті, ұқыптылықты, шыдамдылықты талап
етеді. Бұл мамандық өте қажет. Бағдарламашы көп салаларда қызмет етеді.
Электроншы-техник мамандығы қазіргі таңда өте қажет мамандық. Оқу
бітіргеннен кейін комьютер, техникалық орындарда, фирмаларда, кино
саласында қызмет жасауға болады.
Бухгалтер кәсіпорынның, фирманың кірісі мен шығынын есептей отырып,
қаржы және шаруашылық қызметінің нәтижесін есепке ала отырады.
Мамандардың біліктілігі қоғамның даму дәрежесіне үлкен әсер етеді. Сондықтан, біліктілікті көтеруге көптеген колледж бен институттар жұмыс істейді, олар кәсіптік шеберлікке баулиды.
І Жаңа материалды бекіту, біліктілік пен дағдыны қалыптастыру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Сабақтың қорытындысы:
1. Қызмет көрсету орталығы дегенді қалай түсінесіңдер?
2. Қызмет көрсету орталығы қандай мәселелерді шешеді?
3.Өзіңіз қызмет көрсету орталығына жүгіндіңіз бе?
4. Шылау сөз деп нені айтамыз?
Рефлексия: 1. Бүгінгі сабақтан не білдіңдер?
2.Нені үйрендіңдер?
3.Нені білгілерің келеді?
Бағалау: Сабақта белсенді жауап берген оқушыларды бағалап, мадақтаймын.
Үй тапсырмасы: Қызмет көрсету орталығы туралы мазмұндау, ережені жаттау.
Оқытушының АЖӘ және қолы: С.Сәрсенбаева
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
«Орталықазия техника-экономикалық колледжі» білім мекемесі
Сабақтың технологиялық картасы
Пән : Кәсіби қазақ тілі
Мерзімі Топ
Сабақтың № 33
Тақырыбы: Еңбекті қорғаудың заңнамалары. Сөз тіркестері мен сөздердің байланысу тәсілдері.
Сабақтың мақсаты:
Білімдік : Еңбекті қорғаудың заңнамалары туралы терең түсінік қалыптастыру. Сөз тіркестері мен сөздердің байланысу тәсілдері ережесін түсіндіру.
Дамытушылық: ауызекі тілде еркін сөйлеуге дағдыландыру. Кәсіптік
білімдерін жетілдіру. Сөйлеу мәнерін, ойлау қабілетін, белсенділігін,
қызығушылығын, есте сақтау қабілетін дамыту.
Тәрбиелік: Өз бетінше жұмыс істеуге үйрету, адамгершілікке,
еңбекқорлыққа тәрбиелеу. Білімді маман иесі болуға тәрбиелеу.
Сабақтың типі: аралас сабақ
а) оқу-көрнекілік құралдар: оқулық, презентация.
б) үлестірмелі материалдар: үлестірмелі қағаздар.
в) ТОҚ : компьютер, кинопроектор.
Пәнаралық байланыс: қазақ тілі, информатика
Қолданатын әдебиет:
Негізгі: Кәсіби қазақ тілі. Ұ.С.Байсақалова, қазақ тілі Ш.Бектұров, Ш.Бектұрова, Шәудірова
Қосымша : Қазақ тілі Ф.Оразбаева, Қазақ тілі С.Жиенбаев, Қазақ тілі Ж.Адамбаева, К.Сариева, Мемлекеттік тілде іс қағаздарын жүргізу. Г.Байжанова
Өз бетінше жұмыс: Болашақ мамандығы туралы баяндама немесе шығарма жазу.
Сабақтың өту барысы :
Ұйымдасытру кезеңі : Амандасу.
Гимды орындау.
Оқушыларды түгендеу.
Оқушылардың біліктілігі мен дағдысын тексеру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Жаңа сабақ : Еңбекті қорғаудың заңнамалары
еңбек қауіпсіздігі және еңбектi қорғау жөніндегі уәкілеттi мемлекеттік орган (бұдан әрi - уәкiлеттi орган) - еңбек қатынастары саласындағы өкiлеттіктi Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;
Ұйым еңбегінің қауіпсіздігі мен еңбегін қорғауға жауапты басшылар мен тұлғалардың (ары қарай – жауапты тұлға) еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау жөніндегі білімдерін тексеру ісі еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органның аумақтық бөлімшелеріндегі комиссияда жүргізіледі.
Жауапты тұлғалардың еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау мәселесі бойынша білімдерін тексеру үш жылда бір рет өткізіледі.Жұмысқа қабылданған жауапты тұлғалар еңбек келісім-шартына қол қойылған күннен бастап бір ай ішінде еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау бойынша білімдерін тексеруден өткізуі тиіс.
Білімді тексермес бұрын өндірістік ұйымдағы еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғауға жауапты тұлғалар сәйкес жоғары оқу орындарында немесе мекемелерде біліктілікті арттыру курстарында дайындықтан өтеді.
 Білімді тексеру жұмыс берушімен бекітілген және еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органның аумақтық бөлімшелерімен келістірілген кесте бойынша жүргізіледі.
Жауапты тұлғаның білімін тексеру үшін еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органның аумақтық бөлімшелеріндегі емтихан комиссиясы тестілеу немесе емтихан билеттерін пайдалану әдісін пайдалана алады. Емтихан билеттері немесе тесттер өндіріс ерекшеліктері мен мамандарға қойылатын біліктілік талаптарын есепке ала отырып жасалады.
 
Сөз тіркестері мен сөздердің байланысу түрлері
Сөз тіркесі деп толық мағыналы екі я бірнеше сөздің бір-біріне тұлғалық әрі мағыналық жағынан бағына байланысуын атаймыз.
Мысалы: Қайрат балаларға Досанмен болған әңгіменің мән-жайын баяндады деген сөйлемдегі сөздер мына сияқты тіркестерден құралған:
Қайрат баяндады;
балаларға баяндады;
Досанмен болған;
болған әңгіменің;
әңгіменің мән-жайын;
мән-жайын баяндады.
Мұнда әрбір сөз өзін керек қылған, қажет етіп тұрған сөзбен ғана байланысқан. Сөздердің мағыналық байланысын сұрау қою арқылы табамыз.
Сөздердің байланысу түрлері
Қазақ тілінде сөздердің байланысы бес түрге бөлінеді: олар - қиысу, меңгеру, матасу, қабысу және жанасу.
Қиысу
Қиысу деп сөзбен сөздің жіктік жалғаулары арқылы және жіктелу ретімен байланысқан түрін дейміз.
Мысалы:
Жекеше Көпше
1-жақ Мен оқушымын Біз оқушылармыз
2-жақ Сен оқушысың Сендер оқушыларсыңдар
Сіз оқушысыз Сіздер оқушыларсыздар
3-жақ Ол - оқушы Олар - оқушылар
Жекеше Көпше
1-жақ Мен оқимын Біз оқимыз
2-жақ Сен оқисың Сендер оқисыңдар
Сіз оқисыз Сіздер оқисыздар
3-жақ Ол оқиды Олар оқиды
Бірінші мысалдағы 3-жақтың арнаулы жіктік жалғауы жоқ, сөздер тек жіктелу ретімен байланысқан, сонымен қатар олардың арасында кідіріс болады, жазуда сызықша қоямыз.
Меңгеру
Меңгеру деп сөздің ілік септігінен басқа септік жалғаулары арқылы байланысуын атаймыз.
Мысалы: Уикипедияны өңдеу; үлкенді сыйлау; балтамен ағашты жару
Матасу
Матасу деп сөздердің ілік септігі мен тәуелдік жалғаулары арқылы байланысуын дейді.
Қабысу
Қабысу - сөздердің бір-бірімен ешбір жалғаусыз, шылаусыз, тек іргелес тұру арқылы байланысу түрі.
Жанасу
Жанасу деп алдыңғы сөздің соңғы сөзбен шылаулар арқылы немесе ешбір жалғаусыз, түбір тұлғаларында тұрып, орын жағынан бірде іргелес, бірде алшақ байланысуы аталады.
І Жаңа материалды бекіту, біліктілік пен дағдыны қалыптастыру: Өткен тақырып бойынша оқушылардың білік-дағдысын сұрақ-жауап арқылы тексеру.
Сабақтың қорытындысы:
Еңбекті қорғаудың заңнамаларыы дегенді қалай түсінесіңдер?
2. Сөз тіркестері мен сөздердің байланысу түрлері дегеніміз не?
3.Сөздердің байланысу түрлері нешеге бөлінеді?
Рефлексия: 1. Бүгінгі сабақтан не білдіңдер?
2.Нені үйрендіңдер?
3.Нені білгілерің келеді?
Бағалау: Сабақта белсенді жауап берген оқушыларды бағалап, мадақтаймын.
Үй тапсырмасы: Еңбекті қорғаудың заңнамалары туралы мазмұндау, ережені жаттау.
Оқытушының АЖӘ және қолы: С.Сәрсенбаева

Приложенные файлы

  • docx 15077325
    Размер файла: 112 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий