УМКС СДП 3БД 2015 каз


ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МІНІСТРЛІГІ
КАСПИЙ УНИВЕРСИТЕТІ
ГУМАНИТАРЛЫҚ ҒЫЛЫМДАР ЖОҒАРЫ МЕКТЕБІ (ФАКУЛЬТЕТ)
«МЕЙІРБИКЕ ІСІ» КАФЕДРАСЫ
Бекітемін
ОӘК отырысында
Төрайымы
______________ О.В.Киричок
«____»______________20__ж., № ___
СТУДЕНТТІҢ ОҚУ-ӘДІСТЕМЕЛІК ЖИЫНТЫҒЫ
«Педиатриядағы мейірбике ісі»
Пән коды: SDP 3342
Мамандық: 5В 110100 Мейірбике ісі
Оқу сағат көлемі (кредиттер): 90(2)
Соның ішінде : аудиторлық сағаттар - 30
СОӨЖ - 30
СӨЖ - 30
Курс: 3
Семестрі: 6
2015ж.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МІНІСТРЛІГІ
КАСПИЙ УНИВЕРСИТЕТІ
ГУМАНИТАРЛЫҚ ҒЫЛЫМДАР ЖОҒАРЫ МЕКТЕБІ (ФАКУЛЬТЕТ)
«МЕЙІРБИКЕ ІСІ» КАФЕДРАСЫ
Бекітемін
ОӘК отырысында
Төрайымы
______________ О.В.Киричок
«____»______________20__ж., № ___
Білім беруге арналған бағдарлама - (5В110100 Мейірбике ісі)
Оқыту түрі – күндізгі
СИЛЛАБУС
Пән: «Педиатриядағы мейірбике ісі»
Пән коды: SDP 3342
Оқу сағат көлемі (кредиттер): 90(2)
Соның ішінде : аудиторлық сағаттар - 30
СОӨЖ - 30
СӨЖ - 30
Курс: 3
Семестрі: 6
2015ж.
Құрастырушы: Курбанова Д.М. _________________
қолы
Омарова М.С. _______________
қолы
Силлабус 5В110100 «Мейірбике ісі» мамандығы бойынша «Денсаулықты нығайту және арудың алдын алу» пәнінің жұмыс бағдарламасы негізінде құрастырылған.
Қаралды
«Мейірбике ісі» кафедрасының мәжілісінде.
Кафедра меңгерушісі м.ғ.к. __________________ А.Д.Бейсенов
қолы
Жоғары мектеп (Факультет) гуманитарлы ғылым деканы
т.ғ.к., ассоциириялық профессор __________________ С.А.Жуман
қолы
«___»________________2015ж., №____

Мейірбике ісі кафедрасының оқытушылары туралы жалпы мәлімет:
Кафедра меңгерушісі: Бейсенов Ануарбек Дамирович
Клиникалық пәндер секциясының меңгерушісі: Курбанова Дилбирим Манаповна
Офис: КУ, корпус «Д», 5 этаж, № 514 бөлме
Тел.: 277-55-76 р., 265-20-15 д.
Оқытушы: Омарова Мамиля Стальевна
Офис: кафедра
Тел.: 277-55-76 р., 302-78-24 д.
Педиатриядағы мейірбике ісі пәннен сабақтар жүргізіледі:
КУ, «Д»корпусы, Абая көшесі, 115, 5 этаж
кафедраның клиникалық базасы БҚКЖАА, Бухар жырау көшесі.
Пәннің саясаты:
«Мейірбике ісі» кафедрасының клиникалық базаларында оқу процессы студенттердің білімін тереңдетуге, науқастарды тексеру және емдеуде кәсіптік біліктілігін көтеруге бағытталған. Студенттердің осы кафедрада оқытылатын әр- түрлі аурулар бойынша дәрістік білімдерін және науқастарға курация жүргізуді, медициналық көмек көрсетуде мейірбикелік үрдісті құрастыруға бейімделген.
Оқытушылардың студенттерге қоятын талаптары жоғарғы білім беретін мектептердің талабына сәйкес. Студенттердің клиникаларда тәртіп сақтауына, этика және деонтология ережелерін сақтауға көп көңіл бөлінеді.
Сабақта студенттер ұқыпты болу керек (шашы, тырнағы, макияж), ақ халат, колпак, ауспалы аяқ-киім, кітаптар, заттары дайын болу керек:
«Ішкі аурулар пропедевтикасы және терапиядағы мейірбике ісі» оқу құралы;
Студенттің оқу-әдістемелік жиынтығы;
Дәрістік және тәжірибелік жеке дәптері;
СӨЖ тапсырмаларына арнайы папка;
Барлық сабақтардан қалмау керек. Сабақтан қалса – (минус) 100балл; сотовый телефонмен,
шпаргалкаларме қолдану - (минус) 20балл.
Бағдарлама
1. Кіріспе
ВОЗ-дың анықтамасы бойынша, мейірбикенің ролі сау адамдар мен науқастарды физикалық және психикалық қолдау. Адамдардың денсаулығын бағалай біліп, олардың денсаулығын жақсартуға көмектесіп, аурудың алдын алу. Халық арасында санитарлық ағарту жұмысын жүргізіп, дәрігермен бірге медициналық көмек көрсетіп, кеңес беріп, жазылуына көмектесу. Дүниежүзілік денсаулықсақтаудың қазіргі саясатының аурудың алдын алуға бағытталуы мейірбикелердің жұмыстарындағы еркіндікті кеңейтті. Жоғарғы білімді мейірбике педиатрия саласында көптеген медициналық көмектерді дәрігерге тәуелсіз көрсете алады. Оларға, денсаулыққа көп көңіл бөлу, баланың дені сау болып өсуіне көңіл бөліп тәрбиелеу, үйдегі науқастарға және жазылу кезеңінің дұрыс өтуіне көмектесу жатады. «Педиатриядағы мейірбике ісі» пәнін оқып білу студенттерге көп нәрсе береді: жоғарғы деңгейде мейрбикелік көмек көрсету,балалардың денсаулығын нығайту, аурулардың алдын алу, сау балалар мен, науқас балалардың күтімін ұйымдастыру.Студенттер денсаулық сақтаудағы педиатрия саласында мейірбике жұмысын ұйымдастыру,жоспарлау, басқару туралы арнайы білім алып шығуы керек. Сау балалардың өсуін және денсаулығын бағалап мейірбикелік көмек көрсету үшін, балаларды қарап,денсаулықтарын бағалай білу іскерлігін біліп шығады. Жоғарғы білімді мейірбике сонымен қатар балалар ауруханасының барлық бөлімдерінің және емханасының, бала бақшасының, балалар үйлерінің жұмыстарын жақсы білуі керек.
Пәннің мақсаты: Сау және науқас балаларды күту, сау балалардың денсаулықтарын жақсартып,аурулардың алдын алу, балаларға жоғарғы сапалы мейірбикелік көмек көрсетуді ұйымдастыру туралы білім беріп іскерлікке үйрету.

Пәннің міндеттері:
балаларға емдік-профилактикалық көмекті ұйымдастыру технологиясына үйрету;
Балалардың әртүрлі кезеңдеріндегі өсіп- дамуына және денсаулығына толық баға беру туралы білім беру;
Балалардың денсаулығындағы ауытқуларға ерте баға беріп, алдын алу жолдарын үйрету;
Педиатриядағы соматикалық патологиялардың жиі кездесетін синдромдарының диагностикасын үйрету;
Балалар ауруларындағы мейірбикелік процессті ұйымдастыру және мейірбике ісіне жоспар құруды үйрету.
Балалардың қатерлі жағдайларында бірінші медициналық көмек көрсету іскеліктерін үйрету.
Балалардың реабилитациясындағы жаңа әдістермен таныстыру
Балаларды диспансерлік бақылауға алу әдістері мен ережелерін үйрету.
2. Оқытудың соңғы нәтижелері:
Студент
Білуі кажет:
мейірбике ісінің философиясымен саясатын білу;
педиатриядағы мейірбике процесін ұйымдастыру принциптерін;
барлық балалар ұжымдарының жұмыстарының ерекшеліктерін (балалар емханасы, ауруханасы, перинатальды орталық, мектеп,бала бақша, балалар үйлері т. Б.)
балардың денсаулықсақтау жүйесіндегі негізгі нормативті документтер.
әртүлі профильдегі педиатрия бөлімдерінің есепке алу және есеп беру документациясы, олардың не үшін керектігі, жүргізу реті.
әртүрлі кезеңдердегі балалардың өсуі мен дамуындағы негізгі ерекшеліктері.
емшек жасындағы балалардың табиғи және жасанды тамақтандыру принциптері.
кіші топтағы,мектеп алдындағы жастағы топтағы, меетеп жасындағы балаларға тамақтануды ұйымдастыру.
балалар ауруындағы негізгі симптомдар мен синдромдар.
педиатриядағы диагностиканың негізгі әдістері, әртүрлі тексерулерге балаларды дайындаудың ерекшеліктері.
балалардың қатерлі жағдайларында жедел жәрдем көрсету және синдромды ем жүргізу.;
сау және науқас балалардың психологиясының негізі.
аурулардың бірінші алдын алуы
жарқын жұмыс негізі
Жасай білуі кажет:
баланың денсаулығын тексеріп толық баға беру ;
медицина документтерін уақытында және дұрыс толтыру, толтырудың сапасын бағалау;
әр жастағы балалардың тамақтануын тексеріп, жасына сай толықтыру;
ауру және сау балаларға, жанұясына мейірбикелік жоспар құру;
өміріне қауіп төнген кезге баға беріп, көрсетілетін көмекті анықтау;
барлық манипуляциялардың орындалу сапасын және қажетті кеңес беруді бақылауды ұйымдастыру,
мейірбикелік емдік процессті ұйымдастыру;
жоспарлы вакцинацияны сапалы жүргізуді бақылау және ұйымдастыру;
педиатриядағы кең тараған патологиялық жағдайлардың алдын алуды ұйымдастыру;
сау және науқас баланы күтуді жанұя мүшелеріне үйрету;
Орындай алуы қажет:
балаларды жалпы бақылап, физикалық және нерв-психикалық дамуына баға беру;
науқастарды физикалық зерттеу: пальпация, перкуссия, аускультация;
зертханалық-саймандық зерттеу әдістерінің нәтижелерінің интерпритациясы;
педиатрияда мейірбикелік үрдіс ұйымдастыру
мейірбикелік манипуляцияларды орындау;
Ургентті жағдайда жедел дәрігерге дейінгі көмек көрсету (анафилактикалық шок, гипергликемиялық, гипогликемиялық кома, тырысу синдромы
Компетентті болу:
этика мен деонтология сурактары ;
әр түрлі жастағы науқас балаларға мейірбикелік емдік процессін ұйымдастыру;
балалардың денсаулығын нығайту және аурудың алдын алуы;
халықаралық және өз мемлекетіміздегі мейірбикелік ісі даму жағдайы;
Пәннің пререквизиттері: анатомия, физиология,жалпы патология негіздері, микробиология, психология негіздері және комуникативті жұмыс, денсаулықты бағалау, фармакология негіздері медициналық биология генетикамен, жалпы гигиена, латын тілі, патологиялық физиология, диетология, мейірбике процессі, терапиядағы мейірбике ісі, хирургиядағы
мейірбике ісі.
Пәннің постреквизиттері: жаңартылған мейірбике ісі ұйымы,қызметкерлерді және өз басқару.
Пәннің мазмұны
«Педиатриядағы мейірбике ісі» пәнінің бағдарламасы балалар ағзасындағы АФО-ны, балалардың физикалық және жүйке-психикалық дамуын, балаларды зерттеу әдісі мен зақымдану семиотикасын және жүйесін, балаларды тамақтандыру сұрақтарын, әртүрлі ауруы бар балаларды күту сұрақтарын, балалар ауырған кезде мейірбикелік жаттығу техникасын, аурудың негізгі клиникалық көріністерін, балаларға шұғыл дәрігерге дейінгі көмек көрсетуді үйретеді.
Тәжірибелік сабақ бөлек емдік-профилактикалық мекемелерде дені сау және ауру балалардың төсегінің жанында оқытудың белсенді әдістерін қолданумен өтеді.

Дәрістік сабақтың тақырыптық жоспары
Тақырып атауы Өткізу әдістері Сағат саны
Кредит 1
1 Қазақстанда педиатрия қызметін ұйымдастыру. Педиатриядағы мейірбике ісін ұйымдастыру.Мейірбике ісін ұйымдастыру принциптері және неотологиядағы ДДҰның қазіргі бағдарламасы. Балалық шақтың кезеңдері. Әр жастағы балалардың мүшелерімен жүйелерінің АФЕ-сінің жалпы сипаттамасы. Жалпылама 1
2 Балалық шақтың кезеңдері.Әр жастағы балаларлың физикалық және жүке-психикалық дамуы және оған әсер ететін факторлар. Жалпылама 1
3 Ерте жастағы балалардың дұрыс тамақтануы. Ерте жастағы балаларды тамақтандырудағы ДДҰ бағдарламасы. Табиғи тамақтандыру және оны насихаттау. Аралас және жасанды тамақтандыруды ұйымдастыру. Бір жастан асқан балаларды тамақтандыруды ұйымдастыру. Балалардың тамақтануын мейірбикелік бақылау. Балалардың дұрыс тамақтануын ұйымдастырудағы мейірбикенің ролі. Тамақтан алллергиясы бар баланың тамақтануының ерекшелігі. Жалпылама 1
4 ДДҰ бағдарламасының «Балалар ауруларын саралап жүргізу», балалар өлімін азайтудағы ролі. Гипоксия, туғандағы жарақаттар. Себептері, белгілері. ОЖЖ-нің перинатальді зақымдануының негізгі клиникалық белгілері. Ерте жастағы балалардың (преморбидті жағдайлар) жалпы жағдайлары. Мейірбикелік процесс және алдын алу.Балалардың преморбидті жағдайы туралы түсінік. Нәрестелер өлімінің бірден бір себебі ақуыз-энергетикалық жетіспеушілігі. Балалардың тамақтануының бұзылуындағы ИВБДВ. Жалпылама 1
5 Балалардың тыныс алу жүйесінің зақымдану синдромдары. Балалардың тыныс алу жүйесінің ауыруларын емдеудегі және алдын алудағы мейірбикелердің ролі.Балалар пневмониясы. Жөтел симптомындағы ИВБДВ принциптері. Жалпылама 1
6 Балардағы қанағыштық пен анемияның синдромдары. Мейірбикелік процесс және алдын алуы.
Әртүрлі жастағы балалардың анемия синдромы.. Мейірбике ісін ұйымдастыру.Анемия синдромындағы ИВБДВ. Жалпылама 1
7 Гемодинамиканың бұзылу синдромдары. Алдын алуын, емін, режімін ұйымдастырудағы мейірбиекенің жұмысы.Балалардың жүрек және қантамыр аурулары. Балалар кардиологиясындағы мейірбике процессін ұйымдастыру. Жалпылама 1
8 Асқорыту жүйесінің зақымдану синдромдары. Балалардың асқорыту жүйесінің ауыруларының алдын алудағы, жазылуына көмектесудегі мейірбике жұмыстары.
Балалардың асқорыту жүйесінің аурулары. Балалардың асқорыту жүйесінің ауруларындағы мейірбике процессін ұйымдастыру. Жалпылама 1
БАРЛЫҒЫ 8
Кредит 2
1 Балалардың зәр шығару жүйесінің зақымдану синдромдары. Бүйрек ауыруларындағы мейірбике процессін ұйымдастыру. Зәр түзу және зәр шығару мүшелерінің АФЕ-сі. Зәр шығару жүйесінің микробты-қабыну ауырулары: пиелонефриттер және циститтер. Жалпылама 1
2 Балалардың Гипер- және гипогликемии синдромы. Эндокринологиядағы мейірбике процессін ұйымдастыру ерекшеліктері. Жалпылама 1
3 Балалардың жұқпалы ауырулары. Жұқпалы ауырулардағы мейірбике ісін ұйымдастыру. Балалардағы инфекциялық бөртпелер синдромы. Балалар туберкулезінің ағымының ерекшеліктері. Диагностикасы мен емінің принциптері. Жалпылама 1
4 Балалар денсаулығын бағалау критерилері. Денсаулықтағы өзгерістердің алдын алудағы мейірбике ролі. Вакцинация. Ревакцинация. Жалпылама 1
5 Балалардың денсаулығындағы ерте ауытқуларға диагностика және алдын алу жұмыстарын жүргізу. Балалардың денсаулығын бағалау және дамуы мен денсаулығындағы ерте ауытқуларды мейірбикелік реттеу. Әртүрлі жастағы балалардың даму ерекшеліктері және мейірбикелік бақылауды ұйымдастыру. Баланың дамуы мен денсаулығындағы ауытқулардың алдын алу үшін мейірбикелік патронаж және алдын алу қарауларын жүгізуді ұйымдастыру. Жалпылама 1
6 Қауіпті топтармен мейірбике қызметкерлерінің жұмысын ұйымдастырыу. Балаларға жүргізілетін құрамды алдын алу жұмыстарының негізгі ережелері. Арнайы және арнайы емес алдын алу туралы түсінік. Балаларға арнайы алдын алуды жүргізуді ұйымдастыру. Жалпылама 1
7 Балалар ұжымдарындағы санитарлық-гигиеналық және эпидемияға қарсы шаралар. Балалар ұжымында балалардың денсаулығын бақылау. Мейірбике атқаратын ролі. Емханада науқас балаларды диспансерлік бақылауды ұйымдастыру Жалпылама 1
БАРЛЫҒЫ 7
ҚОРЫТЫНДЫ 15
Тәжірибелік сабақтың тақырыптық жоспары
№ Тақырып атауы Өткізу әдістері Сағат саны
Кредит 1
1
Балалар медицина ұжымдараның құрылымы және жұмысын ұйымдастыру. Педиатриядағы мейірбикелік диагноз қою ерекшеліктері.Педиатриядағы мейірбикелік шараларды жоспарлау.
Педиатрия қызметінің мейірбике ісінің негізгі моделі. Педиатрия қызметінің жұмысшыларының жұмысын ұйымдастыру түрлері. Балалар ауыруханасының және емханасының мейірбикелерінің жұмыс міндеттемелері. Медициналық құжаттар. Мейірбикелердің жұмысын бақылаудағы және ұйымдастырудағы бас мейірбике мен аға мейірбикелердің рольдері.
Балалық шақтың кезеңдері.Әр жастағы балаларлың физикалық дамуы және оған әсер ететін факторлар. Балалардың нерв-психикалық дамуы және бағалау критериі. Материалды теориялық талдау
1
2 Ерте жастағы балалардың дұрыс тамақтануын ұйымдастыру. Табиғи тамақтануды насихаттаудағы мейірбикелердің атқаратын ролі. Қосымша тамақты енгізу ережесі. Қазіргі ДДҰ бағдарламасы Іскерлікке үйрету 1
3 Перзентханадағы нәрестелер бөлімшесінің жұмысының принципі және құрылымы. Нәрестелердің іріңді-қабыну ауруларының ошақты түрі. Іскерлікке үйрету 1
4 Әртүрлі жастағы балалардың тыныс алу жүйесінің анатомо-физиологиялық ерекшеліктері. Жедел пневмония, жасына байланысты дамуының және ағымының ерекшеліктері.Нәрестелердегі жедел пневмонияның ағымының ерекшеліктері. Пневмонияның негізгі синдромдары. Асқынуы. Жедел пневмонияның диагностикасы және емінің принциптері. Топта талдау 1
5 Қан және қан түзу жүйесінің АФЕ-сі. Геморрагиялық синдром туралы түсінік. Геморрагиялық диатездің нешгізгі түрлері: тромбоцитопениялық пурпура, гемофилия, скорбут, геморрагиялық васкулит. Дағдыларды үйрету
1
6 Анемия туралы түсінік, клиникалық түрлері. Теміржетіспеушілік анемиясы, негізгі клиникалық синдромдары. Теіржетіспеушілік анемияның клиникалық түрлері, шала туған баланың "ерте" анемиясы, шала туған баланың "кеш" анемиясы, алиментарлы және алиментарлы-инфекциялық анемия, хлороз. Жүрек-қантамыр жүйесінің гемодинамика бұзылуымен жүретін туа біткен аурулары. Балалардың туа біткен жүрек ақаулары туралы түсінік. Клиникалық белгілері. Диагностикасы және емінің негізгі принциптері. Туа біткен жүрек ақауымен туған баланың дамуы мен денсаулығын бақылауға мейірбикелік процесс ұйымдастыру. Кіші топтармен жұмыс істеу 1
7 Асқорыту жүйесінің АФЕ-сі. Асқорыту жүйесінің ауруларының негізгі синдромдарының сипаттамасы:
диспепсиялық, ауырсыну, тәбетінің бұзылуы. Созылмалы гастрит, гастродуоденит, асқазанның ойық жара ауырулары.
Балалардың гастроэнтерологиялық бөлімшесіндегі мейірбике процессің ұйымдастыру.
Балалардың асқорыту жүйесінің ауыруларының алдын алудағы және сауығуын ұйымдастырудағы мейірбикелердің атқаратын ролі. Оқытушының бақылауымен науқастармен жұмыс
1
БАРЛЫҒЫ 7
Кредит 2
1 Балалардың зәр шығару жүйесінің ауыруларындағы мейірбикелік процессінің ерекшеліктері Оқытушының бақылауымен науқастармен жұмыс 1
2 Балардың эндокрин жүйесінің АФЕ. Гипергликемия синдромының клиникалық белгілері және пайда болу себептері. Диагностикасы мен емінің принциптері. Коматозды жағдайдағы жедел жәрдем көрсету. Материалды теориялық талдау
1
3 Балалар бөртпелер синдромының негізгі сипаттамасы. Біріншілік және екіншілік бөртпелер.
Бөртпе кезіндегі мейірбике процессін ұйымдастыру. Қызылша. Қызамық. Ағымының негізгі клиникалық түрлері. Диагностикасы және емі. Скарлатина. Жел шешек. Жұппен жұмыс істеу 1
4 Балалардың менингококк инфекциясы. Ағымының клиникалық түрлері. Диагностикасы және емі. Денсаулық критерилерін бағалау және зерттеу сұлбасы. Алдын алу және сауықтыру кеңесі туралы түсінік. Қауіпті топтармен мейірбике қызметкерлерінің жұмысын ұйымдастырыу. Қауіпті топтардың жіктелуі. Оқытушының бақылауымен науқастармен жұмыс 1
5 Балалардың денсаулығындағы ерте ауытқулардың диагностикасы мен алдын алуының және диспансерлік бақылаудағы мейірбикенің рөлі.Балалардың арнайы алдын алуын ұйымдастыру. Материалды теориялық талдау
1
6 Ұжымдағы балаларға мейірбикелік алдын алу жұмыстарын жүргізуді ұйымдастыру. Материалды теориялық талдау 1
7
Балалардың денсаулығындағы ерте ауытқулардың диагностикасы мен алдын алуының және диспансерлік бақылаудағы мейірбикенің рөлі.Өтпелі жағдайлардын алдын-алуы.
Қатерлі топтармен мейірбике қызметкерлерінің жұмысын ұйымдастыру. Қатерлі топтардың жіктелуі. Топтарда талдау 1
8 Балалар ұжымдарындағы санитарлық-гигиеналық және эпидемияға қарсы шаралар. Балалар ұжымдарындағы санитарлық-гигиениялық жағдайды бақылауды ұйымдастыру. Балаларды уақытында қарап тексеріп тұрудың мезгілдері және мақсаты.
Мектеп алдындағы балаларды алдын алу қарауынан өткізуді ұйымдастыру, педиатриялық және арнайы кезеңдері. Мектеп жасындағы балалардың алдын алу қарауларын ұйымдастыру және өткізу, педиатриялық және арнайы кезеңдері. Емханада диспансерлік есепте тұрған балаларды бақылау. Мектеп жасындағы балалардың алдын алу қарауларын ұйымдастыру және өткізу, педиатриялық және арнайы кезеңдері. Емханада диспансерлік есепте тұрған балаларды бақылау. Негізгі құжаттар.емдік және реабилитациялық құрамды шаралар. Кіші топпен жұмыс
1
БАРЛЫҒЫ 8
ҚОРЫТЫНДЫ 15

СОӨЖ тақырыптық жоспары
№ Тақырып атауы Өткізу әдістері Сағат саны
Кредит 1
1 Балалық шақтың кезеңдері.Әр жастағы балаларлың физикалық дамуы және оған әсер ететін факторлар.. Манипуляциялық дағдыларды игеру 1
2 Балалардың нерв-психикалық дамуы және бағалау критериі. Рольдық ойын 1
3 Әржастағы балалардың ОЖЖ мен шеткі нерв жүесінің АФЕ-сі. Ақыл ойының және психоэмоцианальды дамуының бұзылуының семиотикасы. Презентация 1
4 Ақыл ойының және психоэмоцианальды дамуының бұзылуының семиотикасы. Науқас төсегінде жұмыс істеу 1
5 Шала туған баланың тамақтану ерекшелігі. Балалардың тамақтануын мейірбикелік бақылау. Аралас және жасанды тамақтандыруды ұйымдастыру. Балалардың дұрыс тамақтануын мейірбикелік бағалау Манипуляциялық дағдыларды игеру 1
6 Емізулі балалардың тамақтануына қолданатын негізгі сүт қоспалары.Ана сүтін алмастыруға қолданатын сүт қоспаларын таратудағы негізгі халықаралық ережелер. Бөлімшелерде аналармен жұмыс 1
7 . Қазіргі ВОЗ бағдарламасы перинатологияда. ИВБДВ неонатологияда. Гипоксия, туғандағы жарақаттар. Себептері, белгілері. Тест тапсырмаларын шешу
1
8 Асфиксиямен туған нәрестелерге жүргізілетін негізгі жедел жәрдемдер.(ВОЗ) Гипоксияның, туғандағы жарақатардың емі мен күтімін ұйымдастырыу. ОЖЖ-нің перинатальді зақымдануының негізгі клиникалық белгілері. Жаңа туған баланың ОЖЖ –нің зақымдануындағы күтімді ұйымдастыру. Ситуациялық есептер шешу
1
9 Әр жастағы балалардың тері және тері асты май қабатының анатомо-физиологиялық ерекшеліктері. Балаларды тексерудің ерекшеліктері. Жұмсақ ұлпаның тургорын және терінің серпімділігін анықтау. Қалыпты көрсеткіштері. Балалардың тері және тері асты май қабатының зақымдануының семиотикасы. Атопиялық дерматит. Таралу деңгейі. Себептері. Жіктелуі. Кезеңдері бойынша клиникалық белгілері. Атопиялық дерматиттің емінің принциптері. Болжамы.Атопиялық дерматиттегі мейірбике ісі. Презентация 1
10 Жедел пневмонияның мейірбике ісін ұйымдастастыру. ИББДВ. Балардағы бронхообструктивті синдром, себептері, механизмі, клиникасы, емінің принциптері. Обструктивті бронхит. Бронх демікпесі. Обструктивті синдромның емінің қазіргі кездегі принциптері, программа GINA, GINA-1. Демікпе кезеңі, жедел жәрдем. ИВБДВ. Мейірбикелік ауру тарихы
1
11 Қан және қан түзу жүйесінің АФЕ-сі. Геморрагиялық синдром туралы түсінік. Геморрагиялық диатездің нешгізгі түрлері: тромбоцитопениялық пурпура, гемофилия, скорбут, геморрагиялық васкулит. Геморрагиялық синдромда мейірбикелік үрдісті ұйымдастыру. Анемия туралы түсінік, клиникалық түрлері. Теміржетіспеушілік анемиясы, негізгі клиникалық синдромдары. Теіржетіспеушілік анемияның клиникалық түрлері, шала туған баланың "ерте" анемиясы, шала туған баланың "кеш" анемиясы, алиментарлы және алиментарлы-инфекциялық анемия, хлороз. Манипуляциялық дағдыларды игеру 1
12 Ревматикалық қызба, этиологиясы, пайда болу себептері, клиникалық белгілері. Біріншілік ревмокардит, миокардит, эндокардит, перикардит, қайталанба ревмокардит, ревматикалық полиартрит, выпотной серозды-фиброзды перикардит. Ревматизмнің ағымының түрлері. Ревматизмнің диагностикасы мен емінің пинциптері. Балалар кардиоревматологиялық бөлімшесінің мейірбикелік процессін ұйымдастыру.Ревматизманің біріншілік және екіншілік алдын алуы. Диспансерлік бақылау. Мейірбикелік ауру тарихы
1
13 Асқорыту жүйесінің ауруларының негізгі синдромдарының сипаттамасы:
диспепсиялық, ауырсыну, тәбетінің бұзылуы. Созылмалы гастрит, гастродуоденит, асқазанның ойық жара ауырулары Науқас төсегінде жұмыс істеу 1
14 Балалардың бауыры және өт шығару жолдарынынң ауырулары: даму себептері, клиникалық симптомдары, балардағы ағымының ерекшеліктері, диагностикасы және емі. Дискуссия 1
15 Аралық бақылау 1
БАРЛЫҒЫ 15
Кредит 2
1 Балалардың гломерула аппаратының зақымдануы. Жедел диффузды гломерулонефрит, созылмалы гломерулонефрит. Нефротикалық синдромның анықтамасы, пайда болу себептері, клиникалық белгілері, диагностикасы және емінің принциптері. Презентация 1
2 Нефритикалық синдром, пайда болу себептері, клиникалық белгілері, диагностикасы және емінің принциптері. Балалардың жекешеленген зәр синдромы, пайда болу себептері, клиникалық белгілері, диагностикасы және емі. Анализдерді бағалау 1
3 Балалрдағы готиреоз синдромы. Гипотиреоз біріншілік, екіншілік, үшіншілік, туа біткен және жүре пайда болған.Негізгі клиникалық белгілері. Диагностикасы, бақылауы және емі. Презентация. 1
4 Бөртпелермен жүрмейтін балалардың жұқпалы ауырулары: көкжөтел, эпиемический паротит. Ағымының негізгі клиникалық түрлері. Диагностикасы және емі. Бөртпелермен жүрмейтін балалардың жұқпалы ауырулары: дифтерия. Этиологиясы және эпидемиологиясы. Ағымының негізгі клиникалық түрлері. Диагностикасы және емі. Ситуациялық есептер шешу
1
5 Ішек инфекциялары: дизентерия, сальмонеллез, эшерихиоз. Этиология және эпидемиология. Ағымының негізгі клиникалық түрлері, диагностикасы мен емінің принциптері. Науқас төсегінде жұмыс істеу 1
6 Полиомиелит. Этиологиясы және эпидемиологиясы. Ағымының негізгі клиникалық түрлері. Диагностикасы мен емінің принциптері. Жедел респираторлы-вирусты аурулар. Негізгі клиникалық симптомдар.Диагностикасының және емінің принциптері. Мейірбике ісін ұйымдастыру. Тест тапсырмаларын шешу 1
7 Баланың күнтәртібі және тамақтануын құрамды бағалау. Балалрдың денсаулығын құрамды бағалау арқылы күнтәртібі және тамақтануына тексеру жүргізу көрсеткіштері. Режим, меню тізімін құру. 1
8 Балардың денсаулығына және даму деңгейіне байланысты массажбен денешынықтыру жаттығуларын таңдап алудың негізгі принциптері. Денешынықтыру сабағы кезіндегі күш түсуді медициналық бақылау. Манипуляциялық дағдыларды игеру 1
9 Мектеп алдындағы балалардың даму ерекшеліктері. Балалардың физикалық және нерв-психикалық дамуын бақылау. Балаларды мектепке дайындау. Жоспарланған ревакцинацияны жүргізу. Презентация. 1
10 Мектеп жасындағы балалардың күнтәртібін ұйымдастыру. Алдын алу қарауларын жүргізу мерзімін тағайындау және жүргізу. Ерте диагностикадағы, бақылаудағы, емі және диспансерлік бақылау ұйымындағы мейірбикенің ролі. Арнайы алдын алу жұмыстарын ұйымдастыру. Емханадағы алдын алу егу кабинеті. Алдын алу егу кабинетінің жұмысын жоспарлау және ұйымдастыру. Презентация 1
11 Балаларға алдын алу жұмыстарын жүргізудің мазмұны және міндеті. Арнайы емес алдын алу туралы түсінік.Алдын алу шараларының негізгі ережелері. Туберкулинодиагностикасын жүргізуді ұйымдастыру және туберкулин сынамасының виражы бар балаларды тексеру Ситуациялық есептер шешу
1
12 Балалар ұжымында жұқпалы ауырулар және педикулез табылған кезде жүргізілетін шаралар. Қатынаста болған балаларды бақылауды ұйымдастыру. Балалар ұжымына карантин салуды ұйымдастыру.Жұқпалы ауырумен ауырған балаларды және қатынаста болған балаларды жекешелеу мерзімдері. Балалар ұжымында амбулаториялық қабылдауды ұйымдастыру және өткізу. Прзентация 1
13 Дәрігерге дейінгі көмекті ұйымдастыру. Жарақаттанулар және ауырғыштықты есепке алу. ЛОР мүшелерінің созылмалы ауыруларымен ауыратын балалардың диспансерлік бақылауын ұйымдастыру. Манипуляциялық дағдыларды игеру 1
14 Бауыр және өт жолдарының созылмалы ауыруларымен ауыратын балалардың диспансерлік бақылауын ұйымдастыру. Бақылау жоспарын құру 1
15 Аралық бақылау 1
БАРЛЫҒЫ 15
ҚОРЫТЫНДЫ 30
Студенттің өзіндік жұмысына арналған тапсырмалар (СӨЖ)
№ Тақырып атауы Өткізу әдістері Сағат саны
Кредит 1
1 Педиатриядағы мейірбике жұмысының негізгі этикалық принциптері. Реферат 1
2 Әр жастағы балалар мен және ата-аналармен қарым –қатынас жасаудың ерекшеліктері. Презентация 1
3 Гипогалактияның алдын алу және емдеу. Ситуациялық есептер құру
1
4 Бір жасқа дейінгі балаларды тамақтануында қолданатын емдік қоспалар. Тест тапсырмаларын дайындау 1
5 Тамақтан алллергиясы бар баланың тамақтануының ерекшелігі. Портфолио дайындау 1
6 Жетіліп туған және шала туған баланы күтудегі мейірбике ісін ұйымдастыру принципі. Нәрестелердің ошақты іріңді-қабыну аурулары. Нәрестелердің іріңді-қабыну ауруларының ошақты түрі. Нәрестелердің іріңді-қабыну ауруларының жайылған түрі. Асфиксиямен туған нәрестелерге жүргізілетін негізгі жедел жәрдемдер.(ВОЗ) Гипоксияның, туғандағы жарақатардың емі мен күтімін ұйымдастырыу. ОЖЖ-нің перинатальді зақымдануының негізгі клиникалық белгілері.Жаңа туған баланың ОЖЖ–нің зақымдануындағы күтімді ұйымдастыру. Презентация 1
7 Перинатальды кезеңнің арнайы инфекциялары: токсоплазмоз, цитомегаловирусты инфекция, герпесті инфекция, хламидия, микоплазмоз, сифилис. Инфекция көзі, таралу жолдары, ауыруды қабылдаушы сау адамдар. Перинатальды кезеңнің арнайы инфекцияларын тексерулерін ұйымдастыру.Құрамды емінің принциптері. Ситуациялық есептер құру
1
8 Спазмофилия. Сестринская организация Диагностикасын, алдын алуын және емін бақылауды мейірбикелік ұйымдастыру. Спазмофилиядағы жедел жәрдем. Балалар гиповитаминозы. Тест тапсырмалары 1
9 Жедел пневмония, жасына байланысты дамуының және ағымының ерекшеліктері.Нәрестелердегі жедел пневмонияның ағымының ерекшеліктері. Пневмонияның негізгі синдромдары. Асқынуы. Жедел пневмонияның диагностикасы және емінің принциптері. Балалардағы гипертермиялық синдром. Лихорадкадағы ИВБДВ программа. Ситуациялық есеп 1
10 Анемиялық синдром және (ИВБДВ)бойынша емі. Емдеу алгоритмі 1
11 Балалардың витаминжетіспеушілік, ақуызжетіспеушілік анемисы. Снебептері. Клиникалық белгілері. Емінің принциптері. Анемиядағы мейірбике ісі. Мейірбикелік ауру тарихын құру 1
12 Балалардың Вегето-қантамырлы дистониясы. диагностикасы,емі және алдын алуы. Вегетативті-қантамырлы дистонияның біріншілік мейірбикелік алдын алуы. Алгоритмдер құру
1
13 Туа біткен жүрек ақауымен туған баланың дамуы мен денсаулығын бақылауға мейірбикелік процесс ұйымдастыру Ситуациялық есеп 1
14 Тоқ ішектің жұмысының бұзылуына әкелетін микрофлораның әсері. Асқорыту жүйесінің қызметінің бұзылуы: себебі, клиникалық белгілері, диагностикасы және емі. Презентация 1
15 Балардың паразиттік ауырулары. Науқастарды тексеру, күту және бақылау жоспарын құру 1
БАРЛЫҒЫ 15
Кредит 2
1 Нефротикалық. нефритикалық синдромдарның алдын алу. Тест тапсырмаларын дайындау 1
2 Жекешеленген зәр синдромының алдын алу. Балалар энурезі. Презентация. 1
3 Гипогликемия синдромы. Қант диабетімен ауырған балалардың өмір сүруін ұйымдастыру. Меню құру. 1
4 Балалардың вирусты гепатитінің ағымының ерекшеліктері. Мейірбике ісін ұйымдастыру. Презентация 1
5 Балалар туберкулезінің ағымының ерекшеліктері. Диагностикасы мен емінің принциптері. Тест тапсырмаларын дайындау 1
6 Балалардың жұқпалы ауыруларының алдын алудағы мейірбикелік шаралар. Балалардың жұқпалы ауырулар ошағындағы эпидемияға қарсы шаралар. Балалар дисбактериозы. Презентация 1
7 3 жасқа дейінгі балаларды шынықтыру.Мектеп алдындағы жастағы баланы шынықтыру. Мектеп жасындағы балаларды шынықтыру. Портфолио дайындау 1
8 Балалардың жыныстық дамуын бағалау. Балаларды жасөспірімдер кабинетіне өткізуге дайндау. Презентация. 1
9 Жиі ауыратын балалар. Балалардың жыныстық дамуы. Балаларды жасөспірімдер кабинетіне өткізуге дайндау. Негізгі документация. Презентация. 1
10 Алдын алу егу кабинетінің құрал жабдықтары.Алдын алу егу кабинетінің қызметкерлерін оқытып үйрету.Мектептегі балаларға флюорографиялық тексеру жүргізуді ұйымдастыру. Реферат дайындау. 1
11 Балаларды гельминтке тексеру. Балалар ұжымында жаппай дегельминтизация жүргізу. Алгоритмдер құру
1
12 Бала бақшаларда күнтәртіпті сақтауды қадағалау, ясли, кіші,орта, дайындық топтарының күнтәртібі туралы түсінік.Балалардың тамақтануын ұйымдастыру және бақылау. Мектеп сабақтарының кестесін медициналық бақылау. Мектептегі ұзартылған күн және жазғы мектеп лагерінің күнтәртібін ұйымдастыру. Күн тәртібін құру 1
13 Оқу орындарына келген балалардың медициналық құжаттарын толтыру. Кезеңді эпикриздер толтыру. Реферат дайындау. 1
14 Балалар ұжымыында гигиениялық және санитарлық ағарту жұмыстарын жүргізу. Бүйректің созылмалы ауыруларымен ауыратын балалардың диспансерлік бақылауын ұйымдастыру. Доклад дайындау 1
15 Тыныс жодарының созылмалы ауыруымен ауыратын балалрдың диспансерлік бақылауын ұйымдастыру. Диспансерлік бақылауды керек деңгейде жүргізудегі мейірбикенің ролі. Тест тапсырмаларын дайындау. 1
БАРЛЫҒЫ 15
ҚОРЫТЫНДЫ 30
Ұсынылатын әдебиеттер:
Негізгі:
1. А.В. Мазурин, И.М. Воронцов « Пропедевтика детских болезней» « Медицина». 1985 или СПб «Фолиант» 2000 год.
2. Н.Г.Зернов «Семиотика детских болезней», М., «Медицина» 1984год.
3. В.В.Юрьев, В.С. Симаходский «Уход за здоровым и больным ребенком», Л., «Медицина», 1988 год
4. В.Д. Тульчинская, Н.Д. Соколова «Сестринское дело в педиатрии», Ростов на Дону, «Феникс» 2000 год.
5. В.П.Бисярина «Детские болезни с уходом за детьми. АФО детского возраста», Москва, 1984 год.
6. Б.Х. Хабижанов, С.Х. Хамзин «Педиатрия», Алматы, 2005 год.
Қосымша:
1. Н.П.Шабалов «Педиатрия» , СПб, 2004 год.
2. И.М. Воронцов «Справочник по диететике детского возраста», М., «Медицина» 1977 год.
3. И.Н.Усов «Здоровый ребенок» (справочник педиатра), Минск «Высшая школа» 1994 год.
4. Журнал «Медсестра»
5. Журнал «Медицинская помощь»
6. Журнал «Сестринское дело»
Оқу және оқыту әдістері:
Дәрістер: Негізгі тақырыптар бойынша жалпылама дәрістер.
Тәжірибе сабақтары: тақырыпты теоретиялық талдау, жұппен жұыс істеу: науқасты тексерудің әдістеріне үйрету: сұрау, қарау, пальпация, перкуссия, аускультация; шағын топтарда жұмыс істеу, рольдік ойындар, топта талдау, Оқытушының бақылауымен науқастармен жұмыс.
Оқытушының бақылауындағы студенттердің өзіндік жүмыстары: тәжірибе сабағында өткен кейбір тақырыптарды тереңдетіп оқыту: ситуациялық есептер шешу арқылы, презентация дайындау, мейірбикелік ауру тарихын дайындау,мейірбике күтімінің жоспары, жеке,топтардағы тапсырмалардың нәтижесін талдау, анализдерді түсіндіру, дискуссиялар, науқас төсегіндегі жұмыс туған сұрақтарға оқытушыдан жауап алу және кеңесу,бөлімшеде аналарынмен жұмыс жасау, манипуляциялық дағдыларды игеру, рөлдік ойындар,аралық бақылауды өткізу.
Студенттердің өзіндік жұмыстары: тест сұрақтарын дайындау және шешу, тексеру және мейірбике күтімі алгоритмдерін құрау, ситуациялық есептерді дайындау және шешу,мейірбикелік ауру тарихы,науқастарды күту және бақылау жоспары,әдебиет көздерін өздігінен оқу,портфолио дайындау,реферат,презентация,баяндама,меню құрастыру,күн тәртібін құру,тезисті констпект жазу.
Білімді бағалау ережесі және критериялары.
Пәннің қорытынды бағасы емтиханның және рейтингтың бағаларынан құрылады, ал олараралық бақылаудың бағасынан және күнделікті бағалардан тұрады.
Түрлі бақылау бойынша рейтингтік баллдарды үлестіру
вариантың№ Бақылау түрі Бақылауды өткізу әдісі Баллдар
Қорытынды Емтихан 40
Аралық Тәжрибелік дағдыларын бағалау. 20
Күнделікті Коллоквиум, тәжрибелік дағдыларын игеру, презентация, бөлімшеде жұмыс істеу, шағын топта жұмыс істеу, рефераттар, тест сұрақтары, ситуациалық есептер. 40
Пәннің қорытынды бағасы 30% дан 60%-ға дейін рейтинг болып табылады. Егер студент минимальды рейтинг жинай алмаса (30%), онда ол қорытынды бақылауға жіберілмейді, яғни емтиханға. Пәннің қорытынды 40% бағасы пәннің қорытынды бағасынан болуы керек.
Күнделікті және аралық бақылаулары тәжірибелік және СОӨЖ өткізіледі.
Рейтингті келесі формуламен есептейді:
Рд = ( Рс1+Рс2 ) :2 х 0,6
Оның ішінде:
Рс – әр кредит бойынша студенттің рейтингі
Рейтингті келесі формуламен есептейді:
Рс = (ТС + СӨЖ) :2 + АБ х 0,2
Д – дәріс сабақтарының орташа бағасы
ТС – тәжірибелік сабақтардың орташа бағасы
СӨЖ – студентттің өзіндік жұмысының орташа бағасы, СОӨЖ-ді қоса алғанда
АБ - әр кредит бойынша АБ бағасы
Әр сабағы максимальды 100% болып есептелінеді.
СӨЖ тапсырма бағалары
Мерзімдер СОӨЖ кестесі бойынша Среднеарифмитическая
Кредит № 1 Бақылау-дың түрі Р1 П2,6,15 МАТ 13 АҚ 8,12,14 СЕҚ 3,7 ПД 5,9 ПТЗ4 НБ ж Қ НКжТЖ 13 бен балл 0-100 0-100 0-100 0-100 0-100 0-100 0-100 0-100 Мерзімдер СОӨЖ кестесі бойынша Кредит № 2 Бақылау-дың түрі ТТО 1,5,10,14 АҚ 2,6,7,11 П3,13 СЕҚ 4,12 НКжТЖ НБ ж Қ 8 МАТ бен балл 0-100% 0-100 0-100 0-100 0-100 0-100 0-100
Р – реферат
П-презентация
СЕҚ – ситуациялық есептерді құру
ТТО - тест тапсырмаларын орындау
ПД-портфолио дайындау
АҚ – алгоритмдерді құру
НКжТЖҚ- науқастарды күту және тексеру жоспарын құру
НБжКЖҚ- науқасты бақылау және күту жоспарын құру
МАТ- мейірбикелік ауыру тарихы
МҚ-меню құрастыру
КТҚ- күн тәртібін құру
ӘӨЖ- эдебиеттермен өзіндік жұмыс
ТК-тезисті конспект
БД-баяндама дайындау
Студенттердің білімін бағалау критериі
1. Білім, жасай білу, дағдылар студенттердің міндеттеріндегі бақылаудың барлық түрі бойынша бальды-рейтингті әріпті жүйені бағалау арқылы анықталады, олар пропорциялы қатынасқа ие.
2. «Үздік» бағасына А әрпі сәйкес келеді, ол 4,0 сандық баламаға ие және пайыздық құрамы 95-100% және А- 3,67 сандық баламаға ие және пайыздық құрамы 90-94%.
Берілген баға, егер студент бағдарламаны толық игергенін көрсетсе және қате жібермесе, бақылау және зертханалық жұмыстарды дұрыс және уақытымен орындаса және сол бойынша есеп берсе, сонымен қатар өзіндік ойын көрсетсе, аралық бақылауды уақытылы және қатесіз өткізсе және үй жұмысын орындаса, ғылыми-зерттеу жұмыстарымен айналысса, пәнді үйрену кезінде қосымша әдебиеттерді өз бетінше қолданса, өз бетінше бағдарламаны жүйелей алса ғана қойылады.
3. «Жақсы» бағасына В+ әрпі сәйкес келеді, ол 3,33 сандық баламаға ие және пайыздық құрамы 85-89% және В 3,0 сандық баламаға ие және пайыздық құрамы 80-84% және В- 2,67 сандық баламаға ие және пайыздық құрамы 75-79%.
Берілген баға, егер студент бағдарламаны 75%-дан кем емес меңгерсе және жауап берген кезде үлкен қателер жібермесе, бақылау жұмыстарын және зертханалық жұмыстарды уақытылы ешқандай ескертулерсіз өткізсе, аралық бақылауды және үй тапсырмасын дұрыс орындап уақытылы ешқандай ескертулерсіз өткізсе, мұғалімнің нұсқауы бойынша қосымша әдебиеттерді қолданса, ғылыми-зерттеу жұмысымен айналысса, түбегейлі емес және түбегейлі қателер жіберсе, студент өзі түзетсе, мұғалімнің көмегімен бағдарламаны жүйелей алса ғана қойылады.
4. «Қанағаттанарлық» бағасына С+ әрпі сәйкес келеді, ол 2,33 сандық баламаға ие және пайыздық құрамы 70-74% және С 2,0 сандық баламаға ие және пайыздық құрамы 65-69% және С- 1,67 сандық баламаға ие және пайыздық құрамы 60-64%, және Д+, ол 1,33 сандық баламаға ие және пайыздық құрамы 55-59% және Д, 1,0 сандық баламаға ие және пайыздық құрамы 50-54%.
Берілген баға, егер студент бағдарламаны 50%-дан кем емес меңгерсе, бақылау және зертханалық жұмысты, үй жұмысын орындаған кезде мұғалімнің көмегін қажетсінсе, аралық бақылауды тапсырған кезде нақты емес және түбегейлі емес қателер жіберсе, зерттеу жұмысына белсенділік көрсетпесе, тек қана мұғалім берген оқу әдебиетімен шектелсе, бағдарламаны жүйелеу кезінде қиналса ғана қойылады.
5. «Қанағатсыз» бағасына Ғ әрпі сәйкес келеді, ол 0 сандық баламаға ие және пайыздық құрамы 0-49%. Берілген баға, егер студент негізгі білім материалдарынан қиындықты байқаса, пәннің жарты бағдарламасын игермесе, жауап берген кезде түбегейлі қате жіберсе, ағымды, аралық және қорытынды бақылауларда қаралған жеке жұмытарды орындамаса, бағдарламада қаралған барлық негізгі әдебиеттермен жұмыс істемесе ғана қойылады.
Студент білімін бағалау
Бағасы Әріп эквиваленті
%бойынша рейтинг балы
Балл бойынша
Үздік А 95-100 4
А- 90-94 3,67
Жақсы В+ 85-89 3,33
В 80-84 3
В- 75-79 2,67
Қанағат С+ 70-74 2,33
С 65-69 2
С- 60-64 1,67
D+ 55-59 1,33
D 50-54 1,0
Нашар F 0-49 0
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МІНІСТРЛІГІ
КАСПИЙ УНИВЕРСИТЕТІ
ГУМАНИТАРЛЫҚ ҒЫЛЫМДАР ЖОҒАРЫ МЕКТЕБІ (ФАКУЛЬТЕТ)
«МЕЙІРБИКЕ ІСІ» КАФЕДРАСЫ


Оқу бағдарламасы – (5В 110100«Мейірбике ісі»)
Оқыту түрі – күндізгі
ДӘРІСТІК КЕШЕН
Пән: «Педиатриядағы мейірбике ісі»
Пән коды: : SDP 3342
Оқу сағат көлемі (кредиттер): 90(2)
Соның ішінде : аудиторлық сағаттар - 30
СОӨЖ - 30
СӨЖ - 30
Курс: 3
Семестрі: 6
Кафедра отырысында қаралды
«_25_» тамыз 2015ж
№ Хаттама
Кафедра меңгерушісі
Бейсенов А.Д. ___________
2015ж
КРЕДИТ № 1
№ 1 Дәріс
Тақырыбы: Қазақстанда педиатрия қызметін ұйымдастыру. Педиатриядағы мейірбике ісін ұйымдастыру. Мейірбике ісін ұйымдастыру принциптері және неотологиядағы ДДҰ-ның қазіргі бағдарламасы. Балалық шақтың кезеңдері. Әр жастағы балалардың мүшелерімен жүйелерінің АФЕ-сінің жалпы сипаттамасы. Балалық шақтың кезеңдері. Әр жастағы балаларлың физикалық дамуы және оған әсер ететін факторлар.
Мақсаты: Қазақстандағы педиатриялық қызмет ұйымымен және педиатриядағы мейірбикелік үрдіспен таныстыру Әртүрлі жастағы балалардың жүйелер мен мүшелердің ерекшеліктерімен таныстыру Өмірінің әртүрлі кезеңіндегі балалық шақтың ерекшеліктерімен таныстыру.
Дәріс жоспары.
1. Казахстанда педиатриялық көмекті ұйымдастыру
2. Емхананың негізгі қызметі
3. Мейірбикелік үрдіс
Жаңа туған балаларға және аналарға перинатальді көмекті ұйымдастырудың заманауи принципі
Балалардың орталық жүйке жүйесінің құрылысымен даму ерекшелігі.
Ас қорыту жүйесінің құрылысымен қызмет ерекшелігі.
Терінің анатомо-физиологиялық ерекшелігі
Сүйек бұлшықет жүйесінің анатомо-физиологиялық ерекшелігі.
Тыныс алу жүйесінің анатомо-физиологиялық ерекшелігі.
Жүрек тамыр жүйесінің анатомо-физиологиялық ерекшелігі.
Балалық шақ кезеңдері
Балалардың әр жас кезеңіндегі физиологиялық даму ерекшелігі.
Балалардың өсуімен дамуына әсер ететін факторлар.
Казахстанда педиатриялық көмекті ұйымдастыру үш негізгі бір- бірмен байланысты звенодан тұрады: емхана, ауырухана, сауықтыру мекемесі.
Бұл жүйеде алғашқы орында – балалар ауыруханасы.
Балалар ауыруханасы - бұл- емдік алдын алу мекемесі, баланы толық 18 жас бойы ауыруханадан бөлек көмек көрсетумен айналысады. Емхананың саны тұрғындар санына байланысты болады.
Емхана ауыруханамен байланысты және бөлек орналасқан болуы мүмкін.
Емхана белгілі бір територияға бекітілген болады, ол территория учаскелерге бөлінген. Әрбір учаскенің балалары учаскелік педиатрмен учаскелік мейірбикенің қарауында болады.Бір учаскеде балалар саны 800 ден аспауы керек, , оның ішінде жасқа дейігі бала саны 60 тан аспайды.
Әрбір балаға негізгі медициналық құжат –«Баланың даму тарихы» жазылады, онда баланың өмірімен денсаулығы туралы барлық хабар жазылады. «Баланың даму тарихы» перзентханадан шығарған қағаздан басталады, және тек балаға толық 18 жас толғанда даму тарихы АПУересектер жүиесіне беріледі(терапевтіге).
Емхананың негізгі қызметі:
1. Емдік жұмыс:
А) Дәрігердің қабылдауы;
Б) Балаларды үйде қарау;
2. Алдын алу жұмысы – бұл мүмкін болатын ауырулардың және баланың дамуының бұзылыстарының алдын алу:
А) жүктілік патронажы – жүкті әйелді үй жағдайында қарау, жүкті әйелді 2 рет мейірбике барып бақылайды: бірінші патронаж 20-23 аптада, екіншісі 32-40 аптасында.
Б) бақылау бала босанғаннан кейінде жалғасады:
- бірінші айында үйде;
- 1 жылы – айына 1 рет;
- 2 жылы –тоқсанда 1 рет;
- 3 жылы –жылына 2 рет;
- 4-5 жылы- жылына1 рет;
- 6 жылында – жылына2 рет.
3. Эпидемияға қарсы жұмыс – бұл инфекциялық ауыруларға қарсы заманауи ддиагностикалау және алдын алу шараларының шаралары.
Эпидемияға қарсы жұмыстың негізгі моменттері:
А) егулерді жүргізу – вакцинация;
Б) егу алған балаларды бақылау, әсіресе аллергиялық реакциясы бар балаларды.
В) инфекциялық ауыруларды диагностикалау, емдеу;
Балалар ауыруханасы, балалар толық 14 жасқа дейін емделетін мекеме бөлінеді:
А) науқастардың территориясына байланысты:
- қалалық;
- аудандық;
- облыстық;
- мемлекеттік.
Б) бөлімшелерінің әртүрлілігіне байланысты
- көппрофильді;
- арнайыландырылған.
В) ұйымдастыру принципіне байланысты;
- емханамен байланысқа;
- байланыспаған.
Г) жұмыс көлеміне байланысты: койка санына байланысты
Д) Клиника – бұнда тек емдік қана емес ғылыми – зерттеу жұмыстары және студенттерді оқыту жұмыстары жүргізіледі.
Диспансер – белгілі бір ауыру тобы тексеріледі, қаралады бақыланады және қажет болған жағдайда емделетін емдік –алдын алу мекемесі.
Балалар санаториі – сәйкес курорттық зонада орналасқан, 1-3 қажет болған жағдайда оданда көп айларға балалар арнайы ем алуға жіберілетін емдік –алдын алу мекемесі. Мысалы:
- климатотерапия – теңіз жағалауының климаты қан көрсеткіштерін жақсартады, тәбетті жоғарылатады, ағзаға күшейтуші әсер береді.
- талассотерапия – теңіз суымен емдеу – тері ауыруларында, жүйке , тыны алу жүйесінің аурулары кезінде , физикалық дамуы тежелген кезде жіберіледі;
- балшықпен емдеу – қабынуға қарсы, десенсибилизациялық және иммунологиялық әсер.
- лимонмен ем – жүйке жүйесі, зат алмасу ревматикалық қызба, полиартритте.
- құм ванналар – әсері балшық еміндегідей.
- бальнеотерапия – емдік минеральдық ванналарды қолдану, құрамына қарай жүрек қан тамыр жүйесіне, жүйке,зәр шығару жүйелеріне т.б. емдік әсер етеді.
Мейірбикелік үрдіс – бұл мейірбикелік практиканың ғылыми әдісі, жағдайды анықтаудың жүйелі жолы, бұл жолда пациентпен мейірбике бар және осы жағдайда туындайтын проблемалармен олардың күтіміндегі екі жаққада тиімді күтім жоспары бар.
Мейірбикелік үрдістің мақсаты - ағзаның негізгі қажеттілігін қалпына келтіру жолында қолдау.
Кесі міндеттерді шешу арқылы мақсатқа жетеді:
- науқас туралы информациялық база құру;
- мейірбикелік күтімгенауқастың қажеттілігін анықтау;
- мейірбикелік қажеттілікте приоритетті белгілеу, және оның орнын анйқтау;
- күтім жоспарын құру және оны орындау;
- тиімділігін бағалау;
Мейірбикелік үрдістің этаптары:
I кезең – науқастың қажеттілігін анықтау үшін қажеттілікті бағалау және мейірбикелік тексеру;
II кезең – мейірбикелік диагностикалау және мейірбикелік диагноз қою;
III кезең – науқасқа қажетті көмекті жоспарлау;
IV кезең – мейірбикелік күтім жоспарын іске асыру
V кезең – нәтижесін бағалау;
ДДҰжәне ЮНИСЕФ бағдарлама бойынша, жаңа туған балаларға және аналарға перинатальді көмекті ұйымдастырудың заманауи үрдісі жүктіліктің, босанудың физиологиялық ағымын, жаңа туған баланың, табиғи тамақтандырудың ерте басталуын, және ананың ерте баламен қарым қатынасын қамтамасыз етуге бағытталған.
1998 жылы ДДҰ Еуропалық регионалдық бюросы "ХХІ ғасырда денсаулық бәрі үшін" концепциясын қабылдады, мұнда үш стратегиялық бағыт бөлінген, оның мақсаты баланың өмір басатуының денсаулығын қамтамасыз ету.
Эффективті перинаталдық көмек.
Өмірінің алғашқы 5 жасыныдағы баланың дамуымен денсаулығына көп көңіл беру.
Баланың құқығын қадағалау.
Эффективті перинаталдық көмектің заманауи үрдісі келесілерді қамтиды:
жүктілік қаупін анықтау
перинатальдық көмектің региондау
босануды барынша физиологияландыру
босануды демедикализацияландыру
босану кезінде жақын адамды қатыстыру
баламен ананың ерте шектеусіз қатынасы
эффективті біріншілік реаниация .
Физиологиялық перинатальді күтімнің технологиясы қамтиды:
осознанное аналық және әкелік
онтогенездің ерте кезеңінен бастап ұрыққа жеке тұлға ретінде қарау
жүктілікті және туытты демедикализациялау.
ерте неонатальді кезеңді демедикализациялау
дені сау жаңа туған баланың приоритетін қалыптастыру
анасының баламен бірінші минуттарынан бастап қатынастыру
емшекпен тамақтандыруды ерте басталуы (алғашқы 30-60 минут)
анамен баланың "теріні теріге" қатынастуруы оптимальді 2 сағатқа дейін ұзақтықта
жаңа туған балада торлы шаралармен процерураларды шектеу
медициналық персоналмен қатынасты шектеу
балық емдік –алдын алу шараларын өткізгенде жылу тізбегін қолдау (төменде көрсетілген).
Қазіргі күнге дейін педиатрларда жаңа туған баланы дүниеге келген кішкентай пациент ретінде , оны туа салысымен тез тексеру керек, тығыздап жөргектеу керек, тазалап қаттысүрту керек, анасынан бөлек ұстау керек, анасының бірінші күндері аздаған сүті жетпейді деген есеппен үстеме сүт қоспаларын беру керек, қатаң кесте бойынша тамақтандыру керек деген жылдар бойы қағида қалыптасты. Қазіргі таңда бұндай перинатальді күтім практикасы туған баланың физиологиялық адаптациясын бұзады, балада шошыну сезімін туғызады , оптималды тамақтануын қамтамасыз етпейді деп дәлелденді. Қазіргі кезде ана баласымен оптимальді қарымқатынаста болып өзінің аналқы сеімін туғаннан бастап сеіне алады, баласының күтімін, қажеттілігін қамтамасыз ете алады
Келесі алгоритм қимылдары нағыз оптималды болып табылады:
туғаннан бастап анасының балсымен шектеусіз қатынасы, соның ішінде "теріні теріге"
емшекпен тамақтандыруды ере бастау, тек қана ана сүтімен тамақтандыру
офтальмия алдын алуын 0,5% эритромицин немесе 1% тетрациклин майымен жасау.
Кіндік қалдығының физиологиялық күтімі(клемма салып «құрғақ», кіндік қалдығы өмірінің 5-10 күні өзі түскенше күту.
жылу тізбегін өткізу
анамен баланың бірге болуы
вируса гепатитВ вирусына қарсы, БЦЖ вакцинациясы (анасының елісімімен)
ФКУ (фенилкетонурия), гипотиреоз скринингі,
баланы ерте шығару (өмірінің 3-4- күні)
емшекпен емізу туралы және баланың физиологиялық күтімі туралы анаға сабақ жүргізу.
Аналарға және жаңа туылған балаларға перинатальды көмектің қазіргі принциптері
Балалардың орталық жүйке жүйесінің құрылысымен даму ерекшелігі.
Ас қорыту жүйесінің құрылысымен қызмет ерекшелігі.
Терінің анатомо-физиологиялық ерекшелігі
Сүйек бұлшықет жүйесінің анатомо-физиологиялық ерекшелігі.
Тыныс алу жүйесінің анатомо-физиологиялық ерекшелігі.
Жүрек тамыр жүйесінің анатомо-физиологиялық ерекшелігі.
Балалық шақ кезеңдері
Балалардың әр жас кезеңіндегі физиологиялық даму ерекшелігі.
Балалардың өсуімен дамуына әсер ететін факторлар.
Балалар ағзасының айырмашылығы үздіксіз өсу және даму болып табылады
БАЛАЛАРДЫҢ ОРТАЛЫҚ ЖҮЙКЕ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚҰРЫЛЫСЫМЕН ДАМУ ЕРЕКШЕЛІГІ.
Жүйке жүйесі бір жағынан ішкі мүшелермен жүйелер қызметін реттейді, екінші жағынан – бір тұтас ағзаның сыртқы ортамен байланысын қамтамасыз етеді. Бірақ та жаңа туған кезде дамуы жағынан кешеуілдеген жүйе- жүйке жүйесі, бұл орталық жүйке жүйесінің морфологиялық және функциональді шалалығынан.
Баланың бас миының тіні суға бай. Ірі жүлгелерімен иірімдері биік емес және терең емес. Ұсақ жүлгелер негізінен туғанда пайда болады. Жұйке жасушаларының миелин қабықшасы жоқ. Бұл онымен қозудың төмен жылдамдықпен жылжитынын анықьайды.
Жүйке талшықтарының қарқынды миелинизациялануы баланың жүру шағында, 1-2 жасында байқалады.Жүйке жүйесінің Жүйке талшықтарының қарқынды миелинизациялануы баланың жүру шағында,1-2 жасында байқалады. Бала жас неғұрлым жас болған сайын солғұрлым жүйке жүйесінің даму екпіні жылдам жүреді. Әсіресе ол өмірінің алғашқы үш айында жігерлі түрде жүреді. Жүйке жасушаларының саралануы 3 жасына қарай жүзеге асады, ал 8 жасына қарай бас миының қыртысты қабаты құрлысы жағынан ересек адамдардың ми қыртысына ұқсайды.
Бала жұлыны туған кезден бастап қызмет атқаруға дайын болады. 2 жасында құрылысы жағынан ересектердікіне ұқсас болады. Вегетативті жүйке жүйесі туғаннан қызмет атқара бастайды. Барлық өміртік үрдістер жаңа туған балада қыртыс асты қабатымен реттеледі. Қыртысты қабаттың дамуы барысында баланың санасыз былық қозғалыстары саналы бола бастайды. Бірақ стрестік жағдайларда бала жасында қыртыс қызметі тежеліп, қыртыс асты қабаты басым бола бастайды.
Жаңа туған бала сыртқа орта тітірнедіргіштерін түсінбейді. Бұл тітіркендіргіштер қыртысты қабатты тежейді және қорғаныстық тежелуді – ұйқыны шақырады.
Бала шартсыз рефлекстерімен дүниеге келеді, мысалы: сору жұту, қорғныс(лезде жарық түсірсе көзін жұмып алу, мұрын қуысын тазалаған кезде түшкіру, тыныс жолдарын тітіркендіргенде жөтелу).Осылардың негізінде бала өмірінің бірінші айында шартты рефлекстер қалыптасады. Ең негізгісі болып қалыптасатын тағамдық доминанта. Егер жылаған баланы кеудеге еміердегідей қалыпта ұстаса ол тыншиды.Кейін тамақтану уақытына бегілі ырғақ қалыптасады. 6- айына қарай барлық қабылдау мүшелері жағынан шартты рефлекстерінің қалыптасуы мүмкін(көз, құлақ, мұрын, тері).
БАЛАНЫҢ СЕЗІМ МҮШЕЛЕРІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ.
Балада 3 айға дейін көз жасымен сілекейі жоқ, өйткені сәйкес бездер қалыптасқан болсада жүйке жүйесі жетік дамымаған.. Есту туған кезде жеткілікті дәрежеде дамған. Жарыққа реакция туған кезден – ақ бар. Жаңа туған балаларда уақытша қылилық , көз алмасының координациясы жоқ, ал көру туғаннан кейін 3-4 апта турасында дамиды.
Көру және есту дефектісін ерте кезеңде анықтаған маңызды, Бірақ арнайы қолдануға жеңіл және дәл тестілер жоқ. Алғашқы айларыда баланың естуімен көруін мынандай қозғалған затқа көзінің ілесуі, немесе құлақ маңынан ағазды шықырлату тәрізді дөрекі бақылаулармен ғана бағаланады. Бала 2 айынан бастап көз-қарасын қадайды. Анасын айлығынан бстап таниды. Баланың айналасына үйге шығарған күнен бастап ілу керек бірінші сары , кейін жасыл және қызыл түстерді тани бастайды. Ащщы иістерге реакция туғаннан бастап. Иістерді талдау 6-7 айынан басталады. Дәм сезу2 айында пайда болады. Дәмді таза саралау балада бірінші қосымша тамақ енгізе бастағанда басталады.
Ең маңыздысы стимуляциялау. Ата-аналар жаңа туған баланың дамуын олармен сөйлесу арқылы тездете алады. Қарым қатынас және ойын дені сау болып дамуына итермелейтін факторлар болып табылады.Тез даму алғашқы 2 жылында өтеді. Кішкентайлардың дамуының тежлуі оларға деген махабатпен көңіл аударудың жеткіліксіздігінен екені дәлелденді.
Сонымен, шартты рефлекстердің пайда болуы онда 1- сигналды жүйенің дамығандығын көрсетеді.Ойлау дамуының маңызды көрсеткіші екінші сигналді жүйенің қалыптасуымен – сөйлеудің дамуымен сипатталады. Сөйлеу қоршаған әлемді тануға , ал таным өзкезегінде сөйлеуді дамытады.
Баланың жүйке-психикалық және физикалық дамуын сипаттайтын негізгі көрсеткіш, бұл қозғалыстың дамуы және сәйкес өз өзінің ұстанымы. Бұл үшін бас миының және сезім мүшелерінің қалыпты қызметі қажет.
АСҚОРЫТУ ЖҮЙЕСЕНЕҢ ҚҰРЫЛЫСЫМЕН ҚЫЗМЕТ ЕРЕКШІЛІКТЕРІ.
Ауыз қуысы жаңа туған балаларда және ерте жастағы балаларда салыстармалы кішкентай. Шайнау бұлшықеттері дамыған, тілі салыстармалы үлкен. Ауыз қуысының кілегей қабаты нәзік, қанмен жақсы қанданған.
Өңіш – кілегей қабаты нәзік, қанмен жақсы қанданған, бұлшық ет қабаты дамымаған, секреторлық бездері жоқ.
Асқазан баланың өмірінің бірінші жылы горизонтальді орналасады, привратнигі жақсы жабылады, бірақ асқазанға кіреберісі дұрыс жабылмайды да лоқсуға себеп болады. Жетілген жаңа туған баланың асқазан сиымдылығы 30-35 мл, 2 айында . – 90-100 мл, 1 жасында – 250 мл.
Ішектері емшектегі балада салыстармалы ұзын. Ішектің кілегей қабаты жақсы дамыған, қанмен жақсы қанданған, нәзік , лимфа түйіндеріне бай. Ерекшелігі емшек жасындағы балаларда қабырғасының өткізгіштігі жоғары.
Жаңа туған баланың ішегі стерильді. Ішек микрофлорасы емшек жасындағы балада тамақтануына байланысты. Табиғи тамақтанудағы баланың ішегінің негізгі микробы бифидобактериялар,және аздаған энтерококтармен ішек таяқшалары бифидобактериялар саны азайып, микрофлора мөлшерімен құрамы ересектердікіне ұқсай бастайды.
Жасанды тамақтанудағы балаларда негізінен ішек таяқшалары тұрақтанады. Ересек балаларда ішек таяқшалары және энтерококк негізгі флора болып табылады.
Бауыр жаңа туған және емшек жастағы балалардың бауыры салыстармалы үлкен мүше, ересектермен салыстарғанда 2 есе; қанмен жақсы қанданған, онда дәнекер тіні аз, бөліктері айқын бөлінген.
Балалардың нәжісі жасына сай, тамақтану түріне байланысты, асқазан-ішек жолының жағдайына байланысты әртүрлі болады. Өмірінің нәжісі алғашқы аптасында 6-7 рет күніне, жастың аяғына қарай-1-2 рет күніне, ересек балаларда күніне 1 рет. . Емшекпен тамақтанатын балада нәжісі гомогенді, алтын- сары түсті, қоспасыз, аздап қышқыл иісі бар болады. Жасанды тамақтандырудағы балада ашық түсті, тығыздау консистенцияда,және шірік иісті болады. Ересек балада нәжісі формаланған, қоңыр түсті.
ТЕРІ Ерекшеліктері:
Бала терісінің әрбір қабаттарының қалыңдығы 2-3 есе жұқа
Жаңа туған баланың эпидермисінің базальді қабаты меланин түзу қабілеті толық емес;
Емшек жасындағы балалардың дәнді қабаты әлсіз, теріге ақ түс беретін кератогиалині жоқ, сондықтан баланың терісі мөлдір және қызғылт
Кішкентай балаларда мүйізді қабаты жұқа, 2-3 түлеген жасушалардан тұрады, ол борпылдақ, жеңіл жақақаттанғы, суға бай.
Дерма балаларда –клеткалық элементерден , ал үлкендерде талшықты структураға бай. тек 6 жасқа келгенде ғана баланың терісі ересектерге ұқсайды.
ТҮСІ ЖӘНЕ СЫРТҚЫ БЕЛГІЛЕРІ
Жаңа туған балада тері қабаты боз-көкшіл түсті, аздап ісінген, жауырын тұсы түктермен жабылған (ұрықтық түктер- лануго). Дүниеге келгенде дерма беті біріншілік шыламырмен жабылған (оның құрамы, бүріскен эпидермис, май, холестерин және басқалары).Терісі тазаланғаннан кейін қызыл түске айналады, оны физиологиялық катар не физиологиялық эритема деп атайды. Ол алғашқы 2 күнде айқын болады және шала туған балаларда анығырақ болады. Екінші – үшінші күндері көптеген балаларда терісі сарғыш түсті болады – бұл жаңа туған баланың физиологиялық сарғаюы.(-транзиторлық гипербилирубинемия). Гипербилирубинемия – қан сарысуындағы билирубиннің көбеюінен боллады. Өмірінің 3-4 -күні билирубин орташа есеппен 100-140 мкмоль/л. Жаңа туған балалардың 3/1 –інде аталған саннан төмен болса, 3/1 інде -170 мкмоль/л ге дейін жоғарылайды. Тері жабындысынң сарғаюы-3/2 балаларда кездеседі. Жетілген балаларда билирубин 50мкмоль/л ал, шала туған балаларда -85-100 мкмоль/л –ден жоғары болады. Өмірінің 7-10 күні сарғыштық жойылады.
Физиологиялық сарғаюдың өмірінің бірінші айының аяғына дейін ұзаруы конъюгациялық сарғаю деп аталады, ол қосымша тексеруді және емді қажет етеді.
ТЕРІ ҚОСАЛҚЫЛАРЫ: Май бездері жаңа туған баланың алақанымен табанынан басқа терісінің барлық жеріне таралған, Оның қызметі құрсақ ішілік дамудың 7 айында біліне бастайды. Туғаннан кейін мұрын ұшында және қанатында сары қызғылт нүктелер мөлшері1х1мм, тарының дәніндей, бұл май бездерінің бітелген жүлгелері – миллиа. Олар біртіндеп 2-3 айды жойылады, меді қажет етпейді.
Тер бездері туғанна дамымаған Кейде баланың терісінде жолдары бітелген тер бездерінің нүктелері орналасады –миллиария- олар мөлдір су тамшысындай болады.Тер бөліну алғашқа екі айында қарқынды жүреді. Бұл қызметтің тұрақтылануы 7 жыл жүреді. Тек ерте мектеп жасында ғана сыртқы ортаның температурасына адекватты терлеу реакциясы қалыптасады.
Туғанда терісін жауып жататын түктері, тез түсіп тұрақты түктермен алмасады.
Баланың кірпіктері тез қседі 3-5 жасқа дейін өскен ұзындығы өмір бойына қалады. Шашы жылдар өте қалыңдайды.
СҮЙЕК БҰЛШЫҚЕТ ЖҮЙЕСІНІҢ АНАТОМО- ФИЗИОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІГІ.
Жаңа туған баланың қаңқасының негізін шеміршек тіні құрайды, баланың бойы өсе келе және даму барысында сүйекпен алмасады. Сүйектегі ең айқын өзгерістер алғашқы екі жаста, ерте мектеп жасында және жыныстық жетілу кезеңінде. Баланың сүйегі аздаған минерал тұздарынан, көп судан тұрады, осының салдарынан олар жұмсақ, майысқақ, бас сүйегінің кеуде клеткасының, омыртқа жотасының және аяқтарының тез қисаюы болады. Сүйек асты қабаты балаларда қалың, оның қалың болуы ерте жастағы балаларда сүйек асты қабатының жиі сынуымен түсіндіріледі. Балаларда қалпына келумен сіңу үрдістері ересектерге қарағанда тез болады. Сүйек тіні жақсы қанданған, сондықтан гематогенді остеомиелиттің даму мүмкеншілігі көп. Туған кезде баланың бас сүйегі дәнекер тінді мембранамен- жүктермен бөлінген.
Баланың бас сүйегі еңбектердің болуымен ерекшеленеді.
Кіші еңбек төбе және шүйде сүйектерінің арасында орналасады. Көптеген жаңа туған балаларда ол жабық немесе алғашқы 3 айында жабылады.
Үлкен еңбек- ромб тәрізді төбе және маңдай сүйектерінің қосылған жері,дәнекер-тінді мембранамен жабылған. Орта өлшемі 2,02,5 см. Шамамен 12-18 айында жабылады.(кейде 9-10 айында жабылады.). Дені сау балада айқайлған кезде еңбектің көтерілуі байқалады. Баланың еңбегінің ісінуімен тығыздалуы ұнамсыз болжам гидроцефалия, ми затының немесе миқабықшаларының қабыну үрдістері).Ағзаның сусыздануы кезінде іш өту, және құсу салдарынан , еңбек төмен түсіп кетеді.
Бала сүт тістерімен бірге тұрақты тістерінің ұрықтарымен дүниеге келеді. Тістің жаруы 6-7 айында сүт тістерінің шығуы басталады.6 дан 8 айға дейін ортаңғы төменгі күрек тістері, 1-1,5 айдан кейін жоғарғы ортаңғы , 9-12 айында,- бүйір күрек.Бірінші азу тістері 12-15 айында, ит тістері-17-20 айында, екінші азу тістері-21-24 айында. Пайымдап келгенде 1 жастың аяғында балада-8 тіс, 2 жастың аяғымен 3 –ші жастың басында барлық 20 тістер пайда болады (яғни барлық сүт тістері).
2 жасқа дейін бала тістерін N-4 формуласымен есептейді, мұндағы N – баланың өмір сүрген айы.6-7 жасында сүт тістері қалай шықты сол күйде ауысады тістердің алмасуы жыныстық жетілу кезеңінде аяқталады.(11-12 жасында). Тұрақты тістер -32.
Балаларда кеуде клеткасы цилиндр немесе конус тәрізді болады., қабырғалары горизонтальді, омыртқаға тік бұрыш жасап (дем алу қалпында)орналасқан.Бұл оның қозғалысын және өкпенің жазылуын шектейді Балаларда дем алу тереңдігі ерте жастағы балаларда негізінен диафрагма экскурсияссмен қамтамасыз етіледі. Бала жүре бастаған кезде, қабырғалардың физиологиялық төмен түсуі болады.Қабырғалардың арасы тарылады.Омыртқа жаңа туған балаларда тіке Физиологиялық иілістері статикалық қызметтің пайда болуымен қалыптасады: 2 айда ( бала басын ұстайды),мойын лордозы пайда болады, ( алға қарай иілуі), алты айынан бастап (бала отырады)- кеуде кифозы (артқа қарай иілуі),11-12 айында ( жүре бастайды)- бел лордозы. Балалардың омыртқасы үлкен майысқақтығымен ерекшеленеді, сондықтан патологиялық (бүйірлік) қисаюлар –скалиоз көп кездеседі. Балалардың алғашқы айларында бұлшық ет тонусының жоғары болуы байқалады., орталық жүйке жүйесенең қызметінің ерекшелігімен байланысты. Бүгу тонусы жазу тонусынан басым болады. Біртіндеп бұлшықет гипертониясы жойылады(2-2,5 айында – қолдарында, 3-4 айында аяқтарында). Балалардың мускулатурасы әлсіз дамыған. Жаы келе бұлшықет массасы қалыңдайды, жыныстық жетілу кезеңінде қарқынды жүреді. Қолайсыз болжамы - бұлшық ет тонусының жоғары болуы немесе қол – аяқтарда симметриялы таралмауы.
ТЫНЫС АЛУ ЖҮЙЕСІНІҢ АНАТОМО- ФИЗИОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІГІ
Жаңа туған баланыің тыныс мүшелерінің дамуы морфологиялық жеткіліксіз. Өмірінің бірінші жылында олар қарқынды өсіп дифференцацияланады. 7 жасына қарай тыныс мүшелерінің қалыптасуы аяқталады және кейіннен тек мүшелердің өсуі ғана байқалады. Жаңа туған баланың тілінің ерекшелігіне байланысты(тілі туған кезде салыстырмалы үлкен және ауыз қуысын түгел қамтып жатады, емуге бейімделген) тынысы ауыз арқылы қиындаған. Балалар тек мұрын арқылы дем алады, оның жолы тар, кілегей қабаты нәзік және жақсы қанданған. Сондықтан жеңіл ринит ( мұрының кілегей қабатының қабынуы) тыныстың бұзылысын шақырады. Мұрынмен дем алу кезінде оның ауаны тазарту, ылғалдандыру, және жылыту қызметін атқаратынын түсіну керек. Ұзақ уақыт ауызбен дем алу жиі суықтану ауыруларына тыныс жүйесінің төменгі бөлігінің зақымдануына әкеледі. Ерте жастағы балаларда көмей, кеңірдек, бронхтардың қуыстарының таорлығы тыныс мүшелерінің ауыруланһрының ауыр ағыммен өтуіне себепші болады. Осының салдарынан тыныс жолдарының қабынулары кезінде (ларингит, трахеит, бронхит) тыныс жолдары арқылы ауа ағымының өтуі қиындаған(обстуктивті синдром), бұл өмірігне қауып туғызады.Балалардың тынысының функциональді ерекшелігі –тынысы беткей, жиі , және бала неғұрлым жас болған сайын солғұрлым жиі болады. Тыныс алу жиілігі жаңа туған кезде -40-60 рет мин,
1-жаста -35-48 рет мин.
1-3жаста 28-35рет минутына
4-6 жаста шамамен -24- 26 рет мин.
7-9 жаста 21-23 рет мин.
10 -12 жаста -18-20 рет мин.
13-15жаста -17-18 рет мин.
Тыныс жиілігінің пульс жиілігіне қатынасы жаңа туған балаларда 1:2,5-3; Ересек балаларда 1: 3,5-4 ; ересек адамдарда -1:4; Жаңа туған балаларда алғашқы 2-3 аптада тыныс аритмиясы байқалады, сондықтан ерте жастағы балаларда тынысты қатаң түрде бір минут бойы толық санайды.
Тыныс типі жасымен жынысына байланысты. Ерте жаста құрасқық тыныс типі, 2-3 жаста – аралас жыныстық айырмашылық 6-8 жасынан басталады. Жыныстық жетілу кезінде ер балаларда құрсақтық тыныс, қыз балаларда – кеуделік тыныс типі.
ЖҮРЕК ҚАН ТАМЫР ЖҮЙЕСІНІҢ АФЕ.
Жүрек жаңа туған балада салыстармалы үлкен, салмағы 20-25г, Баланың жүрегінің салмақ қосуы бір келкі емес болады. Интенсивті түрде бастапқы 2 жасына дейін өседі.
Баланың жүрегінің орналасуы баланың жасына сай өзгереді, Жаңа туған балада және баланың 1 ½ - 2 жасына дейін көлденең және жоғары орналасады. 2 жастан асқаннан кейін жүрегі қиғаш орналасады.
Артерия балаларда салыстармалы кең және венаға қарағанда жақсы дамыған.
Пульс балада лабильдігімен ерекшеленеді, жылағанда, физикалық жүктемеден кейін, жылағаннан , айқайлағаннан кейін тез өзгеріп отырады.
Таблица. Жасына сай жүректің жиырылу жиілігі.
Баланың жасы минутына жүректің жиырылу жиілігі
Жаңа туған бала 125 - 160
1 жасқа дейін 110 – 130
2 жасқа дейін 100 - 120
3 жасқа дейін 100 - 110
4 – 5 жаста 80 – 100
6 – 7 жаста 70 – 100
8 – 12 жаста 75 - 85
12 жастан жоғары 65 - 70
Артериалдық қысым балаларда ересектермен салыстырғанда төмен. Жаңа туған балада максимальді қысым орта есеппен 70-74 мм с.б., және жасқа қарай ол 80-85 мм. с.б., на тең болады. Минималды қысым максималды қысымның 2/3 немесе ½бөлігін алады. Жастан асқаннан кейін максималды артериалдық қысым салыстармалы түрде Молчанов формуласымен анықтайды: а: 80 + (2 п), мұндағы п – баланың жасы
ЗӘР ШЫҒАРУ ЖҮЙЕСІНІҢ АФЕ
Жаңа туған баланың бүйрегі дене салмағына қатысты ересекдікіне қарағанда салыстармалы түрде үлкегн болып табылады. 2 жасқа дейінгі балаларда бүйрегін пальпациялау жеңіл.
Бүйрек тостағаншаларымен несепағар ерте жастағаы балаларда салыстырмалы кең, қабырғасы гипотониялы.
Қуық емшектегі балада жоғары орналасалды, жасы өсе келе кіші жамбасқа түседі, Қуықтың сиымдылығы жаңа туған балада. Жасына қарай қуықтың сиымдылығы өзгереді жаңа туған балада 50 мл, 3 айда – екі еселенеді, 1 жаста 4 есе өседі, 9-10 жаста 600-900 мл. Зәр шығару каналы жаңа туған ер балада 5-6 см, жас өсе келе 12 см., қыз балаларда 0,8 – 1,0 см, 16 жаста – 3,3 см. Зәр шығару жиілігі 20-25 рет күніне, емшек жасындағы балаларда – 15 рет күніне, 2-3 жастағы балаларда – 10 рет, күніне мектеп жасындағы балаларда – күніне 6-7 рет.
Тәулігіне зәр шығару мөлшерін балаларда келесі формуламен анықтайды: 600 + 100 (п - 1), мұндағы 600 – 1 жасқа деінгі баланың орта тәуліктік зәр мөлшері, п – баланың жасы.
Балалар ағзасының айырмашылығы үздіксіз өсу және даму болып табылады

Бақылау сұрақтары:
1. Қазақстандағы педиатриялық қызмет ұйымы
2. Поликлиниканың негізгі қызметтері
3. Мейірбикелік үрдіс
Әдебиет:
1. Педиатриядағы мейірбике ісі. В. Тульчинская, Феникс, 2006ж.
2. Педиатрия Н.В. Ежова, Минск, 2000ж.
3. Балалар аурулары К.А. Святкина (перевод), Алматы, 1993ж.
4. Педиатриядағы манипуляциялық техника Сиротина А.Ю., Алматы, 2003ж.
5. Организация «Д» наблюдения за детьми в амбулаторных условиях Рахимова К.В., Алматы 2005г.
6. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004,
7. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006, Н Ежов, «Педиатрия», стр 106-120
№ 2 Дәріс
Тақырыбы: Балалық шақтың кезеңдері. Әр жастағы балаларлың физикалық дамуы және оған әсер ететін факторлар.
Мақсаты: Өмірінің әртүрлі кезеңіндегі балалық шақтың ерекшеліктерімен таныстыру.
Дәріс жоспары.
1. балалық шақтың ерекшеліктерімен таныстыру.
2. Балалық шақ кезеңдерінің жіктелуі
3. Мейірбикелік үрдіс
Балалық шақ кезеңдерінің жіктелуі: Алғашқы жылдары жас шақ кезеңдерінің Н.П.Гундобин бойынша жіктелуі қолданылып келді.Қазіргі таңда ЮНИСЕФ бұл жіктелудің жаңа модификациясын ұсынды. ДДҰ шешіміне сәйкес балалық шақ ұрықтану кезеңінен басталып жыныстық жетілу кезеңімен аяқталады.
БАЛАЛЫҚ ШАҚ КЕЗЕҢДЕРІ.
1. Перинатальді: а) эмбриональді (0 – 8 апта)
б) ұрық (9 апта - туылу)
2. Постнатальді: а) жаңа туған бала (0 -4 апта)
б) сәби (1 – 12 ай)
в) жүріп бастаған (1 – 3 жас)
г) мектеп алды кезеңі (4 – 6 жас)
д) мектеп жасы (6 – 10 жас қыз бала, 6 – 12 жас ұл бала)
е) жыныстық жетілу кезеңі (10–18 жас -қыз бала,12–20 жас – ұл бала).
Перинатальді кезең- ұрықтанған уақыттан бастап туылғанға дейінгі уақыт, орташа есеппен -280 күн.(10 ай). Ол екі фазадан тұрады: 1) фаза эмбриональдік даму фазасы – ұрықтанғаннан бастап болашақ нәрестенің барлық ішкі мүшелерінің түзілуі және қалыптасуы (органогенез) жүреді. Сондықтанда жүктіліктің алғашқы 3 айы ең қатерлі, қауіпті кезең болып табылады. Бұл кезде тератогенді ұрықтың зақымдануы(вирустық ауырулар:тұмау, уақытынан ерте босануға дене салмағы аз, функиональді жетілмеген, асфиксия, метаболикалық және басқада бұзылыстары бар жаңа өмірге бейімделмеген нәрестені дүниеге алып келеді.Плацентарлық кезеңде зақымдаушы әсерлер ферментопатияға, зат алмасудың тұқым қуалау ауырулары, туа пайда болған жүрек ақаулары.
Жаңа туған бала кезеңі – кіндік кесілгеннен 28 күнге дейін. Нәресте ағзасы жаңа жағдайға, жатырдан тыс өмірге бейімделе бастайды. Тамақтану гематотропты жағдайдан лактотрофты жағдайға көшеді. Өкпемен тыныс ал, қан айналым шеңбері іске қосылады. Барлық транзиторлық өтпелі жағдайлар осы кезеңде өтеді, ал бала болса әлсіз. Зат алмасу өте қарқынды, анаболикалық процестер басым болады. Баланың барлық мүшелерімен жүйелері қалыптасқанымен қызметі әлсіз, жеткіліксіз. Бұл кезеңде бала жақсы күтімді қажет етеді. Жақсы күтім ғана пиодермия, молочница, баздану, стоматит, сулы кіндік тәрізді ауырулардан сақтайды. Осал жері ОЖЖ.
Шекаралық жағдайлар:
Физиологиялық сарғаюю
Транзиторлық дене салмағын түсіру
Жыныстық криз
Термореттелудің тұрақсыздығы
Неспқышқылды инфаркт
Транзиторлы иммунды тоншыспа т.б.
Бұл кезеңге тән дерттер:
Туылу актісімен байланысты жағдайлар: кардиореспираторлы депрессия, асфиксия, түрлі мүшелерге қан құстыру, туыт жарақаттары, ЖТБ –ның гемолитикалық ауыруы.
Жатыр ішілік инфекциялар, кіндікпен кіндік қалдығының ауырулары.Терінің, ішектің тыныс жолдарының зақымдалуы, инфекцияның генерализациялануға бейімділігі.
Сәби кезеңі- 29 күннен 1 жасқа дейінгі уақытты қамтиды. Баланың өсіп дамуы қарқынды жүреді, сондықтан балаларда тамаққа қажеттілік жоғары болады. Дене салмағы 1 жасқа дейін 3 есе көбейеді, бойы 50% ке өседі. Психикалық, физикалық дамуы қарқынды өтеді. Баланың тісі шыға бастайды, есту, көру, отыру, еңбектеу, жүру, сөйлеу дамиды. 6 айдан бастап балаларда пассивті иммунитет жоғалады. Сондықтан инфекциялық ауырулармен ауыра бастайды.
Тән дерттер:
Тамақтанудың созылмалы бұзылыстары( дистрофия, гипо-, пара трофия)
Жетіспеушілік жағдай(мешел, анемия)
Конституция аномалиялары(экссудативті- катаральді, лимфатико-гипопластикалық диатездер)
Қабыну процесінің жайылуға бейімдігі
Тыныс жолдарының қабыну ауырулары
Балалардың жұқпалы ауырулары атипті өтуі
Кенеттен өлу синдромы
Жүріп бастаған бала кезеңі – (кіші балалық шақ кезеңі) 1-3 жас.Дене дамуы тұрақталады.Ішкі мүшелер біршама жетіледі. Психикалық дамуы ілгері болады. Жақсы жүреді, қозғалады, сөйлеу, әңгіме айту , тақпақты есте сақтау, айту, Тамақтану санаты өзгереді, гигеналық дағдылар қалыптасады: горшокте отыру, қасық, кружканы өзі ұстап ішу, үлкендердің көмегімен киіну, алып кел, апар деп қарапайым талаптарды орындайды. Үлкендерге еліктейді.
Тән дерттер:
Кең тараған балалар жұқпалы ауырулары
Жарақаттар
Аллергиялық ауырулардың басталуы
Мектеп алды кезеңі - (4-6 жас) Бұл бірінші созылу кезеңі Интелекттің физикалық күштің, ептіліктің қарқынды дамуы байқаладыасқазан ішек жолының ферменттік жүйесі дамиды, ересектер тамағына көшеді. Сөйлей білу, логикалық ойлау қалыптасады. Осы кезде баланы еңбекке баулуға үйрету керек, бастаған жұмысты аяқтау аяқтау керектігіне дағдыландыру керек. Жазу, оқуды үйрене бастайды, мектепке дайындалады.
Тән дертер:
Жедел жұқпалы ауырулар жеңіл өтеді, асқынусыз
Көптеген созылмалы ауырулары қалыптасады
Жарақаттар.
Мектеп жасы кезеңі – Баланың интеллекті дамиды, Білімге ынтасы барма, жоқпа, қабылдау қабілеті, есте сақтау қабілеті осы кезде қалыптасады. Баланың сүт тістері тұрақты тістерге алмаса бастайды, жыныстық дамудың ерекшеліктері пайда болады. Бала мектепке баратын болғандықтан таза ауада аз уақыт болады, жүйке жүйесіне және психикасына жүктеме арта түседі. Көп уақытын үстелде жазумен өткізеді.
Тән дерттер:
Дене бітімінің бұзылуы
Көрудің бұзылыстары
Тістердің кариесі
Семіздік
Жарақат- өлімнің негізгі себебі.
Жыныстық даму кезеңі –Жыныстық жетілу байқалады, эндокринді дамудың жүйенің қарқынды дамуы, гормональді дисбаланс болады. Баланың денесінің интелектінің, ішкі мүшелердің жетілуі тоқталады. Фенотип қалыптасады.
Тән дерттер:
Физикалық, жыныстық жетілудің бұзылыстары
Гормональді дисбаланс, тұрақсыз нейровегетативті реттелудің бұзылысы
Токсикология, наркомания т.б. зиянды әдеттер
Бақылау сұрақтары:
1. балалық шақтың ерекшеліктерімен таныстыру.
2. Балалық шақ кезеңдерінің жіктелуі
3. Мейірбикелік үрдіс
Әдебиет:
1. Педиатриядағы мейірбике ісі. В. Тульчинская, Феникс, 2006ж.
2. Педиатрия Н.В. Ежова, Минск, 2000ж.
3. Балалар аурулары К.А. Святкина (перевод), Алматы, 1993ж.
4. Педиатриядағы манипуляциялық техника Сиротина А.Ю., Алматы, 2003ж.
5. Организация «Д» наблюдения за детьми в амбулаторных условиях Рахимова К.В., Алматы 2005г.
6. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004,
7. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006, Н Ежов, «Педиатрия», стр 106-120
№ 3 Дәріс
Тақырыбы: Балалардың дұрыс тамақтануы. Ерте жастағы балаларды тамақтандырудағы ДДҰ бағдарламасы. Табиғи тамақтану, оның артықшылығы Табиғи және жасанды тамақтандыру ұйымы. Бір жастан үлкен балаларды тамақтандыру ұйымы. Балалардың тамақтануын мейірбикелік бақылау. Балалардың рациональды тамақтануының ұйымындағы мейірбикенің ролі. Тақырыбы: Тағамдық аллергиясы бара балаларды тамақтандыру ерекшелігі.
Мақсаты: Емшектегі және ерте жастағы балаларды тамақтандыру бойынша ВОЗ бағдарламасымен таныстыру. Емшек жастағы балаларды табиғи тамақтандырумен таныстыру. Балалардың рациональды тамақтануының ұйымындағы мейірбикенің ролімен таныстыру. Тағамдық аллергиясы бара балаларды тамақтандыру ерекшелігімен таныстыру.
Дәріс жоспары.
Рационалды тамақтандыру түсінігі
Рационалды тамақтандыру түрлері
Бүкіл одақтық денсаулық сақтау ұйымының бағдарламасы бойынша.
Е мшекпен емузідің 10 принциптері.
Табиғи тамақтандырудың
Табиғи тамақтанудың ережесі
Жақсы лактацияның белгілері.
Жасына сәйкес рациональді тамақтануды ұйымдастыру.
Табиғи тамақтандырудағы емшек жасындағы балалар.
Аралас және жасанды тамақтанудағы емшек жасындағы балалар.
1 жасқа дейінгі және жастан асқан балалардың тамақтануы.
13.Облигатты аллергендер
14.Жеке аллергендер
15.Мүшелер мен жүйелер бойынша тамақтану аллергиясының негізгі көріністері
16 Тамақтану аллергиясының емдәмінің негізгі принциптері.
Рационалды тамақтандыру - баланың физикалық, интеллектуалды, психомоторлық дамуына, мүшелермен жүйелерінің адекватты дамуына сәбидің инфекция әсеріне және басқа қолайсыз әсерлерге қарсы тұруын қамтамасыз етеді Баланың бірінші жылы тамақтану сипаты денсаулығын баланың жаңа туған кезде және ерте жастағы балаларда ғана емес одан кейінгі өмірінің жағдайын қамтамасыз етеді. Рационалды тамақтандырудың бұзылысы сәбилердің семіруіне, гипертоникалық ауыруларына, қант диабеті және басқа ауыруларға әкеледі.
Тамақтандыру түрлері
Табиғи немесе емшекпен тамақтандыру - Естественное или грудное вскармливание – баланы ана сүтімен тамақтандыру. Аралас тамақтандыру - емшекпен ( мөлшері 150-200мл –ден кем емес) тамақтандырумен бірге жасанды ана сүтінің алмастырғыштарын беру.
Жасанды тамақтандыру - баланы ана сүтінің алмастырғыштарымен тамақтандыру.
Бүкіл одақтық денсаулық сақтау ұйымының бағдарламасы бойынша.
Тек табиғи тамақтандыру - тек ана сүтімен тамақтандыру.
Көбіне табиғи тамақтандыру - ана сүтімен бірге, сұйықтық беру.
Бірлі жарым ғана емшекпен тамақтандыру - ана сүтімен тамақтандыру мен бірге жасанды сүт қоспаларын беру.
Табиғи тамақтандыруды қолдау тактикасы бүкіл әлемде 1989 жылы қабылданған ДДҰ/ЮНИСЕФ, декларациясымен негізделеді , және ауыруханалардың, емханалардың , анамен баланы әлеуметтік қорғау ұйымының медицина персоналдарына бағытталады. Бұл декларацияны толықтай атаудың мәні бар.
Е мшекпен емузідің 10 принциптері.1. Емшекпен еиізудің ұстанған ережелерін қатаң сақтау, және осы ережелерді медициналық персоналға және жаңа туған әйелдерге жеткізу
2. Емшекпен емізуді дұрыс жүргізу үшін медициналық персоналды қажетті дағдыларға үйрету.
3. Барлық жүкті әйелдерді емшекпен емізудің пайдалы жақтарын және емізу техникасын хабарлау.
4. Босанғаннан кейін баланы анасына алғашқы жарты сағатта беруге көмектесу.
5. Анасына емшекпен емізуді және емшектен сүттің шығуын сақтауды үйрету, көрсету.
6. Жаңа туған абалаға емшектен басқа ештеңе беруге болмайды ,су немесе тамақ. Әрине егер медициналық көрсеткіші болмаса.
7. Балалсымен анасын бір палатада болуын қамтамасыз ету.
8. Баланы тізбе бойынша емес қажтінше емізуді қолдану керек.
9. Жаңа туған балаға табиғи тамақтануда болса ешқандай тыныштандырғыш заттарды(соска, т.б.) немесе дәрі-дәрмектерді беруге болмайды.
10. Емшекпен емізуді қолдау топтарын ұйымдастыру және аналарды емшекпен емізуд қолдау топтарына перзентханадан немесе ауыруханадан шыққаннан кейін бағыттау.
Тамақтану өмірге қажетті негізгі келесі қызметтердің жүзеге асуына қажетті:
баланың физикалық және жүйке- психикалық дамуы
бала жасында барлық тіндердің түзілуіне және әр дайым түзіліп отыруына
тамақтану сыртқы ортада қызмет жасауға қозғалып- жүіп- тұруына қажетті және ішкі орта ағзаларының өз қызметін атқаруға пайдаланатын энергия көзі болып табылады.
Тамақпен бірге түседі гормондар, иммуноглобулин, антидене, ферменттер, және басқа синтездеуге қажетті ингредиенттер түседі
Рациональді тамақтандырудың негізгі принципі-баланың тамақ мөлшерімен құрамы ағзаның қажеттілігіне сай болуы қажет.
Баланың алшқы жылы тамақтануын 3 негізгі түрге бөлеміз;
табиғи
жасанды
аралас.
Табиғи тамақтану дегеніміз- бала 1 жасқа дейін тек қана ана сүтін қабылдауы.Сонымен бірге ана сүті барлық тамақтанудың 5/4 мөлшерін алса немесе донорлық ана сүтін қолданса да табиғи тамақтану деп айтамыз.
Табиғи тамақтану ережелері:
Әрбір емізу алдында сүт безін жуу керек (кей мәліметтерде –көрсеткішке қарай.)
Ананың өзіне ыңғайлы жағдайда емізу қажет: отырып не жатып
Емізгенде емшекті ауыстыру керек
Емізер алдында бірнеше тамшыны сауып тастау керек, содан кейін ғана емізуге беру керек . Бала емшектің ұшын ғана емес ореоласында қамту керек.
1-2 айдан бастап емгеннен кейін қалған сүтті сауып тастау керек. ( сүттің сүт безінде сүттің қалып қалуы лактацияны тежейді.) Кейін өзі қажетті мөлшерде шығып тұрақтанады.
Емшек ұшын ың жарылуын болдырмау үшін емгеннен кейін кішкене сүтті сауып онымен емшек ұшын майлап қою керек.
Емізу ұзақтығы 20-30 минуттан кем емес болуы керек. Емізу ұзақтығы шектелмеу керек.
Егер кейбір жағдайлармен бала уақытша еммбесе сүтті сауып тұру керек( сүт қайтып кетпеу үшін )
Қажетті жағдайда лактацияның дәрежесін білу үшін Бақылау салмағын өлшеп, анықтап тұру керек.
Гипогалактия- сүт безінің сүттің аз бөлінуімен жүретін секреторлық функциясының бұзылысы.
Галакторея- сүт безінен сүттің өзінен өзі шығып кетуі керек
Агалактия- сүт безінен сүттің мүлдем бөлінбеуі.
Табиғи тамақтанудың қарсы көрсеткіштері-
Ана жағынан:
Кейбір ауыруларда сүт безімен емізуге мүлдем болмайды
( декомпенсациялық жағдайлар – бүйрек және жүрек – қантамыр жеткіліксіздігі, ауыр эндокринді және қатерлі ауырулар, туберкулез, сифилис, столбняк)
Келесі препараттарды қолданған кезде : ісікке қарсы және радиоактивті заттарды
Вирусты және бактериологиялық ананың жедел ауырулары(белгілі уақытқа дейін емшекпен емізуді тоқтату- дизентерия, брюшной тиф, грипп, пневмония, қызылша т.б.)
Тері ауырулары.
Психикалық ауырулары
Бала жағынан:
Кейбір жағдайда жаңа туған балаларды емізуге болады бірақ емізу оларға ауырлық туғызады ( туыт жарақатын алған балалар, ми қан айналымының бұзылысы және шала туылу.)
сондықтан бұл балаларды сауылған ана сүтімен тамақтандырады. Бұл кезде де тамақтандыру табиғи болып қала береді.
Жаңа туған баланың гемолитикалық ауыруы кезінде ( анамен баланың Rh- фактор бойынша және қан топтары бойынша сәйкессіздігі) баланы сауылған донорлық сүтпен қоректендіреді.
Кейбір туа біткен ауырулар: фенилкетонурия, «клен сиропы ауыруы» және т.б.
Ана сүтінің құрамы және ерекшелігі.
Жүктіліктің соңғы кезеңінде және босанғаннан кейінгі алғашқы күні сүт безінен уыз бөлінеді- бұл алғашқы 4-5 күні бөлінетін қою сары түсті сұйықтық салыстырмалы тығыздығы 1,040-1,060. Бала 4-5 күнен бастап өтпел і, ал 2-3 аптадан бастап жетілген сүт қабылдайды. ( тығыздығы-1,030) Бір реттік сүт - алғашқы- емізу алдында ; көп бөлінеді , көкшіл түсті; ақуыз, лактоза көп, осы бөлігінде бала көп суға қанығады.
Артқы- емізу соңында: алғашқы сүтке қарағанда қашыл түсті, майға бай болады( 4-5 есе алғашқы сүттен көп)
100 мл сүттегі ингредиенттерінің мөлшері (г) және калориялығы(ккал)
Сүт түрі Ингридиенттері Каллориялығы
Ақуыз Май Көмірсу Ана сүті Уыз 7-5 2,0 4-5 150
Өтпелі 2,5 3,2 5,5-6,6 60-80
Жетілген 1,1-1,5 3,5-4,5 7 65-70
Сиыр сүті 2,8-3,5 3,2-3,5 4,5-4,8 60-65

Баланы тамақтандыру режимі
Баланы алғашқы емшекке салу туыт залында жүзеге асырылады. Тамақтану балада тұрақты сағатпен есептелмейді, тамқтану уақыты шектелмейді .Емізу баланың қажеттінше болады.
Мейірбике рациональді тамақтандыруды баланың жасына сәйке жүргізеді.
1. Табиғи тамақтанудағы балаға:
* емізетін анаға емшекпен емізу ережесін үйрету;
* емізетін ананың күн тәртібін реттеу
* емізетін ананың тамағы толыққанды, қосымша сұйықтықтар( тәулігіне 2 литрден аспайды). Лактацияны жоғарылататын (адыгей сыры, брынза, фенхель, сәбіз, шемешкі, жаңғақтар, приправалар: имбирь, тмин, анис) тағамдарды пайдалану Исключить из рациона питания продукты богатые консервіленген, ащщы, тұзды, цитрусты өнімдерді азайту олар ана сүтін азайтады. Қант және тәттілерді азйту.
* коррекциялаушы қоспаларды өмірінің 3 айынан бастап енгізеді және 6 айынан қосымша тамақты енгізеді.
* үйде тыныштық жағдай орнау керек. Баланың жатқан бөлмесін жиі желдетіп тұру керек, және бөлмені таза ұстау қажет.
2. Жасанды және аралас тамақтандырудағы балаларда:
* тамақтың санымен сапасын бақылау
* ананы жасанды және аралас тамақтандыру ережелеріне оқыту
* тамақты дайындаған кезде санитарлық – гигиеналық талаптарды қатаң сақтау қажет
* аралас тамақтандыруда ана сүтін барынша сақтау, табиғи тамақтандыру пропогандасы
* мейлінше сүт қоспаларын алмастырмау, , ол салмақтың азаюына, емшектен бас тартуға себеп болуы мүмкін;
* сүт қоспаларын дайындау ережесін қатаң сақтау;
* өмірінің бірінші аптасында сүт-қышқылды өнімдерді көп мөлшерде беруге болмайды;
2. 1 жастағы және жастан асқан балалардың тамақтану
* тамақ өнімдері сапасын және оларды күлинарлық өңдеуін қатаң бақылау
* баланың тамағын дұрыс қоюды бақылау
* балалар жануар тектес ақуызды пайдалануы қажет: 1-3 жастарына дейін - 75 %, 3-6 жасқа дейін - 65%, 7 жастан жоғары 50%;
* бала ақжетті мөлшерде сүтті және сүт қоспаларын пайдалануы қажет.
* рационға міндеті түрде көкөніс, жеміс – жидек, тамыр жемістілер, шырындар қосу қажет.
* ұнтақтар және макарон өнімдерін күніне бір реттен артық қолданбау керек.
* еттің майлы сорттары, кептірлген, консервілер, кофе, уксус, консерваннтарды қолдабау, тәттіні қолданыста шектеу
* тәуліктік тамқтың көлемін біртіндеп ұлғайту:
100 + 100 × n ( мл), мұндағы n – баланың жасы
* А:М:К қатынасы 1-1,5 жаста 1:1,2:4, мектеп жасына дейінгі балаларда 1:1:3,5
Баланың 1 жылында жасанды тамақтану кезінде (әсіресе бала адаптацияланбаған тамақ қабылдаса, сиыр сүтін ішсе, жануарлар ақуызы көп тамақтар пайдаланса) ересек жақса келгенде балалардың асқазанында (атрофиялық гастрит, панкреатит), ақуыздың ыдыраымен қорытылуы бұзылады. Ащщы ішекке өзгеріссіз түседі де қан арқылы сіңіріледі, мұндай ақуыз антиген болып табылады, және оларға өарсы ағзада антидене түзіледі, және тағамдық аллергия дамиды.
Сенсибилизациясына байланысты барлық тағамдық алларгендер облигатты және индивидуальді болып бөлінеді.
Облигатты аллергендер - бұлар айқын аллергиялық қасиеті бар және клиникалық белліглер беретін тамақ өнімдері. Оларға : сиыр сүті, сыр, қант және тәттілер, бал, шоколад, жұмыртқа, қалық, жеміс – жидек, қызыл, қызыл-сары түсті тағамдар , бидай, қара бидай, жаңғақ т.б.
Индивидуальді аллергендер –бұл потенциальді аллергендік қасиеті жоқ қарапайым күнделікті тағамдар, бірақ оларға баланың жаоғары сезімталдығы қалыптасақан.
Ағзалармен жүйелердің тағамдық аллергияға негізгі өзгерістері.
Зақымдалатын мүшелермен жүйелер Аллергияның белгілері
Жүйелік көріністер Анафилаксия, өлім
Ас қорыту жүйесі Жүрек айну , диарея. АІЖ қабыну ауырулары, (стоматит, гастрит, гепатит, жаралық колит)
Ішек ауыруларындағы екіншілік белгілері Анемия, ісіну, астения
Тері Қышыну, есекжем, Квинке ісігі, экзема, нейродермит
Тыныс алу жүйесі Ринит, синусит, отит, ларингит, трахеит, бронхит, бронх демікпесі
Көру мүшесі Конъюнктивит, блефарит, кератит, ирит, ретинопатия,
Жүйке жүйесі Мигрень, параксизмалды жағдайлар. ВҚД, өз-өзін ұстау бұзылыстары
ЖҚЖ(ССС) Аритмия, миокардит, стенокардия
Есту мүшесі Сыртқы, ортаңғы құлақ отиті, Меньер ауыруы
Зүшығару және жыныс мүшелері Цистит, уретрит, бүйрек коликасы, кольпит, жатырдан қан кету
Буындар Артриттер, синавиттер, гидроартоз
Қан Эозинофилия, гранулоцитопения, тромбоцитопения
Тағамдық аллергия кезінде ем-дәмнің негізгі принциптері
Жоғары сенсибилизациясы бар тағамдарды қолданыстғы тамақтар қатарынан шектеу немесе мүлдем алып тастау;
.Пайдаланатын тағамдар қатарынан алынып тасталған тамақтардың орынын баланың физиоогиялық қажеттілігінше орынын толтыру;
Пайдалануға болмайтын тамақтарды біртіндеп рационға енгізу арқылы кеңейту;
Тамақты кулинарлық өңдеуде негізгі ережелерді қатаң сақтау: тамақ буға пісіріледі, картоп суға қайнатылады, жармалар салқын суға 12-18 сағат бойы салынып қойылады, ет екі рет қайнатылады.
Әр балаға жекеше шешіледі.
Тағамдық күнделік жүргізіледі.
Тағамдық күнделікті жүргізудің ережесі:
Күнделікті дәрігердің күнделікті сараптауынан алынған тағамдарынан жасалған ем-дәмінен құралады;
Ем-дәмнен анамнезінде аллергия шақыратын тамақ дәл анықталса толығымен алынады;
Тағамдық аллергия кезінде күнделік аздаған ремиссиядан кейін басталады.
Ем-дәмнен күнделік жүргізу үрдіснде аллергия шақыратын тамақ дәл анықталса толығымен алынады;
Күнделік жүргізу кезінде ешқандай гормондармен антигистаминдік препараттар қолданылмауы керек.
Күнделік 2- ай және одан ұзақ уақытқа толтырылады және кемдегенде аптасына 1 рет дәрігермен сараптама жасалып отырылады.
Ерте жастағы балаларда тамақтан аллергия болған кезде: жасанды не аралас тамақтану кезінде ақуыздары толық немесе жартылай гидролизденген сүтқышқылды қоспалар немесе соя сүт қоспаларын пайдаланылады.
Бақылау сұрақтары:
1. Облигатты аллергендер
2. Жеке аллергендер
1. Жасына сәйкес рациональді тамақтануды ұйымдастыру.
2. Табиғи тамақтандырудағы емшек жасындағы балалар.
3. Аралас және жасанды тамақтанудағы емшек жасындағы балалар.
4. 1 жасқа дейінгі және жастан асқан балалардың тамақтануы. Бақылау сұрақтары:
5. Табиғи тамақтандырудың артықшылығы
6. Табиғи тамақтанудың ережесі
7. Жақсы лактацияның белгілері.
8.Рационалды тамақтандыру түсінігі
9.Рационалды тамақтандыру түрлері
10.Бүкіл одақтық денсаулық сақтау ұйымының бағдарламасы бойынша.
11. Е мшекпен емузідің 10 принциптері.
13. Мүшелер мен жүйелер бойынша тамақтану аллергиясының негізгі көріністері
14.Тамақтану аллергиясының емдәмінің негізгі принциптері.
Әдебиет:
1. Педиатриядағы мейірбике ісі. В. Тульчинская, Феникс, 2006ж.
2. Педиатрия Н.В. Ежова, Минск, 2000ж.
3. Балалар аурулары К.А. Святкина (перевод), Алматы, 1993ж.
4. Педиатриядағы манипуляциялық техника Сиротина А.Ю., Алматы, 2003ж.
5. Организация «Д» наблюдения за детьми в амбулаторных условиях Рахимова К.В., Алматы 2005г.
6. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004,
7. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006, Н Ежов, «Педиатрия», стр 106-120
№ 4 Дәріс
Тақырыбы: ДДҰ бағдарламасының «Балалар ауруларын саралап жүргізу», балалар өлімін азайтудағы ролі. Гипоксия, туғандағы жарақаттар. Себептері, белгілері. ОЖЖ-нің перинатальді зақымдануының негізгі клиникалық белгілері. Балалардың преморбидті жағдайы туралы түсінік. Нәрестелер өлімінің бірден бір себебі ақуыз-энергетикалық жетіспеушілігі. Балалардың тамақтануының бұзылуындағы ИВБДВ.
Балалардың тыныс алу жүйесінің зақымдану синдромдары.
Мақсаты: ДДҰ бағдарламасының «Балалар ауруларын саралап жүргізу» Гипоксия мен туғандағы жарақаттардың себептері мен белгілерімен таныстыру. ОЖЖ-нің перинатальді зақымдануының клиникалық белгілерімен таныстыру. Балалардың преморбидті жағдайы туралы түсінікпен, балалардың тамақтануының бұзылуындағы ИВБД таныстыру.
Дәріс жоспары.
1. ИВБДВ деген не?
2.ИВБДВ компоненттері.
3.Ұрық гипоксиясы түсінігі.
4.Гипоксия себептері.
5.Гипоксия белгілері.
6.Туғандағы жарақаттар түсінігі.
7.Туғандағы жарақаттың себептері.
8.Туғандағы жарақаттың түрлері
9. ОЖЖ-нің перинатальді зақымдануы түсінігі.
10. ОЖЖ-нің перинатальді зақымдануының кезеңдері
11. ОЖЖ-нің перинатальді зақымдануының белгілері
12. ОЖЖ-нің перинатальді зақымдануының диагностикасы, емі, күтімі
13. Преморбиттік жағдай (фон) аынқтамасы
14. Ақуыз энергетикалық жеткіліксіздігі, дәрежелер
15. Ақуыз энергетикалық жеткіліксіздігінің түрлері
16. Тамақтанудың ауыр бұзылыстары кезіндегі ИВБДВ принципі.
1 айдан 5 жасқа дейін бала өлімінің негізгі себептері болып пневмония, диарея, малярия, қызылша және ВИЧ-инфекциясы табылады. өлімді бағалау бойынша негізгілердің бірі болып тамақтану жеткіліксіздігі жатады.
Бұл факторлар науқас балаға сапалы көмек берудің маңызды екенін айтады. Мұндай маңызды сұрақтың шешіміне ДДҰ және ЮНИСЕФ Интегрированное ведение болезней детского возраста (ИВБДВ) стратегиясын құрастырды.
ИВБДВ деген не ?
ИВБДВ баланың денсаулығын қорғауға жиынтықты қарау, оның ортасында баланың денсаулығы тұр. ИВБДВ –нің міндеті өлім, ауыру, мүгедектік себептерінің санын азарту және бес жасқа дейінгі баланың өсуімен дамуын жақсарту. ИВБДВ профилактикалық қана емес емдік элементтерді жанұяда және жиындарда, сонымен қатар, медициналық мекемелерде қалай жүзеге асыру қарастырылған.
Стратегия үш негізгі компаненттен құрады:
* науқастарды күтетін денсаулық сақтау мекемелерінде қызметкерлердің дағдыларын жақсарту;
* жалпы денсаулық қорғау жүйесін жақсарту;
* жанұя және жиындарда денсаулық қорғау практикасын жақсарту;
Медициналық мекемелерде ИВБДВ стратегиясы ауыруханада балалардың ауыруханасында барлық ауыруларға қарсы комбинацияланған ем жасауды, балаларға жақсы кеңес беруге, балалардың күтімін жасауға және ауыр науқас балаларды арнайы мамандарға уақытында жіберуді қамтамасыз етеді. Үй жағдайында қажетті көмекті көрсетуге, тамақтанудың және алдын алудың жақсаруына қамтамасыз етеді, сонымен қатар дәрігерлік тағайындауларды дұрыс жүргізуге мүмкіндік береді.
Ұрық гипоксиясы – бұл ұрық ағзасында оттегінің тасымлдауының жеткіліксіздігінен болаты үлкен өзгерістер жиынтығы. Бұл жалпы туыттың 10,5% жағдайында кездеседі.
Оттегі жеткіліксіздігі жүктіліктің ерте кезіңінді даму аномалияарына, эмбрионның дамуының тежелуіне, бойының өсуінің тежелуіне, Жүктіліктің кеш кезеңінде ОЖЖ-нің зақымдануына әкеледі, жаңа туған баланың адаптациялық қабілетін төмендетеді.
Ағымының ұзақтығына қрай жедел(бірден дамитын) және созылмалы(дамуына ұзақ уақыт кетеді) болып бөлінеді. Ұрқтың жедел гипоксиясы көбіне бала дүниеге келген кезде, сирек- жүктілік кезінде дамиды. Созылмалы гипоксия жүктілік езінде дамиды.
Гипоксия себептері:
анасының ауырулары (жүрек-қан тамыр, өкпелік ауырулар, анемия, интоксикация және т.б.)
ұрық-плацентарлық қан ағысының бұзылуы (гестоз, уақытыныс асып кетуі, уақытынан бұрын босану қаупі, бала жолдасы және кіндігі патологиясы, босану аномалиясы)
ұрықтың ауырулары: гемолитикалық ауыру, анемия, инфицирлену, дамудың туа біткен ақаулары, босану кезінде басының қысылуы.
Бала ағзасы айқын компенсаторлық қабілетімен ерекшеленеді: жүрек соғуының жиілеуімен 150 - 160 рет/мин, үлкен оттектік көлеммен, ұрық гемоглобинінің ерекше құрылысымен, сонымен қатар қан айналым, зат алмасуының ерекшелігі бар.
Аздаған гипоксия бала ағзасында қатты әсер етпейді. Ауыр гипоксия => әр түрлі азада ишемиямен некрозбен ерекшеленеді =>қайтымсыз өзгерістерге әкеледі.
Ұрықтың қозғалыс белсенділігін бақылау арқылы гипоксияның бар екендігін сезуге болады. Бастапқы кезінде ұрықтың мазасыз қозғалысы, жыбырлауының жиілеуі және күшеюі болады.Ұзақ немесе үдемелі гипоксия болса іштегі баланың қозғалысы бәсеңдеп біртіндеп жоғалады.
Созылмалы құрсақішілік гипоксия кезінде анаға тыныштық маңызды. Төсектік режим, кешендік емі: ұрықты отегімен қамтамасыз ету,зат алмасу үрдісін жақсарту.
Емнен нәтиже шықпаса және іштегі баланың жағдайы нашарлай берсе жүктіліктің 28 аптасына қарай кесар тілігімен баланы алу жоспарлары шешіледі.
Туыт жарақаттары - бұл туыт кезінде ұрықтың тінімен мүшелерінің бұзылысына құрсақ ішілік немесе босану кезіндегі патология әсерінен болады.
Балалар өлімінің себептерінің ішінде туыт жарақаттары 3- орында.
Туыт жарақаттарының себептері:
ірі ұрық
шала туылу
ананың жамбасымен баланың басының сәйкессіздігі
ұзақ босану
патологиялық босану
ұрықтың қалпының аномалиясы
акушерлік бұру
қысқыш салу
Туыт жарақаттарын былай ажыратады:
І. Жүйке жүйесі
ОЖЖ-нің зақымдануы
шеткері ЖЖ-нің зақымдануы
ІІ. Жұмсақ тіндердің жарақаттары
туыт ісігі
кефалогематома
ІІІ. Сүйек( бұғана, сан, балтыр)
IV. Ішкі мүшелердің жарақаттары
Туыт ісігі – бұл баланың туыт жолына келген жұмсақтінінің ісінумен қан айналымының бұзылысымен сипатталатын физиологиялық құбылыс. Туыт ісігі баланың басында , бетінде, жамбасында, аралығында, т.б. болуы мүмкін. Баста орналасқан кезінде бір сүйектен аспайды. 2-3 күннен кейін сорылып кетеді.
Кефалогематома – сүйектің сүйек үсті қабатына қан құйылу. Бас сүйектерінде орналасады. Ауырмайды, пульстік соққ болмайды, бір сүйкетің аумағынан аспайды. 7-10 күнде сорылады.
ОЖЖ-нің перинатальді зақымдануы бұл туыт жарақатының ең ауыр түрі және баланы мүгедектікке немесе өлімге әкелуі мүмкін.
ОЖЖ-нің перинатальді зақымдануының кезеңдері
1. жедел – 7-10 күн, шала туылған балаларда 1 айға дейін
2. ерте қалпына келу кезеңі – 4-6 айға дейін
3. кеш қалпына келу кезеңі – 1—2 жыл
4. Қалдық белгілер кезеңі – 2 жылдан кейін
ОЖЖ-нің перинатальді зақымдануының белгілері
I . Жедел кезеңде байқалады:
1. Тежелу синдромы, сипатталады:
* жалпы әлсіздік
* қозғалу белсінділігінің төмендеуі
* бұлшықет гипотониясы
* рефлекстердің төмендеуі немесе болмауы
* ауыр жағдайда - кома
2. Жоғары сезімталдық синдромы:
* мазасыздық
* қозғалыс белсенділігінің артуы
* жалпы гиперестезия
* қол және иек треморы
* бұлшықет гипертониясы
* шүйде бұлшықетінің регидтілігі
* өткір айқай(шыңғыру)
* ыңқылдау
3. Тырысу синдромы:
* локальді немесе жайылған тырысулар тоникалық не клоникалық сипатта
4. Бас миының ошақты зақымдануы
* «күн кірген симптом»симптомы
* көз симптомы (нистагм, птоз, экзофтальм)
* бет, ауызмұрын үшбұрышының , тілдің , көз қиығының ассиметриясы
* қол-аяқ парездері
* бұлшықет тонусының рефлекстерінің ассиметриясы
II . Ерте қалпына келу кезеңі:
1. Астеноневротикалық синдром
* қозу күшейген
* гипо- және гипертониямен жүретін қозғалыс бұзылыстары
* жұлын ми пункциясы – ликвор ағыс болып немесе жиі тамшылаған тамшы болып тамады.
* бастың өсу темпі қалыптағы шектен шықпайды
2. Гидроцефалдық синдром
* негізіне ликвордың көп бөлінуі және / немесе оның сіңірілуінің бұзылысы жатыр
* бастың өлшемінің өсуі (өмірінің бірінші тоқсанда ай сайын 2 см- ден асады)
* бас сүйек жіктерінің ажырауы
* баста айқын веноздық тор
* үлкен еңбектің ұлғаюы және ісінуі
* жоғары қозғыштық
* қатты шыңғыру
* көз симптомдары
* бұлшықетт тонусының өзгерісі
Диагностикалау:
Бас миыныңУДЗ
офтальмоскопия
бас сүйегінің және омыртқа жотасының рентгені
жұлын-ми пункциясы
Емі:
1. Дегидратациялық терапия – Маннитол, Лазикс
2. Тырысу синдромын жою және алдын алу - Седуксен, Дроперидол, Фенобарбитал
3. Қан тамыр қабырғасының өткізгіштігін төмендету – Аскорбин қышқылы, Рутин, Кальции глюканаты
4. Айналымдағы қан көлемін тұрақтандыру ( ОЦК )– Альбумин, Реополиглюкин
5. Миокардтың жиырылу қабілетін жақсарту – Кокарбаксилаза, Панангин
6. жүйке тінінің метобализмін қалыпына келтіру және оның гипоксияға қарсы тұру қабілетін жақсарту – Глюкоза, АТФ, Липоевая кислота, Глютамин қышқылы
Күтімі:
Жедел кезеңінде:
* толық тыныштық, қатты сөйлеуге, қатты қозғалыс жасауға, қатты дыбыс шығаруға болмайды
* ауыртатын манипуляциялырды , қарауды,процедураларды шектеу
* бірнеше күнге кювезге салып қоюға кеңес беріледі
* бір бүйіріне горизрнтальді жатқызылады
* ми гипотермиясы, арнайы аппаратпен Холод -2 , немесе мұзды мұйықты бас жағына қойылады
* сауылған сүтпен зонд арқылы немесе қасықпен тамақтандырылады
* баланың аспирациясының алдын алу => шырышты, құсықты сорып алу
* теріні стерильді маймен немесе А витаминімен өңдейді Ауыз қуысының кілегей қабатын – изотониялық ертіндімен немесе глюкозамен, көзді- витамин А мен өңдейді.
Преморбиттік жағдай (фон) – бұл балның ауырғанға дейінгі денсаулық немесе өмір сүру жағдайы.
Преморбиттік фон екіге бөлінеді. Қиындаған және қиындамаған. Егерде ауыру баланың материалдық –тұрмыстық жағдайы қанағаттанарлық емес, не балада негізгі ауруынан басқада ауыруы болса,сонымен қатар осыған әкелетін жағдайлар болса преморбиттік фон отягощенным деп есептеледі. Бұлардың барлығы аырдың пайда болуына , ал ауыру болса оның негізгі патологиялық ағымының ауырлауына әкеледі
Ақуыздық жеткіліксіздік - ағзаға ақуыздығ түсуінің қысқаруынан немесе мүлдем тоқтауынан болған патологиялық жағдай. Сонымен қатар ақуыздың көптеп ыдырауынан( күйік ауыруы, ауыр жарақат, іріңді –септикалық ауыру) болады.
Сәбилердің өлімінің азайды десекте дамыған елдерге қарағанда балалардың өлім дәрежесі 2-3 есе жоғары. Тамақпен ақуыз, витамин, минералдардың жеткіліксіз түсуі балалармен жас өспірімдердің денсаулығына айтарлықтай кері әсерін тигізіп, психофизикалық дамуда артта қалуға, бұзылыстарға, мектептегі үлгерімінің төмендеуіне, созылмалы ауырулардың дамуына бейімділіктің жоғарылауына, нәтижесінде деі сау балалардың дамуына кеселін тигізеді.
Дамыған елдерде ақуыз -энергетикалық жеткіліксіздік жиі кездеседі, аштық кезде ол 25%- ға дейін жеткен. Ақуыз -энергетикалық жеткіліксіздік әлеуметтік-әкономиялық факторлар әсерінен тамақта негізінен өсімдак биологиялық құндылығы төмен ақуыздарын пайдалану, сандық және сапалық жағынан төмен болуынан дамиды. Сонымен қатар инфекцияның да жайылуы әсер етеді.
Ақуыз энергетикалық жеткіліксіздігінің 3 дәрежесін ажыратады:
I – дәреже - жағдайы қалыпта, тәбеті сәл төмендеген, Терісі боз, Тері аста май қабаты іште, жұққарған, Дене салмағының дефициті қалыптағыдан 10-20%
II – дәреже -бала болбыр, апатиялы, тітіркенген. Күштеп тамақтандырғанда құсады. Тері жамылғысы боз. Тері асты май қабаты іште, денеде аяқ-қолда жұқарған. Нәжісі аз, қою, түссіз. Дене салмағы қалыптағыдан 20-30%- төмендегн.
III – дәреже – бала сыртқы ортаға қатыссыз, жылаңқы, тітіркенгіш. Терісі құрғақ, боз-күлгін, қыртыстанып салбырап тұрады. Тері асты май қабаты іште, денеде, аяқ-қолдажәне бетте жұқарған Бала термен қапталған қаңқа тәрізді. Дене салмағының дефициті - 30% тен жоғары. Нәжісі тұрақсыз . Иммунитеті төмен.
Сонымен қатар:
Гипостатура – дене салмағымен бойдың бірдей арттақалуы.
Маразм бойдың өсуінің тежелуімен, бұлшықеттіңжәне тері асты май қабатының атрофиясымен (ақуыздың азаюынан)сипатталады, ісік болмайды. Ауыру ақуыздың және энергияның жеткіліксіздігінен болады.
Квашиоркор (қызыл Кваша- бірінші рет ауырған баланың аты)(жекеленген ақуыз жеткіліксіздігі) баланың бойының өсуі тежеледі, ісіну, гипоальбуминемия, бауырдың майлы дистрофиясы. Тері асты май қабаты сақталған. Жекеленген ақуыз жеткіліксіздігі сирек кездеседі, көбіне ол тағамның басқа құрамы жеткіліксіздігінен болады-фоли қышқылы, витамин В1, витамин В2 и витамин В6, никотин қышқылы, витамин A.
Тамақтанудың ауыр бұзылыстары кезіндегі ИВБДВ принципі.
1. Диагноз.
* салмақ/бой < 70%
* екі өшенің ісінуі
2. Баланың біріншілік бағалауы:
* сусыздану белгілері
* аяқ-қолдың ісінуі
* алақанның айқын бозаруы
* көз симптомдары витамина А гиповитаминозы
* инфекцияның локальді белгілері
* қызба немесе гипотермия
* ауыз қуысының ойық жарасы
* квашиоркор кезінде теріге тән өзгерістер
3. Көмек көрсетуді ұйымдастыру
* баланы жекешелеу
* бөлме жылы, ызғарсыз болуы керек.
* жуындыруды азайту
4. жалпы ем:
* гипогликемияны жою
* гипотермияны жою
* сусызданды емдеу
* электролиттік тепетеңдікті қалпына келтіру
* микроэлементттердің жеткіліксіздігін қалпына келтіру
* бастапқы қалпына келтіру емі
* артта қалған бойдың өсуін қалпына жетуіне тырысу
* сенсорлық стимуляция
5. Қосымша ығысуларын емдеу
* көз бүлінуін
* ауыр анемияны
* квашиоркор кезіндегі тері бүліністерін
* ұзақ диареяны
* туберкулезді
6. Ауыруханадан шығару және кейінгі бақылау
7. Реабилитация кезеңінде салмақ қосу
Бақылау сұрақтары:
1. ИВБДВ деген не?
2. ИВБДВ компоненттері.
3. Ұрық гипоксиясы түсінігі.
4. Гипоксия себептері.
5. Гипоксия белгілері.
6. Туғандағы жарақаттар түсінігі.
7. Туғандағы жарақаттың себептері.
8. Туғандағы жарақаттың түрлері
9. ОЖЖ-нің перинатальді зақымдануы түсінігі.
10. ОЖЖ-нің перинатальді зақымдануының кезеңдері
11. ОЖЖ-нің перинатальді зақымдануының белгілері
12. ОЖЖ-нің перинатальді зақымдануының диагностикасы, емі, күтімі
13. Преморбиттік жағдай (фон) аынқтамасы
14. Ақуыз энергетикалық жеткіліксіздігі, дәрежелер
15. Ақуыз энергетикалық жеткіліксіздігінің түрлері
16. Тамақтанудың ауыр бұзылыстары кезіндегі ИВБДВ принципі
17. Преморбиттік жағдай (фон) аынқтамасы
18. Ақуыз энергетикалық жеткіліксіздігі
Әдебиет:
1. Педиатриядағы мейірбике ісі. В. Тульчинская, Феникс, 2006ж.
2. Педиатрия Н.В. Ежова, Минск, 2000ж.
3. Балалар аурулары К.А. Святкина (перевод), Алматы, 1993ж.
4. Педиатриядағы манипуляциялық техника Сиротина А.Ю., Алматы, 2003ж.
5. Организация «Д» наблюдения за детьми в амбулаторных условиях Рахимова К.В., Алматы 2005г.
6. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004,
7. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006, Н Ежов, «Педиатрия», стр 106-120
8. Педиатриядағы мейірбике ісі. В. Тульчинская, Феникс, 2006ж.
9. Педиатрия Н.В. Ежова, Минск, 2000ж.
№ 5 Дәріс
Тақырыбы: Балалардың тыныс алу жүйесінің зақымдану синдромдары. Балалардың тыныс алу жүйесінің ауыруларын емдеудегі және алдын алудағы мейірбикелердің ролі. Балалар пневмониясы. Жөтел симптомындағы ИВБДВ принциптері.
Мақсаты: Балалар пневмониясының ағымымен, жөтел симптомындағы ИВБДВ принциптерімен таныстыру.
Дәріс жоспары.
1. Тыныс алу мүшелерінің бұзылыс синдромдары.
2. Балалардағы пневмония: түсінігі, этиологиясы мен клиникалық көріністері
3. Жөтел симптомындағы ИВБДВ принциптері
4. Жөтелдің кдифференциалды диагностикасы
Тыныс алу ағзасының зақымдану синдромдары.
Ринит синдромы. Бұл кезде тыныс алудың қиындауы, мұрыннан бөліністің бөлінуі, түшкіру, дене қызуының көтерілуі мүмкін. Мұрынмен дем алу қиындаған, бала аузымен дем алады; мұрынның ісінуі, бөліністер бөлінуі (шырышты, серозды, іріңді, геморрагиялық), тітіркену, мұрын қанатының мацерациясы, аңқа гиперемиясы және ісінуі.
Жалған круп. Ауру кенеттен басталады. Дене қызуының көтерілуі, тұмау, үрген жөтел, дауыстың қарлығуы немесе жоғалуы. Мұрын ерін үшбұрышының көгеруі, инспираторлық ентігу, демалу актісіне қосымша бұлшықеттердің қатысуы, мұрыннан шырышты бөлініс, аңқа, жұтқыншақтың артқы бетінің гиперемиясы. Аускультативті тынысы өзгермеген не әлсіреген. Тыныс шығару ұзарған. Жалған круп синдромы вирустық инфекция кезінде көмекейдің қабынумен, ісінуімен, спазмымен жүреді. Қосымша тексеру әдістері: ЖЗА, мұрын және аңқа шырышын қоздырғышқа егу.
Бронхтың зақымдалу семиотикасы.
Бронхоспастикалық синдром –
Бронхоспастикалық синдром көптеген этиопатогендік факторлардың әсерінен болады және бронхоспазм, бронхореея, бронх кілегей қабатының ісінуімен жүреді. Симптомдары: тұншығу ұстамасы, экспираторлы ентігу тән, жөтел әйнек тәрізді қақырықпен жөтел. Науқастың сырт келбеті көгерген, мойын қантамырлары ісінген, тынысы сирек, шулы алыстан естіледі, тыныс алу актіне қосымш бұлшықеттер қатысады. Перкуссияда қораптық дыбыс және жыбырлаған сырылдар.
Өкпе тінінің тығыздалу синдромы.
Өкпе тінінің тығыздалуы - бұл өкпе паренхимасының учаскелерінің қабынулы не қабынусз ауасыз кеңістігі. Ошақтың көлеміне қарай ошақтық және бөліктік болады. Ошақты тығыздалу бірен саран немесе көп болуы мүмкін және қосылуға бейім. Ошақтық қабынудың симптомдары перкуторлық дыбыстың қысқаруы, қатты тыныс, ылғалды ұсақ көпіршікті сырылдарошақты өкпенің тығыздалуы пневмониямен, туберкулезбен, ісікпен метастазамен білінеді.
Бөліктік өкпе тінінің тығыздалуы бөліктік пневмонияға тән. Симптомдары: ентігу, зақымданған жақта тыныс алу актісінен қалып қоюы, тұйық перкуторлық дыбыс, дауыс дірілінің күшеюі, бронхиалдық тыныс, бронхофония.
Тыныс жеткіліксіздігі бронхөкпе жүйесінің әртүрлі бөлімдерінің зақымдалуы кезінде туындайды. ТЖ – нің айқындалу дәрежесі тыныс алу мүшелерінің ауыруының ауырлығымен таралуына байланысты. Вентиляциялық ТЖ-нің даму генезі таблицада көрсетілген.
Вентиляциялық ТЖ-нің себептері Вентиляциялық ТЖ-нің патогенезі
Обструктивті синдром Бронхтың кілегей қабатының ісінуі, шырыш гиперсекрециясы, бронхоспазм нәтижесәнде бронхта ауаның ағысына кедергінің ұлғаюы.
Обтурациялық синдром Бронх қуысы жабысқақ қақырықпен, бөгде денемен бітелуі, бронхпен трахеяда шеміршектің туа біткен патологиясы фонында коллапс кезінде,сонымен қатар стеноздаушы ларингитте (жалған круп).
Рестриктивті синдром Өкпе тінінің инфельтрациясы кезінде (жедел пневмонияда-ошақты, сегментарлы, бөліктік, туберкулезде, инфарктте, өкпе ісігінде), ателектаз кезінде өкпенің сығылуы (экссудативті плевритте, гидро- және пневматораксте), пневмосклероз кезінде өкпе тінінің паренхимасының бөлігінің тыныс алу актісіне қатыспауы.
Тыныс жеткіліксіздігі- сыртқы тыныс жүйесінің зақымдануына байла-нысты қандағы газ құрамының бұзылуымен жүретін ағзадағы жағдай.
ТЖ1 – дәрежесі тыныштықта клиникалық өзгеріссіз. Жеңіл физикалық жүктеме кезінде (ему, жөргектеу, белсенді қозғалыс) тыныс жиілігі 10-20 %-ке дейін жиілейді, периоральді цианоз және тахикардия пайда болады. Қанның оттегімен қанығуы 90 %- ке дейін азаяды. МОД жоғарылаған, ал МВЛ және тыныс резерві төмендеген.
ТЖ 2- дәрежесі тыныштықта дем алу актісіне қосымша бұлшықеттердің қатысуы (+20-50 %) дем алу тереңдігі азайған (-10-30 %), адинамия, бала тежелген немесе қозған, терінің бозаруы, периоральді цианоз. АҚ, МОД жоғарылайды және дем алу шегі 50 %-ке азайған. Қанның оттегімен қанығуы 70-90 %- ке дейін азайған. Науқасқа оттегін берген кезде жағдайы жақсарады.
ТЖ3-дәрежесі айқын тыныс жеткіліксіздігі. Бала тежелген, селқос, аяқ-қол треморы болуы мүмкін, рефлекстері тежелген, бұлшықеттік гипотония, тері жамылғысының бозаруы генерализацияланған, бет және аяқ қол цианозы.Ентігу тыныштықта(+50-100 %). Дем алу актісіне қосымша бұлшықеттердің, мұрын қанаттарының қатысуы. Тыныс алу тереңдігі азайған(-16-52 %), гипоксия.
ТЖ4-дәрежесі - гипоксиялық кома тыныс алу және қан айналым жүйесінің орталық реттелуінің бұзылуымен сыртқы тыныстың терминальді жеткіліксіздігі. Тыныс ырғағының бұзылуы: брадипноэ немесе тахипноэ (+100-200 %). Тахикардия (+50-200 %). ОЖЖ-нің депрессиясы: ұйқышылдық, сананың тұмандануы, бастың шалқаюы, ауыздың ашылуы, тырысу немесе гипотония. Терінің жедел бозаруы, генерализацияланған цианоз, микроциркуляция бұзылысы. Қанның оттегімен қанығуы 50 %- тен кем, гиперкапния,ацидоз. Оттегі ингаляциясы жеңілдік әкеле бермейді.
Балаларда тыныс алу ағзалары ауыруларының емімен алдын алудағы мейірбикенің ролі.
Тыныс алу ағзаларының ауыруларының емімен алдын алуда мейірбикенің орны маңызды, өйткені ол балалар қауцымымен тығыз байланыста болып балалардың емімен алдын алуға тікелей қатысып бақылау жасай алады. Мейірбике дәрігердің тағайындауы бойынша емін жүргізеді, және бірінші болып өткізген емнің нәтижесін көреді де емдеуші дәрігерге хабарлайды.
Мейірбике ата-анасымен әңгіме жүргізеді:
- тамақтануды дұрыс ұйымдастыру
- таза ауада көп серуендеу
- ерте жастағы балаларды жүйелі түрда шынықтыру
- гигеналық процедураларды қолдану
- жасына сәйкес массажбен физикалық шынықтыру жасау
- балаларды инфекциялық ауырулардан сақтау
- аденойдтық өсінділерден және созылмалы тонзиттен емдеу
- тіс санациясы
- сыртқы ортаның қолайлы ортасын қалыптастыру
Жөтел симптомы кезінде ИВБДВ принциптері.
Жөтел және қиындаған тыныс – кішкентай балалардың жиі кездесетін проблемасы. Көпжағдайда жөтел суықтанғанда балаларда жиі кездеседі, бір балада бір жылда бірнеше эпизод болуы мүмкін. . Жөтелмен жүретін көптеген ауыр ауырулардың іщінде пневмонияда бар, оны басқа жөтелмен жүретін ауырулармен салыстыру керек.
Анамнез:
Жөтел
Ұзақтығы (бірнеше күн)
Пароксизмалды жөтел, тырысулы дем алумен мен немесе құсу, болмаса орталықтанған цианозбен
Туберкулезбен ауыратын жанұйя адамдарымен қатынасы барма
Анамнезінде кенеттен тыныс жолдарының механикалық обструкциясы барма Баланың ВИЧинфицирленгендігі туралы мәлімет болса
Егілген прививканың тізмі
Бала немесе жанұяда анамнезінде демікпе
Қарау:
Орталық цианоз
Қарлыққан тыныс, мұрын қанаттарының керілуі, астмойдты тыныс, стридор
Дем алумен синхронды бастың ию қозғалысы (ауыр тыныс жеткіліксіздігі)
Мойындырық көктамырда қысымның жоғарылауы
Алақанның айқын бозаруы
Кеуде клеткасын қараған кезде :
Тыныс алу қозғалысының жиілігі
Тынысы жиілеген <2 айында ≥60 рет
2-11 айында ≥50рет
1-5лет ≥40 рет.
Кеуденің төменгі бөлігінің тыныс алу кезінде ішке тартылуы
Жүрек ұшының соққысының ығысуы
Өкпе аускультациясы кезінде – ылғалды сырылдар немесе бронхиалды тыныс
Перкуссияда плевральді ұуысқа сұйық жиналу белгілері (тұйық дыбыс) немесе пневмоторакс ( қораптық тип немесе тимпаникалық дыбыс)
Іші:
Лимфа түйіндерінің ұлғаюы
Бауырдың және көкбауырдың ұлғаюы
Пневмониямен бірге:
Жөтел және жиі тыныс
Кеуденің төменгі бөлігінің тыныс алу кезінде ішке тартылуы
Қызба
Айқын сырыл
Мұрын қанаттарының кеңеюі
Қырылдаған тыныс
Басын ию қозғалысы
Жүрек жеткіліксіздігі:
яремной венада ішке тартылу
Жүрек ұшының соққысының ығысуы
Шоқырақ ритмі
Жүректе шулар
Өкпенің төменгі бөлігінде ұсақ көпіршікті сырылдар
Бауырдың ұлғаюы
Тыныс алу жолында бөгде зат:
Кенеттен механикалық обструкция дамуы
Кенеттен стридордың дамуы немесе тыныс жеткіліксіздігі
Әлсіреген тыныстың ошақтақ аймақтың пайда болуы
Пневмоцистті пневмония
2-6 айлық балада орталық цианоз
Тыныс жиілеуі
Саусақтары дабыл таяқшасындай
Аускультацияда өзгеріс жоқ ал, рентгенде өзгерістер болуы
Бауыр , көкбауыр, лимфатүйіндерінің ұлғаюы
Анасымен баласында оң нәтижелі ВИЧ-тест
Бақылау сұрақтары:
1. Тыныс алу мүшелерінің бұзылыс синдромдары.
2. Балалардағы пневмония: түсінігі, этиологиясы мен клиникалық көріністері
3. Жөтел симптомындағы ИВБДВ принциптері
4. Жөтелдің кдифференциалды диагностикасы
Әдебиет:
1. Педиатриядағы мейірбике ісі. В. Тульчинская, Феникс, 2006ж.
2. Педиатрия Н.В. Ежова, Минск, 2000ж.
3. Балалар аурулары К.А. Святкина (перевод), Алматы, 1993ж.
4. Педиатриядағы манипуляциялық техника Сиротина А.Ю., Алматы, 2003ж.
5. Организация «Д» наблюдения за детьми в амбулаторных условиях Рахимова К.В., Алматы 2005г.
6. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004,
7. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006, Н Ежов, «Педиатрия», стр 106-120
8. Педиатриядағы мейірбике ісі. В. Тульчинская, Феникс, 2006ж.
9. Педиатрия Н.В. Ежова, Минск, 2000ж.
№ 6 Дәріс
Тақырыбы: Әртүрлі жастағы балалардың анемия синдромы.. Мейірбике ісін ұйымдастыру. Анемия синдромындағы ИВБДВ.
Мақсаты: Әртүрлі жастағы балалардың анемия синдромы, анемия синдромындағы ИВБДВ бағдарламасымен таныстыру. Дәріс жоспары.
Темір тапшылықты анемия – анықтамасы.
ТТА: этиология, клиникасы және ауырлық деңгейлері
Геморрагиялық диатездер.
Ауыр анемия кезіндегі ИВБДВ
Темір тапшылықты анемия
Балаларда жиі темір тапшылықты анемия кездеседі өмірінің 1-ші жылының 2-ші жартысынан 2-жасқа дейін, 6-7 жаста және жас өспірім жасында кездеседі.
Темір тапшылықты анемия - бұл ауыру емес баланың қанының бірлік көлемінде эритроцитпен гемоглобиннің азаюымен көрінетін жағдай
Анемияға әкелетін факторлар:
анасының жүктілік екезіндегі денсаулығына байланысты
баланың қарқынды салмақ қосуы ал қан түзу жылдамдығының арта қалуы
ферменттердің деңгейінің салыстырмалы жоғарылауы
жасқа қарай тамақтанудың түрі өзгеріп, ауысып ,өзіндік тамақтануға көшуі
6-7 жаста – балабақшадан мектепке көшу- тамақтану режимі бұзылады, ағзаның жүктемесі көбейеді.
Жыныстық даму кезінде тамақтану режимі,тамақ сапасы бұзылады, АІЖжиі ауырулары, ағзаның жүктемесінің көбюі, гиподинамия.
Анемиямен ауыратын бала 4-6 рет жиі ЖРВИмен ауырады, АІЖ дисфункциясы 3-4 есе жиі кездеседі. Ішектің дамуы жеткіліксіз болғандықтан темір аз сіңіріледі, ал теммір аздығы дисфункцияға әкеледі.Балаға тамақ арқылы темір көп түсу керек. Темір жануар тектесі өсімдік тектес темірге қарағанда жақсы сіңіріледі. Бауырдағы темір аз сіңіріледі, сондықтанда оны беру маңызы аз. Темір ағзаға қанша түскені маңызды емес , қанша темір ағзаға сіңіріледі ,маңыздысы сол. Сиыр етінің темірі10-22%-сіңіріледі. Қой етіндегі темір – 14-16%- сіңіріледі. Өсімдік ақуызы 3% темірдің сіңірілуіне мүмкіндік береді. Алмада (қышқыл, жасыл)-3%,қарақұмық-1-2%, қызылшада-3%.Темір препараттары 15-20 есе , тамақтағы темірге қарағанда көп сіңіріледі.
Клиникасы. Басты белгілері терінің және кілегей қабатының бозаруы, кейде беттің домбығуы және аяқ-қолдың ісінуі байқалады. Тәбеттің төмендеуі, жоқ болуы немесе бұрмалануы, бауырдың , көкбуардың ұлғаюы болады. Аяқ-қолдары тез суиды.Балалар жылаңқы, болбыр, апатиялы болады. Жүрек қан тамыр жүйесі жағынан бұзылыстар болады мыс: тахикардия, жүрек аймағында,қан тамырларда систоликалық шу(«шум волчка»). Сонымен қатар терінің құрғауы, шаштары сынғыш, жұқа, түскіш болады.Лимфа түйіндерінің ұлғаюы, субфебрильді температура. Перифериялық қанда гемоглобин, эритроцит деңгейі, түсті көрсеткіш төмендейді, аздап лейкоциттердің ұлғаюы (әсіресе жас, таяқша ядролы) болдады. Сарысудағы темір 2-3 есе азаяды.
Ауырлығына қарай анемияны
жеңіл – гемоглобин 83 г/л-дейін; эритроцит 3,5 ·10 12-дейн азаяды
орташа – гемоглобин 82 –66 г/л, эритроцит 2,5 ·10 12 және одан
ауыр – гемоглобин 66 г/л , эритроцит 2,5 · 10 12
ГЕМОРРАГИЯЛЫҚ ДИАТЕЗДЕР-қатарына .жоғарғы қанаққыштық белгісі бар ауырулар жатады: гемофилия, тромбоцитопениялық пурпура (Верльгофа ауыруы), геморрагиялық васкулит (Шенлейн-Генох ауыруы).
Гемофилия – тұқым қуалаған ауыру. Әйел адамдар тасымалдаушы ал, ер адамдар ауырыды . Ауыру негізіне гемофилияның үш түрін ажыратады: А,В,С Гемофилия А – VIII фактор дефицитнен, гемофилия В – қан ұюдың IХ факторвы жеткіліксіз, гемофилия С – ХI фактордың жеткіліксіздігінен. Ауырудың симптомдары көбіне 2-3 жылында білінеді , балалардың жарақаттанғаннан кейін ұзақ қан тоқтамауы болады. Егер тері жамылғасабүлінбесе тері астына қан құйылып үлкен тері астылық гематомапайда болады. Содан кейін көп жылдар бойы қан ағулар болмауы мүмкін. Балаларда тісінен , қызыл иектен, мұрынан, бүйректен қан кетулер болуы мүмкін. Буынға қан кетсе(гемартроз)-буын контрактурасы, инвалидизация. Қанда анемия, қан ұю уақыты 10-30миннутқа дейін ұзаруы мүмкін. Науқас көп көңіл бөлуді қажет етеді, тыныш баяу қозғалатын ойындар ойнау қажет, инфекциялардан қорғау қажет , банка қоюға болмайды,арахис жеу тиімді. Гемартроз кезінде зақымдалған буынға тыныштық, жергілікті суық басу керек. Қан ағу (мұрынан, ауыз дан)кезінде гемостатикалық препараттармен тампонада жасау- гемостатикалық губка, фибриндік губка тромбинмен, гемофобин. Қан құю, антигемофильді плазм, криопреципитат құю тиімді.
Тромбоцитопениялық пурпура – қан құрамында торомбоциттер санының аз болуынан геморрагиямен көрінетін ауыру. Жиі мектепке дейін және ерте мектеп жасындағы балаларда кездеседі. Этиологиясы белгісіз. Клиникасы:тері астына неден екені белгісіз қан құйылулар мөлшері , түсі әртүрлі болады. Олар дененің әр түрлі жерінде жүйесіз орналасады, әсіресе бүгу бетінде. Түсі өзгереді: бурыл көк, жасыл, сары кейін қалпына келеді. Кілегей қабатта ұсақ қан құйылулар пайда болады. Көбіне мұрыннан, ішектен, асқазаннан, жатырдан қан кетеді. Жағдайы өзгермейді. Қанда анемия, тромбоцитопения, қан ұю уақыты 10-30миннутқа дейін ұзаруы мүмкін.
Геморрагиялық васкулит – ұсақ қан тамырлардың зақымдануымен жүретін инфекционды-аллергиялық ауыру. Аллергендер – бактериалды инфекция, дәрілік заттар, тамақ өнімдері. Ұсақ қан тамырларда қабыну процесі жүреді, қан ағу және тері геморрагиялық бөртпелер болады. Клиникасында симптом үштігі: теріде геморрагиялық бөртпелер,іштің ауыруы, буынның ісінуі. Бөртпелер симметриялы, көбіне жазу бетінде. Іштегі ауыру сезімі ұстамалы және ұзаққа созылады.Асқынулары: ішектен қан кету, инвагинация. Бүйрек зақымдануы мүмкін. Қан құрамы қалыпта.
Лейкоз – бұл қанның қатерлі ауыруы, қанда жас клеткалардың көптеп дамуымен білінеді. Көбіне мектепке дейінгі ер балалар ауырады. Этиологиясы толқ анықталмаған:
Иондаушы сәулелер
Химиялық заттар
Вирустық инфекция.
Бейімділік
Клиникасы біртіндеп дамиды. Бастапқыда шаршағыштық, тәбеттің төмендеуі, сүйекте ауыру сезімі, лимфа түйіндерінің ісінуі.Мұрынан қан кету, теріде және кілегей қабатта геморрагиялар, терісі бозарған, тұрақсыз қызба болады. Кейін барлық белгілері білінеді: барлық симптомдары өршиді, шаштары түседі, терісі құрғайд, бауыр көкбауыр ұлғаяды, сүйекте ауыру сезімі, геморрагический синдром. Лейкоз диагнозышеткері қандағы өзгерістерге қарап қойылады: өршіген анемия, тейкоциттердің патологиялық түрлері пайда болады, ЭТЖ жоғары, тромбоцитопения. Сүйек кемігінің пунктатында – дамымаған, жас клеткалардың 80-90 %.–ті патологиялық, бласттық клеткалар.
Ауыр анемия синдромы кезіндегі ИВБДВ
В следующих ситуациях требуется переливание крови:
• Hb 40 г/л;
• Hb 40–60г/л плюс тыныс жеткіліксіздігінің белгілері
Тамақтанудың ауыр бұзылыстары бар балаларға қлыптаы балаларға қарағанда қан аз көлемде және баяу құйылады.
Енгізіңіз:
Таза қан – баяу 3 сағат бойы 10 мл/кг; қан құюдың алдында фуросемид – 1 мг/кг к/т .
Жүрек жеткіліксіздігі белгілері бар балаларда 10мл/кг эритроцитарлық масса құйылады, өйткені таза қан жағдайын ауырлауы мүмкін. Квашиоркормен балада сұйықтығының і ағзада әр түрлі тарауы мүмкін, нәтижесінде Hb азаяды, сондықтанда қан құю көрсетілмеген. Қан құю кезінде пульспен тынысты әр 15 минут сайын есептеу керек.
Егер бұл көрсеткіштердің біреуі жоғарыласа (тынысы 5 тынысқа, пульсі минутына 25 ке ұлғайса) қан құю жылдамдығын баяулатады.
Ескерту: Егер қан құйылғаннан кейін қандағы Нb мөлшері көбеймесе қанды қайталап құю тек 4 күн өткенен кейін мүмкін болады.
Бақылау сұрақтары:
Темір тапшылықты анемия – анықтамасы.
ТТА: этиология, клиникасы және ауырлық деңгейлері
Геморрагиялық диатездер.
Ауыр анемия кезіндегі ИВБДВ
Ревматикалық қызба анықтамасы
Ревматикалық қызба клиникасы.
Ревматикалық қызба кезіндегі күтімі мен емі
Туа пайда болған жүрек ақаулары.
Туа пайда болған жүрек ақаулары: этиология, клиникасы, күтімі
Әдебиет:
1. Педиатриядағы мейірбике ісі. В. Тульчинская, Феникс, 2006ж.
2. Педиатрия Н.В. Ежова, Минск, 2000ж.
3. Балалар аурулары К.А. Святкина (перевод), Алматы, 1993ж.
4. Педиатриядағы манипуляциялық техника Сиротина А.Ю., Алматы, 2003ж.
5. Организация «Д» наблюдения за детьми в амбулаторных условиях Рахимова К.В., Алматы 2005г.
6. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004,
7. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006, Н Ежов, «Педиатрия», стр 106-120
№ 7 Дәріс
Тақырыбы:. Гемодинамиканың бұзылу синдромдары. Алдын алуын, емін, режімін ұйымдастырудағы мейірбиекенің жұмысы. Балалардың жүрек және қантамыр аурулары. Балалар кардиологиясындағы мейірбике процессін ұйымдастыру.
Мақсаты: Балалардың жүрек және қантамыр аурулары, мейірбике процессін ұйымдастыру ерекшелігімен таныстыру
Дәріс жоспары.
1.Ревматикалық қызба анықтамасы
2.Ревматикалық қызба клиникасы.
3.Ревматикалық қызба кезіндегі күтімі мен емі
4.Туа пайда болған жүрек ақаулары.
5.Туа пайда болған жүрек ақаулары: этиология, клиникасы, күтімі
РЕВМАТИКАЛЫҚ ҚЫЗБА – бұлжүйелі дәнекер тіннің қабынулы ауыруы негізінен жүрек қан тамырының зақымдануымен жүреді. Көбіне 6-15 жас аралығындағы балалар ауырады. 1 жасқа дейін кездеспейді.
Ревматикалық қызбаның қоздырғышы А тобының гемолитикалық стрептокогі Ауыру көбіне стрептококты инфекциядан кейін 7-15 күн өткеннен кейін басталады. Ревматикалық қызбамен жиі созылмалы ошағы бар балалар ауырады.
Ревматизмнің жіктелуі:
Фазасына байланысты:
Белсенді
Белсенді емес
Белсенділік дәрежесіне байланысты:
I – дәреже
II – дәреже
III – дәреже
Ағымының сипатына байланысты:
жедел
жеделдеу
созылыңқы
үздіксіз- қайталамалы ағым
жасырын ағым
Қан айналым жеткіліксіздігі:
Но – жеткіліксіздік жоқ
Н1- 1- дәрежелі жеткіліксіздік
Н2 – 2- дәрежелі жеткіліксіздік
Н3 – 3-- дәрежелі жеткіліксіздік
Клиникасы: бастамасы жедел, жеделдеу, жасырын.Жедел басталғанда баспадан 1-3 апта өткен соң температура қайтадан көтеріледі, әлсіздік, жүрек, буын аймағында ауыру сезімі ал, жеделдеу ағымында симптомдары аз білінеді. Клиникасында негізінен жүрек қан тамыр жүйесінің бұзылыстары, әсіресе миокард зақымданады. Миокардит кезінде қзба 39 С, ілсіздік, шаршағыштық бас ауыруы, бозару, тахикардия, , аритмия, жүрек үндерінің әлсіреуі, ентігу, жүрек шекарасының кеңеюі Кейін пайда болған систоликалық шу, эндокардит басталғандығын айтады.
Эндокардит кезінде дене қыуы көтеріледі, бас ауыруы, жүрек тұсының ауыруы, ентігу, еріннің цианозы, тахикардия, Негізгі симптомы- жүректің шекарасының жоғары және солға ұлғаюы, жүрек ұшында систоликалық шу.Эндокардит кезінде жүрек ақаулары: митральдік қақпақшаның жеткіліксіздігі жиі дамиды. Жақсы аяқталғанда қабыну өзгерістері ізсіз жойылады. Панкардит дамуы да мүмкін, жүректің барлық қабаттарын қамтуы
Жүректен тыс түрлеріне ревматикалық полиартрит.ауыру жедел басталады, буынның ауыруы, ісінуғ терісінің қызаруы, аяқ-қолдың ірі және орташа буындарын қамтиды. Көптеген буындардың зақымдануы, «ұшпалылығымен. » сипатталады. Деформация болмайды.
Кіші хорея. Мектеп жасындағы қыз балаларда балаларда 2-3 есе жиі кездеседі. Қозғалыс бұзылыстары, жылаңқы, дұрыс отыра алмайды, жазуы өзгереді. Бала кейіннен мәжбүрлі түсініксіз қозғалыстар жасайды бастапқыда белгілі бір топ бұлшықеттерінде , кейін қол-аяқтары басы, бетінде т.б. жерлерде қозғалыстар болады. Сөзі түсініксіз болады. Ұйқыда жатқанда қозғалыстары бәсеңдейді. Тән симптом бұлшықет гипотониясы. Ауырудың ұзақтығы– 2 - 3 ай , кейде оданда ұзақ. 50% жағдайда жүректің қазымдануы болады. Ревматизм балада әр түрлі бөртпелермен жүреді: сақиналы (анулярлы) эритема, ревматикалық тері асты түйіндер және есекжем. Аталған белгілер белсенді фазасына тән. Белсенді емес кезеңінде симптомсыз болуы мүмкін, бірақ кейде қызба, шаршау, физикалық жүктеме кезінде ентігу
Болжамы қатаң. Алдын алу жүргізілгелі бері балада ақаулар сирек, қайталануы да азайды.
Диагностикасы:
ЭКГ, ФКГ .
қанда: нейтрофилез, ЭТЖ жоғарылауы.
Б/х: оң дифениламин реакциясы, С-реактивті ақуыз, қан формуласының өзгерістері. (L2 ,Y-глобулиндердің жоғарылауы).
Кеуде клеткасының рентгенографиясы (жүрек шекарасын анықтайды).
Ревматикалық қызба кезіндегі күтім және емі.
Емі этапты , жиынтықты, ұзақ(45 күн)стационарда, ревматологиялық санаториде, үй жағдайында ревматологтың диспансерлік қарауында жүргізіледі.жедел кезінде стационарда , арнайы бөлімшеде, Қатаң төсектік режим2-4 -апта,кейін төсектік режим 3-4 Кейін жартылай төсектік режим,2-3 апта кейін палаталық және жалпы режимге көшіріледі.1-2 апта Төсектік режимнің ұзақтығы дене қызбасына, жүрек-қан тамыр жүйесінің өзгерістеріне байланысты.
Мейірбике жұмысы: Күтім, науқастың жатқан қалпын өзгерту, жүрегі қысылған жағдайларда көтеріңкі жағдай туғызу, теппература жоқ кезде тыныш ойындар ұйымдастыру, сурет салу,тоқу, жабсыру, оқу т.б. жүзеге асыру. Палатадағы температура 20С ден жоғары болмауы керек. әлсін-әлі желдету, ылғалды сүрту, кварцтау, гигиеналық ванна,таңертеңгілік және кешкілік тері және кілегей қабатының туалеті. Тағайындау бойынша емдік гимнастика.
Тамақтануы толыққанды болуы керек. Жеңіл қортылатын өте көп емес, күніне -4-5 рет. Тұзды 5-6 гр дейін шектеу, витаминдер шырындар түрінде,кептірілген жеміс жидек түрінде берілуі керек.
Жағдайы жақсара бастағанда баланы таза ауада дем алдыру.
ревматизм алдын-алуы:
Біріншілік - ауыруды болдырмауға бағытталған: ағзадағы созылмалы ошақтарды жою, шынықтыру, рациональді тамақтандыру.
Екіншілік – ревматикалық атаканы қайталануын және процетің үдеуін болдырмау жұмыстары.
ЖҮРЕ ПАЙДА БОЛҒАН ЖҮРЕК АҚАУЛАРЫ.
Екі жармалық қақпақшаның жеткіліксіздігі. Балалар ештеңеге шағымданбауы да мүмкін. Ұзақ уақыт қақпақшаның жеткіліксіздігі болған кезде кеуде клеткасында сол жағының ісінуі- жүрек бүкірлігі қалыптасады. Жүрек ұшы соққысы күшейген және сәл солға ығысқан Салыстырмалы жүрек тұйықтығының шекарасы солға қарай кеңейген. Жүрек ұшында үн әлсіреген, өкпе артериясында 2 үн күшейген және систоликалық шу жүрек ұшында және 5 нүктеде күшейген, жүрек негізіне және сол қолтық аймағына беріледі. Шу бала сол жағына жатқанда күшейеді.
Екі жармалы қақпақшаның стенозы. Клиникасында балалар ентігуге және жеңіл әлсіздікке шағымданады. Қара тексергенде балада өзіне тән- цианоздық ерінмен бет ұшының қызаруы тән. Жүрек ұшының соққысы әлсіреген, «мысық пырылы». Перкуссияда: шекарасы жоғары және оңға ығысқан. Қатты және қысқа 1 үн және жүрек ұшында диастолалық шу естіледі, өкпе артериясы тұсында 2 үннің акценті.
Қолқа қақпақшасының жеткіліксіздігі. Физикалық жүктемеде пайда болатын ентігумен жүрек қағысына шағымданады. Кейде жүрек түсы ауырады. Тері жамылғысы боз, кейде ұйқы артериясының пульсациясы күшейген болады(кароитд биі).Пульс жиі және жоғары. АҚ: минимальді төмен максимальді қалыпта болады. Жүрек ұшы соққысы солға ығысқан.
Үш жармалы қақпақшаның жеткіліксіздігі. Айқын ентігу, әлсіздік, қараған кезде – ернінің, бетінің, аяқ- қолдың цианозы; мойын венасының пульсациясы; эпигастральді пульсация. Жүректің оң жақ шекарасының кеңеюі. Төстің төменгі жағынан систоликалық шу естіледі, ол оң жақ қолтық астына беріледі.
ІШТЕН БІТКЕН ЖҮРЕК АҚАУЛАРЫ.
Гемодинамика бұзылысының екі түрі бар:
шлюз синдромы – қан ағысына бөгет болатын тарылу немесе стеноз.
лақтырылу синдромы- сол жақ және оң жақ камералар арасында немесе оларға енетін қан тамырлар арасында аномальдік қатынастың болуы.
Бұл патологиямен ауыратын науқастарың 85%-тінде туа біткен жүрек ақауларының 9 типі кездеседі, оларды 3 топқа бөлуге болады:
қанның солдан оңға лақтырылуымен жүретін ақаулар, артериальдқ-веноздық лақтырылу.
Қарыншааралық перденің дефектісі(ҚАПД-ДМЖП)
Жүрекшеаралық перденің дефектісі(ЖАПД-ДМПП)
Ашық артериалдық түтік(ААТ-ОАП)
Венозды-артеиальді лақтырылумен және артериальді гипоксемиямен ақаулар
Фалло тетрадасы
Магистральдық қан тамырлардың транспозициясы
Сол жақ жүрек гипоплазиялары
қан ағысына бөгетпен ақаулар(шлюз синдромымен)
өкпе артериясыны стенозы
қолқа стенозы
қолқа коарктациясы
Қарыншааралық перденің дефектісі(ҚАПД-ДМЖП). Ең жиі кездесетін жүрек ақауы. (жалпы жүрек ақауының23-48% осы ақау үлесіне тиеді). Сипатталады: төс сүйегінің сол жағынан, әсіресе 4-5 қабырғлар аралыңында жақсы естілетін систолалық шу, жүрек аймағына жақсы иррадияциялыныды, сол жақ қолтық астына өтпейтін перкуссияда жүрек оңға –және солға ұлғайған . Рентгенограммада- сол және оң қарыншалардың ұлғаюы, кіші қан айналымда қанның іркілуінен өкпе суретінің күшеюі.ЭКГ-де жүректің екі қарыншасыныңда гипертрофиясы.
ЖҮРЕК ЖЕТКІЛІКСІЗДІК СИНДРОМЫ.
Әр түрлі себептер жүректің жиырылу қабілетіне себептер бола алады. Пайда болу уақытына байланысты жедел және созылмалы болып бөлінеді.
Ең тұрақты және жиі симптомдарына тыныстың жиілеуі және ентігу жатады. Мұнымен қатар тері түсінің өзгеруі мүмкін олар бозарған көкшіл тартқан және әлсірз мрамор түстес болады. Цианоз көбіне дистальді бөліктерде терісі бұл жерде суық, жабысқақ сулы болып тұрады. Айқайлағанда , баланың тынышы кеткенде цианоз күшейеді. Біртіндеп тахикардия күшейеді және тұрақты сипатқа ие болады. Тыныштықта және ұйқыда көп азая қоймайды. Емізгенде қиындықтар туындайды, ол тыныс алу қиындағандықтан 1-2 минуттан ұзақтау уақыт еме алмайды, ұйқысы беткей және тынышсыз.Кіші қан айналымда қанның іркілуінен айқын ентігу , қорыдаған тыныс кейде экспираторлық ентігу, көбіне аралас болады. Жөтел пайда болады.Өкпе тіні үстінде әртүрлі көбіне ұсақ көпіршікті сырылдар естіледі.Үлкен қан айналымда қанның іркілуінің көрінісі гепатомегалия пайда болуымен басталады, сонымен бірге жиі спленомегалия, нәжістің бұзылуы және құсу жүреді. Ісіну синдромы дене салмағының артып диурездің азаюымен көрінеді. Ісіну ер балада бірінші ұмасында, бел аймағында алдыңғы құрсақ және бетте пайда болады. Жүректегі өзгерістер жүрек жжеткіліксіздігі кезінде негізіне жүрек ауыруларының симптоматикасымен көрінеді- іштен біткен ақаулар, миокардиттер және миокард дистрофиясы. Үндер айтартай әлсірейді (1 үн) немесе күшейеді (2үн өкпе артериясында). Тыныспен байланыссыз аритмилар пайда болады.
Жүректің мөлшері ұлғаяды.
ЭхоКГ- қуыстарының кеңеюі, қабырғаларының және жамалық қақпақшалардың қозғаласаның шектелуі.
ЭКГ- қозудың, өткізкізудің бұзылыстары, миокардтың алмасу бұзылуының күшеюі болады.
Жүрек қан тамыр жеткіліксіздігінің дәрежелері:
1-дәрежесі-жеткіліксіздік жүктемеден кейін ентігумен, тахикардиямен білінеді. Мазасыздық кезінде, ему кезінде, тітіркенумен, ұйқының бұзылуымен білінеді.
2А- дәрежесі-гемодинамика бұзылыстары қандай қан айналымда пайда болғанына байланысты
Сол жақ қарынша типінде ентігу(тыныстың жиілеуі-30-50 %), жүрек қағысының үдеуі, тыныштықта қалыптағымен салыстырғанда 15-30 %.
Оң жақ қарынша типінде іштің үрілуімен, аздаған гепатомегалиямен, ( қабырға доғасынан3 см ге дейін шығып тұруы), салмақ қисығының лабильдігімен зәрдің сиреуімен сипаталады.
2Б- дәрежесі- Сол жақ қарынша типінде жүрек қағуының жиілеуі 30-50 % дейін және тыны жиілігі 50-70 % дейін, акроцианоздың пайда болуымен, жабысқақ жөтелдің пайда болуымен өкпеде тұрақсыз сырылдар болуымен сипатталады.
Оң жақ қарынша типінде Бауырдың айтарлықтай ұлғаюы (3-5 см.) құрсақтың алдыңғы қабатының, белдің, беттің, ер балаларда ұманың ісінуі байқалады.
3- дрежесінде- Сол жақ қарынша типінде өкпе ісінуі клиникасы немесе ісіну алды жағдай айқын тұншығумен форсирленген тыныс, өкпенің барлық бөлімдерімен қатты тыныс, гепатоспленомегалия, олигурия, тұрақсыз нәжіс.
Бақылау сұрақтары:
Темір тапшылықты анемия – анықтамасы.
ТТА: этиология, клиникасы және ауырлық деңгейлері
Геморрагиялық диатездер.
Ауыр анемия кезіндегі ИВБДВ
Ревматикалық қызба анықтамасы
Ревматикалық қызба клиникасы.
Ревматикалық қызба кезіндегі күтімі мен емі
Туа пайда болған жүрек ақаулары.
Туа пайда болған жүрек ақаулары: этиология, клиникасы, күтім
Әдебиет:
1. Педиатриядағы мейірбике ісі. В. Тульчинская, Феникс, 2006ж.
2. Педиатрия Н.В. Ежова, Минск, 2000ж.
3. Балалар аурулары К.А. Святкина (перевод), Алматы, 1993ж.
4. Педиатриядағы манипуляциялық техника Сиротина А.Ю., Алматы, 2003ж.
5. Организация «Д» наблюдения за детьми в амбулаторных условиях Рахимова К.В., Алматы 2005г.
6. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004,
7. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006, Н Ежов, «Педиатрия», стр 106-120
№ 8 Дәріс
Тақырыбы: Асқорыту жүйесінің зақымдану синдромдары. Балалардың асқорыту жүйесінің ауыруларының алдын алудағы, жазылуына көмектесудегі мейірбике жұмыстары. Балалардың асқорыту жүйесінің аурулары. Балалардың асқорыту жүйесінің ауруларындағы мейірбике процессін ұйымдастыру.
Мақсаты: Балаларда асқазан ішек жолдарының аурулары кезінде мейірбикелік үрдіс ұйымының ерекшеліктерімен таныстыру.
Дәріс жоспары.
Жедел гастрит: түсінігі, этиологиясы, клиникасы,емі
Жедел гастроэнтерит: түсінігі, этиологиясы, клиникасы, емі.
Гельминтоздар: түсінігі, этиологиялық факторлары, алдын алуы.
Асккоридоз: понятие, этиология, клиника, лечение.
Энтеробиоз: понятие, этиология, клиника, лечение
ЖЕДЕЛ ГАСТРИТ – кілегей қабаттың қабынуы.
Этиологиялық факторлары:
қорытылмаған тамақпен кілегей қабаттың тітіркенуі;
баланың тамақ көлемі физиологиялық бір реттік тамақ көлемінен артуыобъем
тамақ ішу арасы жиі 1,5-2 сағат
түнгі үзілістің болмауы, АІЖ сөлінің және ферментін өзгеріске ұшыратып,асқазанның кілегей қабатының өзін өзі жеуге дейін әкеледі.
Жедел гастрит өзіндік ауыру түрінде бола алады және көптеген ауыулардың әсіресе инфекциялық (ішек) ауырулардың симптомы болады.
Клиникасында жедел басталады. Кішкенай балаларда лоқсу, құсу. әлсіздік, тәбеттің жоғалуы, бозару, дене қызуының көтерілуі болады. Құсыу қорытылмаған тамақ қалдықтарымен болуы мүмкін. Құсудан кейін жағдайы жақсарады. Іште ұстамалы ауыру болады. (созып, тартып ауырады.) Ересек балаларда эпигастральді аймақта сыздаған ауыру. Ішкі мүшелер жағынан басқа өзгерістер жоқ.Бір рет нәжістің сұйылуы мүмкін. Жедел гастрит жеңіл, орташа, ауыр дәрежеде болады. Жеңіл түрінде 3-4 күннен кейін жазылады.
Емінде су-шайлы пауза 6-12 сағатқа. Балаға суытылған шай, қайнаған су, физ.ертітінді, Рингер ертіндісі, 5% глюкоза ертіндісі, регидрон, цитроглюкосан, смекта беріледі. Егер бала 6-12 сағаттан кейін дене қызуы болмаса , қайталап іші өтуі немесе құсу болмаса №1а үстеліне көшіріледі (шай сүтпен, суға немесе көкөніс қайнатпасына пісірілген сұйық ботқа, киселдер, кептірілген нан). Тамақты аздаған мөлшерде 6-7 рет береді. Бұл 2-3 күндік ем-дәм. Кейін көкөніс пюресіне, буға пісірілген котлетке, фрикаделькиге көшіріледі. Жаңа піскен ана, тәттілер, газдалған сусын, ащщы тағамдар, пияз, чеснок, сало, селедка, консервілер жеуге болмайды. 3-5 күннен кейін сауығады.
ЖЕДЕЛ ГАСТРОЭНТЕРИТ
Этиологиясы жедел гастриттегідей. Клиникада қайталамалы құсу, дене қызу көтерілуі, интоксикация симптомы өршиді,. Эпигастрииде ауыру сезімі, сонымен бірге іштің барлық жері ауырады. Ұстама тәрізді ауырады, іші үріледі, тілі ақ, ылғалды, Нәжісі сұйық, сулы, көпіршікті, патологиялық қоспасынсыз, Болжамы жақсы, созылмалыға сирек ауысады..
Емінде су-шайлы пауза 12-24 сағатқа созылады; ауыр жағдайда к/т сұйықтық енгізеді.
Алдын алуы: тамақтандыруды дұрыс ұйымдастыру.Ауыз қуысын және тісін күту, Сонымен қатар дайын және шикізаттарды дұрыс сақтау, дайындау және пайдалану.
ГЕЛЬМИНТОЗДАР – паразит құрттардың адам ағзасында ауыру шақыруы.Тәбеттің төмендеуімен, жалпы бозарумен көрінеді. Тін тургорымен эластикалығы төмендейді, аллергиялық реакциялар анафилаксияға дейін, эозинофильдік пневмонияға дейін болуы мүмкін. . Гельминттер иммунитетті төмендетіп көптеген ауыруларды ағымын ауырлатады. Ағзаның, сенсибилизациясын күшейтеді.
Балалар тәжірибесінда энтеробиоз және аскаридоз (– 77-97% гельминтоз) елеулі орын алады.
Этиологиялық факторлар:
иммунитеті төмендеген әлсіз балалар;
қолайсыз тұрмыстық – материалды жағдай
тұрғындардың санитарлық білімі төмен
гельминтозға бейім эндемиялық зона (дифиллоботриоз – Карағанды)
АСКАРИДОЗ –ірі құрттардың (аскарида) паразиттеуінен болатын ауыру Бұл домалақ құрттар. Аналығының ұзындығы 25-40 см,аталығы – 10-15 см. Ересектері ащщы ішекте өмір сүреді. Бі ірі аналық күніне 240000 жұмыртқа салады. Адамдар лас қол арқылы, жуылмаған көкөніс -жеміс арқылы жұмыртқасын ауызына түсіріп алады. Жұғу көбіне көктем мен күзде болады. Жұтылған жұмыртқа өз қабынан ажырап личинкасы қан тамыры арқылы қақпа венасына бауырға төменгі қуыс венаға жүрекке келеді.Өкпе капилярлары арқылы жүріп отырып альвеола бронх трахея жұтқыншақ ауыз қуысы асқазан ішек – мұнда личинка жетілген түрге айналады. Цикл 9 - 15 аптаға созылады. Циклдің бірінші фазасы миргациялық , екінші фазасы – ішектік.
Клиникасы. Миграциялық фаза протекает симптомсыз жүреді немесе дене қызуы көтеріліп, жөтел, бронхит, пневмония көріністерімен жүреді. Кейде бөртпе, қышу, эозинофилия
Ішектік фазада әр түрлі жүреді: симптомсыздан ауыр ішектік симптомдарға дейін болуы мүмкін. Жүрек айну, құсу, іштің белгілі локализациясыз ауыруы, тәбеттің төмендеуі, шаршау, арықтау, ұйқысы нашарлауы, Аскаридалар механикалық және динамикалық ішектің өтпеуі, аппендицит шақыруы мүмкін. Аскоридоз диагнозы нәжістен жұмыртқаларын табу арқылы қойылады. Болжамы хирургиялық кірісулер болмаса, жақсы
Емі:
Пиперазин – 0,2-0,5 г 2 рет күніне 30-60 минут тамақтан кейін 2-4 күн қатарынан 1 жасқа дейін бір реттік мөлшері 0,2 г; тәуліктік 0,4;
2 жаста– 0,3 – 0,6, 4-5 жаста 0,5 – 1,0, 6-8 жаста 0,75 – 1,5 г .
Вермокс 0,1 г 1 рет күніне. Курс – 1 күн. 2 аптадан кейін қайталайды. 2- жас арасында ¼ таблетка, 6-10 жаста ½ таблетка, 11-14 жаста 1 таблетка (1,0 г).
Декарис (левамизол) – 0,05г 1 рет курсына. 1 аптадан кейін қайталайды,. Доза 2,5 мг/кг салмағына
Пирантел – 0,25 г. 1 рет барлық дозаны береді 30минут тамақтан кейін.
цитварная полынья гүлдерін.
Оттекпен емдеу. Баланың 1 жасына 100 мл. Асқазанына немесе тік ішекке зонд салып баланы шалқасынан 2 сағат
Асқабақ дәнін қолданады.
ЭНТЕРОБИОЗ – қоздырғышы – острица. Тоқ ішектің төменгі бөлігінде паразиттік әсер береді. Аналығы сонда жұмыртқа салады, Түнде личинкалары анусқа түсіп перинатальді қыртысқа жұмыртқасын тастайды, қышу қақырады. Құрттар ұсақ: аналығы 3-9 мм, аталығы – 12 мм. Қыз балаларда жыныстық жолға түсіп кетуі мүмкін.
Клиникасы түнгі қышу, мазасызданады, ұйқысы бұзылады, іші ауырады. Лабораторлық диагностика: анальді қыртыстардан қырынды алу.
Емі: Негізінен – бұл санэпидшаралар: тырнағын алу, жуу, төсек және киімдерін ауыстыру, іш киімдері төменгі жағында резенкесі мен қапсыра киілуі керек, Таңертең баланың құйрығын жуу, таза үтіктелген іш киім , төсек орын болуы керек. Емінде–, Асқабақ дәні, пиперазин, гельминтокс, вермокс, пирантел. Цикл 3-5 күн, 2 аптадан кейін қайталау керек. Қытай пиязымен клизмалары.
Гельминтоздың алдын алуы. Санэпидрежим қадағалау. Ылғалды сүрту, құрттарды ағзада және қоршаған ортада өлтіру, Науқастарды бала бақшада қарау. Горшок, , ойыншықтырды, ыдыстарды, құмдарды дұрыс өңдеу. Сыртқы ортаны фекалиден таза ұстау. Ет сү тағамдарын санэпид бақылау. . Санағарту жұмыстары.

Бақылау сұрақтары:
Жедел гастрит: түсінігі, этиологиясы, клиникасы,емі
Жедел гастроэнтерит: түсінігі, этиологиясы, клиникасы, емі.
Гельминтоздар: түсінігі, этиологиялық факторлары, алдын алуы.
Асккоридоз: понятие, этиология, клиника, лечение.
Энтеробиоз: понятие, этиология, клиника, лечение
Әдебиет:
1. Педиатриядағы мейірбике ісі. В. Тульчинская, Феникс, 2006ж.
2. Педиатрия Н.В. Ежова, Минск, 2000ж.
3. Балалар аурулары К.А. Святкина (перевод), Алматы, 1993ж.
4. Педиатриядағы манипуляциялық техника Сиротина А.Ю., Алматы, 2003ж.
5. Организация «Д» наблюдения за детьми в амбулаторных условиях Рахимова К.В., Алматы 2005г.
6. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004,
7. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006, Н Ежов, «Педиатрия», стр 106-120
КРЕДИТ № 2
№ 1 Дәріс
Тақырыбы: Балалардың зәр шығару жүйесінің зақымдану синдромдары. Бүйрек ауыруларындағы мейірбике процессін ұйымдастыру. Зәр түзу және зәр шығару мүшелерінің АФЕ-сі. Зәр шығару жүйесінің микробты-қабыну ауырулары: пиелонефриттер және циститтер.
Мақсаты: Балалардың зәр шығару жүйесінің зақымдану синдромдары мен мейірбике процессін ұйымымен таныстыру. Зәр түзу және зәр шығару мүшелерінің анатомо-физиологиялық ерекшелігімен, зәр шығару жүйесінің микробты-қабыну ауыруларымен таныстыру.
Дәріс жоспары.
1. Зәрдің негізгі көрсеткіштері.
2. Балаларда зәр шығару жүйесінің зақымдану синромы.
3. Балаларда бүйрек аурулары кезіндегі мейірбикелік үрдіс ұйымы.
4. Зәр түзу және зәр шығару жүйесінің анатомо-физиологиялық ерекшелігі.
5. Пиелонефрит: түсінігі, этиологиясы, клиникасы, емі мен күтімі
6. Цистит: этиологиясы, клиникасы, лабораториялық диагностикасы.
Гломерулонефрит - бұл инфекционды аллергиялық ауру. Нефронның аймақтарының зақымдануы жүреді.
Этиологиясы:
Гемолитикалық стрептококк А тобымен шақыратын ағзаның басқа аурулардан 10-15 күннен кейін пайда болады.
Жедел, жеделдеу және созылмалы гломерулонефритті ажыратамыз.
Жедел гломерулонефрит деп- егер 6-12 айдан кейін барлық клиника - лабораториялық белгілері толығымен жойылса атаймыз.
Сонымен қатар 5 жылға дейін қайталанбауы қажет.
Жедел гломерлонефрит циклдік ағыммен жүреді. Бастапқы кезеңі, айқындалу кезеңі - 2-3 апта, кері даму кезеңі 2-3 айдан 1 жылға дейін. Клиникасына қарай 4 түрін ажыратамыз:
Жедел гломерлонефрит нефритикалық синдромымен жүреді
Нефротикалық синдроммен жүруі
Зәр синдромымен жүруі
Нефротикалық синдромымен, гематуриямен, гипертензиямен жүреді.
Клиникалық белгілері және лабораторялық көріністері:
Экстраренальді симптомдар: шаршағыштық, әлсіздік, дене қызуының көтерілуі, терінің бозаруы, құсу, бауырдың ұлғаю, ісік - маңызды белгілердің бірі. Бетінде, көзінің астында көбінесе таңертең және мойын қантамырының ісінуі.Артериялық қысымның жоғарлауы: систоликалық және диастоликалық қысымның жоғарлауы 20-30 мм.
Ренальды симптомдар: Пастеранацкий симптомы, оң бүйірдің терең пальпациясы ауру сезімін шақырады.
Зәр синдромы: олигурия, зәр түсі ет шайындысындай (нефритикалық синдромымен жүретін жедел гломерулонефриттің бір белгісі; лейкоцитурия көп емес (20-30 к/а), гематурия - 100% гломерулонефриттің белгісі, макро және микрогематурия, цилиндрурия - гиалинді, дәнді, жқа: - эритроцитпен гемоглабиннің азаюы, нормахромды анемия, аздаған нейтрофильді лейкоцитоз, эозинопения, ЭТЖ жоғарлауы, 40-30 мм /сағ.
Жедел бүйрек жеткіліксіздігі.
Бұл бүйрек қызметінің тосыннан бұзылысы.
Этиологиясы: әр түрлі, себебіне қарай 3 топқа бөлеміз:
Преренальды
Ренальды
Постренальды
Преренальды - әр түрлі генезді шок. Бүйрек қантамырларының дәрі-дәрмек әсерінен спазмы болуы мүмкін. Қантамырлардың тромбозы.
Ренальды - бүйрек аномалиялары. Улану әсерінен бүйрек некрозы.
Сонымен қатар постренальды - зәр шығару жолдарының бітелуінің басылуы. Клиникасы 4 кезеңнен тұрады:
Бастапқы (шоктык кезең) - этиологиялық факторлардің әсерінен 1-2 күннен кейін пайда болады, ұзақтығы 1-3 күн. Белгілері: диурездің төмендеуі, салыстырмалы тығыздықтың азаюы, қанда азот қалдығы мен калийдің жиналуы, эритроцит гемализі.
Олиганоануриялық кезең 2-2,5 апта. Белгілері: зәр шығару жүйесі жағынан: олигоурия анурияға ауысады. Зәр салыстырмалы тығыздығының өте төмен болуы 1005-1008. Зәрдің лайлы болуы, түсі қоңыр не қызыл. Макрогематурия, лейкоцитурия, цилиндрурия. Су, тұз алмасу жағынан гипергидратация және дегидратация болуы мүмкін. Клиникасында температураның жоғарлауы,бас ауруы, тәбеттің жоғалуы, мазасыздық,ұйқышылдық, тежелу,терісінің қышуы, гипатоменальды синдром.
Диурездің қалыпқа келу кезеңі:
Ұзақтығы 1,5 ай, бастапқы кезеңде зәрдің жоғарлауымен 600 мл дейін, кейіннен зәрдің көбеюімен жүреді. Зимнидский анализінде гипостенурия, изостенурия. Қанның біртіндеп қалпына келуі. Жалпы қан анализінде анемия.
Организмнің жалпы қалпына келуі;ұзақтығы 2 жылға дейін. Жазылу белгілері: бүйірдің концентрациялық формасы қалпына келеді және анемияның жоғалуы.
Созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі
Созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі нәтижесінде бүйректің қызмет атқаратын нефрондарының санының азаюы және қызметінің төмендеуі.
Этиологиясы және патогенезі:
Жиі себептеріне туа біткен зәр шығару жолдарының аномалиялары жатады және пиелонефрит және созылмалы гломерулонефрит. Нәтижесінде бүйректің нефрондарынң бірінен соң бірінің істен шығуы, сау нефрондардың қызметінің жоғарлауымен жүреді.
50% істен шықса, бүйректің қызметінің жеткліксіздігі байқалмайды.
75% істен шықса бүйректің компенсаторлық кезеңі байқалады.Қалған 25%-ті 75%-ке қызмет атқарады. Әртүрлі бұзылыстармен көрініс береді.Полиурия - зәрмен көп мөлшерде электролейкоциттердің шығуы. Бүйірдің консентрациялық қабілетінң төмендеуі, анемия.
90% істен шықса: декомпенсация, олигоанурия, ацедоз, гиперазотелия, гипергидратация, электролиттің қандағы бұзылысы, анемия, гипертония.
Клиникасын кезеңге бөлеміз: бастапқы (полиуриялық) және терминальді (олигиануриялық). Бірінші кезең біртіндеп екінші кезеңге ауысады, нәтижесінде адамның өмірі 3-7 жылға қысқарады.
Созылмалы түрде жаңа, эффективті емі: гемодиализ және бүйрек трансплантациясы.
Зәр синдромы- Бірнеше варианттардан тұратын жалпы мінездеме.
1. Гематуриялық вариант-бұл зәрілік синдромнің патологиялық көрінісі.яғни кіші дәреттегі 1мл де. Непочеренко бойынша эритроциттер 1000 және одан жоғары болуы Аддис -Кокковский әдісі бойынша 1 млн нан жоғары болса, немесе көру аймағында 3 немесе жоғары эритроциттер болса айтамыз.
Гематурия бірнеше ауруларда болады, оның себебіне тоқтайтын болсақ 3 ке бөлінеді.
1. Бұйрітен тіс коугуляцияның және тромб түзүлінің жүйесінің бузылысы.
2. Бұйріктік себептер
3. Зәр шығару жолдарының патологиясының
2.Гемоглабинурия вариант-бұл зәрде бос гемоглобинның болуынан. Сонымен қатар зәрде белок эритроциттердің жоғары саны болады. Гемоглабинурия тамыр ішілік гемолизге тән. Бұл ауыр метал туздары, сульфанамидтер, ацетил солицел қышқылы, органикалық заттар, жыланның уы, саңырауқулақтармен улану т.б. себептер нәтежесінде ДВS синдромыға алып келеді. Тамыр ішілік қан ую синдромы.
3.Протеинуриялық вариант- тәуіліктік зәр мен белоктің 3 гр-нан жоғарлауы және зәрі арқылы шығыуы нәтежесінде гипер-имия болады және зат алмасуының басқа түрі мен жұреді. Бұл нефротикалық синдромға тән.
4.Пиуриялық вариант- зәрде көп мөлшерде лейкоциттердің және патологиялық бактериялардың болуы.
Зәр жұйесінің инферцирленуін айтады: Қалыпты Аддисловский әдісі бойынша болады 1 млн.
Қыз балада 2 млн Непочеренко және Амбурже сынамасында ұл балада 1000, қыз балада 2 мың лейкоциттер аспау керек жоғары болса патология д.а.
Бактериурияға сәйкес- жаңа бөлінген зәрдегі орта порциясының 1 штугінде 103- 10 5 микроорганизым болады бірақ кей кезде қабынуы процессі болып жатса лейкоцит болса бұны бактериурия деп атайды.
Гипертензиондық синдром.
Невралогиядағы ауруларның бір үлкен синдромдары. АҚ-ды есептейміз:
АҚ= 80+ n n- баланың айы
АҚ= 90+ n
Кейбір ауруларда систоликалық қысым жоғары болады. Кей бір ауруда керісінше диастолалық жоғары болады.
Ісіну синдромы- көптеген ауруларда болады бүйрек ауруларымен байланысыты. Нефротиткалық синдромға тән.
Нефротикалық синдром кезінде- перифериялық ісіну, асцит, гидротракс тәулігіне 3 гр нан жоғары протеинурия гипопротеинэмия. Гиперхлостеринемия сонымен бірге лепидемия (жалпы липид, холестерин бета липопротэинэмия азаюы). Нефротикалық, аяқ, бел аймағының ісінуі№ Некротикалық жағынан салынады, бұл жерде ісінуі өте қатты болмайды. Гипольбуминемияда анша айқын емсе, бұл қанда ангиотензин, альдестерон гармондарының қанда жоғары дәрежеде болуы.
Дизиуриалық синдром- зәр шығару актысының көптеген бұзулуының жиінтіғі болып табылады. Бұл кезде ауырсыныуы зәр айныуы және көбейіуі, зәрді устап алмау көріністері болады.
Энурез- түнгі зәрді ұстай алмау. Зәр жүйесінің мүшелері мен байланысты болуыда мүмкін.
Абдоминальды синдром-ауру сезімі көптеген асқазан ішек жолдарының бұзылыс кезінде, гелминтоз п.б. зәр шығару мүшесінің органдары ауырғанда. Ауру синдромы-іш аймағында, бел аймағында болуы. Постернатский синдромының оң болуы. Бұйрек паринхимасының патологиялық үрдіске ушрағанын білеуіміз керек. Қатты ауру сезімі шап аймағына берілеі бұйріктік поликодиймус бұл үлкен кісілерде бүйрек тас ауруларын айтады.мүмкін.
Зәр түзу және зәр шығару жүйесінің анатомо-физиологиялық ерекшелігі.
Бүйрек эмбриональді дамудың 3- аптасында қалыптаса бастайды. Тез дамып 9-12 апталығынан аздап қызмет атқара бастайды – зәр шығару қызметін бала жолдасы атқарады.( бірақ экскреторлық қызметін бүйрек атқармайды). Жаңа туған баланың бүйрегінің салмағы 25г. 3- айлығында -40г, ересектерде -300г; Бүйректің интенсивті өсуінің 3 кезеңін ажыратамыз: бірінші жылдың аяғында,14 жас, және 20 жас; Әрбір бүйректе шамамен бір миллионға жуық нерон болады. Жаңа нефрондар туғаннан кейін түзілмейді, сондықтан оларды прогрессивті жоғалту бүйрек жеткіліксіздігіне әкеледі.
Баланың дүниеге келгеннен кейінгі тән ерекшеліктері:
жаңа туған баланың бүйрегі дөңгелек, капсуласы өте жұқа милы қабаты қыртысты қабатына қарағанда қалың болады (4;1 қатынасындай), тостағаншалары ампулярлы түрде,
2-3 жасқа дейін бүйрек құрылымы бөлек- бөлек болады, кейіннен бөліктер қосылып қыртысты қабат толық жетілгеннен кейін әр бүйрек бүтін мүшеге айналады;
бүйректері байламдарының толық дамымауынан қозғалмалы болады(2см)
баланың бүйрегі ересектерге қарағанда төмен орналасады:
жаңа туған балада-мықын сүйегінің қырынан төмен-төменгі полюсі 4- қабырға деңгейінде;
1-жасында- осы сүйек деңгейінде;
3- жастан асқаннан кейін осы сүйектен 0,5-1 см жоғары орналасады;
оң жақ бүрек сол жақтағыдан 0,5-1 см ге төмен орналасады;
Несепағар ирелеңдеген болады, қабырғасы бұлшықет және эластикалық тіндері даму жеткіліксіз болғандықтан - гипотониялы, осының бәрі зәрдің тоқталуына және тостағаншада қабыну процесінің дамуына әкеледі.және 3 физиологиялық қысыңқы болады: тостағаншадан шықаннан кейін кіші жамбасқа өтер жерде, қуыққа енген жерде. Ерте жастағы баланың несепағардың қуықішілік сенменті қуық қабырғасында орналасқан бөлігі бар жоғы 5 мм, Бұл зәрдің қуықтан жоғары лақтырылуына әкеледі. Кей кезде зәр тостағаншаға дейін көтерілуі мүмкін Бұны қуық несепағар рефлюксі дейді.
Қуық сиымдылығы жаңа туған балада 30 мл. емшек жасында қатты ұлғайып (5 есе өсіп) 1 жасында -200 мл. ге жетеді. Жасқа дейінгі баланың қуығы жоғары орналасады толған кезде оның жоғары деңгейін кіндік және одан жоғары деңгейде пальпациялауға болады. Жастан асқаннан кейін өсуі баяулап, кіші жамбасқа төмендеп түсе бастайды.
Қуық мойны зәр шығару каналына айналады. Ұзындығы жаңа туған қыз балада-1-2 см, ұл балада-5-6см; мектеп жасында 3-5 және 10-12 см. болады. Қыз балаларда несепағардың қысқалығы және аналь тесігіне жақынжығы өрлемелі инфекцияға жол береді.
Жасқа сәйкес балалардың зәр шығару жүйесінің морфо функциональді көрсеткіштері(Шабалов 2005).
Баланың жасы, жыл Бүйректің салмағы,г Қуықтың сиымдылығы,мл Тәуліктік диурез,мл Зәрдің салыстырмалы тығыздығы Тәулігі-не зәр шығару жиілігі
Жаңа туған бала 11-12 30 250 1,005-1,010 20-25
1 30-36 35-50 400-450 1,002-1,010 15-16
5 55-56 100-150 600-800 1,010-1,020 10
10 82-84 200-250 80-1000 1,011-1,022 8
Пиелонефрит - бұл бүйректің спецификалық емес қабыну ауруы, тостағанша жүйесінің интерстециалдық тін, бүйрек паренхимасының және каналшалардың жиі бактериалды қабынуы нәтижесінде зақымдануы болып табылады.
этиологиясы: ішек таяқшалары, стафилококк, стрептококк, энтерококк, протей т.б.
зақымдану жолдары:
гематогенді жол- бұл бүйректің ағзадағы басқа қабыну үрдісінен қан арқылы флораның түсуі.
өрлемелі жол
лимфогенді
жіктелуі:
Клиникалық түріне қарай біріншілік (обструктивті емес), екіншілік (обструктивті) және зат алмасу бұзылысымен жүреді.
Ағым үрдісіне байланысты: жедел, созылмалы, толқын тәрізді және жасырын
Белсенділгіне байланысты: белсенді кезеңі (I, II,III дәрежелі).
Жәй клиника-лабораториялық ремиссия
Толық клиника-лабораториялық ремиссия
Кезеңіне байланысты: инфильтративті, склеротикалық
Бүйірдің функционалдық жағдайына байланысты:
а) бүйрек қызметінің бұзылуынсыз
б)бүйректің қызметінің бұзылуымен жүреді;
в)созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі
Жедел пиелонефриттің негізгі клиникалық белгілері:
Жалпы белгілеріне жоғары температура алғашқы күні байқалады, әлсіздік, шаршағыштық, бас ауруы, тәбетінің нашарлауы, кішкене жастағы балаларда тырысулар және басқа минингиальды синдромдар. Терісі жағынан бозару, көзінің астында көлеңке болуы. Ауры сезімі аурудың бастапқы кезеңінде іш аймағының әртүрлі жерінде (қуық үсті; қабырға асты) болады. Маңызды белгісі бел аймағының ауру сезімі (Пастернацский сиптомы- «оң»)
Зәр шығару бұзылыстары: дизурия, поллакиурия, энурез, никтурия.
Лабораториялық тексерулер нәтижесінде:
ЖЗА - зәрі лайлы, аздап протеинурия (20/00), зәрдің реакциясы сілтілі болуы мүмкін. Көптеген лейкоцитурия, санаулы эритроциттер, негізінен жаңа лейкоцитарлық цилиндрлер болуы мүмкін. Бактераурия зәрді Нечипоренко, Амбурже, Аддис - Кокковский әдісімен алғанда көп мөлшерде лейкоциттер, эритроциттер сәл көтерінкі болуы мүмкін. Бактерияға зәр анализін алған кезде көп мөлшерде патогенді флораны анықтаймыз. Жалпы қан анализінде - лейкоцитоз, ЭТЖ жоғарлайды, лейкоцитарлық формула солға ығысқан.
Цистит: - бұл қуықтың қабыну ауруы
Этиологиясы: ішек таяқшасы, стафилококк, қарапайымдар т.б. патогенді флора.
Аурудың тарау жолдары пиелонефритпен бірдей.
Цистит жедел және созылмалы болады.
Жедел циститтің клиникасы және лабораториясы:
Жалпы белгілері: балалардың жалпы жағдайы зәр шығарудың бұзылысымен және ауру синдромының нәтижесінде нашарлаған, бірақ жалпы интоксикация айқын емес.
Зәр шығару бұзылыстары: Поллакиурия - ең маңызды белгісі. Дизурия - жиі кездесетін белгісі, ауру сезмімен жүреді, энурез.
Лабораториялық көрсеткіштері: ЖЗА: лейкоцитурия, гематурия, аздаған протеинурия (1г)
Жалпы қан анализі - лейкоцитоз, ЭТЖ жоғары.
ыдыратыды.

Бақылау сұрақтары:
1. Зәрдің негізгі көрсеткіштері.
2. Балаларда зәр шығару жүйесінің зақымдану синромы.
3. Балаларда бүйрек аурулары кезіндегі мейірбикелік үрдіс ұйымы.
4. Зәр түзу және зәр шығару жүйесінің анатомо-физиологиялық ерекшелігі.
5. Пиелонефрит: түсінігі, этиологиясы, клиникасы, емі мен күтімі
6. Цистит: этиологиясы, клиникасы, лабораториялық диагностикасы.
Әдебиет:
1. Педиатриядағы мейірбике ісі. В. Тульчинская, Феникс, 2006ж.
2. Педиатрия Н.В. Ежова, Минск, 2000ж.
3. Балалар аурулары К.А. Святкина (перевод), Алматы, 1993ж.
4. Педиатриядағы манипуляциялық техника Сиротина А.Ю., Алматы, 2003ж.
5. Организация «Д» наблюдения за детьми в амбулаторных условиях Рахимова К.В., Алматы 2005г.
6. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004,
7. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006, Н Ежов, «Педиатрия», стр 106-120

№ 2 Дәріс
Тақырыбы: Балалардың Гипер- және гипогликемия синдромы. Эндокринологиядағы мейірбике процессін ұйымдастыру ерекшеліктері.
Мақсаты: Балалардың Гипер- және гипогликемия синдромымен, эндокринологиядағы мейірбике процессін ұйымдастыру ерекшеліктерімен таныстыру.
Дәріс жоспары.
1. Гипергликемия және гипогликемия түсінігі
2. Гипергликемия және гипогликемияның дифференциалды диагностикасы
3. Инсулинді енгізу ережесі.
4. Туа пайда болған гипотериоз: түсінігі, клиникасы және емі
5. Эндокринологиядағы мейірбике процессін ұйымдастыру ерекшеліктері.
ГИПЕРГЛИКЕМИЯ ЖӘНЕ ГИПОГЛИКЕМИЯ СИНДРОМДАРЫ – көмірсу алмасуының бұзылысымен жүреді, және қант диабетінің негізгі лабораториялық көрсеткіші болып табылады.
Гипергликемия және гипогликемияның дифференциалды диагноз .
Клиникалық белгілері Гипергликемия Гипогликемия
Қандағы клиникалық белгілері. 5.5 ммоль/л 3.3 ммоль/л
Тері және кілегей қабаты Құрғақ, тургоры төмендеген Терісі ылғалды, қатты терлеу, тургоры қалыпта
Бұлшықет тонусы Төмендеген Жоғары , жиі діріл, тырысулар болуы мүмкін
Науқастың жалпы жағдайы Тәбеттің төмендеуі, жүрек айну, құсу, шөл, әлсіздік, апатия, тежелген Қатты аштық, жүрек айну, құсу, қозу, қорқыныш сезімі, толқу
Іштің ауыруы Жиі қатты -
АҚ Төмен Қалыпта немесе жоғары
Тынысы Куссмауль Қалыпта
Ауыздан ацетон иісі Бар Жоқ
Зәр шығару бұзылысы Жоқ Жиі (паллакиурия), полиурия
ИНСУЛИНДІ ЕНГІЗУ ЕРЕЖЕСІ:
Инсулин ЕД дозаланады
Инсулинді тек инсулин шприцімен енгізу керек. .
Тек белгіленген дозаны енгізу керек.
Инсулин тек тері астына енгізіледі
Енгізгеннен15-20 минут өткен соң науқас міндетті түрде тамақтанып алуы керек.
Липодистрофия болмас үшін инсулинді енгізетін орынды ауыстырып отыру керек.
Инсулиндерді қосып ( ұзақ және қысқа әсер ететін) енгізуге болмайды.
Инъекция алдында теріні өңдеген спирт кепкен соң инсулин салынады.
Қайталап қолданатын щприцті пайдаланса өңдеуге соданы пайдалануға болмайды, өйткені ол инсулинды ыдыратыды.
Бақылау сұрақтары:
1. Гипергликемия және гипогликемия түсінігі
2. Гипергликемия және гипогликемияның дифференциалды диагностикасы
3. Инсулинді енгізу ережесі.
4. Туа пайда болған гипотериоз: түсінігі, клиникасы және емі
5. Эндокринологиядағы мейірбике процессін ұйымдастыру ерекшеліктері.
Әдебиет:
1. Педиатриядағы мейірбике ісі. В. Тульчинская, Феникс, 2006ж.
2. Педиатрия Н.В. Ежова, Минск, 2000ж.
3. Балалар аурулары К.А. Святкина (перевод), Алматы, 1993ж.
4. Педиатриядағы манипуляциялық техника Сиротина А.Ю., Алматы, 2003ж.
5. Организация «Д» наблюдения за детьми в амбулаторных условиях Рахимова К.В., Алматы 2005г.
6. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004,
7. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006, Н Ежов, «Педиатрия», стр 106-120
№ 3 Дәріс
Тақырыбы: Балалардың жұқпалы ауырулары. Жұқпалы ауырулардағы мейірбике ісін ұйымдастыру. Балалардағы инфекциялық бөртпелер синдромы. Балалар туберкулезінің ағымының ерекшеліктері. Диагностикасы мен емінің принциптері. Балалар денсаулығын бағалау критерилері. Денсаулықтағы өзгерістердің алдын алудағы мейірбике ролі. Вакцинация. Ревакцинация.
Мақсаты: Балалардағы инфекциялық бөртпелер синдромымен таныстыру. Балалар туберкулезінің ағымының ерекшеліктерімен танысттыру. Балалар денсаулығын бағалау критерилерімен, денсаулықтағы өзгерістердің алдын алудағы мейірбике ролімен таныстыру. Вакцинация туралы түсінік, вакцина түрлеріне, көрсеткіштеріне, қарама қарсы көрсеткіштеріне, енгізу жолдарына түсінік беру.
Дәріс жоспары.
Жұқпалы ауырулар анықтамасы және қасиеті.
Жұқпалы ауырулардың таралу жолдары, механизмі және көздері
Балалардың инфекциялық ауырулары кезінде мейірбикелік шараларды ұйымдастыру
Бөртпе сипаттамасы
Туберкулездің анықтамасы, этиологиясы, клиникасы
Туберкулездің жіктелуі
Біріншілік туберкулездік кешеннің клиникалық көрінісі
Туберкулезді бронхоадениттің клиникалық көрінісі
Манту әрекеті
Туберкулездің емі
денсаулықтың 4 критериі.
Денсаулық топтары.
Қауіпсіздік топтары.
Денсаулық ығысуларын алдын алудағы мейірбикенің ролі
Вакцинация және ревакцинация анықтамасы
Вакциналардың жіктелуі
Вакциналардың қысқаша сипаттамасы
Жұқпалы ауырулар дегеніміз патогенді микроорганизмдермен шақырылып сау адамға адамнан немесе жануарлдардан жұғатын ауыруларды айтамыз
Балалардың терісінде бөртпелердің шығуы анасының ауыруханаға әкелуіне жиі себеп болады. Бөртпелер көптеген жғдайлардан болады: инфекциялық, аллергиялық, тұқым қуалаған ауырулар терінің күтімі бұзылған кезде, қоршаған орта температурасы бұзылған кезде , вегетативті жүйке жүйесі қызметі бұзылған кезде т.б.Бөртпелерді дұдыс анықтау дүрыс диагноз қоюға және емін дұрыс жүргізуге көмегін тигізеді. Көп жағдайда ол ішкі ағзаның: бауыр, ішек, ұйқы безі, бүйректің зақымдануының көріністері болып жатады. Терінің жоғарғы қабаты (эпидермис), астында дәнекер тін қабаты жатыр(дерма), одан терең борпылдақ тін тері асты май қабаты жатыр , ол қан тамыры, жүйке тамырлары, майтіндерінен тұрады.
Бөртпе элементтері былай сипатталады:
Дақ (макула). тері тығыздығының және деңгейінің бүлінісінсіз терінің немесе кілегей қабатының белгілі бір шектелген учаскесінде түсінің өзгеруі;
Дақ- қан тамырларының кеңеюінен ақшыл- қызғылт не, қызғылт түстес болады( қабыну ) қызыл дақтар розеолалар деп аталарды. Дақтар қоңыр түсті болса – шектелген гиперпигментация Ақ дақтар - бұл витилиго. Эритроциттермен тері боялған кезде көгілдір түсті болады- оны гематома, петехия(ұсақ, нүктелі қан құйылулар), экхимоздар( 1 см ден көп мөлшердегі қан құйылулар).
Күлдіреуік (Urtiсa)- қабыну әсерінен дерманың емізікті қабатының ісінуі, бұл да қуыссыз бөртпе; бірнеше см-ден оншақты см-ге дейін, теріден сәл көтеріңкі, әр түрлі, қызыл түсті, өйткені қан тамыры кеңейген, қышумен бірге жүреді; оны“есекжем”деп атайды. . 
Түйіншек(Papula)-шектелген ,қуыссыз, терідел сәл көтерілген бөртпе(түйрегіштің басынан чечвичное дәніндей):
милиарлы-1-2 мм;
лентикулярлы - 5 мм ге дейін;
нуммулярлы-1-2 см;
бляшкалар- бірнеше қосылған папулалар;
Көпіршік( Vesikula)-эпидермистің экссудативті қуысты түзілісі,теріден сәл шығыңқы,кішкене мөлшерлі(0,5- см-ге дейін)ішінде мөлдір серозды немесе серозды- қанды сұйықтығы бар.көпіршік жарылып -эрозия- қабыршақ- гипер-,не депигментация- ізсіз жоғалады. (герпес, күйік кезінде ).
Булла ( Bulla)-үлкен көлемді (1-5 см және одан жоғары)беткей,экссудативті қуысты теріде және кілегей қабатта пайда болатын түзіліс.Сұйықтығы серозды немесе серозды қанды. (герпес, күйік кезінде ).
Іріңдік( Pustulla)- іріңді экссудатпен қуысты түзіліс,жедел қабынулы эпителиальді клетканың некрозы нәтижесінде дамиды. Құрамында лейкоцит, альбумин және глобулин көп. Этиологиясына байланысты:
стрептококкты;
стафилококкты болады.
Субьективті бөртпелер қышумен жүруі мүмкін, бала мазасызданып , терінің қатты бөрткен жерлерінде тырнақ іздері қалады. Ерте жастағы балаларды бөртпелер көбіне инфекциялық этиологияда болады. Жоғарыда айтылғандай элементтердің бірі
дақ – макула. Қан тамырларының кеңеюінен терінің қызаруы, теріге қан құйылудан (петехиден) айырмашылығы үстінен әйнек таяқшамен басқан кезде жойылып кетеді. әдебиетте оны кейде “экзантема деп атайды.”
Дақтық өзгерістер келесі ауыруларда кездеседі:
Қызамық Вирустық инфекция, теріде және кілегеі қабатта бөртпелер шығуымен жүреді. Ауыздың кілегей қабатында – ұртта –бөртпе теріге шығар алдында1-2 күн бұрын типтік Филатов-Коплик дақтары шығады. Бұл ақшыл папулалар, айналасы қызылмен көмкерілген. Треідегі бөртпе - ірі папулалар (түйіншектер) және макулалар (дақтар), Көлемі мен саны бастан төмен қарай кішірейіп азаяды. Қосылуға бейім.
Жемсау. Қоздырғышы – стрептококк Атобы. Теріде ұсақ дақты бөртпелер. Бөртпелер әлсіз білінеді, орналасады денеде қол-аяқтың бүгу бетінде, Беттің жалпы қызаруы және ауыз мұрын үшбұрышында бозару байқалады. Екінші аптасында жалпы(жапырақтап)түлеу болады.
Қызамық .Вирустық инфекция , белгісі – мойын, шүйде лимфа түйіндерінің ісінуі. Бөртпелері қызылшадағы бөртпелерге ұқсас,бірақ сирек және және денеде локализациялыныды. Кілегей қабатта бөртпелер болмайды. Бірақ аңқада ұсақ нүктелі қызарулар- вирустық энантемалар- болуы мүмкін.
Менингококкты менингит. Орташа экзантемалармен ірі тері астына қан құйылулар болады. Менингеалды симптомдар тән: құсу, шүйде бұлшықетінің тартылуы, мазасыздық жоғары температуора.
Жел шешек. Жоғарыконгагиозды вирусты ауыру. Жаңа бөртпелер толқын тәрізді шығады, бұл ауырудың 3- ші күні теріде бір мезгілде папулада, везикулада, қабыршақта табылып жатады. Бастың шашты бөлігінде шығуы оны басқа мысалы : строфулюстен (бала қышымасы) айыруға мүмкіндік береді.
Балалардың инфекциялық ауырулары кезінде мейірбикелік шараларды ұйымдастыру:
Науқастың емдік тамақтануын бақылуау
Күн тәртібін бақылау
Ата –аналармен түсіндіру әңгімелерін жүргізу
Тәуліктік диурезді бақылау, есептеу
АҚ, пульсті анықтап отыру
Терінің тазалығын қамтамасыз ету, кесілуден, сақтау , гигиеналық ваналар, киім, төсек орын тазалығы
Ішектің жұмысын қадағалау
ИВАНОВ бойынша бөртпелердің жіктелуі (1987 г.)
Қан тамырлық – терінің қан тамырларының кеңеюінен болған және басқаннан кейін қайта пайда болады
Розеола – 1 – 5 ммПятно – 5 – 20 ммЭритематозды – 20 мм-ден үлкен
Ұсақ нүктелі – 1 мм –ден кіші
Геморрагиялық – эритроциттердің, формалық элементтердің шығуынан болады. Басқан кезде жойылмайды.
Петехиалды – 1 ммПурпура – 1 – 5 ммЭкхимоз – 5 мм- ден асады
Қуысты – қанның сұйық ортасының шығуынан
Көпіршік – 1 – 5 ммІрі көпіршік – 5 мм- ден үлкен
Іріңдік – іріңдеген көпіршік
Қуыссыз – дерманың беткей элементтерінің өсуінен
Папула – 1 – 5 ммТөмпешік – 5 мм- ден үлкен
Күлдіреуік – мөлшері әр түрлі
ТУБЕРКУЛЕЗ – бұл, науқас ағзасының түрлі мүшелері мен тіндерінде жиі өкпе тінінде спецификалық өзгерістері және бүкіл ағзада айқын функциональді өзгерістермен жүретін ұзақ ағымды жұқпалы ауыру.
Этиология. Туберкулез- құрт ауыруы - 4 типті қоздырғыштары бар: (туберкулез микобактериясы – МТ немесе Кох бактериясы - БК):
Таралу жолы: ауалы -тамшылы, шаң, алиментарлық , қатынас
Жұғу көздері: туберкулезбен ауыратын адам. Сонымен қатар науқастың жеке гигиеналық заттары.
Иммунитет туберкулез кезінде салыстырмалы және стерильді емес, ағзада өмір сүре алатын аз вирулентті БЦЖ типті бактериялар Туберкулезге қарсы тұру қабілеті жас өзгерген сайын өзгереді. Ерте жаста, пубертаттық және жасөспірім жаста төмен, ал ер адамдарда – егде жаста.
Туберкулез балаларда бөлінеді:
1)долокальді түрлері:
туберкулиндік реакцияның «виражы» немесе ерте туберкулездік интоксикация;
созылмалы туберкулездік интоксикация.
2)локальді түрі:
тыныс алу мүшелерінің туберкулезі :
а) бронхоаденит;
б) біріншілік туберкулезді комплекс;
в) диссеминацияланған туберкулез;
г) өкпенің милиарлы туберкулезі т.б.
сүйек және буын туберкулезі
басқа мүшелермен жүйелердің туберкулезі:
а) ОЖЖжәне ми қабықтарының туберкулезі
б) зәршығару және жыныс ағзаларының туберкулезі
в) тері туберкулезі
г) ішек туберкулезі
д) көз туберкулезі және т.б.
Клиникасы. Туберкулез баланың әр кезеңінде әр түрлі ағымда жүреді.
Ерте жастағы балаларда үрдіс генерализацияға және диссеминацияға бейім. Жедел үдемелі ағымдары басым: емшек жастағы балалардың милиарлы туберкулезі баланың ағзасының қорғаныс факторының жеткіліксіздігімен түсіндіріледі.
Мектепке дейін және мектеп жасындағы балалардағы туберкулез салыстырмалы жеңіл жүруімен ерекшеленеді. Бронх өкпелік зақымдану асқынусыз, үрдістің сирек генерализациялануымен ерекше.
Жасөспірім (пубертаттық) кезеңде - бұл жастағы балалардың ағзасының ерекше реактивтілігіне, эндокриндік қайта құрылу өзгерістеріне байланысты туберкулез ағымы ауырлайды. Балаларда интоксикациясыз біріншілік инфицирлену «вираж» болып табылады, яғни теріс реакция бірінші рет оң реакцияберуі, жаңадан инфицирленуді көрсетеді. Бұл кезде жалпы жағдайы өзгермеген, Перифериялық лимфа түйіндрі диаметрі1,5 см ге дейін ұлғайған, жұмсақ эластикалы консистенциялы Химиопрофилактиканы -3 ай бойы жүргізу және бақылау жасау туберкулезбен ауыруды болдырмайды.
Созылмалы туб. интоксикация.- бұл айқын жалпы симптомдармен жүреді, 1 жыл бұрын туберкулин сынамасы вираж беріп, және әртүрлі функциональдік : шаршау, бас ауыруы, тітіркенгіш, субфебрильді температура ,терісінің боздығы, құрғақтығы, микрополиадения тәрізді бұзылыстармен балаларда диагностикаланатын жағдай.Перифериялық лимфа түйіндер ұл,айған,, көп, тығыз,«темір - тастар», пальпацияда ауырмайды. Өкпеде локаольді өзгерістер байқалмайды, Балалардың кей бөлігінде функциональді систоликалық шу, бауыры сәл ұлғайған. Созылмалы туб. интоксикациясы бар балаларды қаатаң түрде тексеріп басқа улануға әкелетін себептерін анықтап (соз. тонзилит, холецистит,баяу ағымды ревматизм, бүйрек ауырулары), толыққанды тамақтандыру, және фтизиопедиатрдың бақылауы туберкулездің локальді және генерализацияланған түрінен сақтайды.
Локальді түрі:жақсы нәтижелі ағыммен(сорылу, тыртықтану, кальцинация) және жаман нәтижелі ағыммен ( инфецльтрация, ыдырау, диссеминация) жүруі мүмкін.
Бацилла бөлуіне байланысты микобактерия бөлетін(БК+) және бөлмейтін(БК-) түрге ажыратады.
Біріншілік туберкулезді комплекс: өкпе түбірінің лимфа түйіндерінің өзгерістерімен жүретін туберкулез.
Бастапқы кезеңде біріншілік ошақ анықталмайды , кейінірек ол жерде кальции тұздарының жиналуы рентгенде Гон ошағы түрінде көрінеді. Температура 5-10 күннен2 аптаға дейінгі уақыт бойы жоғары сонсоң субфебрильді немесе қалыпта болады.(көбіне грипп, не пневмония деген диагнозбен жүреді). Жалпы жағдайы төмендейді, тыныс бұзылыстары, жөтел, жиі құрғақ ал массивті бронх зақымдануы кезінде - ұстамалы.Уақытылы анықталып емделсе толық сорылып кетеді. Фиброздануына толық Гон ошағына дейін 2-2,5 жыл қажет.
Туберкулезды бронхоаденит – кеуде лимфа түйіндерінің туберкулездік зақымдануы. Ауырудың бсталуы ЖРВИ, гриппен шатастырылуы мүмкін, жедел, жеделдеу басатлады, жалпы жағдайы өзгереді, температура көтеріледі, тәбет төмендейді. Тексерген кезде - бронхиалды тыныс Ш – V- кеуде аймағында перкуторлы дыбыстың қысқаруы V – V1 кеуде омыртқасы тұсында, ерте жастғы балаларда сығылу симптомы: көкжөтел немесе битональді жөтел, экспираторлы тыныс тыныс шығарудың ұзаруымен. Рентгендік тексеруде өкпе түбірінің ұзынынан және енінен кеңеюі «көбелек » тәрізді; Дұрыс емделмеген жағдайда ұзақ уақыт бойы сақталып жылдар өте қайта жаңғыруы мүмкін,
Локлизациясына қарамастан тән клиникалық белгілер:
интоксикация симптомы әр кез жүйке жүйесінің тітіркенуімен жүреді всегда
тәліктік температураның өзгерісі 1˚С;
жоғары температураны науқастар жақсы көтереді
тершеңдік
жөтел тұрақты
«көп көреміз, аз естиміз»;
Буындардың «суық қабынуы» (сүйек буын туберкулезі кезінде).
Біріншілік МБТ жұқтыру кезіндегі клинико-морфологиялық белгілерді біріншілік туберкулез деп атайды. Біріншілік туберкулезден клиникалық жазылғаннан кейін уақыт өте келе екінші рет қайталануы мүмкін- екіншілік туберкулез. Көбіне пубертаттық кезеңге сәйкес келеді.
Негізгі туберкулезді анықтау және диагностикалау туберкулинодиагностика және флюорография болып табылады.
Манту реакциясы туберкулезге қарсы егілген жастан асқан балаларға жүргізіледі. Сынама жүйелі түрде жылына бір рет алдыңғы нәтижеге қарамастан жүргізіледі. Белгілібір жағдаймен жаңа туған кезде БЦЖ салу медициналық ығыстырылған (отвод) балаларға Манту сынамасы жылына 2 рет 6 айлығынан бастап БЦЖ-М егуін алғанша жасалады.
Манту с 2 ТЕ ППД-Л (безбелковый очищенный дериват Линниковой) қолданады:
Балаларда және жас өспірімдерде туберкулездің ерте кезеңін анықтау үшін
Туберкулезге қарсы ревакцинация салынатын балаларды таңдау үшін, және бірінші вакцинасы жаңа туған кезде білгілі бір себеппен салынбаған балаларға бірінші вакцинация алдында 2 айлық жасында
Біріншілік туберкулездік инфицирленуді анқтау және дені сау балалардың жұқтыру қаупін анықтау үшін:
Туберкулезді жұқтырған балалардың туберкулинге гиперергиялық реакциясын анықтау үшін:
Сынама оң немесе сол қолдың білегіне кезекпен салынады. Жылына бір білекке салынады( жұп жылдары-оң, дақ жылдары- сол білекке). Туберкулиндік сынама жылдың бір мезгілінде жасалуға кеңес беріледі- күзде.
Дұрыс салынғанда теріде ақ папула ("түйме") лимон қабыршағы секілді түзіліс пайда болады диаметрі 7-8 мм. Манту сынамасының нәтижесін 72 сағаттан кейін оқиды. Мөлдір сызғышпен қол өсіне көлденең өлшенеді, теріден көтеріңкі ортасында иненің орны бар «түймені» - инфельтрат- деп атайды.
Сынаманың келесі нәтижелері болады:
теріс - инфильтрат мүлдем жоқ, қызару (гиперемия) немесе ине реакциясы (0-1 мм);
күмәнді - инфильтрат мөлшері 2-4 мм немесе терінің ("түймесіз" қызаруы;
оң - айқын инфильтрат диаметрі 5 мм және одан үлкен;
гиперергиялық (айқын оң) – балалармен жэасөспірімдерде инфильтрат 17 мм және одан көп, ересектерде 21 мм және одн жоғары;
Емі:
ерте, комплексті, ұзақ болуы қажет
4 этапты: диспансер-стационар-санаторий-диспансер - қамтуы қажет
этиотроптыемі химиопрепараттар 3 топтан : А тобы өте белсенді препараттар (Изониазид, Рифампицин), В тобы орташа белсенді (Этамбутол, Этионамид и тд.), С тобы белсенділігі төмен препараттар (ПАСК, тибон).
патогенетикалық ем: гормондар, иммуномодуляторлар, антиоксиданттар
симптоматикалық ем: витаминдер, десенсибилиздеуші препараттар.
толыққанды тамақтандыру дұрыс күн тәртібін ұйымдастыру.
Бақылау сұрақтары:
1. Жұқпалы ауырулар анықтамасы және қасиеті.
2. Жұқпалы ауырулардың таралу жолдары, механизмі және көздері
3. Балалардың инфекциялық ауырулары кезінде мейірбикелік шараларды ұйымдастыру
4. Бөртпе сипаттамасы
5. Туберкулездің анықтамасы, этиологиясы, клиникасы
6. Туберкулездің жіктелуі
7. Біріншілік туберкулездік кешеннің клиникалық көрінісі
8. Туберкулезді бронхоадениттің клиникалық көрінісі
9. Манту әрекеті
10. Туберкулездің емі
Әдебиет:
1. Педиатриядағы мейірбике ісі. В. Тульчинская, Феникс, 2006ж.
2. Педиатрия Н.В. Ежова, Минск, 2000ж.
3. Балалар аурулары К.А. Святкина (перевод), Алматы, 1993ж.
4. Педиатриядағы манипуляциялық техника Сиротина А.Ю., Алматы, 2003ж.
5. Организация «Д» наблюдения за детьми в амбулаторных условиях Рахимова К.В., Алматы 2005г.
6. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004,
7. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006, Н Ежов, «Педиатрия», стр 106-120
№ 4 Дәріс
Тақырыбы: Балалар денсаулығын бағалау критерилері. Денсаулықтағы өзгерістердің алдын алудағы мейірбике ролі. Вакцинация. Ревакцинация.
Мақсаты: екциялық бөртпелер синдромымен таныстыру. Балалар туберкулезінің ағымының ерекшеліктерімен танысттыру. Балалар денсаулығын бағалау критерилерімен, денсаулықтағы өзгерістердің алдын алудағы мейірбике ролімен таныстыру. Вакцинация туралы түсінік, вакцина түрлеріне, көрсеткіштеріне, қарама қарсы көрсеткіштеріне, енгізу жолдарына түсінік беру.
Дәріс жоспары.
1.денсаулықтың 4 критериі.
2.Денсаулық топтары.
3.Қауіпсіздік топтары.
4.Денсаулық ығысуларын алдын алудағы мейірбикенің ролі
5.Вакцинация және ревакцинация анықтамасы
6.Вакциналардың жіктелуі
7.Вакциналардың қысқаша сипаттамасы
Тәжірибелік денсаулық сақтауда баланың денсулығын бағалау үшін клникалық – лабораториялық тексеру әдісін қолданады. "Инструкции по проведению профилактических осмотров детей дошкольного и школьного возрастов на основе медико-экономических нормативов" (1995) бұйрығы бойынша балалардың денсалық жағдайын тексеріп және сипаттағанда келесі 4 денсаулық критерилеріне сүйенеді:
ағзаның негізгі жүйелерінің функциональді жағдайларына (тыныс алу, жүрек қан тамыр т.б.)
ағзаның қарсы тұру және реактивтілік дәрежесіне , яғни , баланың вирустық немесе бактериалдық ауыруларын көтеруіне қарай
созылмалы ауырулардың бар-жоғана қарай
физикалық және жүйке-психикалық жағдайына қарай
Кейін осы аталағн критерилерге сүйене отырып балаларды келесі денсаулық топтарына бөледі:
5 денсаулық топтарын ажыратамыз:
1 - тобына – дені сау, бағалауға алынған бар критерилер бойынша ешқандай ауытқуы жоқ, және денсаулыққа зияны жоқ және түзеуді қажет етпейтін балаларды жатқызады.
2 - тобына – дені сау бірақ кейбір функциональді және морфологиялық ығысулары бар және жедел және созылмалы ауыруларға қарсы тұру қабілеті төмендеген балалар;
3 - тобына - компенсация кезеңіндегі созылмалы ауырулары бар, функциональдік мүмкіншілігі сақталған балалар;
4 - тобына - субкомпенсация кезеңіндегі созылмалы ауырулары бар, функциональдік мүмкіншілігі төмендеген балалар;
5 - тобына- декомпенсация кезеңіндегі созылмалы ауырулары бар, функциональдік мүмкіншілігі қатты төмендеген балалар;Сонымен қатар жасқа дейінгі балалар учаскелік дәрігердің анықтауымен қатер топтарына бөлінеді: бұл балалар ерекше бақылаумен күтімді қажет ететін балалар:
Шала туылған балалар
Салмағы артық жаңа туған балалар
Көп балалы жүктәләктен туған
Патологиямен жүрген жүктіліктен туған балалар (токсикоз, анасының ауыруы мыс: грипп) асқынумен болған туыт (туыт жарақаты, мидың қан айналымының бұзылысы).
Зиянды химиялық, радиоактивті факторы бар өндірісте жұмыс істейтін, ауыр физикалық жүктемемен айналысатын аналардан туылған балалар)
Ауыру анадан туған балалар (ревматикалық қызба, анемия, пиелонефрит).
Қолайсыз тұқым қуалаған ауырулары ьар балалар ( анасы гемофилия тасымалдаушы).
Туа біткен аномалиялры бар балалар.
Жаңа туған баланың гемолитикалық ауыруымен ауырған балалар.
Жасанды тамақтанудағы балалар
Жиі және ұзақ ауыратын балалар (жоғары қатер тобында)
Моральді немесе материалды-тұрмыстық қолайсыз жағдайда өмір сүретін балалар (жоғары қатер тобында)
Денсаулық ығысуларын алдын алудағы мейірбикенің ролі: 1. инфекция ошағында күнделікті және соңғы дезинфекцияны жүргізуді ұйымдастыру
2. диспансерлік пациенттердің есебін жүргізу керек, дәрігерлермен бірге қарау , үйге барып қарау.3.өзінің териториясында санағарту жұмысын жасау;
4. үйлерге ПАТРОНАЖ жасау4. . өткізу:- педикулезге науқастарды қарау !- АД, пульс есептеу ;- дене салмағын, бас кеуде шеңберін, бойын өлшеу;
- тыныс қозғалысын санау 5. Емханаға келе алмайтын науқастарды үйде қарау;
6. өз учаскелерінде белсенділерді ұйымдастырып ауыр ауыруларды , күтуге үйрету және жалғыз бастыларды.
7. емханада қабылдауды науқастардың жағдайына қарай қабылдауды реттеу
8. проф қабылдауларға алдын-ала хабарлау арқылы шақыру
Вакцинация бірреттік(қызылша, паротит, туберкулез) сонымен қатар бірнеше реттік (полиомиелит, АКДС) болады. Реттік иммунитеттің түзілуі үшін қанша рет салынуы қажеттігі айтады.
Ревакцинация – алынған вакциналардан пайда болған иммунитетті бір деңгейде тұрақтандырып ұстап тұру үшін қайталап жасалатын шара. Көбіне вакцинациядан кейін бірнеше жылдан кейін жүргізіледі. Егу кезінде ағзаға ерекше медициналық препарат – вакцина енгізіледі.
Әрбір вакцина өзінің мерзімінде жобасымен және өзіне тән енгізужолымен салынады(ауыз арқылы, тері ішіне, тері астына, тері астына). Әр вакцинаға ағза әр түрлі жауап береді. Ұзақ иммунитет түзілуі үшін бір егудің өзі жарап жатыр, ал бір кезде қайталамалы ревакциция қажет.
Вакцинация мәні – дәл бір ауырудың алдын алуға жеткілікті антиденелердің түзілуін қамтамасыз етеді. Бір уақыт өте бұл старттық деңгей азаяды да антиденелердің деңгейін тұрақтандыру үшін қайталап вакцина енгізу қажетболады.
Вакцина жіктелуі
Инактивацияланған (өлтірілген) вакцина
Инактивацияланған вакциналар микроорганизмге химиялық жолмен немесе жылумен әсер ету арқылы жасалған. Мұндай вакциналар тұрақты және қауіпсіз өйткені вируленттіліктің реверсиясын шақыра алмайды. Олар суықта қорғауды аса қажет етпейді, сондықтан қолдануда ыңғайлы. Бірақ олар өте төмен иммунитетті түзеді сондықтан қайталамал енгізуді қажет етеді. (бустерлік иммунизация). Мысалы: көкжөтел, гепатит А ға қарсы құтыруға қарсы.
Тірі вакциналар
Бұлар әлсіретілген тірі микроорганизмдер. Полиомиелитке қарсы , қызылшаға қарсы, қызамыққа қарсы және туберкулезге қарсы вакциналар. Могут быть получены путем селекция жолымен алынады (БЦЖ, грипке қарсы). Олар ағзада көбейіп вакциналық үрдісті қамтамасыз етеді, қарсы тұру қабілетін түзе алады.
Ағзаға пайдалы жағы механизмі жағынан қарағанда «жабайы» штамм ағзада өмір сүріп күшті иммунитет туғызып және «жабайы» штаммды ығыстыра ағзада ұзақ уақыт сақталады (қызылшаға қарсы вакцина 12 айға және ревакцинация 6 жаста). Енгізгенде аздаған дозаларды (әдетте бір реттік) сондықтан вакцинацияны ұйымдастырылуы жеңіл. Кері жақтары: корпускулярлы вакцина —99 % балласттан тұрады және көбіне реактогенді, сонымен бірге ағза клеткаларының мутациясын шақырады (хромосомды аберрация), бұл әсерә әсіресе жыныс клеткаларына қауіпті. Тірі вакциналар құрамында – зияндылары болады (контаминанттар), маймыл ЖИТСіне қатысты, әсіресе онковирустарға. Өкінішке орай тірі вакциналар қиын дозаланады және бақылау қиын, жоғары температураға жеңіл сезімтал, суық тізбекті қатаң сақтауды қажет етеді. Осыған қарамастан тірі вакциналар эффективті гуморальді және клеткалы иммунитетті қамтамасыз етеді және бір бустерлік енгізуді қажет етеді. Көптеген тірі вакциналар парентеральді енгізуді қажет етеді. (полиомиелитке қарсы вакцинаны есептемегенде). Тірі вакциналардың сақ болатын жері: ол вируленттік түрінің реверсиясы , нәтижессінде вакцина алған адамның ауырып қалуы мүмкін. Осындай себеппен тірі вакциналар нақты түрде тестіленуі керек. Иммунодефицитермен науқастар (иммуносупрессиялық терапия алатындарЖИТСжәне ісіктер кезінде ) мұндай вакцинаны алуға болмайды.
Тірі вакциналар қызамық(Рудивакс), қызылша (Рувакс), полиомиелит (Полио Сэбин Веро), туберкулез, паротиттің (Имовакс Орейон) алдын алуына қолданады. Тірі вакциналар лиофилизирленген түрде шығарылады(полиомиелиттен басқасы).
Ассоциацияланған вакциналар
Әр түрлі типтегі вакциналар, құрамында бірнеше вакциналар болады(АКДС).
Корпускулярлы вакциналар - Химиялық әсермен (формалин, спирт, фенол), физикалық әсермен (жылу,ультракүлгін сәулесімен) инактивацияланған бактериялармен вирустар. Корпускулярлы вакциналардың мысалы : көкжөтелге қарсы(компонент АКДС және Тетракок ) құтыруға қарсы, лептоспирозға қарсы, гриппоздық, толықвирулентті, энцефалитке қарсы, А гепатитіне қарсы (Аваксим), инактивацияланған полиовакцина (Имовакс Полио және Тетракок).
Химиялық вакциналар
Клеткалық қабырға компаненті немесе қоздырғыштың басқа бір бөлігі бар вакцина, мысалы: көкжөтелге қарсы ацеллюлярлы вакцина, гемофилді инфекцияға қарсы коньюгирленген вакцина немесе менингококқа қарсы вакцина жатады.
Химиялық вакциналар — микробтық клеткалардан алынған антигендік компаненттерден жасалады. Микроорганизмдардің иммуногендік сипаттамасын анықтайтын антигендер бар. Мұндай вакциналарға полисахаридті вакциналар жатады(Менинго А + С, Акт – ХИБ, Пневмо 23, Тифим Ви), ацеллюлярлық көкжөтел вакцинасы.
Биосинтетикалық вакциналар
1980-ші жылдары жаңа бағыт пайда болды, ал қазыр сол бағыт жалғасын табуда. - бұл биосинтетикалық вакциналардың жасау- болашақ вакцинасы.
Биосинтетикалық вакциналар — бұлар гендік инженериямен алынған вакциналар, микроорганизмдердің жасанды түзілген антигендік детерминанттары. Мысалы рекомбинанттық вакциналар: вирусты В гепатитке қарсы, ротавируске қарсы вакциналар.Синтетикалық вакциналардың қарапайым вакциналардан айырмшылығы оларда бактериямен вирустар жоқ, тек олардың өмір қалдықтарынан жасалған, соның арқасында ауқымы тар иммундық жауап шақырады.
Сонымен қатар вирустарды өсіру сақтаудағы ауыртпалықтар, қолданудағы мүмкін репликациялар (тірі вакцинада кездесетін) болмайды, сонымен қатар синтетикалық вакциналар эффективтілігі төмен.
Векторлық (рекомбинантты) вакциналар
Гендік инженерия жолымен алынған вакциналар. Әдістің мәні: микроорганизмнің гені қандайда бір микроорганизмнің генінің орнына орналастырылады және сәйкес антигеннің түзілуіне әкеледі. Оған рекомбинанттық вакциналар: вирусты В гепатитке қарсы, ротавируске қарсы вакциналар мысал болады.
Рибосомалды вакциналар
Мұндай вакцинаны алу үшін рибосоманы қолданады, оларды әр клеткадан табуға болады. Рибосомалар — бұлар органеллалар, олардың и-РНКсы бар. Матрицасы бар рибасомалар вакцина болып табылады. Мысалы. бронхиалды және дизентериялық вакциналар (ИРС – 19, Бронхо-мунал, Рибомунил).
Бірінші болып шығарылған – бұл туберкулезге қарсы егу. Перзентханада жсалады алғшқы 0-4 күні бір рет. Кейін ревакцинациясы 6,12 және 16-17 жаста жасалады. Егуді ревакцинация жасау жасамау туралы мәлімет Манту сынамасын жасау арқылы шешеді. Манту сынамасын немесе реакциясын балаларға жиі жасайды.
Балалардың медициналық мекемелерінде вакцинациясы арасына 1-1,5 ай салып 3 рет қатарынан бірнеше ауыруларға қарсы жасалады. Полиомиелитке қарсы (вакцина сұйық, оны баланың ауызынатамызады), ал көкжөтелге,күл, сіреспеге қарсы егу АКДС деп аталады, ол бөксенің алдыңғы бетіне б/е жасалады. Екі жасында осы ауыруларға қарсы ревакцинация жасалады. Бір жасында ККП - қызылша, қызамық, паротитке қарсы егу жасалады. Егулер біздң елімізде Ұлттық жоспармен жасалады.
Бақылау сұрақтары:
1. денсаулықтың 4 критериі.
2. Денсаулық топтары.
3. Қауіпсіздік топтары.
4. Денсаулық ығысуларын алдын алудағы мейірбикенің ролі
5. Вакцинация және ревакцинация анықтамасы
6. Вакциналардың жіктелуі
7. Вакциналардың қысқаша сипаттамасы
Әдебиет:
1. Педиатриядағы мейірбике ісі. В. Тульчинская, Феникс, 2006ж.
2. Педиатрия Н.В. Ежова, Минск, 2000ж.
3. Балалар аурулары К.А. Святкина (перевод), Алматы, 1993ж.
4. Педиатриядағы манипуляциялық техника Сиротина А.Ю., Алматы, 2003ж.
5. Организация «Д» наблюдения за детьми в амбулаторных условиях Рахимова К.В., Алматы 2005г.
6. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004,
7. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006, Н Ежов, «Педиатрия», стр 106-120
№ 5 Дәріс
Тақырыбы: Балалардың денсаулығындағы ерте ауытқуларға диагностика және алдын алу жұмыстарын жүргізу. Балалардың денсаулығын бағалау және дамуы мен денсаулығындағы ерте ауытқуларды мейірбикелік реттеу. Әртүрлі жастағы балалардың даму ерекшеліктері және мейірбикелік бақылауды ұйымдастыру. Емізулі және кіші бала бақша жасындағы балалардың даму ерекшеліктері. Баланың дамуы мен денсаулығындағы ауытқулардың алдын алу үшін мейірбикелік патронаж және алдын алу қарауларын жүгізуді ұйымдастыру
Мақсаты: Студенттерді мейірбикелік патронаж және алдын алу қарауларын жүргізудің мақсатымен, маңыздылығымен таныстыру.
Дәріс жоспары.
1. Мейірбикелік патронаждардың міндеттері.
2. Жаңа туылған балаға біріншілік патронаж.
3. Жаңа туылған балаға екіншілік патронаж.
4. Жаңа туылған балаға үшіншілік патронаж.
5. Арнайы қараулар
Патронажды мейірбике Лауазымды міндеттері
1. Науқасқа күтім мен бақылауды жүзеге асырады.
2. Науқасқа санитарлы-гигиеналық күтімді жүзеге асырады.
3. Науқастың жағдайын, физиологиялық орнауларды, ұйқыны бақылайды.
4. Айқындалған өзгерiстер туралы аға мейірбикесіне немесе дәрігерге мәлiмдейдi.
5. Науқас жағдайының кенет нашарлауы туралы емдеуші дәрігерге хабарлайды, оның жоқтығында –
бөлімше меңгерушісіне немесе кезекші дәрігерге хабарлайды.
6. Науқастың жеке бас гигиенасын, іш киімінің және төсек орнының ауыстырылып тұруын қадағалайды.
7. Науқастың тағайындалған емдiк диетаға сәйкес тағамды қабылдауын қадағалайды.
8. Оның көзiнше қабылдауы керек дәрілік заттарды науқасқа бередi.
9. Күту және тамақтану құралдарымен, дәрі-дәрмектермен науқастың дер кезінде жабдықталуын қадағалайды.
10. Науқасты күту құралдарын дұрыс қолдануын және сақтауын қамтамасыз етеді.
11. Медициналық құжаттаманы жүргізеді.
12. Медициналық қалдықтарды жинап тазартуын жүзеге асырады.
13. Бөлмеде санитарлы-гигиеналық тәртіп, асептика антисептика ережесі, аспаптар мен құралдарды сетрилдеу шарты, постинъекциялық асқынуларды, гепатит, ВИЧ-инфекцияны ескертуі бойынша шараларды жүзеге асыру.
Білуі керек:
- денсаулық сақтау аумағында Ресей Федерациясының заңдары мен өзге нормативті құқықтық акттерін;
- мейірбике ісінің теориялық негізін;
- емдік-диагностикалық үрдістің, аурудың алдын алуы, салауатты өмір салтының негізін;
- медициналық аспаптармен және құрылғылармен жұмыс жасаған кездегі еңбекті қорғау ережесін;
- емдік-профилактикалық мекемелердің қалдықтарын жинау, сақтау және жою ережелерін;
- науқастарды күтудегі санитарлық және гигиенанық ережелерді;
- медициналық апаттардың негізін;
- правила ведения құрылымдық бөлімшелердің есептік-есеп беру құжаттамаларын жүргізу ережесін, медициналық құжаттамалардың негізгі түрлерін;
- медициналық әдепті;
- кәсiби қарым-қатынастың психологиясын;
- еңбек заңының негіздерін;
- еңбек тәртібінің ішкі ережелерін;
- еңбектi қорғау және өрт қауiпсiздiгi бойынша ережелерін.
Жаңа туылған балаларға патронаж
Жаңа туылған баланы перзентханадан шығарғаннан кейін анасының аты-жөнін, мекен-жайын және баланың туылған күнін балалар поликлиникасына ұялы телефон арқылы хабарлайды. Перзентханадан шыққаннан кейінгі алғашқы үш күнінде аудандық дәрігер және мейірбике жаңа туылған балаға бірінші патронаж жасайды. Қауіп-қатер факторларымен, туа біткен ақауларымен және ауруларымен, мерзімінен ерте немесе мерзімінен кеш туылған балаларды, сонымен қатар отбасындағы бірінші баланы перзентханадан шыққаннан кейінгі алғашқы күні қарау керек.
1. Жаңа туылған балаға бірінші патронаж
Қауіп-қатер факторларын анықтау және нақтылау үшін тарихты жинау, баланы объективті қарау жүргізіледі, анасына нұсқама беріліп және құжаттар толтырылады. (ф. № 112).
Анамнез әлеуметтік, биологиялық және шежiре мәлiметтерiнiң жиынынан тұрады. Әлеуметтік тарихтың параметрлері: отбасының толықтығы және ондағы психологиялық климат, тұрмыстық шарттар, материалдық қамсыздандырулар, баланы және пәтерді күту үшін санитарлы-гигиеналық шаралардың деңгейі, өмір салты болып табылады. Биологиялық тарих антенатальды кезеңнің ерекшеліктерін, анасы мен баласының денсаулық жағдайын қарастырады, шежіре тарихы – ата-анасы мен туыстарының денсаулық жағдайын қарастырады (3 ұрпақтан кем емес). Анасы дәрігерге перзентханадан шыққан кезде алған айырбастау картасын береді. Ол жерде жүктілік және босану туралы ақпараттар, туылған кездегі баланың жағдайы туралы (Апгар шкаласы бойынша бағалау), физикалық дамудың негізгі параметрлері (дене салмағы, бойының ұзындығы, басы мен кеудесінің айналымы), денсаулық және қауіп-қатер топтары туралы жазылған.
Объективті бақылау
Объективті бақылау жүйелер бойынша жүргізіледі. Туа пайда болған ақаулардың дамуы, жатыр ішілік инфекциялардың және іріңді-септикалық аурулардың белгілері, туылу кезіндегі жарақаттар байқалмай қалмауы керек.
Жаңа туылған баланың терісі қызғылт, таза және жұмсақ болу керек. Тері жамылғысы түсінің өзгерістері (көгеру, дүлейлену, қоңыр-сұрлы рең және бозару) арнайы бақылауларды талап етеді. Тершеңдік және баздану жеткіліксіз күтімді көрсетеді. Терінің тургоры мен созылғыштығының мәні бар. Терісінде іріңдер болғанда, кіндіктен ірің бөлінген кезде немесе кіндік айналасында гиперемия болған кезде баланы стационарға бақылауға және емдеуге жіберу керек.
Жаңа туылған баланың қалпы физиологиялық немесе патологиялық болуы мүмкін («құрбақаның», «иттің» қалпы). Физиологиялық қалпында қолы мен аяғының иілгіштігі байқалады («ұрықтық» қалып). Мәжбүрлі жағдай патологияны көрсетеді.
Жаңа туылған баланың басы домалақ формада болады. Кейбір кездері кефалогематома болуы мүмкін (туылу кезіндегі жарақаттардың нәтижесінде поднадкостничное қан кету). Үлкен еңбегінің өлшемі медиана бойынша 1 мен 3см аралығында ауытқиды. Жаңа туылған балалардың көбісінде кіші еңбегі жабық болады. Еңбектің бас сүйек деңгейінен ісінуі, бет әлпетінің өзгеруі бас сүйек ішілік қысымның жоғарылауына алып келеді (гидроцефалия, менингит, миға қан құйылу кезінде ). Ондай бала невропатологтың бақылауында болуы керек.
Көзін қараған кезде қарашықтары симметриялы, жарыққа әсерлі болуы керек. Нистагм, «батушы күн» белгісі әдетте ОЖЖ ауыр патологиясын көрсетеді, ол кезде невропатологпен кеңесу керек. Толық дамымаған және төмен орналасқан құлақ раковиналары ішкі мүшелерінің туа пайда болған ақауларымен немесе кереңдікпен сәкес келуі мүмкін. Жұтқыншағын қараған кезде жасырын жылғалар мен арка тәрізді кескіндерді анықтау үшін таңдайының жұмсақтығы мен қаттылығына назар аудару керек. Тілінің ұшы уздечка қысқарған болуы мүмкін, және, егер де бұл сору актысының бұзылысына алып келсе оған хирургялық түзетулер керек.
Кеуде торы тыныс алуға белсенді қатысады, симметриялы. Өкпесі мен жүрегін қараған кезде перкуссиясы мен аускультациясына, тынысының тазалығы мен сипатына назар аударады. Туа пайда болған жүрек ақаулары басқа туа пайда болған ақаулардың ішінде бірінші орын алатынын есіңізде сақтаңыз. Оның алғашқы белгісі жаңадан туылғаннан кейін алғашқы кезеңінде аускультация жасаған кезде дөрекі шудың байқалуы. Аускультация жасаған кезде сырылдар байқалса балаға стацинарда бақылау жүргізу керек. Жаңа туылған баланың перкуторлы мәліметтері аускультацияға қарағанда сенімдірек болып келетінін есімізде сақтауымыз керек, себебі кеуде торының жіңішкелігі үшін тыныс кеуде торының бір жартысынан екінші жартысына жақсы өтеді, ол әлсіз тынысты тиянақтауға кедергі жасайды.
Ішіне пальпацияны сағат тіліне қарсы жасайды. Қалыпты жағдайда бауырдың шеті қабырға доғасынан 1–2 см төмен болады. Пальпация жасаған кезде патология байқалса баланы құрсақ қуысы мүшелеріне УДЗ-ға жіберу керек.
Гениталии баланың жынысы мен жасына сәйкес қалыптасуы керек.
Аяқ-қолдары. Аяқтары жамбас буындарының 90° бұрышында бүгілген, үстелдің үстіне толық тигенше алып баруға болады. Туылған кезде сан сүйегі шығып кетсе тұйық дыбыс естіледі. Эрба-Дюшен және Дежерин-Клюмпке параличтері туылған кездегі иықтың зақымдалуына алып келеді.
Баланы бақылаған кезде және онымен әңгімелескен кезде – белсенділігі, көзқарасы, шартсыз рефлекстерінің көрсеткіштері бойынша жүйке жүйесі мен психикасының дамуын бағалайды. Сору, іздеу, ұстау, еңбектеу, қорғаныс, тірек және автоматты жүру, Бабкин рефлекстері диагностикалық маңыздылықты білдіреді. Сіңір рефлекстерін, олардың симметриялылығын, бұлшық ет тонусын анықтайды.
Құжаттарды толтыру
Жаңа туылған баланың бірінші патронажының мазмұны туралы ақпаратты «Жаңа туылған балаға бірінші патронаж» тақырыбымен (ф. № 112) баланың даму тарихына тіркеледі. Жазбалар тарихы, объективті бақылаудың мәліметтері, денсаулық және қауіп қатер топтарының диагноздары, күту, тамақтандыру және тәрбиелеу ұсыныстарының сызбасы бойынша жүргізіледі. Егер бала денсаулықтың II–V топтарына жатса, қауіп қатер тобына немесе аурудың нозологиялық түріне сәйкес реабилитация бойынша ұсыныстар беру керек.
2. Жаңа туылған балаға екінші патронаж
Жаңа туылған балаға екінші патронаж бала өмірінің 14-ші күнінде жүргізіледі. Оның мақсаты – денсаулық жағдайын орнату, ұсыныстардың орындалуын бақылау, пайда болған мәселелермен байланысты аналардың сұрақтарына жауаптарды, нұсқауларды орнату үшін жаңа туылған балаға мүшелері мен жүйелері бойынша екіншілік бақылау жүргізу.
Тарихты жинаған кезде жаңа туылған баланы тамақтандыру, күн тәртібі, мінез-қылық сұрақтарын анықтау керек.
Объективті бақылау
Объективті бақылау кезеңдер бойынша жүргізіледі. Бірінші патронажға қарағанда екінші патронажды мұқият орындау керек, себебі ерте кезде анықталмаған патология осы жаста анықталуы мүкін.
Баланың салмақты қалай қосып жатқанын бағалау керек. Егер құсу болса онда 1 жасқа дейінгі балаларда асқазан-ішек жолдарының қақпақшаларының жұмысында физиологиялық жетіспеушілік болатынын анасына айтып түсіндіру керек. Тамақтандырған кезде ауаны жұтса баланы тамақтандырғаннан кейін 10 мин көлденеңінен ұстау керек. Егер құсу қайтпайтын, жиі болса, бала салмағын нашар қосса, оны стационарда бақылау керек.
Екі апталық балалардың құрсақ қуысында ұстама тәрізді аурулар болуы мүмкін (шаншулар), ол АІЖ өмірдің жаңа шарттарына бейімделуі. Бұл баланың мазасыздығымен байқалады.
Анасы, осы өзгерістер қызметтік ауытқуларға немесе органикалық патологияға шартталғанын анықтап бағалайтын аудандық дәрігерге мұндай белгілер туралы міндетті түрде хабарлауы керек.
Бұл патронажды «Жаңа туылған балаға екінші патронаж» тақырыбымен баланың даму тарихына (ф. № 112) жазады.
3. Жаңа туылған балаға үшінші патронаж
Жаңа туылған балаға үшінші патронаж өмірінің 21-ші күні жүргізіледі. Оның мақсаты – жаңа туылған баланың даму шарттары мен денсаулық жағдайын бақылау, тамақтандыру, санитарлы жұмысты орныдау, анықталған ауытқуларды емдеу.
Объективті бақылау
Жаңа туылған баланы бақылаған кезде оның мінез-қылығына, көңіл күйіне , қоршаған ортаға әрекетіне назар аудару керек. Динамикада дене салмағының, бойының, бас айналымының, кеуде торының, үлкен еңбегінің жағдайының көрсеткіштері бағаланады.
Баланы жеткіліксіз күтсе ауыз қуысының шырышты қабаты уылуы мүмкін. Жаңа туылған бала өмірінің үшінші аптасында көзқарасын бекітіп, оған жылы сөйлеген кезде жағымды эмоциялармен жауап бере алады.
Тері жамылғысы қалыпты созылғыш, жұмсақ, қызғылт, таза. Ірің байқалған кезде қанағаттандырылған жағдайда баланы үйде емдеп жақсы күту керек.
Отбасының жағдайы орташа немесе санитарлық деңгейі төмен болса аудандық дәрігер стационарға бақылауға және емдеуге жібереді.
Кіндігінің айналасы 21-ші күні эпителизирована болу керек. Кіндігінде іріңдер байқалса, кіндігінің айналасында гиперемия болса баланы стационарға жіберу керек.
Жаңа туылған баланың жағдайын анықтау үшін дәрігер шартсыз рефлекстерді (Бабкина, сору, ұстау, жүру, еңбектеу) қайталап бақылайды, өкпесіне, жүрегіне перкуссия, ішіне пальпация жасайды.
Алынған мәліметтерді «Жаңа туылған балаға үшінші патронаж» тақырыбымен баланың даму тарихына (ф. № 112) тіркейді.
Жаңадан туылғаннан кейінгі соңғы кезеңде аудандық дәрігер баланың бір жасына денсаулық жағдайының болжамын құрастыру керек. Қауіп қатер тобының кейбір балалары диспансерлік бақылаудан алынып екінші айынан бастап дені сау балалар сияқты бақыланады. Баланың дамуында және денсаулық жағдайында ауытқулар байқалса мамандардың қатысуымен терең бақылау жүргізіп, сауықтыру шараларының тактикасын енгізу керек.
Профилактикалық қараулар
Балаларды күнделікті бақылау жүйесі немесе дипансеризация денсаулық сақтаудың негізі болып табылады. Педиатрияда диспансеризацияның түсінігі медицина қызметкерлерімен жүзеге асатын ұйымдық және емдік шаралардың жүйесі, ол дені сау балаларға сәйкес алдын алу шараларын жүргізіп жүйелі бақылаумен қорытылады, және де ол баланың белсенді дамуын қамтамасыз етіп ауруларды ескереді.
Жедел ауру пайда болғанда диспансерлі кезең науқас баланы толық жазылғанша бақылайды. Патологияның созылмалы түрінде асқынудың алдын алу мақсатында және кішкентай науқастың жазылуына белсенді динамикалық бақылау жүзеге асырылады.
Оны кім жасайды?
Барлық алдын алу шараларын педиатрмен бірге қосылып аудандық мейірбике, дені сау баланың мейірбикесі және егу бөлмесінің мейірбикесі жасайды. Дені сау балаларды диспансеризациялауға дәрігер-мамандар және лаборанттар қатысады.
Бақылау сұрақтары:
1. Патронажды мейірбикенің міндеттері.
2. Жаңа туылған балаға бірінші патронаж.
3. Жаңа туылған балаға екінші патронаж.
4. Жаңа туылған балаға үшінші патронаж.
5. Проф. қараулар
Әдебиет:
1. Педиатриядағы мейірбике ісі. В. Тульчинская, Феникс, 2006ж.
2. Педиатрия Н.В. Ежова, Минск, 2000ж.
3. Балалар аурулары К.А. Святкина (перевод), Алматы, 1993ж.
4. Педиатриядағы манипуляциялық техника Сиротина А.Ю., Алматы, 2003ж.
5. Организация «Д» наблюдения за детьми в амбулаторных условиях Рахимова К.В., Алматы 2005г.
6. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004,
7. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006, Н Ежов, «Педиатрия», стр 106-120
№ 6 Дәріс
Тақырыбы: Қауіпті топтармен мейірбике қызметкерлерінің жұмысын ұйымдастырыу. Балаларға жүргізілетін құрамды алдын алу жұмыстарының негізгі ережелері. Арнайы және арнайы емес алдын алу туралы түсінік. Балаларға арнайы алдын алуды жүргізуді ұйымдастыру.
Мақсаты: Қауіпті топтармен мейірбике қызметкерлерінің жұмысын ұйымымен таныстыру. Балаларға жүргізілетін құрамды алдын алу жұмыстарының негізгі ережелерімен, балаларға арнайы алдын алуды жүргізуді ұйымымен таныстыру.
Дәріс жоспары.
Қауіп топтарына анықтамасы
Қауіп топтарына жататын балалар
Қауіп топтарына мейірбикелік үрдіс ұйымы
Балаларға жүргізілетін құрамды алдын алу жұмыстарының негізгі ережелері
Алдын-алу анықтамасы
Балалар инфекциясының таралуын тоқтатуға бағытталған кешенді шара
7. Балаларға арнайы алдын алуды жүргізуді ұйымдастыру
Қауіп топтарына қандайда бір патологияның басталуына жағдайдың туындауы мүмкін немесе бар бұзылыстардың асқыну мүмкіндігі жоғары балалар жатады және олар ерекше көңіл бөлуді қажет етеді.
Қатер топтарға балалар жатады:
Шала туған балалар
Үлкен салмақпен балалар
Көп балалаы жүктілік
Патологиямен жүрген жүктіліктен туған балалар(токсикоз, ананың ауыруы) немесе қиын туыт (туыт жарақаты, ми қантамырларының бұзылысы).
Химиялық және радиоактивті мекемелерде жұмыс істейтін аналардан туылған блалар.
Мейірбикелер балаларды мектепке дейінгі және мектеп жасындағы мекемелерге дайындауға қатысады
Рациональді тамақтандыру сұрақтарымен айналысады
Балалармен , ата-аналардың эпидемияға қарсы және санитарлық-гигиеналық шараларды ұйымдастыруға қатысады.
Мешелдің, жедел ішек инфекцияларының және ЖРВИ дің алдын алуындағы шаралар жөнінде дәрігердің тағайындауларын орындайды.
Туа біткен ақуаларының бар балалардың күтім ережелерімен танстырады, ата-аналарға болуы мүмкін жағдайлардың белгілерін атап, осы жағдайларда тез дәрігерге хабарлауын өтінеді.
Балалар емханасының негізгі мақсаты – санитарлы- гигеналық және басқа алдын алу шараларды ұйымдастыру яғни балалардың мектепке дейінгі мекемеде ғмектепте, мектеп-интарнатта және балалар үйінде денсаулығын нығайтуға бағытталған. Осы көптеген алдын алу шараларына қатысты шараларды атқаратын балалар мекемесінді негізгі тұлға дәрігер – педиатр, оның тікелей көмекшісімейірбике болып саналады.
Профилактика (prophylaktikos – алдын-алушы) – қандайда бір құбылыстардың немесе қатер топтарын ығыстыру бағытында жасалатын әртүрлі шаралардың жиынтығы.
Алдын-алу шараларының маңызды бір бөлігі халықтың медико-санитарлық белсенділігін және салауатты өмір салтын қалыптастыру.
Балалар жұқпалы ауыруларының алдын алуына бағытталға шаралар келесі бағытта жүргізіледі:
1. Эпидемиялық тізбектің звеносына әсер ету.
2. Бала ағзасының қарсы тұруын жүйелі түрде жоғарылту
3. Инфекцияның біріншілік ошақтан сыртқа таралуын болдырмау
4. Жұқпалы ауырулармен қатынасын болдырмау
Эпидемиялық тізбектің звеносына әсер ету.
Бұл бағыт келесі шаралар жиынтығынан тұрады:
инфекция көзіне әсер ету
уақытында анықтау
науқасты изоляциялау
сапалы ем
Жұғу механизмі, жолы, берілу факторына әсер ету:
мемлекеттік деңгейде жүргізілетін үлкен шаралар(батпақты құрғату, тұрғын үйлердің санитарлық жағдайы, су құбырлары, жалпы тамақтану орталықтарын бақылау, канализация, арнайы мекемелердің санитарлық-ағарту жұмыстарын жүргізу және т.б.);
жеке немесе азаматтар тобымен жүргізілетін шаралар ( жеке бас гигиенасы, салауатты өмір салты, дұрыс рациональді тамақтану, таза су, тамақтанужәне тұрғын үй гигиенасы, қауіпсіз жыныстық қатынас, жұқпалы материалмен жұмыс жасағанда қауыіптілік шараларын сақтау, коллективте санитарлық ағарту жұмыстарын жүргізу және т.б.)
медициналық шаралар (вакцинация, ошақта эпидемияға қарсы шаралар мероприятия және т.б.)
Бала ағзасының қарсы тұру қабілетін жоғарылату.
Бұл бағыт екі топ шаралар жиынтығынан тұрады:
А. Арнайы емес алдын алу шаралары:
шынықтыру;
созылмалы инфекция ошақтарын санациялау
жасына сәйкес дұрыс күн тәртібімен күтім
рационалды тамақтану
қалыпты психологиялық климат
баланың психикалық және физикалық дамуына тұрақты мониторинг
эффективті санитарлық - ағарту жұмыстары
Б. Арнайы – алдын алу шаралары:
вакцинамен белсенді иммунизация (егу жоспары бойынша)
пассивті иммунизация: сарысу енгізу (күл, сіреспе, ботулизм, құтырма, гангрена және басқа көптеген ауыруларда), сонымен бірге гамма- глобулин енгізу.
Ошақта инфекцияның таралуын болдырмауға бағытталған шаралар.
Инфекция көзін анықтағаннан кейін келесі шараларды жүргізеді:
науқасты изоляциялау;
СЭС-ға шұғыл хабарландыру жасалған толтырылған картаны толтыру немесе шұғыл хабарландыруды телефон арқылы айту;
ошақта ағымды және соңғы дезинфекцияны жасау;
карантинді қою, мерзімі ҚР ДС бұйрғының мерзіміне тән
карантиндік шаралар: қатынастағыларды тізімге алу(балаларды және қызмет көрсететін персоналды), басқа топтағы балалардан толық бөліп алу, бұл топқа басқа бала алу немесе осы топтан баланы басқа балалар мекемесіне жіберуді тоқтату, қатынаста болған балалардың барлығын қатаң медициналық бақылау және лабораториялық тексеру.
қатынаста болған балаларды бақылау - ауыру спецификасына байланысты жүргізіледі
белсенді сан-ағарту жұмысы (басқа топтардың кластардың балаларының ата-аналарымен, санбюллетендер, радиоден сөйлеу, телевидениеден хабарлау т.б.)
әлсіз балаларға гамма-глобулин енгізу
Бақылау сұрақтары:
Қауіп топтарына анықтамасы
Қауіп топтарына жататын балалар
Қауіп топтарына мейірбикелік үрдіс ұйымы
Балаларға жүргізілетін құрамды алдын алу жұмыстарының негізгі ережелері
Алдын-алу аынқтамасы
Балалар инфекциясының таралуын тоқтатуға бағытталған кешенді шара
Балаларға арнайы алдын алуды жүргізуді ұйымдастыру
Әдебиет:
1. Педиатриядағы мейірбике ісі. В. Тульчинская, Феникс, 2006ж.
2. Педиатрия Н.В. Ежова, Минск, 2000ж.
3. Балалар аурулары К.А. Святкина (перевод), Алматы, 1993ж.
4. Педиатриядағы манипуляциялық техника Сиротина А.Ю., Алматы, 2003ж.
5. Организация «Д» наблюдения за детьми в амбулаторных условиях Рахимова К.В., Алматы 2005г.
6. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004,
7. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006, Н Ежов, «Педиатрия», стр 106-120
№ 7 Дәріс
Тақырыбы: Балалар ұжымдарындағы санитарлық-гигиеналық және эпидемияға қарсы шаралар.
Балалар ұжымында балалардың денсаулығын бақылау. Мейірбике атқаратын ролі. Емханада науқас балаларды диспансерлік бақылауды ұйымдастыру.
Мақсаты: Балалар ұжымдарындағы санитарлық-гигиеналық және эпидемияға қарсы шараларымен таныстыру. Балалар мекемесінде мейірбикенің ролімен таныстыру. Балалар поликлиникасы шартында, емханада науқас балаларды диспансерлік бақылау ұйымымен таныстыру.
Дәріс жоспары.
Балалар ұжымдарындағы санитарлық-гигиеналық және эпидемияға қарсы шаралар.
Медициналық тұлғаның гигиеналық ерекшелігі.
Балалар мекемесінде балалар денсаулығының жағдайын бақылау
Мектепке дейін және мектеп жасындағы мекемелерде қызмет атқаратын орта мейірбикелердің ролі.
Ауру балаларды диспансеризациялау туралы түсінік.
Балалар қандай аурумен диспансерлік бақылауға жатады
Балалар ұжымында келесі профилақтикалық жұмыстар кіреді:
Санитарлық -противоэпидемиялық күн тәртібіне жеке бақылау жасау
Гигиеналықжәне шынықтыру шараларымен, массаж, гимнастика, фотаридің жұмысымен жеке бақылау жасау
Алдын ала егулерді уақытылы жүргізу
Тамақтануға 10 күндік меню тағайындау, әр жастағы баланаң денсаулықтарын ескере отыра
Тамақ блогінің және тамақты технологиялық өңдеудің күнделікті санитарлық жағдайын бақылау
Таза шырын алудың сұрақтарымен мейірбикенің инструктажы
Дайындалған тамақтың әр түрінен сынама алу және дайын өнімдердің сапасын бағалау журналына тіркеу
Ауырғаннан кейін қайта оралғаннан кейін балаларды 2 күннен ұзартпай мекемеде қарау
Денсаулығын және жасын есепке ала отырып балаларды топтарға бөліп күн тәртібін жасау
Терең қарау келесі уақыттарда жүргізіледі: 6 айға дейін – аптасына 1 рет, 6 айдан 1 жасқа дейін - айына 1 рет, 1 жас 6 айдан 2 жасқа дейін – 2 айда 1 рет, 2жастан 3 жасқа дейін - 3 айда 1 рет, 3 жастан жоғары – 6 айда 1 рет жүргізіледі.
әр қарау кезде мейірбике өлшеу және антропометрия жүргізеді
мейірбикелердіғ балалар бақшасының басшыларымен бірге, мұғалімдер және аға мейірбикені медициналық білмге үйрету
ата-аналармен белсенді жұмысы( аналардың мектептерде, ата-аналар конференциясында, әңгімелесу және т.б.);
қайтадан түскен балаларды жеке инструктаж
Балалар ауыруханасында жұқпалы ауырулармен қатынаста болмауын қадағалау.
Дені сау балаларды ауыру балаларды қарау күнінен басқа күндері немесе басқа бөлмеде бөлек есіктері бар, немесе келу уақытын қатаң бөлу
Ауыру науқастарды үйде қарау – учаскелік мейірбике тұрақты түрде науқас баланы қарайды, қайталап қараған кезде мейірбикені ары қарай бақылауға диагностикалық және емдік тағайындаған шараларын орындауға жұмсайды.
Алдын ала қарау үшін балалар дене қызуы бар, жұқпалы ауыруларға болжаған кезде балаларды фильтрден өткізеді.
Балалар ауыруханасында 1 жасқа дейінгі балаларға арнайы күн бөледі.
Балалар арнайы алдын алуын ұйымдастыру
-вакцина арқасында жүзеге асырылады . Барлық вакциналар тірі, өлтірілген және химиялық болып бөлінеді.
Тірі вакциналар вируленттілігі әлсіретілген микробтардан :
-БЦЖ- туберкулездің тірі, әлсіретілген микобактериялары – Кох таяқшалары,
-ОПВ – оралды паротитке қарсы вакцина;
-ККП – қызылша, қызамық және паротитке қарсы вакцина
Өлтірілген вакциналар - микроорганизмдерден алынады, жылумен, формалинмен немесе химиялық заттардың әсерімен өлтірілген вакциналар. Өлтірілген (жылытылған) вакциналар ішек инфекциясына қарсы қолданады, көкжөтелге, бөртпе сүзекке, Ку-қызбаға, энцефалитке қарсы вакциналар. Өлтірілген вакциналардың иммундылығы және эффективтілігі – тірі вакциналарға қарағанда айтарлықтай төмен. Олардың түзетін иммунитеті – 6 айдан 12 айға дейін. Және ұзақ әсер етуі үшін ағзаға қайтадан енгізу керек.
Химиялық вакциналар әр түрлі әдістермен алынған арнайы антигендік компаненті бар. вакцины Мысалы іш сүзегіне қарсы және парасүзекке қарсы толық антиген қоздырғыштарынан тұратын вакцинасы арнайы тек тифо-паратифоздық инфекцияға қарсы жасалады.
Ассоцацияланған вакциналар көп қолданыста. Ол бірнеше антигендерден тұрады және бірден көптеген инфекцияға қарсы тұруға көмектеседі. Оған (АКДС) адсорбцияланған көкжөтел –күл – сіреспе вакцинасы жатады.
Егулерді жоспарлы түрде жасайды. Олар жалпы және кейбір професилық топтарға жеке салынатын таңдаулы болуы мүмкін.
Балалардың денсаулығымен физикалық дамуын жүйелі бағалауға жыл сайын терең медқарау , сонымен бірге ұйымдастыру және емдік алдын-алу шараларын уақытылы жүргізу денсаулықты нығайтуға негізін жасайды.
Балаларға медициналық көмекті балалар ауыруханасында және емханасында жүзеге асырылады. Педиатр балалар бақшасында және мектеп те оқитын балалар арасында жүйелі түрде есепке ала отырып, арнайы бөлімшелермен диспансермен, санэпидстанциясымен мектеп администрациясымен оқу орнының жалпы ұйымдастыруымен тікелей байланысып, денсаулықты қорғау сұрақтарымен, оқу және дем алу режимі туралы , ауыруды анализдеуге, санаторлық емге науқастарды таңдау спортпен айналысатындарды бақылайды, Үлкен орынды санитарлық ағарту жұмыстары алады, гигиеналық және жыныстық тәрбиелеу, салауатты өмір салтын қолдау жұмыстарымен айналысады.
Емдік жұмыс өзінің ерекшелігімен бөлінеді:
Жедел ауыруларды үйде қарау
Реконвалесцент балаларды үйде аяғына дейін емдеу
Диспансерлік науқастарды емдеуМектепке дейін және мектеп жасындағы мекемелерде қызмет атқаратын мейірбикелердің қызметі:
Балалармен жасөспірімдердің денсаулық және физикалық даму жағдайын жүйелі түрде бақылауға қатысу
Физикалық шынықтырудан босату қажет балаларды анықтау
әртүрлі ауыруларды ерте анықтау және алдын алу, соның ішінде инфекциялық.
Физикалық тәрбиеге медициналық бақылау жасау
Дұрыс тамақтануды ұйымдастыру және тамақ сапасын медициналық бақылау
Күн тәртібін қадағалау және және бақылауды ұйымдастыру соның ішінде оқу кезінде оқушылардың денсаулығына және жеке қабілетіне қарай;
Санитарлық бақылауды медициналық бақылау.
Балалар мекемесінде гигиеналық жағдайды бақылау
Балалармен жасөспірімдер арасында гигиеналық дағдыларды тәрбиелеуге қатысу
Тәрбиешілермен, оқытушылар, ата-аналар денсаулық қорғау және нығайту және гигинеалық білімін жоғарылату мақсатында жұмыстар атқару
Балалармен жасөспірімдерді диспансерлеуге және ұйымдастыруға қатысу
Диспансеризация – бұл балалардың арасындағы ауыруларды ерте анықтап , алдын алып, уақытылы квалификацияланған медициналық көмекті ұйымдастыруды қамтамасыз ететін жүйелі бағытталған шаралардың жиынтығы
Диспансеризация – дегеніміз науқас балаларды ерте анықтау , созылмалы ауырулармен науқастарды, сонымен қатар ауыр ауырулардан кейін реконвалесцентерді ерте еспке алу, оларды жүйелі түрде бақылау, тексеру және профилактикалық ем жүргізу.
Диспансерлік бақылауды учаскелік дәрігермен мейірбике емханада жүргізеді. Олар өз учаскесіндегі науқас балаларды есепке алып шараларын ұйымдастырады.
Диспансеризацияға қатысты документацяны мейірбике жүргізеді. Ол №030/у формасын барлық есепке алынған науқас балаларға толтырады., диспансеризация уақытын қадағалайды, диспансердегі науқас балаларды дәрігерлік қарауға шақырады, дәрігердің бақылауымен жазбаларды осы формаға тіркейді, тағайындалған емдік шараларды орындйды.
Диспансерлік бақылауға келесі жүйелерде ауырулары бар балалар есепке алынады:
Жүрек-қантамыр
Тыныс алу
Асқорыту
Зәршығару
Жыныс жүйесі
Қан
Эндокринді
Тірек-қимыл
Кейбір жұқпалы ауырулар
Көз, тамақ, құлақ ауырулары
Жүйке-психикалық ауырулар
Мешелмен, гипотрофиямен, экссудативті диатезбен, жиі және ұзақ ауыратын балалалар сонымен қатар ерте жасанды жіне араластамақтануға көшірілген балалар диспансерлік есепке алынбай ақ дәрігердің форма 030/у толтырмастан бақылауында болады. Бұл топ науқастарына журналдық есеп жүргізіледі.
Диспансерлік есептен науқас балалар учаскелік дәрігердің және арнайы қарап жүрген мамандардың қарауы арқылы жүзеге асырылады. Егер науқас бала есептен алынбаса жыл соңында келесі жылға жоспар жасалады, және баланың даму тарихына жазылады.
Бақылау сұрақтары:
1.Балалар ұжымдарындағы санитарлық-гигиеналық және эпидемияға қарсы шаралар.
2. Медициналық тұлғаның гигиеналық ерекшелігі.
3. Балалар мекемесінде балалар денсаулығының жағдайын бақылау
4. Мектепке дейін және мектеп жасындағы мекемелерде қызмет атқаратын орта мейірбикелердің ролі.
5. Ауру балаларды диспансеризациялау туралы түсінік.
6. Балалар қандай аурумен диспансерлік бақылауға жатад
Әдебиет:
1. Педиатриядағы мейірбике ісі. В. Тульчинская, Феникс, 2006ж.
2. Педиатрия Н.В. Ежова, Минск, 2000ж.
3. Балалар аурулары К.А. Святкина (перевод), Алматы, 1993ж.
4. Педиатриядағы манипуляциялық техника Сиротина А.Ю., Алматы, 2003ж.
5. Организация «Д» наблюдения за детьми в амбулаторных условиях Рахимова К.В., Алматы 2005г.
6. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004,
7. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006, Н Ежов, «Педиатрия», стр 106-120
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МІНІСТРЛІГІ
КАСПИЙ УНИВЕРСИТЕТІ
ГУМАНИТАРЛЫҚ ҒЫЛЫМДАР ЖОҒАРЫ МЕКТЕБІ (ФАКУЛЬТЕТ)
«МЕЙІРБИКЕ ІСІ» КАФЕДРАСЫ
Оқу бағдарламасы – (5В 110100«Мейірбике ісі»)
Оқыту түрі – күндізгі
Тәжірибелік сабақтар тақырыптарының
әдістемелік нұсқауы
Пән: «Педиатриядағы мейірбике ісі»
Пән коды: : SDP 3342
Оқу сағат көлемі (кредиттер): 90(2)
Соның ішінде : аудиторлық сағаттар - 30
СОӨЖ - 30
СӨЖ - 30
Курс: 3
Семестрі: 6

Кафедра отырысында қаралды
«_25_» тамыз 2015ж
№ Хаттама
Кафедра меңгерушісі
Бейсенов А.Д. ___________
2015ж
Кредит 1
№ 1 тәжірібиелік сабақ
Тақырыбы:
Балалар медицина ұжымдараның құрылымы және жұмысын ұйымдастыру. Педиатриядағы мейірбикелік диагноз қою ерекшеліктері .Педиатриядағы мейірбикелік шараларды жоспарлау.
Педиатрия қызметінің мейірбике ісінің негізгі моделі. Педиатрия қызметінің жұмысшыларының жұмысын ұйымдастыру түрлері. Балалар ауыруханасының және емханасының мейірбикелерінің жұмыс міндеттемелері. Медициналық құжаттар. Мейірбикелердің жұмысын бақылаудағы және ұйымдастырудағы бас мейірбике мен аға мейірбикелердің рольдері. Балалық шақтың кезеңдері. Әр жастағы балалардың физикалық дамуы, дамуға әсер ететін факторлар.
Мақсаты: Балалар медицина ұжымдараның құрылымы мен принциптерін және жұмысын ұйымдастыру. Педиатриядағы мейірбикелік диагноз қою ерекшеліктері .Педиатриядағы мейірбикелік шараларды жоспарлау. Балалық шақтың кезеңдерін, әр жастағы балалардың физикалық дамуын, дамуға әсер ететін факторларды, әртүрлі жастағы балалардың жүйке жүйесінің анатомо-физиологиялық ерекшеліктерін және оларды бағалау критериін оқып үйрету.
Оқу есептері: Балалар медицина ұжымдараның мейірбике жұмысының принциптерін оқыту, педиатриядағы мейірбикелік диагноз қою ерекшеліктерін,педиатриядағы мейірбикелік шараларды жоспарлауды оқытып үйрету. Өмірдің әртүрлі кезеңдері мен факторларына балалар ағзасының ерекшеліктерін, әртүрлі жастағы балалардың жүйке жүйесінің ерекшеліктерін және жүйке психикалық статусының бағасын үйрету.
Тақырыптың негізгі сұрақтары: - балалар медицина ұжымдараның құрылымы;
- балалар медицина ұжымдараның жұмысын ұйымдастыру;
- балалар поликлиникасының құрылымы мен жұмысы;
- удандық мейірбикенің жұмысы;
- педиатриядағы мейірбикелік диагноз қою ерекшеліктері;
- педиатриядағы мейірбикелік шараларды жоспарлау.
- Балалық шақтың кезеңдері;
- балалық шақтың әр кезеңінің сипатты ерекшеліктері, әр кезеңнің ауруы;
- Өмірдің әртүрлі кезеңдері мен факторларына балалар ағзасы
- жыныстық жетілу
- дамуға әсер ететін факторлар: жыныстық даму , құрсақтағы даму, құрсақтағы даму гипоксиясы, интоксикациялар, вирусты және бактериальды инфекциялар.
-. жүйке жүйесінің анатомо-физиологиялық ерекшеліктері, ОЖЖ зақымдануының семиотикасы
Жүргізу және оқу әдістері: Материалды теориялық талдау.
Әдебиет: 1.Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004;
2.Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006;
3.Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1.Поликлиниканың бөліну құрылысы мен оның міндеттері,
2. мейірбикенің міндет медициналық құжат:
3. дені сау балаларды тәрбиелеу мен дамыту бойынша аудандық мейірбике жұмы ұйымы;
4. патронаж;
5. профилактикалық қабылдауда аудандық мейірбикенің жұмысы;
6. мектепке дейінгі мекемеге түсуге балаларды дайындау;
7. мектепте оқуға балаларды дайындау.
8. балалар ұжымдарының диспанцеризациясы;
9. медико-психологиялық, балалар мейірбике жұмысының ерекшеліктері.
10.Балалық шақтың кезеңдері;
11. әр жастағы балалардың физикалық дамуына әсер ететін факторлар;
12. жаңа туылғандардың ОЖЖ зақымдалуына алып келетін себептер.
№2 тәжірибиелік сабақ
Тақырыбы: Ерте жастағы балалардың дұрыс тамақтануын ұйымдастыру. Табиғи тамақтануды насихаттаудағы мейірбикелердің атқаратын ролі.
Қосымша тамақ енгізу ережелері. Қазіргі ДДҰ бағдарламасы..
Мақсаты: Балаларды тамақтандыру жайлы білімдерін терең қамту
Оқу есептері: Табиғи тамақтанудын,ережелеріне үйрету. Қосымша тамақ енгізу әдістерін, түрлерін, ережелері мен мерзімін оқытып үйрету
Тақырыптың негізгі сұрақтары: 1. табиғи тамақтанудың артықшылығы;
2. ана сүті мен сиыр сүтінің құрамы;
3. қосымша тамақ енгізудің мерзімі мен ережелері;
4. қосымша тамақтың тағамдары
Жүргізу және оқу әдістері: Іскерлікке үйрету
Әдебиет: Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004.
Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006.
Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум» стр 67-78.
Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия» стр61-88.
Бақылау: 1. табиғи тамақтанудың артықшылығы;
2. ана сүті мен сиыр сүтінің құрамы;
3. қосымша тамақ енгізудің мерзімі мен ережелері;
4. қосымша тамақтың тағамдары
№3 тәжірибиелік сабақ
Тақырыбы: Перзентханадағы нәрестелер бөлімшесінің жұмысының принципі және құрылымы. Нәрестелердің іріңді-қабыну ауруларының ошақты түрі..
Мақсаты: Перзентханадағы нәрестелер бөлімшесінің жұмысының принципі және құрылымын оқыптып үйрету .Тері күтімін игеріп, гигиеналық талаптарды орындауды бақылау, күту ұйымын үйрету
Оқу есептері: Жаңа туылған науқас балаларды емдеу және күтуді оқытып үйрету
Тақырыптың негізгі сұрақтары: 1. перзентхананың құрылымы;
2. перзентхананың нәрестелер бөлімшесінің санитарлық-гигиеналық тәртібі;
3. жаңа туылған балалар бөлімшесіндегі мейірбике жұмысы
4. мерзімінен ерте туылған балаларды күту ұйымының принциптері 5. терінің инфекциялық және инфекциялық емес тері ауруларының клиникалық белгілері:
6. тері ауруларның емі;
7. тері аурулары бар балаларды күту кезіндегі мейірбикелердің ісі қимылының ережесі;
8. тері ауруларындағы диета;
9. терінің іріңді ауыруларында қолданатын заттар
Жүргізу және оқу әдістері: Іскерлікке үйрету
Әдебиет: 1. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004,
2. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006,
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия»
Бақылау: 1. перзентхананың құрылымы;
2. перзентхананың нәрестелер бөлімшесінің санитарлық-гигиеналық тәртібі;
3. жаңа туылған балалар бөлімшесіндегі мейірбике жұмысы
4. мерзімінен ерте туылған балаларды күту ұйымының принциптері 5. терінің инфекциялық және инфекциялық емес тері ауруларының клиникалық белгілері:
6. тері ауруларның емі;
7. тері аурулары бар балаларды күту кезіндегі мейірбикелердің ісі қимылының ережесі;
8. тері ауруларындағы диета;
9. терінің іріңді ауыруларында қолданатын заттар
№4 тәжірибиелік сабақ
Тақырыбы: Әртүрлі жастағы балалардың тыныс алу жүйесінің анатомо-физиологиялық ерекшеліктері. Жедел пневмония, жасына байланысты дамуының және ағымының ерекшеліктері.Нәрестелердегі жедел пневмонияның ағымының ерекшеліктері. Пневмонияның негізгі синдромдары. Асқынуы. Жедел пневмонияның диагностикасы және емінің принциптері.
Мақсаты: Тыныс алу жүйесін тексеру әдістерін және жедел пневмонияның диагностикасы және емінің принциптерін оқытып үйрету.
Оқу есептері: 1. Жедел пневмония кезінде диагностикасын,
2. зерттеу әдістерін, негізгі синдромдарын,
3. жедел пневмонияның асқынуларын, емдеу және күтудің негізгі әдістерін, 4. жедел пневмония кезінде мейірбикелік үрдіс ұйымын үйрену.
Тақырыптың негізгі сұрақтары: 1. тыныс алу жүйесінің АФЕ-сі;
2. . жедел пневмониядағы шағымын сұрау әдістері.;
3. тексеру әдістері;
4. нәрестелердің пневмониясы;
5. емі және күтімі;
6. мейірбикелік үрдіс ұйымы.
Жүргізу және оқу әдістері: Топта талдау.
Әдебиет: 1. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004;
2. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия» .
Бақылау : 1. жедел пневмониядағы шағымын сұрау әдістері;
2. жедел пневмоияның негізгі синдромдары;
3. жедел пневмониямен ауырған науқастарды қарау;
4. жедел пневмонияның асқынуы.
5. тексеру әдістері;
№5 тәжірибиелік сабақ
Тақырыбы: Қан және қан түзу жүйесінің АФЕ-сі. Геморрагиялық синдром туралы түсінік. Геморрагиялық диатездің нешгізгі түрлері: тромбоцитопениялық пурпура, гемофилия, геморрагиялық васкулит.
Мақсаты: Қан түзу жүйесін тексеру және негізгі теориясы мен әдістерін оқып білу.
Оқу есептері: Қан түзу жүйесінің зерттеу әдістеріне үйрету.
Тақырыптың негізгі сұрақтары: 1. Қан және қан түзу жүйесінің АФЕ-сі;
2. қан және қан түзу жүйесін тексеру әдістері;
3. әртүрлі жастағы балалардың гемограммасы, коагулограммасы, миелограммасы;
4. қосымша тексеру әдістері;
Жүргізу және оқу әдістері: Дағдыларды үйрету
Әдебиет: 1. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004;
2. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006;
3. В. Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия» 232-239б.
Бақылау : 1. Қан және қан түзу жүйесінің АФЕ-сі;
2. қан және қан түзу жүйесін тексеру әдістері;
3. қан және қан түзу жүйесінің аурулары бар науқастарды қарау;
4. әртүрлі жастағы балалардың гемограммасы, коагулограммасы, миелограммасы;
5. қосымша тексеру әдістері.
№6 тәжірибиелік сабақ
Тақырыбы: Анемия туралы түсінік, клиникалық түрлері. Теміржетіспеушілік анемиясы, негізгі клиникалық синдромдары. Теіржетіспеушілік анемияның клиникалық түрлері, шала туған баланың "ерте" анемиясы, шала туған баланың "кеш" анемиясы, алиментарлы және алиментарлы-инфекциялық анемия, хлороз. Жүрек-қантамыр жүйесінің гемодинамика бұзылуымен жүретін туа біткен аурулары. Балалардың туа біткен жүрек ақаулары туралы түсінік. Клиникалық белгілері. Диагностикасы және емінің негізгі принциптері. Туа біткен жүрек ақауымен туған баланың дамуы мен денсаулығын бақылауға мейірбикелік процесс ұйымдастыру.
Мақсаты: Анемияны тексеру әдістерін және теориясының негізін игеру.
Оқу есептері: Анемияға диагноз қою әдістерін, емін, күтімін, бақылауын және алдын алуын оқытып үйрету .
Тақырыптың негізгі сұрақтары: 1.Анемия туралы түсінік, анемияның , клиническалық түрлері;
2. теміржетіспеушілік анемиясы, негізгі клиникалық түрлерінің синдромдары ;
3. теміржетіспеушілік анемияның клиникалық түрлері, шала туған баланың «ерте» анемиясы, және«кеш» анемиясы., алиментарлық- инфекциялық анемия, хлороз;
4.анемияның 1-й,2-й,3-й дәрежесіндегі қан анализінің көрсеткіштері;
Жүргізу және оқу әдістері: Кіші топтармен жұмыс істеу
Әдебиет: 1. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004;
2. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006;
3. В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия» стр283-288.
Бақылау : 1.Анемияның негізгі клиникалық симптомдары;
2. анемияның себептері, даму механизмі,
3. қосымша тексеру әдістері (лабораториялық, инструментальды);
4. қанға жалпы талдауы;
№7 тәжірибелік сабақ
Тақырыбы: Асқорыту жүйесінің АФЕ-сі. Асқорыту жүйесінің ауруларының негізгі синдромдарының сипаттамасы: диспепсиялық, ауырсыну, тәбетінің бұзылуы. Созылмалы гастрит, гастродуоденит, асқазанның ойық жара ауырулары. Балалардың гастроэнтерологиялық бөлімшесіндегі мейірбике процессің ұйымдастыру.
Балалардың асқорыту жүйесінің ауыруларының алдын алудағы және сауығуын ұйымдастырудағы мейірбикелердің атқаратын ролі.
Мақсаты: Балалардың асқорыту жүйесінің зақымдану синдромын тани білу әдістерін және негізгі теориясын оқытып игеру. Балалар гастроэнтерологиялық бөлімшесінің мейірбике ісін ұйымдастыру ерекшеліктерін игеру.
Оқу есептері: Асқорыту жүйесінің АФЕ-сін, балалардың асқорыту жүйесінің зақымдану синдромын тани білу әдістерін және негізгі теориясын оқытып үйрету. Балалар гастроэнтерологиялық бөлімшесінің мейірбике ісін ұйымдастыру ерекшеліктерін игеру, асқорыту жүйесінің ауырулары бар балалардың реабилитациясын ұйымдастыру және алдын алуда мейірбикенің ролін үйрету.
Тақырыптың негізгі сұрақтары: 1. Асқорыту жүйесінің АФЕ-сі;
2. балалардың асқорыту жүйесі синдромдарының даму себебі, механизмі;
3. асқорыту жүйесінің зақымдануының негізгі клиникалық симтомдары;
4. асқорыту жүйесінің зақымдануының негізгі диагностика әдісі.
5. Балалардың гастроэнтерологиялық бөлімшесіндегі мейірбике процессің ұйымдастырудың ерекшеліктері;
6. асқорыту жүйесінің ауырулары бар балалардың реабилитациясын ұйымдастырудағы және алдын алудағы мейірбикенің ролі. .
Жүргізу және оқу әдістері: Оқытушының бақылауымен науқастармен жұмыс
Әдебиет: 1. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004,
2. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006,
3. В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия»
Бақылау : 1. Асқорыту жүйесінің АФЕ-сі;
2. балалардың асқорыту жүйесі синдромдарының даму себебі, механизмі;
3. асқорыту жүйесінің зақымдануының негізгі клиникалық симтомдары;
4. асқорыту жүйесінің зақымдануының негізгі диагностика әдісі.
5. Балалардың гастроэнтерологиялық бөлімшесіндегі мейірбике процессің ұйымдастырудың ерекшеліктері;
6. асқорыту жүйесінің ауырулары бар балалардың реабилитациясын ұйымдастырудағы және алдын алудағы мейірбикенің ролі.

2 кредит
1 тәжірибиелік сабақ
Тақырыбы: Балалардың зәр шығару жүйесі ауыруларындағы мейірбике процессін ұйымдастыру ерекшеліктері.
Мақсаты: Зәр шығару жүйесінің синдромдарының тану әдістерін игеру.
Оқу есептері: Зәр түзу және зәр шығару мүшелерінің АФЕ-сін, зәр шығару жүйесі нің синдромдарының тану әдістерін игеру.
Тақырыптың негізгі сұрақтары: 1. Зәр түзу және зәр шығару мүшелерінің АФЕ-сі;
2. пиелонефрит, циститтің негізгі клиникалық симптомдары;
3. диагностик әдістері: қан анализі , зәр анализі,Нечипоренко әдісі бойынша зәр анализі;
4.емі мен күтімінің әдістері.
Жүргізу және оқу әдістері: Оқытушының бақылауында науқаспен жұмыс істеу.
Әдебиет: 1. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004;
2. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006;
3. В Тульчинская, Н.Соколова, Н Шеховцова «СД в педиатрии» стр3-8.
Бақылау : 1. Зәр түзу және зәр шығару мүшелерінің АФЕ-сі.;
2. пиелонефрит, циститтің негізгі клиникалық симптомдары;
3. диагностик әдістері: қан анализі,зәр анализі, Нечипоренко әдісі бойынша зәр анализі;
4. емі мен күтімінің әдістері.
№2 тәжірибиелік сабақ
Тақырыбы: Балардың эндокрин жүйесінің АФЕ. Гипергликемия синдромының клиникалық белгілері және пайда болу себептері. Диагностикасы мен емінің принциптері. Коматозды жағдайдағы жедел жәрдем көрсету.
Мақсаты: Гипер және гипогликемия синдромының диагностикалау әдісін, теориялық негізін, жедел терапия принциптерін игеру.
Оқу есептері: Балалардың эндокринді жүйесінің анатомо-физиологиялық ерекшеліктерін, гипер- и гипогликемиялық кома кезіндегі клиникалық көріністерін және жедел көмек корсетун оқытып үйрету.
Тақырыптың негізгі сұрақтары: 1. Балалардың жүйесінің эндокрин АФЕ-сі;
2. балалардың гипер- и гипогликемиялық комасының пайда болу себептері, клиника белгілері;
3. емі мен диагностикасының негізгі принциптері;
4. кома кезіндегі жедел терапия;
5. қант диабетінің диагностикасы;
6. емі, күтімі, аладын алу принциптері.
Жүргізу және оқу әдістері: Материалды теориялық талдау.
Әдебиет: 1. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004;
2. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006;
3. В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия» стр 309-312.
Бақылау : 1. Балалардың жүйесінің эндокрин АФЕ-сі;
2.балалардың гипер- и гипогликемиялық комасының пайда болу себептері, клиник белгілері;
3. емі мен диагностикасының негізгі принциптері;
4. гипер және гипогилкемиялық кома;
5. кома кезіндегі жедел терапия;
6. қант диабетінің диагностикасы;
7. емі, күтімі, аладын алу принциптері.
№ 3 тәжірибиелік сабақ
Тақырыбы: Балалар бөртпелер синдромының негізгі сипаттамасы. Біріншілік және екіншілік бөртпелер. Бөртпе кезіндегі мейірбике процессін ұйымдастыру. Қызылша. Қызамық. Ағымының негізгі клиникалық түрлері. Диагностикасы және емі. Скарлатина. Жел шешек.
Мақсаты: Скарлатина, жел шешек және бөртпе синдромы кезіндегі мейірбикелік үрдіс ұйымын игеру.
Оқу есептері: Бөртпе синдромы бар аурулардың негізгі клиникалық көріністерін, емдеу принциптерін, емі мен алдын алуын үйрету .
Тақырыптың негізгі сұрақтары: 1. Балалардың скарлатина инфекциясының, этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникалық белгіл диагностикасы
2. Балалардың жел шешек инфекциясының, этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникалық белгіл диагностикасы
3. . Балалардың қызылша инфекциясының, этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникалық белгіл диагностикасы
4. . Балалардың қызамық инфекциясының, этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникалық белгіл диагностикасы
5. бөртпелермен жүретін ауруларды атау;
6. диагностика әдістері;
7. емі, күтімі, және алдын алуы.
Жүргізу және оқу әдістері: Жұппен жұмыс істеу.
Әдебиет: 1. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004;
2. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2000;
3. В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия» .
Бақылау : 1. Балалардың скарлатина инфекциясының, этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникалық белгіл диагностикасы
2. Балалардың жел шешек инфекциясының, этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникалық белгіл диагностикасы
3. Балалардың жұқпалы ауруларындағы бөртпелер сипаттамасы;
4. біріншілік және екіншілік бөртпелер туралы түсінік;
5. бөртпелермен жүретін ауруларды атау;
6. диагностика әдістері;
7. емі, күтімі, және алдын алуы.
№ 4 тәжірибиелік сабақ
Тақырыбы: Балалардың менингококк инфекциясы. Ағымының клиникалық түрлері. Диагностикасы және емі. Денсаулық критерилерін бағалау және зерттеу сұлбасы. Алдын алу және сауықтыру кеңесі туралы түсінік. Қауіпті топтармен мейірбике қызметкерлерінің жұмысын ұйымдастырыу. Қауіпті топтардың жіктелуі..
Мақсаты: Менингококк инфекциясы кезінде мейірбикелік үрдіс ұйымын игеру Қауіпті топтармен мейірбике қызметкерлерінің жұмысын ұйымдастыруын игеру және ағымының нұсқауларын, диагностикасын, емін игеру.
Оқу есептері: Менингококк инфекциясының негізгі клиникалық белгілерін, ағымының нұсқауларын, диагностикасын, емін игеру. қауіпті топтардың дамуына алып келетін факторларды, қауіпті топтрадың жіктелуін және қауіпті топтрамен мейірбикелік үдіс ұйымын үйрету.
Тақырыптың негізгі сұрақтары: 1. Балалардың менингококк инфекциясы, этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникалық белгіл диагностикасы;
2. емі, күтімі және алдын алу принциптері;
3. қауіпті топқа қандай балалар жатады;
4. қауіпті топтың жіктелуі;
5. диагностика әдістері;
6. қауіпті топтармен мейірбике қызметкерлерінің жұмысын ұйымдастырыу.
Жүргізу және оқу әдістері: Оқытушының бақылауымен науқастармен жұмыс..
Әдебиет: 1. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004,
2. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006,
3. В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия» стр 412-419.
Бақылау : 1. Балалардың менингококк инфекциясы, этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникалық белгіл диагностикасы;
2. емі, күтімі және алдын алу принциптері;
3. қауіпті топқа қандай балалар жатады;
4. қауіпті топтың жіктелуі;
5. диагностика әдістері;
6. қауіпті топтармен мейірбике қызметкерлерінің жұмысын ұйымдастырыу.
№ 5 тәжірибиелік сабақ
Тақырыбы: Балалардың денсаулығындағы ерте ауытқулардың диагностикасы мен алдын алуының және диспансерлік бақылаудағы мейірбикенің рөлі.Балалардың арнайы алдын алуын ұйымдастыру.
Мақсаты: Балалардың денсаулығындағы ерте диагностикасы мен алдын алуы ,емі және диспансерлік бақылауындағы мейірбикенің рөлін анықтау.
Оқу есептері: Балалар денсаулығындағы ерте ауытқулардың себептері мен диагностикалау әдістерін, осы ауытқулар кезінде алдын алуы мен мейірбикелік үрдіс ұйымын үйрету.
Тақырыптың негізгі сұрақтары: 1. диспансерлік бақылауда қандай балалар болады?
2. ерте диагноз қоюды ұйымдастырудағы мейірбикенің рөлі
3. бақылауды ұйымдастырудағы мейірбикенің рөлі
4. емі мен диспансерлік бақылаудағы мейірбикенің рөлі
Жүргізу және оқу әдістері: Материалды теориялық талдау
Әдебиет: 1. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004;
2. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006,
3. В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия» стр 412-419.
Бақылау : 1. диспансерлік бақылауда қандай балалар болады?
2. ерте диагноз қоюды ұйымдастырудағы мейірбикенің рөлі
3. бақылауды ұйымдастырудағы мейірбикенің рөлі
4. емі мен диспансерлік бақылаудағы мейірбикенің рөлі
№6 тәжірибиелік сабақ
Тақырыбы: Ұжымдағы балаларға мейірбикелік алдын алу жұмыстарын жүргізуді ұйымдастыру. Ұжымға орналастырылмаған балаларға мейірбикелік алдын алу жұмыстарын ұйымдастыру
Мақсаты: Мейірбикелік алдын алу көмегін ұйымдастыру ұжымдағы балаларға Мейірбикелік алдын алу көмегін ұйымдастыру ұжымға орналастырылмаған балаларға.
Оқу есептері: Алдын алу көмегін ұйымдастыру
Тақырыптың негізгі сұрақтары: 1. Мектеп алдындағы ұжымда мейірбикелік алдын алу жұмысын ұйымдастыру;
2. мектепте мейірбикелік алдын алу жұмысын ұйымдастыру;
3. жазғы лагерлерде мейірбикелік алдын алу жұмысын ұйымдастыру..
4.арнайы және арнайы емес алдын-алу жұмысын ұйымдастыру
Жүргізу және оқу әдістері: Материалды теориялық талдау
Әдебиет: 1. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004,
2. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006,
3. В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия»
Бақылау: 1. Мектеп алдындағы ұжымда мейірбикелік алдын алу жұмысын ұйымдастыру;
2. мектепте мейірбикелік алдын алу жұмысын ұйымдастыру;
3. жазғы лагерлерде мейірбикелік алдын алу жұмысын ұйымдастыру..
4.арнайы және арнайы емес алдын-алу жұмысын ұйымдастыру
№7 тәжірибиелік сабақ
Тақырыбы: Балалардың денсаулығындағы ерте ауытқулардың диагностикасы мен алдын алуының және диспансерлік бақылаудағы мейірбикенің рөлі.Өтпелі жағдайлардын алдын-алуы. Қатерлі топтармен мейірбике қызметкерлерінің жұмысын ұйымдастыру. Қатерлі топтардың жіктелуі
Мақсаты: Балалар денсаулығындағы ерте ауытқулардың себептері мен диагностикалау әдістерін, осы ауытқулар кезінде алдын алуы мен мейірбикелік үрдіс ұйымын үйрету. Қатерлі топтармен мейірбике жұмысын ұйымдастыру.
Оқу есептері: Диспансерлік бақылаудағы науқас балалардың ауруының себебін анықтау,ерте диагностиканы ұйымдастыруындағы мейірбике рөлі ,ем бақылауы және диспансерлік бақылау. Қатерлі дертке әкелетін факторларға үйрету, қатерлі топтардың жіктелуі және қатерлі топпен мейірбикелік үрдісті ұйымдастыру.
Тақырыптың негізгі сұрақтары: 1.Өтпелі жағдайлар туралы тусінік.
2. Өтпелі жағдайлардын алдын-алуы.
3.Қаупті топтарға қандай балалар жатады.
4. қаупті топтын жіктелуі;
5. қаупті топтармен мейірбике қызметкерлерінің жұмысын ұйымдастыру.
Жүргізу және оқу әдістері: Топтарда талдау
Әдебиет: 1. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004;
2. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006;
3. В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия» стр 412-419
Бақылау : 1.Өтпелі жағдайлар туралы тусінік.
2. Өтпелі жағдайлардын алдын-алуы.
3.Қаупті топтарға қандай балалар жатады.
4. қаупті топтын жіктелуі;
5. қаупті топтармен мейірбике қызметкерлерінің жұмысын ұйымдастыру.
№8 тәжірибиелік сабақ
Тақырыбы: Балалар ұжымдарындағы санитарлық-гигиеналық және эпидемияға қарсы шаралар. Балалар ұжымдарындағы санитарлық-гигиениялық жағдайды бақылауды ұйымдастыру. Балаларды уақытында қарап тексеріп тұрудың мезгілдері және мақсаты.
Мектеп алдындағы балаларды алдын алу қарауынан өткізуді ұйымдастыру, педиатриялық және арнайы кезеңдері. Мектеп жасындағы балалардың алдын алу қарауларын ұйымдастыру және өткізу, педиатриялық және арнайы кезеңдері. Емханада диспансерлік есепте тұрған балаларды бақылау. Мектеп жасындағы балалардың алдын алу қарауларын ұйымдастыру және өткізу, педиатриялық және арнайы кезеңдері. Емханада диспансерлік есепте тұрған балаларды бақылау. Негізгі құжаттар.емдік және реабилитациялық құрамды шаралар.
Мақсаты: Балалар ұжымдарындағы санитарлық-гигиеналық және эпидемияға қарсы шараларды жүргізу әдісін игеру. Мектеп алдындағы жастағы балалардың алдын алу қарауларын ұйымдастыруды игеру. Мектеп жасындағы балаларды профилактикалық қарауды ұйымдастыруды игеру.
Оқу есептері: Балалар ұжымдарындағы санитарлық-гигиеналық және эпидемияға қарсы шараларды оқыту. Мектеп алдындағы балаларды алдын ала бақылап, бақылау мерзімі, мақсаты, міндеттері мен прициптерін үйрену ,мектеп жасындағы балаларды бақылау.
Тақырыптың негізгі сұрақтары: 1. Балалар ұжымдарындағы негізгі санитарлық-гигиеналық және эпидемияға қарсы шаралар;
2. балалар ұжымдарындағы санитарлық-гигиениялық жағдайды бақылауды ұйымдастыру;
3. Мектеп алдындағы жастағы балалардың алдын алу қарауларын ұйымдастырудың міндеттерін;
4. мектеп алдындағы жастағы балалардың алдын алу қарауларын ұйымдастырудың мақсаты;
5. мектеп алдындағы жастағы балалардың алдын алу қарауларын ұйымдастырудың мерзімі;
6. мектеп жасындағы балаларды профилактикалық қарау міндеттерін ұйымдастыру;
7. мектеп жасындағы балаларды профилактикалық қарауды ұйымдастыруың мақсаты;
8. мектеп жасындағы балаларды профилактикалық қарауды ұйымдастырудың мерзімі;
9. диспансерлік есепте тұрған мектеп жасындағы балаларды профилактикалық қараудың мерзімі;
10. диспансерлік балаларға керек тексерулер;
11. Балалар поликлиникасының негізгі құжаттарымен танысу;
12. медициналық құжаттарды толтыру.
Жүргізу және оқу әдістері: Кіші топпен жұмыс
Әдебиет: 1. Т.В. Капитан «Пропедевтика детских болезней с уходом за детьми» М. 2004;
2. Н.П. Шабалов «Неонатология» 2006;
3. В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия»
Бақылау : 1. Балалар ұжымдарындағы негізгі санитарлық-гигиеналық және эпидемияға қарсы шаралар;
2. балалар ұжымдарындағы санитарлық-гигиениялық жағдайды бақылауды ұйымдастыру;
3. Мектеп алдындағы жастағы балалардың алдын алу қарауларын ұйымдастырудың міндеттерін;
4. мектеп алдындағы жастағы балалардың алдын алу қарауларын ұйымдастырудың мақсаты;
5. мектеп алдындағы жастағы балалардың алдын алу қарауларын ұйымдастырудың мерзімі;
6. мектеп жасындағы балаларды профилактикалық қарау міндеттерін ұйымдастыру;
7. мектеп жасындағы балаларды профилактикалық қарауды ұйымдастыруың мақсаты;
8. мектеп жасындағы балаларды профилактикалық қарауды ұйымдастырудың мерзімі;
9. диспансерлік есепте тұрған мектеп жасындағы балаларды профилактикалық қараудың мерзімі;
10. диспансерлік балаларға керек тексерулер;
11. Балалар поликлиникасының негізгі құжаттарымен танысу;
12. медициналық құжаттарды толтыру.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МІНІСТРЛІГІ
КАСПИЙ УНИВЕРСИТЕТІ
ГУМАНИТАРЛЫҚ ҒЫЛЫМДАР ЖОҒАРЫ МЕКТЕБІ (ФАКУЛЬТЕТ)
«МЕЙІРБИКЕ ІСІ» КАФЕДРАСЫ


Оқу бағдарламасы – (5В 110100«Мейірбике ісі»)
Оқыту түрі – күндізгі
СОӨЖ-ге арналған әдістемелік нұсқа
Пән: «Педиатриядағы мейірбике ісі»
Пән коды: : SDP 3342
Оқу сағат көлемі (кредиттер): 90(2)
Соның ішінде : аудиторлық сағаттар - 30
СОӨЖ - 30
СӨЖ - 30
Курс: 3
Семестрі: 6

Кафедра отырысында қаралды
«_25_» тамыз 2015ж
№ Хаттама
Кафедра меңгерушісі
Бейсенов А.Д. ___________
2015ж
№ 1 КРЕДИТ
№ 1 СОӨЖ
Тақырыбы:
Балалық шақтың кезеңдері. Әр жастағы балалардың физикалық дамуы, дамуғаәсер ететін факторлары.
Мақсаты:
Әр жастағы балалардың физикалық даму туралы білімдерін қалыптастыру.
Оқытудың міндеті: Балалардың балалық шақтары туралы,.әр жастағы балалардың физикалық дамуы, дамуға әсер ететін факторлары туралы теориялық біліммен қамтамасыз ету.
Өткізу әдісі: Манипуляциялық дағдыларды игеру
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Балалаық шақтың кезеңдері;
2. әр жастағы балалардың физикалық дамуы;
3. дамуға әсер ететін факторлар.
Тартылатын материалдар: - Дәріс;
- стандарттар;
- тестер.
Әдебиет:
1. Дәріс;
2. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
3. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
4. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Балалаық шақтың кезеңдері;
2. әр жастағы балалардың физикалық дамуы;
3. дамуға әсер ететін факторлар.
№ 2 СОӨЖ
Тақырыбы:
Балалардың жүйке-психикалық дамуы және оны бағалау критериі.
Мақсаты: Балалардың жүйке-психикалық дамуы және оны бағалау критерилері бойынша білімдерін қалыптастрыу.
Оқытудың міндеті: Балалардың жүйке-психикалық дамуын бағалауды оқытып үйрету.
Өткізу әдісі: Рольдік ойын.
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Нәрестелердің рефлекстері, олардың пайда болу және жоғалу мерзімдері;
2. эмоциясы мен сөйлеуінің мерзімі;
3. сезім мүшесінің дамуы;
4. екінші сигнальды системасының дамуы және мерзімі;
5. бір жастағы балалардың жүйке-психикалық дамуы;
6. бір жастан жоғары балалардың жүйке-психикалық дамуы.
Тартылатын материалдар: - Дәріс;
- тандарттар;
- тестер.
Әдебиет:
1. Дәріс;
2. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
3. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
4. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. 3 айға дейінгі баланың жүйке-психикалық дамуын бағалау;
2. 6 айға дейінгі баланың жүйке-психикалық дамуын бағалау;
3. 10 айға дейінгі баланың жүйке-психикалық дамуын бағалу;
4. бір жасқа дейінгі баланың жүйке-психалық дамуын бағалау;
5. жүйке-психикалық дамудың бағалау критериі.
№ 3 СОӨЖ
Тақырыбы:
Әр жастағы балалардың ОЖЖ және шеткі жүйке жүйесінің АФЕ-сі
Мақсаты:
Әр жастағы балалардың ОЖЖ және шеткі жүйке жүйесінің АФЕ-сі туралы білімдерін қалыптастыру.
Оқытудың міндеті: Әр жастағы балалардың ОЖЖ және шеткі жүйке жүйесінің АФЕ-сін оқытып үйрету.
Өткізу әдісі: Презентация.
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Әр жастағы балалардың ОЖЖ АФЕ- сі;
2. әр жастағы балалардың шеткі жүйке жүйесінің АФЕ-сі.
Тартылатын Материалдар: - Дәріс;
- тесттер;
- стандарттар,
Әдебиет:
1. Дәріс;
2. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
3. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
4. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Әр жастағы балалардың ОЖЖ АФЕ- сі;
2. әр жастағы балалардың шеткі жүйке жүйесінің АФЕ-сі.
№ 4 СӨОЖ
Тақырыбы:
Ақыл ойының және психоэмоцианальды дамуының бұзылуының семиотикасы.
Мақсаты:
Балалардың ОЖЖ және психоэмоциональдық дамуының негізгі өзгерістерінің семиотикасын үйрету.
Оқытудың міндеті: Балалардың ОЖЖ және психоэмоциональдық дамуының негізгі өзгерістерінің семиотикасын оқыту.
Өткізу әдісі: Науқастың төсегінде жұмыс істеу.
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Балалардың ОЖЖ дамуының негізгі өзгерістерінің семиотикасы;
2.балалардың психоэмоциональдық дамуының негізгі өзгерістерінің семиотикасы.
Тартылатын материалдар: - Дәріс;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер.
Әдебиет:
1. Дәріс;
2. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
3. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
4. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Балалардың ОЖЖ дамуының негізгі өзгерістерінің семиотикасы;
2.балалардың психоэмоциональдық дамуының негізгі өзгерістерінің семиотикасы.
№ 5. СОӨЖ
Тақырыбы: Шала туған баланың тамақтану ерекшелігі. Тамақтануда мейірбикелік бақылау. Аралас және жасанды тамақтануды ұйымдастыру. Тамақтанудың дұрыстығын бағалау.
Мақсаты: Шала туған баланың тамақтануы бойынша білімін бекіту, әртүрлі жастағы балаларды тамақтандыру бойынша білімін бекіту Балаларды аралас және жасанды тамақтандыру бойынша білімін бекіту.
Оқытудың міндеті: Шала туған баланы зонд арқылы, тамызғыш, қасық арқылы тамақтандыру иережелерін үйрету ,студенттерге әр жастағы балаларды тамақтандыруды бақылауды үйрету. Студенттерді аралас және жасанды тамақтануды ұйымдастыруға үйрету.
Өткізу әдісі: Манипуляциялық дағдыларды игеру
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Шала туылған балалардың белгілерін анықтау;
2. шала туылу деңгейлері;
3. шала туылу деңгейлеріне байланысты шала туылған балаларды тамақтандыру;
4. әр жастағы балалардв тамақтандыру;
5. тәуліктегі тамақтың мөлшері, тамақтану мерзімі;
6. әртүрлі жастағы балаларды тәуліктік тамақтандыру саны, мерзімі тамақтандыру;
7. аралас тамақтану, көрсеткіштер, өткізу техникасы;
8. жасанды тамақтану, негізгі көрсеткіштер;
9. аралас және жасанды тамақтануға арналған қоспа тамақтар.
Тартылатын материалдар: - Дәріс;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуацялық есептер.
Әдебиет:
1. Дәріс;
2. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
3. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
4. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Шала туылған балалардың белгілерін анықтау;
2. шала туылу деңгейлері;
3. шала туылу деңгейлеріне байланысты шала туылған балаларды тамақтандыру;
4. әр жастағы балалардв тамақтандыру;
5. тәуліктегі тамақтың мөлшері, тамақтану мерзімі;
6. әртүрлі жастағы балаларды тәуліктік тамақтандыру саны, мерзімі тамақтандыру;
7. аралас тамақтану, көрсеткіштер, өткізу техникасы;
8. жасанды тамақтану, негізгі көрсеткіштер;
9. аралас және жасанды тамақтануға арналған қоспа тамақтар.
№ 6 СОӨЖ.
Тақырыбы: Емізулі балалардың тамқтануына қолданатын негізгі сүтті қоспалар. Ана сүтін алмастыруға қолданатын сүт қоспалары таратудағы негізгі халықаралық ережелер.
Мақсаты:
Емізулі балалардың тамқтануына қолданатын негізгі сүтті қоспаларын үйрену
Оқытудың міндеті: Емізулі балалардың тамқтануына қолданатын негізгі қоспалар.Ана сүтін алмастыруға қолданатын сүт қоспалары таратудағы негізгі халықаралық ережелерді студенттерге оқытып үйрету.
Өткізу әдісі: Аналармен жумыс..
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Сүт қоспаларының түрлері;
2. құрғақ адартацияланған « Малютка», «Малыш » және т.б.;
3. жәй қоспалар: «Б- күріш , В- күріш»,қышқылдысүттер-«Б-айран,В-айран»;
4.ана сүтін алмастыруға қолданатын сүт қоспалары таратудағы негізгі халықаралық ережелер.
Тартылатын материалдар: - Дәріс;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есеп.
Әдебиет:
1. Дәріс;
2. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
3. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
4. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Сүт қоспаларының түрлері;
2. құрғақ адартацияланған « Малютка», «Малыш » және т.б.;
3. жәй қоспалар: «Б- күріш , В- күріш»,қышқылдысүттер-«Б-айран,В-айран»;
4.ана сүтін алмастыруға қолданатын сүт қоспалары таратудағы негізгі халықаралық ережелер.
№ 7 СОӨЖ
Тақырыбы: Перинаталогияның ағымдағы ДДҰ бағдарламасы. Перинаталогияның ИВБДВ бағдарламасы. Гипоксия, туағандағы жарақаттар. Себептері, белгілері.
Мақсаты: Неонатологиядағы ДДҰ және ИВБДВ бағдарламасын оқып білу. Гипоксия, туағандағы жарақаттардың себептері мен белгілерін оқып білу.
Оқытудың міндеті: Студенттерге неонатологиядағы ДДҰ және ИВБДВ бағдарламасының мазмұнын оқытып үйрету. Студентерді гипоксия және туғандағы жарарқаттардың теориясын және олардың күтімін, жәрдем көрсету әдістерін оқытып үйрету.
Өткізу әдісі: Тест есептерін шешу.
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Перинаталогияның ағымдағы ДДҰ бағдарламасы;
2. перинаталогияның ИВБДВ бағдарламасы;
3. нәрестенің гипоксиясы себептері, клиникасы, күтімі, емі;
4. туғандағы жарақаттар және туу кезіндегі зақымдану , клиникасы, емі, күтімі;
5. апгар шкаласы бойынша нәресенің жағдайын бағалау.
Тартылатын материалдар: - дәріс;
- стандарттар;
- тесттер;
- ситуациялық есеп.
Әдебиет:
1. Дәріс;
2. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
3. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
4. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Перинаталогияның ағымдағы ДДҰ бағдарламасы;
2. перинаталогияның ИВБДВ бағдарламасы;
3. нәрестенің гипоксиясы себептері, клиникасы, күтімі, емі;
4. туғандағы жарақаттар және туу кезіндегі зақымдану , клиникасы, емі, күтімі;
5. апгар шкаласы бойынша нәресенің жағдайын бағалау.
№ 8 СОӨЖ.
Тақырыбы: Асфиксиямен туған нәрестелерге жүргізілетін негізгі жедел жәрдемдер.(ДДҰ) Гипоксиямен, туғандағы жарақаттардың күтімі мен емін ұйымдастыру. ОЖЖ-ның перинатальды зақымдануының негізгі клиникалық белгілері. Нәрестенің ОЖЖ-сының перинатальды зақымданумен туған нәрестенің күтімін ұйымдастыру.
Мақсаты: Асфиксиямен туған нәрестелерге жүргізілетін негізгі жедел жәрдемдерді игеру Гипоксиямен, туғандағы жарақаттардың күтімі мен емінінің ерекшеліктерін игеру: ОЖЖ-ның перинатальды зақымдануының негізгі клиникалық белгілері бойынша білімін кеңейту Нәрестенің ОЖЖ-сының перинатальды зақымданумен туған нәрестенің күтімін ұйымдастыру.
Оқытудың міндеті: Асфиксиямен туған нәрестелерге жүргізілетін негізгі жедел жәрдемдерді Гипоксиямен, туғандағы жарақаттардың күтімі мен емін ұйымдастыруды студенттерге оқытып үйрету. ОЖЖ перинатальды зақымдануына алып келетін негізгі белгілерді бөлуді, ОЖЖ перинатальды зақымдануы кезінде байқалатын негізгі клиникалық көріністерді студенттерге үйрету
студенттерге оқытып үйрету.
Өткізу әдісі: Ситуациялық есептерді шешу
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Асфиксиямен туған нәрестелерге жүргізілетін негізгі жедел жәрдемдер;
2. асфиксиямен туған нәрестелерді күту;
3. асфиксиямен туған нәрестелерге жүргізілетін күтім;
4. апгар шкаласы бойынша нәрестенәң жағдайын бағалау;
5. тыныс жолдарын тазалау, ауа жүруін қамтамасыз ету;
6. өкпеде ауа алмасуын қамтамасыз ету (ИВЛ),(ВВЛ);
7. гемодинамиканы және жүрек жұмысын қалпына келтіру (жүрекке тікелей емес массаж жасау);
8. нәрестенің ОЖЖ-сының перинатальды зақымданумен туған нәрестенің күтімі.
9. нәрестені көлденең жатқызу;
10. шумен қатты дыбыстардан қорғау;
11. тері және шырышты қабаттар күтімі;
12. ана сүтімен тамақтандыру;
13. миға гипотермия жүргізу;
14. ОЖЖ-ның перинатальды зақымдануы;
15. ОЖЖ-ның перинатальды зақымдануының негізгі себептері;
16. ОЖЖ-ның перинатальды зақымдануының белгілері: қозғалысының қозуы, б/ет тонусының жағдайы;
17. нәрестенің физиологиялық рефлекстерінің бар екені және күші;
18. жалпы ми жұмысының бұзылу белгілері және мидың ошақтық зақымдануының белгілері.
Тартылатын материалдар: - Дәріс;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер.
Әдебиет:
1. Дәріс;
2. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
3. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
4. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Асфиксиямен туған нәрестелерге жүргізілетін негізгі жедел жәрдемдер;
2. асфиксиямен туған нәрестелерді күту;
3. асфиксиямен туған нәрестелерге жүргізілетін күтім;
4. апгар шкаласы бойынша нәрестенәң жағдайын бағалау;
5. тыныс жолдарын тазалау, ауа жүруін қамтамасыз ету;
6. өкпеде ауа алмасуын қамтамасыз ету (ИВЛ),(ВВЛ);
7. гемодинамиканы және жүрек жұмысын қалпына келтіру (жүрекке тікелей емес массаж жасау);
8. нәрестенің ОЖЖ-сының перинатальды зақымданумен туған нәрестенің күтімі.
9. нәрестені көлденең жатқызу;
10. шумен қатты дыбыстардан қорғау;
11. тері және шырышты қабаттар күтімі;
12. ана сүтімен тамақтандыру;
13. миға гипотермия жүргізу;
14. ОЖЖ-ның перинатальды зақымдануы;
15. ОЖЖ-ның перинатальды зақымдануының негізгі себептері;
16. ОЖЖ-ның перинатальды зақымдануының белгілері: қозғалысының қозуы, б/ет тонусының жағдайы;
17. нәрестенің физиологиялық рефлекстерінің бар екені және күші;
18. жалпы ми жұмысының бұзылу белгілері және мидың ошақтық зақымдануының белгілері.
№ 9 СОӨЖ.
Тақырыбы: Әр жастағы балалардың тері және тері асты май қабатының анатомо-физиологиялық ерекшеліктері. Балаларды тексерудің ерекшеліктері. Жұмсақ ұлпаның тургорын және терінің серпімділігін анықтау. Қалыпты көрсеткіштері. Балалардың тері және тері асты май қабатының зақымдануының семиотикасы. Атопиялық дерматит. Таралу деңгейі. Себептері. Жіктелуі. Кезеңдері бойынша клиникалық белгілері. Атопиялық дерматиттің емінің принциптері. Болжамы. Атопиялық дерматиттегі мейірбикелік үрдіс.
Мақсаты: Балаларда жұмсақ ұлпаның тургорын және терінің серпімділігін анықтауды игеру. балаларда тері тургоры және тері асты май қабатын анықтауды игеру Атопиялық дерматиттегі мейірбикелік үрдіс ұйымын игеру
Оқытудың міндеті: Тері және тері асты май қабатын тексеруды үйрену: тері аурулары және атопиялық дерматит кезінде клиникалық көріністерді, негізгі себептерді бөлуге, осы зақымдану кезінде тері күтімін студенттерге үйрету Атопиялық дерматиттің емін, күтімін студенттерге оқытытып үйрету.
Өткізу әдісі: Презентация.
Тақырып бойынша тапсырма: 1.Әр жастағы балалардың тері және тері асты май қабатының анатомо-физиологиялық ерекшеліктері;
2. тексеру ерекшеліктері;
3. жұмсақ ұлпаның тургорын анықтау;
4. терінің серпімділігін анықтау;
5. қалыпты көрсеткіштері;
6. терінің инфекциялық ауырулары;
7. терінің инфекциялық емес ауырулары;
8. атопиялық дерматит, себептері, жіктелуі;
9. кезеңдері бойынша клиникалық белгілері;
10. атопиялық дерматиттің емінің принциптері;
11. жалпы емі;
12. жергілікті емі;
13. болжамы;
14. атопиялық дерматиттегі мейірбикелік үрдіс.
Тартылатын материалдар: - Дәріс;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер;
- науқастарды қарау алгоритмі.
Әдебиет:
1. Дәріс;
2. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
3. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
4. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1.Әр жастағы балалардың тері және тері асты май қабатының анатомо-физиологиялық ерекшеліктері;
2. тексеру ерекшеліктері;
3. жұмсақ ұлпаның тургорын анықтау;
4. терінің серпімділігін анықтау;
5. қалыпты көрсеткіштері;
6. терінің инфекциялық ауырулары;
7. терінің инфекциялық емес ауырулары;
8. атопиялық дерматит, себептері, жіктелуі;
9. кезеңдері бойынша клиникалық белгілері;
10. атопиялық дерматиттің емінің принциптері;
11. жалпы емі;
12. жергілікті емі;
13. болжамы;
14. атопиялық дерматиттегі мейірбикелік үрдіс.
№ 10 СОӨЖ.
Тақырыбы: Жедел пневмониядағы мейірбике ісін ұйымдастыру. ИВБДВ Балалардағы бронхообструктивті синдром, себептері, механизмі, клиникасы, емінің принциптері. Обструктивті бронхит. Бронх демікпесі. Обструктивті синдромның емінің қазіргі кездегі принциптері, программа GINA, GINA-1. Демікпе кезеңі, жедел жәрдем. ИВБДВ
Мақсаты: Жедел пневмониядағы мейірбике ісін ұйымдастырды игеру. балаларда бронхообстуктивті синдромы кезінде мейірбикелік үрдісті ұйымдастыру бойынша білімін терңдету обструктивті синдром, бронх демікпесі кезінде мейірбикелік үрдіс ұйымын игеру
Оқытудың міндеті: Жедел пневмониядағы теория мен іскерлікті мейірбикелік ауыру тарихын, мейірбикелік үрдісті құруды студенттерге оқытып үйрету. Осы синдром кезінде бақыланатын, бронхтардың обструкциясына алып келетін негізгі клиникалық симптомдарды, негізгі механизмдерді бөлуді студенттерге үйрету. бронх демікпесі мен астмалық статус ұстамасы кезінде жедел жәрдем көрсетуді, бронх демікпесі, обструктивті синдром, астмалық статус кезінде негізгі клиникалық белгілерін бөліп алуды студенттерге үйрету.
Өткізу әдісі: Мейірбикелік ауру тарихы
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Жедел пневмонияда мейірбике үрдісін құруды ұйымдастыру;
2. жедел пневмонияда науқасты бақылау;
3. жедел пневмониядағы ИВБДВ;
4. балалардағы бронхообструктивті синдром;
5. себептері, механизмі;
6. клиникалық белгілері;
7. емінің принциптері;
8. обструктивті бронхит, себептері, механизмі, емдеу принциптері;
9. бронх демікпесі, анықтамасы, этиологиясы;
10. бронх демікпесінің патогенезі;
11. бронх демікпесінің клиникалық белгілері;
12. бронх демікпесіндегі және демікпе ұстамасы кезіндегі жедел жәрдем;
13. күтімі және бақылауы;
14. демікпесі жоқ кезіндегі емі
Тартылатын материалдар: - Дәріс;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер.
Әдебиет:
1. Дәріс;
2. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
3. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
4. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Жедел пневмонияда мейірбике үрдісін құруды ұйымдастыру;
2. жедел пневмонияда науқасты бақылау;
3. жедел пневмониядағы ИВБДВ;
4. балалардағы бронхообструктивті синдром;
5. себептері, механизмі;
6. клиникалық белгілері;
7. емінің принциптері;
8. обструктивті бронхит, себептері, механизмі, емдеу принциптері;
9. бронх демікпесі, анықтамасы, этиологиясы;
10. бронх демікпесінің патогенезі;
11. бронх демікпесінің клиникалық белгілері;
12. бронх демікпесіндегі және демікпе ұстамасы кезіндегі жедел жәрдем;
13. күтімі және бақылауы;
14. демікпесі жоқ кезіндегі емі.
№ 11 СОӨЖ.
Тақырып:
Қан және қан түзу жүйесінің АФЕ-сі. Геморрагиялық синдром туралы түсінік. Геморрагиялық диатездің нешгізгі түрлері: тромбоцитопениялық пурпура, гемофилия, геморрагиялық васкулит. Геморрагиялық синдромда мейірбикелік процессті ұйымдастыру.
Анемия туралы түсінік, клиникалық түрлері. Теміржетіспеушілік анемиясы, негізгі клиникалық синдромдары. Теіржетіспеушілік анемияның клиникалық түрлері, шала туған баланың "ерте" анемиясы, шала туған баланың "кеш" анемиясы, алиментарлы және алиментарлы-инфекциялық анемия, хлороз.
Мақсаты: Гемморагиялық синдром кезінде мейірбикелік үрдіс ұйымын игеру Геморрагиялық синдромда мейірбикелік процессті ұйымдастыруды игеру
Оқытудың міндеті: Гемморагиялық диатез синдромына алып келетін негізгі белгілерді: тромбоцитопениялық пурпурлар, гемофилия, гемморагиялық васкулитті бөліп алуды студенттерге үйрету теміржетіспеушілік анемия және уақытысынан ерте туылған балалардың анемиясы туралы білімін бекіту Геморрагиялық синдромда мейірбикелік процессті ұйымдастыру студенттерге үйрету.
Өткізу әдісі: Манипуляциялық дағдыларды игеру
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Тромбоцитопениялық пурпура, себептері, клиникасы, емі, күтімі, кеңес беру;
2. гемофилия, себептері, клиникасы, емі, күтімі, кеңес беру;
3. геморрагический васкулит, себептері, клиникасы, емі, күтімі, кеңес беру;
4. геморрагиялық синдромда мейірбикелік процессті ұйымдастыру үйрету;
5. геморрагиялық синдромдағы науқастарды күту;
6. геморрагиялық синдромда науқасты бақылау;
7. геморрагиялық синдромдағы тәуелсіз мейірбикелік көмек;
8. анемия туралы түсінік, клиникалық түрлері;
9. теміржетіспеушілік анемиясы, негізгі клиникалық синдромдары;
10. шала туған баланың "ерте" және «кеш» анемиясы,себептері;
11. алиментарлы және алиментарлы-инфекциялық анемия, хлороз;
12. анемияның емі, диетасы, күтімі.
Тартылатын материалдар: - Дәріс;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер;
- қанның анализі (жалпы, б/х).
Әдебиет:
1. Дәріс;
2. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
3. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
4. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Тромбоцитопениялық пурпура, себептері, клиникасы, емі, күтімі, кеңес беру;
2. гемофилия, себептері, клиникасы, емі, күтімі, кеңес беру;
3. геморрагический васкулит, себептері, клиникасы, емі, күтімі, кеңес беру;
4. геморрагиялық синдромда мейірбикелік процессті ұйымдастыру үйрету;
5. геморрагиялық синдромдағы науқастарды күту;
6. геморрагиялық синдромда науқасты бақылау;
7. геморрагиялық синдромдағы тәуелсіз мейірбикелік көмек;
8. анемия туралы түсінік, клиникалық түрлері;
9. теміржетіспеушілік анемиясы, негізгі клиникалық синдромдары;
10. шала туған баланың "ерте" және «кеш» анемиясы,себептері;
11. алиментарлы және алиментарлы-инфекциялық анемия, хлороз;
12. анемияның емі, диетасы, күтімі.
№ 12 СОӨЖ
Тақырып:
Ревматикалық қызба, пайда болу себептері, клиникалық белгілері. Біріншілік ревмокардит, миокардит, эндокардит, перикардит, қайталанба ревмокардит, ревматикалық полиартрит, серозды-фиброзды перикардит. Ревматизмнің ағымының түрлері.
Мақсаты: Ревматикалық қызба кезінде мейірбикелік үрдіс ұйымы туралы білімін бекіту ревматикалық қызба кезінде балаларды бақылау және күтуді жүзеге асыруды игеру.
Оқытудың міндеті: Ревматикалық қызбаның пайда болу себептерін, клиникалық белгілерін бөлуді студенттерге үйрету.
Өткізу әдісі: Мейірбикелік ауру тарихын толтыру.
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Ревматикалық қызбаның пайда болу себептері, клиникалық белгілері;
2. біріншілік ревмокардит, миокардит, эндокардит, перикардит, диагностикасы, емі, диспансерлік бақылауы;
3. қайталанба ревмокардит, клинкасы, диагностикасы, емі;
4. ревматикалық полиартрит; клиникасы, диагностикасы, емі;
5. серозды-фиброзды перикардит.клинкасы, емі, күтімі:
6. ревматизмнің клиникалық белгілері;
7. ғымының түрлері: жедел, жеделдеу, созылмалы, жасырын;
8. ағымының мерзімі;
9. ревматизмнің белсенді кезеңі: 1-2-3 дәреже белсенділігінде;
10. ревматизмнің белсенсіз кезеңі;
11. диагностикасы, емі, күтімі, бақылауы;
Тартылатын материалдар: - Дәріс;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер;
- қанның анализі (жалпы, б/х);
- ЭКГ, рентгенограмма.
Әдебиет:
1. Дәріс;
2. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
3. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
4. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Ревматикалық қызбаның пайда болу себептері, клиникалық белгілері;
2. біріншілік ревмокардит, миокардит, эндокардит, перикардит, диагностикасы, емі, диспансерлік бақылауы;
3. қайталанба ревмокардит, клинкасы, диагностикасы, емі;
4. ревматикалық полиартрит; клиникасы, диагностикасы, емі;
5. серозды-фиброзды перикардит.клинкасы, емі, күтімі:
6. ревматизмнің клиникалық белгілері;
7. ғымының түрлері: жедел, жеделдеу, созылмалы, жасырын;
8. ағымының мерзімі;
9. ревматизмнің белсенді кезеңі: 1-2-3 дәреже белсенділігінде;
10. ревматизмнің белсенсіз кезеңі;
11. диагностикасы, емі, күтімі, бақылауы;
№ 13 СОӨЖ
Тақырып:
Асқорыту жүйесінің ауруларының негізгі синдромдарының сиппатамасы:диспепсиялық,аурсыну,тәбетінің бұзылуы.Созылмалы гастрит,гастродуоденит, асқазанның ойық жара ауырулары.
Мақсаты: Балалар асқорыту жүйесінің зақымдануларын тексеру әдістерін ұйрену.
Оқытудың міндеті: Балалар асқорыту жүйесінің зақымдану ауыруларының даму себептерін, клиникалық симптомдарын, диагностикасы және емін студенттерге оқыту.
Өткізу әдісі: Науқас төсегінде жұмыс істеу
Тақырып бойынша тапсырма: 1. балалардың асқорыту жүйесі синдромдарының даму себебі;
2. балаларда асқорыту жүйесінің зақымдауының негізгі клиникалықсмптомдары;
3. асқорыту жүйесі ауруының ағымының ерекшілектері;
4. диагностика әдісі;
5. асқорыту жүйесінің емі.
Тартылатын материалдар: - Дәріс;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер;
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. балалардың асқорыту жүйесі синдромдарының даму себебі;
2. балаларда асқорыту жүйесінің зақымдауының негізгі клиникалықсмптомдары;
3. асқорыту жүйесі ауруының ағымының ерекшілектері;
4. диагностика әдісі;
5. асқорыту жүйесінің емі.
№ 14 СОӨЖ
Тақырыбы:
Балалардың бауыры және өт шығару жолдарынынң ауырулары: даму себептері, клиникалық симптомдары, балардағы ағымының ерекшеліктері, диагностикасы және емі.
Мақсаты: Балалардың бауыры және өт шығару жолдарынынң ауыруларын тексеруды игеру
Оқытудың міндеті: Балалардың бауыры және өт шығару жолдарының ауыруларын: даму себептерін, клиникалық симптомдарын, диагностикасы және емін студенттерге оқыту.
Өткізу әдісі: Дискуссия
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Балалардың бауыры және өт шығару жолдарының ауыруларының себептері;
2. балалардың бауыры және өт шығару жолдарының ауыруларының клиникалық белгілері;
3. балалардың бауыры және өт шығару жолдарының ауыруларының ағымының ерекшеліктері;
4. балалардың бауыры және өт шығару жолдарының ауырулары диагностикасы;
5. балалардың бауыры және өт шығару жолдарының ауыруларының емі.
Тартылатын материалдар: - Дәріс;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер;
- қанның анализі (жалпы, б/х).
Әдебиет: 1. Дәріс;
2. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
3. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
4. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Балалардың бауыры және өт шығару жолдарының ауыруларының себептері;
2. балалардың бауыры және өт шығару жолдарының ауыруларының клиникалық белгілері;
3. балалардың бауыры және өт шығару жолдарының ауыруларының ағымының ерекшеліктері;
4. балалардың бауыры және өт шығару жолдарының ауырулары диагностикасы;
5. балалардың бауыры және өт шығару жолдарының ауыруларының емі.
№ 15 СӨОЖ
Аралық бақылау
2 КРЕДИТ
№ 1 СОӨЖ
Тақырыбы:
Балалардың гломерула аппаратының зақымдануы. Жедел дифузды гломерулонефрит, созылмалы гломерулонефрит. Нефротикалық синдромның анықтамасы, пайда болу себептері, клиникалық белгілері, диагностикасы және емінің принциптері.
Мақсаты: Созылмалы гломерулонефрит кезіндегі мейірбикелік үрдіс ұйымын игеру
Оқытудың міндеті: Жедел және созылмалы ломерулонефритке әкеп соғатын негізгі себептерін, пайда болу симптомдарын, негізгі симптомдарын, диагностикасы мен емінің принциптерін студенттерге оқыту.
Өткізу әдісі: Презентация.
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Жедел дифузды гломерулонефрит, пайда болу себептері, клиникасы, диагностикасы, емі, күтімі;
2. созылмалы гломерулонефрит пайда болу себептері, клиникасы, диагностикасы, емі, күтімі;
3. нефротикалық синдромның анықтамасы, пайда болу себептері, клиникалық белгілері, диагностикасы , емінің және кутімінің принциптері.
Тартылатын материалдар: - Дәрістер;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер;
- қан анализі (жалпы, б/х);
- зәр анализі ( жалпы, Нечипоренко,Зимницкий).
Әдебиет:
1. Дәріс;
2. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
3. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
4. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Жедел дифуздымгломерулонефрит, пайда болу себептері, клиникасы, диагностикасы, емі, күтімі;
2. созылмалы гломерулонефрит пайда болу себептері, клиникасы, диагностикасы, емі, күтімі;
3. нефротикалық синдромның анықтамасы, пайда болу себептері, клиникалық белгілері, диагностикасы , емінің және кутімінің принциптері принциптері.

№ 2 СОӨЖ
Тақырыбы:
Нефритикалық синдром, пайда болу себептері, клиникалық белгілері, диагностикасы және емінің принциптері. Балалардың жекешеленген зәр синдромы, пайда болу себептері, клиникалық белгілері, диагностикасы және емі.
Мақсаты:
Зәрдің анализдерін, қанның б/х анализдеріні дұрыс бағалауға үйрету балаларда зәр шығару жүйесі синдромы бойынша білімін бекіту.
Оқытудың міндеті: Нефритикалық синдромға әкеліп соғатын негізгі себептерді таба білуді, клиникалық белгілерін, диагностикасы мен емінің принциптерін студенттерге оқыту. Балалардың жекешеленген зәр синдромына алып келетін негізгі себептерді бөлуді, пайда болу себептері, клиникалық белгілері, диагностикасы және емі туралы мәліметтерді студенттерге беріп оқыту.
Өткізу әдісі: Анализдерді бағалау
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Нефритикалық синдром, пайда болу себептері;
2. клиникалық белгілері;
3.диагностикасы мен емі негізгі принциптері;
4. мейірбикелік күтім, бақылау;
5. балалардың жекешеленген зәр синдромы, пайда болу себептері;
6. клиникалық белгілері;
7. диагностикасы және емі;
8.күтімі және бақылау ерекшеліктері.
Тартылатын материалдар: - Дәрістер;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер;
- зәр анализі ( жалпы, Нечипоренко,Зимницкий).
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Нефритикалық синдром, пайда болу себептері;
2. клиникалық белгілері;
3.диагностикасы мен емі негізгі принциптері;
4. мейірбикелік күтім, бақылау;
5. балалардың жекешеленген зәр синдромы, пайда болу себептері;
6. клиникалық белгілері;
7. диагностикасы және емі;
8.күтімі және бақылау ерекшеліктері.
№ 3 СОӨЖ
Тақырыбы:
Балалрдағы гипотиреоз синдромы. Гипотиреоз біріншілік, екіншілік, үшіншілік, туа біткен және жүре пайда болған.Негізгі клиникалық белгілері. Диагностикасы, бақылауы және емі.
Мақсаты:
Балаларда гипотериоз синдромы бойынша білімін бекіту.
Оқытудың міндеті: Балалардың гипотиреозға әкеліп соғатын себептерді анықтай білуді, клиникалық белгілерін, диагностикасын, емін, күтімін, бақылауын студенттерге оқыту.
Өткізу әдісі: Презентация.
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Балалардағы гипотиреоз синдромы;
2. гипотиреоз біріншілік, екіншілік, үшіншілік, туа біткен және жүре пайда болған;
3. негізгі клиникалық белгілері;
4. диагностикасы, емінің негізгі принциптері;
5. күту және бақылау ерекшеліктері.
Тартылатын материалдар: - Дәрістер;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер;
- қан анализі (жалпы, б/х);
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Балалардағы гипотиреоз синдромы;
2. гипотиреоз біріншілік, екіншілік, үшіншілік, туа біткен және жүре пайда болған;
3. негізгі клиникалық белгілері;
4. диагностикасы, емінің негізгі принциптері;
5. күту және бақылау ерекшеліктері.
№ 4 СӨОЖ
Тақырыбы:
Бөртпелермен жүрмейтін балалардың жұқпалы ауырулары: көкжөтел, эпиемиялық паротит. Ағымының негізгі клиникалық турлері. Диагностикасының және емі.. Баспамен жүретін балалардың жұқпалы ауырулары: дифтерия, жұқпалы мононуклеоз. Этиологиясы және эпидемиологиясы. Ағымының негізгі клиникалық тәсілдері. Диагностикасы және емі.
Мақсаты:
Бөртпелермен жүрмейтін балалардың жұқпалы ауырулары бойынша білімін кеңейту. Баспамен жүретін балалардың жұқпалы ауырулары бойынша білімін бекіту.
Оқытудың міндеті: Көкжөтел, эпиемический паротит, ағымының клиникалық тәсілдері, диагностикасы және емі, теорияны, іскерлікті, негізгі симптомдарын бөлуді студенттерге оқыту. Дифтерияның, жұқпалы мононуклеоздың клиникалық симптомдарын, негізгі себептерін, диагностика және емінің принциптерін, күтімі мен бақылау ерекшеліктерін бөліп алуды студенттерге үйрету.
Өткізу әдісі: Ситуациялық есептерді шешу
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Көкжөтел этиология, эпидемиология, клиникасы, диагностикасы мен емінің принциптері;
2. эпидемиялық паротит этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникасы, диагностикасы мен емінің принциптері;
3. осы аурулар кезінде бақылау және күту ерекшеліктері;
4. дифтерия, этиологиясы және эпидемиологиясы;
5. жіктелуі және негізгі клиникалық көріністері;
6. диагностика, емі және алдын алу принциптері;
7. күтімі мен бақылау ерекшеліктері;
8 жұқпалы мононуклеоздың. этиология, эпидемиология, клиникасы;
9. диагностика, емі және алдын алу принциптері;
10. күтімі мен бақылау ерекшеліктері;
Тартылатын материалдар: - Дәрістер;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер;
- қан анализі (жалпы, б/х);
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Көкжөтел этиология, эпидемиология, клиникасы, диагностикасы мен емінің принциптері;
2. эпидемиялық паротит этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникасы, диагностикасы мен емінің принциптері;
3. осы аурулар кезінде бақылау және күту ерекшеліктері;
4. дифтерия, этиологиясы және эпидемиологиясы;
5. жіктелуі және негізгі клиникалық көріністері;
6. диагностика, емі және алдын алу принциптері;
7. күтімі мен бақылау ерекшеліктері.
8 жұқпалы мононуклеоздың. этиология, эпидемиология, клиникасы;
9. диагностика, емі және алдын алу принциптері;
10. күтімі мен бақылау ерекшеліктері;
№ 5 СОӨЖ
Тақырыбы: Ішек инфекциялары: дизентерия, сальмонеллез, эшерихиоз. Этиологиясы және эпидемиологиясы. Ағымының негізгі клиникалық тәсілдері. Диагностикасы мен емінің принциптері.
Мақсаты:
ішек инфекциялары кезінде манипуляцияны және эпидемияға қарсы шараларды жүргізу дағдыларын игеру.
Оқытудың міндеті: Энтероколиттің емі мен диагностикасының принциптері, клиникалық симптомдары, негізгі себептерін студенттерге үйрету.
Өткізу әдісі: Науқас төсегіндегі жұмыс істеу
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Дизентерия, этиология, эпидемиология, сұрау, қарау ерекшеліктері;
2. клиникасы, диагностикасы, емі, күтімі;
3. нәжістің сипаты;
4. сальмонелез. Этиология және эпидемиология, ағымының негізгі клиникалық нұсқалары;
5. диагностикасы, емі мен алдын алу принциптері;
6. негізгі диагностикалық белгілер;
7. эшерихиоз. Этиология және эпидемиология, ағымының негізгі клиникалық нұсқалары;
8. клиникасы, диагностикасы, емі, күтімі.
Тартылатын материалдар: - Дәрістер;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер;
- копрология.
Әдебиет:
1 К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
4. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Дизентерия, этиология, эпидемиология, сұрау, қарау ерекшеліктері;
2. клиникасы, диагностикасы, емі, күтімі;
3. нәжістің сипаты;
4. сальмонелез. Этиология және эпидемиология, ағымының негізгі клиникалық нұсқалары;
5. диагностикасы, емі мен алдын алу принциптері;
6. негізгі диагностикалық белгілер;
7. эшерихиоз. Этиология және эпидемиология, ағымының негізгі клиникалық нұсқалары;
8. клиникасы, диагностикасы, емі, күтімі.
№ 6 СОӨЖ
Тақырыбы: Полиомиелит. Этиологиясы мен эпидемиологиясы. Негізгі клиникалық көріністері. Емдік және диагностикалық принциптері Жедел респираторлы-вирусты аурулар. Негізгі клиникалық симптомдар.
Диагностикасының және емінің принциптері. Мейірбике ісін ұйымдастыру.
Мақсаты:
Полиомиелит кезінде манипуляцияны жүргізуді игеру. жедел респираторлы вирусты аурулар кезіндегі мейірбикелік үрдіс ұйымын бекіту.
Оқытудың міндеті: Полиомиелиттің диагностикасы мен емдеу принциптерін, клиникалық симптомдарын, негізгі себептерін, вакцинация жүргізу әдістеріне студенттерді үйрету. Жедел респираторлы-вирусты ауруларға алып келетін негізгі себептерін бөліп алуды студенттерге үйрету.
Өткізу әдісі: Тест тапсырмаларын шешу
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Полиомиелит.Этиологиясы мен эпидемиологиясы,ағымының негізгі клиникалық нұсқалары;
2. диагностикалау принциптері,емі мен күтімі;
3. аурудың бастапқы кезеңдеріндегі негізгі диагностикалық белгілері;
4. жедел респираторлы-вирусты аурулар, этиология, эпидемиология;
5. негізгі клиникалық симптомдары;
6. диагностикасының және емінің принциптері;
7. мейірбике ісін ұйымдастыру.
Тартылатын материалдар: - Дәрістер;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер;
- қан анализі(жалпы);
- полиомиелит вирусына анализ алу.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Полиомиелит.Этиологиясы мен эпидемиологиясы,ағымының негізгі клиникалық нұсқалары;
2. диагностикалау принциптері,емі мен күтімі;
3. аурудың бастапқы кезеңдеріндегі негізгі диагностикалық белгілері;
4. жедел респираторлы-вирусты аурулар, этиология, эпидемиология;
5. негізгі клиникалық симптомдары;
6. диагностикасының және емінің принциптері;
7. мейірбике ісін ұйымдастыру.
№ 7 СОӨЖ
Тақырыбы: Баланың күнтәртібі және тамақтануын жинақты бағалау. Балалардың денсаулығын құрамды бағалау арқылы күнтәртібі және тамақтануына тексеру жүргізу көрсеткіштері.
Мақсаты: балалар денсаулығы жағдайының, тамақтануының, режимінің бағаларын игеру.
Оқытудың міндеті: Баланың күнтәртібі және тамақтануын жинақты бағалауын студенттерге үйрету.
Өткізу әдісі: Режим, меню тізімін құру.
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Баланың күнтәртібі және тамақтануын жинақты бағалау;
2. балалардың денсаулығын құрамды бағалау арқылы күнтәртібі және тамақтануына тексеру жүргізу көрсеткіштері;
3. әр жастағы балалардың күнтәртібінің кестесін жасау;
4. әр жастағы балаларға меню құру.
Тартылатын материалдар: - Дәрістер;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. . Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. . Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Баланың күнтәртібі және тамақтануын жинақты бағалау;
2. балалардың денсаулығын құрамды бағалау арқылы күнтәртібі және тамақтануына тексеру жүргізу көрсеткіштері;
3. әр жастағы балалардың күнтәртібінің кестесін жасау;
4. әр жастағы балаларға меню құру.
№ 8 СОӨЖ
Тақырыбы: Денсаулығына және даму деңгейіне байланысты массажбен дене шынықтыру жаттығуларын таңдап алудың негізгі принциптері. Денешынықтыру сабағы кезіндегі күш түсуді медициналық бақылау.
Мақсаты: Денсаулығына және даму деңгейіне байланысты массажбен дене шынықтыру
жаттығуларын жүргізу әдісін игеру , дене шынықтыру сабағы кезінде медициналық бақылауды жүргізумен таныстыру
Оқытудың міндеті: Балардың денсаулығына және даму деңгейіне байланысты массаж бен денешынықтыру жаттығуларын дұрыс таңдап алуды үйрету. Дене шынықтыру сабағы кезіндегі күш түсуді медициналық бақылауды оқыту.
Өткізу әдісі: Манипуляциялық дағдыларды игеру
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Балалардың жасына байланысты денешынықтыру жаттығуларын таңдап
алудың негізгі принциптері;
2. денешынықтырудың әдістері және ережелері;
3. денсаулығына және даму деңгейіне, денсаулығына байланысты массаж бен денешынықтыру жаттығуларын таңдап алудың негізгі принциптері;
4. массаждың техникасы мен ережелері;
5. денешынықтыру сабағы кезіндегі күш түсуді медициналық бақылау;
6. жаттығуға дейін жаттығудан кейін пульсті санау;
7. жаттығуға дейін жаттығудан кейін тыныс алуды санау;
8. жаттығуға дейін жаттығудан кейін баланың жалпы жағдайын бақылау.
Тартылатын материалдар: - Дәрістер;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер;
Әдебиет:
1. . К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2.. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. . Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Балалардың жасына байланысты денешынықтыру жаттығуларын таңдап
алудың негізгі принциптері;
2. денешынықтырудың әдістері және ережелері;
3. денсаулығына және даму деңгейіне, денсаулығына байланысты массажбен денешынықтыру жаттығуларын таңдап алудың негізгі принциптері;
4. массаждың техникасы мен ережелері;
5. денешынықтыру сабағы кезіндегі күш түсуді медициналық бақылау;
6. жаттығуға дейін жаттығудан кейін пульсті санау;
7. жаттығуға дейін жаттығудан кейін тыныс алуды санау;
8. жаттығуға дейін жаттығудан кейін баланың жалпы жағдайын бақылау.
№ 9 СОӨЖ
Тақырыбы: Мектеп алдындағы балалардың даму ерекшеліктері. Балалардың физикалық және нерв-психикалық дамуын бақылау. Балаларды мектепке дайындау. Жоспарланған ревакцинацияны жүргізу.
Мақсаты: Мектеп алдындағы балалардың даму ерекшеліктерін оқып білу.
Оқытудың міндеті: Мектеп алдындағы балалардың даму ерекшеліктерін, балалардың физикалық және нерв-психикалық дамуын бақылау, балаларды мектепке дайындау, жоспарланған ревакцинацияны жүргізуді студенттерге оқыту.
Өткізу әдісі: Презентация.
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Мектеп алдындағы балалардың даму ерекшеліктері;
2. балалардың физикалық және нерв-психикалық дамуын бақылау;
3. балаларды мектепке дайындау;
4. жоспар бойынша ревакцинация.
Тартылатын материалдар: - Дәрістер;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер.
Әдебиет:
1. . К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. . Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. . Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Мектеп алдындағы балалардың даму ерекшеліктері;
2. балалардың физикалық және нерв-психикалық дамуын бақылау;
3. балаларды мектепке дайындау;
4. жоспар бойынша ревакцинация.
№ 10 СОӨЖ
Тақырыбы: Ерте дигностикадағы, бақылаудағы, емі мен диспансерлік бақылаудағы мейірбикенің ұйымдастыру жұмыстары. Арнайы алдын алу жұмыстарын ұйымдастыру. Емханадағы алдын алу егу кабинеті. Алдын алу егу кабинетінің жұмысын жоспарлау және ұйымдастыру.
Мақсаты:
Ерте дигностикадағы, бақылаудағы, емі мен диспансерлік бақылаудағы мейірбикенің ұйымдастыру жұмыстарын, арнайы алдын алу жұмыстарын ұйымдастыруды үйрену. Алдын алу егі кабинетінде жұмыс істеу. Манипуляциялық дағдыларды игеруСтуденттерді алдын ала егу кабинетінде жұмыс істеуге үйрету. Алдын алу егу кабинетінің жұмысын жоспарлауды және ұйымдастыруды үйрету.
Оқытудың міндеті: Ерте дигностикадағы, бақылаудағы, емі мен диспансерлік бақылаудағы мейірбикенің ұйымдастыру жұмыстары. Арнайы алдын алу жұмыстарын ұйымдастыруды студенттерге оқыту. Егу бөлмесінің жұмыс ұйымымен, егу кабинетінің жұмысын жоспарлауды ұйрету.
Өткізу әдісі: Презентация.
Тақырып бойынша тапсырма: 1. ерте дигностикадағы, бақылаудағы, емі мен диспансерлік бақылау;
2. арнайы алдын алу;
3. вакциналардың түрлері;
4. енгізу әдістері, көлемі;
5. енгізу орны;
6. алдын алу егу кабинетінің құрал-жабдықтары;
7. правила хранения Вакциналарды сақтау ережесі;
8. алдын алу алу егу кабинетінің мейірбикелік жұмысы;
9. документациясы;
10. алдын алу егу кабинетінің жұмысын жоспарлау және ұйымдастыру;
11. алдын алу егу кабинетінің құрал-жабдықтары;
12. вакциналар;
13. мұздатқыштар, стерильді медициналық столдар, журналдар;
Тартылатын материалдар: - Дәрістер;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер;
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;2
3. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. ерте дигностикадағы, бақылаудағы, емі мен диспансерлік бақылау;
2. арнайы алдын алу;
3. вакциналардың түрлері;
4. енгізу әдістері, көлемі;
5. енгізу орны;
6. алдын алу егу кабинетінің құрал-жабдықтары;
7. правила хранения Вакциналарды сақтау ережесі;
8. алдын алу алу егу кабинетінің мейірбикелік жұмысы;
9. документациясы;
10. алдын алу егу кабинетінің жұмысын жоспарлау және ұйымдастыру;
11. алдын алу егу кабинетінің құрал-жабдықтары;
12. вакциналар;
13. мұздатқыштар, стерильді медициналық столдар, журналдар;
№ 11 СОӨЖ
Тақырып:
Балаларға алдын алу жұмыстарын жүргізудің мақсаты және мазмұны. Алдын алу шараларының негізгі ережелері. Арнайы емес алдын алу туралы түсінік. Туберкулинодиагностикасын жүргізуді ұйымдастыру және туберкулин сынамасының виражы бар балаларды тексеру.
Мақстаы: Алдын алу шараларын жүргізу әдісі мен міндеттерін игеру. арнайы емес алдын алуды жүргізу формасын, ережелерін, принциптерін игеру Нәтижесін оқу мерзімін, Манту байқауын жүргізу техникасын, ережесін игеру және үйрену.
Оқытудың міндеті: Балаларға алдын алу жұмыстарын жүргізудің мақсаты және мазмұны. Алдын алу
шараларының негізгі ережелерін оқыту. Студенттерге арнайы емес алдын алуды үйрету. Туберкулинодиагностикасын жүргізуді ұйымдастыру және туберкулин сынама виражы бар балаларды тексеруді оқыту.
Өткізу әдісі: Ситуациялық есептерді шешу
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Балаларға алдын алу жұмыстарын жүргізудің мақсаты және мазмұны;
2. алдын алу шараларының комплексінің негізгі ережелері;
3. балалардың арнайы емес иммунитетін үйрету;
4. күн сәулесімен, ауамен, сумен дене шынықтыру;
5. дұрыс тамақтануын, күнтәртібін дұрыс жолға қою;
6. туберкулинодиагностикасын жүргізуді ұйымдастыру;
7. туберкулин сынамасының виражы бар балаларды тексеру.
Тартылатын материалдар: - Дәрістер;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер;
- анализы крови;
- Р-грамма.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Балаларға алдын алу жұмыстарын жүргізудің мақсаты және мазмұны;
2. алдын алу шараларының комплексінің негізгі ережелері;
3. балалардың арнайы емес иммунитетін үйрету;
4. күн сәулесімен, ауамен, сумен дене шынықтыру;
5. дұрыс тамақтануын, күнтәртібін дұрыс жолға қою;
6. туберкулинодиагностикасын жүргізуді ұйымдастыру;
7. туберкулин сынамасының виражы бар балаларды тексеру.
№ 12 СОӨЖ
Тақырып: Балалар ұжымында жұқпалы ауырулар және педикулез табылған кезде жүргізілетін шаралар. Қатынаста болған балаларды бақылауды ұйымдастыру. Балалар ұжымына карантин салуды ұйымдастыру. Жұқпалы ауырумен ауырған балаларды және қатынаста болған балаларды жекешелеу мерзімдері. Балалар ұжымында амбулаториялық қабылдауды ұйымдастыру және өткізу.
Мақсаты: Балалар ұжымында жұқпалы ауырулар және педикулез табылған кезде жүргізілетін шараларда мейірбикенің ролін үйрену. Қатынаста болған балаларды бақылауды ұйымында мейірбикенің қызметін үйрену және игеру Балалар ұжымына карантин салуды ұйымдастыру, жұқпалы ауырумен ауырған
балаларды және қатынаста болған балаларды жекешелеу мерзімдерін үйрену. Балалар ұжымында амбулаториялық қабылдауды ұйымдастыру және өткізуде мейірбикенің ролін үйрену
Оқытудың міндеті: Балалар ұжымында жұқпалы ауырулар және педикулез табылған кезде
жүргізілетін шараларын үйрену. Қатынаста болған балаларды бақылауды студенттерге оқыту. Балалар ұжымына карантин салуды ұйымдастыру.жұқпалы ауырумен ауырған балаларды және қатынаста болған балаларды жекешелеу мерзімдерін студенттерге оқыту. Балалар ұжымында амбулаториялық қабылдауды ұйымдастыру және өткізуді студенттерге оқыту.
Өткізу әдісі: Презентация .
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Жұқпалы науқастарды жекешелеу;
2. қатынаста болғандардың тізімі;
3. қатынаста болғандарды бақылау;
4. жалпы жағдайды бақылау;
5. дене температурасын өлшеу;
6. тері және шырышты қабаттарын бақылау;
7. ауырсынуды, нәжісін бақылау;
8. балалар ұжымына карантин салуды ұйымдастыру;
9. жұқпалы ауырумен ауырға балаларды және қатынаста болған балаларды жекешелеу мерзімдері;
10. балалар ұжымында амбулаториялық қабылдауды ұйымдастыру және өткізу;
11. кабинетті, инструменттерді, документтерді дайындау;
12. қатынаста болғандарды тексеру
Тартылатын материалдар: - Дәрістер;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Жұқпалы науқастарды жекешелеу;
2. қатынаста болғандардың тізімі;
3. қатынаста болғандарды бақылау;
4. жалпы жағдайды бақылау;
5. дене температурасын өлшеу;
6. тері және шырышты қабаттарын бақылау;
7. ауырсынуды, нәжісін бақылау;
8. балалар ұжымына карантин салуды ұйымдастыру;
9. жұқпалы ауырумен ауырға балаларды және қатынаста болған балаларды жекешелеу мерзімдері;
10. балалар ұжымында амбулаториялық қабылдауды ұйымдастыру және өткізу;
11. кабинетті, инструменттерді, документтерді дайындау;
12. қатынаста болғандарды тексеру
№ 13 СОӨЖ
Тақырып: Дәрігерге дейінгі жедел көмекті ұйымдастыру. Ауру және жарақаттану есебін жүргізу. ЛОР-мүшелерінің созылмалы ауыруларының диспансерлік бақылауын ұйымдастыру.
Мақсаты: Жедел жағдайлар кезінде дәрігерге дейінгі жедел көмекті ұйымдастыруды игеру және үйрену Ауру және жарақаттану есеппен құжаттама жүргізуді игеру және үйрену ЛОР-мүшелерінің созылмалы ауыруларының диспансерлік бақылауын ұйымында мейірбикенің ролін үйрену
Оқытудың міндеті: Дәрігерге дейінгі жедел көмекті ұйымдастыруды студенттерге оқыту. Ауру және жарақаттану есебін жүргізуді студенттерге үйрету ЛОР-мүшелерінің созылмалы ауыруларының диспансерлік бақылауын ұйымдастыруды оқыту.
Өткізу әдісі: Манипуляциялық дағдыларды игеру
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Жоғарғы температурадағы жедел жәрдем;
2. тырысу кезіндегі жедел жәрдем;
3. ларингоспазм, ларингостеноздағы жедел жәрдем;
4. талма кезіндегі жедел жәрдем;
5. тыныс алуы тоқтаған кезіндегі жедел жәрдем;
6. жүрек тоқтаған кезіндегі жедел жәрдем;
7. ларингостеноз кезіндегі жедел жәрдем;
8. ауру есебін жүргізу;
9. жарақаттану есебін жүргізу ;
10. созылмалы гаймориті бар балалардың диспансерлік бақылауы;
11. созылмалы тонзиллиті бар балаларды диспансерлік бақылау;
12. қайталанба рингитпен ауыратын балаларды диспансерлік бақылау;
13. ЖВИ мен жиі ауыратын балаларды диспансерлік бақылау.
Тартылатын материалдар: - Дәрістер;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер;
- қан, зәр талдаулары.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Жоғарғы температурадағы жедел жәрдем;
2. тырысу кезіндегі жедел жәрдем;
3. ларингоспазм, ларингостеноздағы жедел жәрдем;
4. талма кезіндегі жедел жәрдем;
5. тыныс алуы тоқтаған кезіндегі жедел жәрдем;
6. жүрек тоқтаған кезіндегі жедел жәрдем;
7. ларингостеноз кезіндегі жедел жәрдем;
8. ауру есебін жүргізу;
9. жарақаттану есебін жүргізу ;
10. созылмалы гаймориті бар балалардың диспансерлік бақылауы;
11. созылмалы тонзиллиті бар балаларды диспансерлік бақылау;
12. қайталанба рингитпен ауыратын балаларды диспансерлік бақылау;
13. ЖВИ мен жиі ауыратын балаларды диспансерлік бақылау.
№ 14 СОӨЖ
Тақырыбы:
Бауыр және өт жолдарының созылмалы ауыруларымен ауыратын балалардың диспансерлік бақылауын ұйымдастыру.
Мақсаты:
Бауыр және өт жолдарының созылмалы ауыруларымен ауыратын балалардың диспансерлік бақылауын ұйымында мейірбикенің ролін үйрену
Оқытудың міндеті: Бауыр және өт жолдарының созылмалы ауыруларымен ауыратын балалардың
диспансерлік бақылауын ұйымдастыруды ұйымдастыру.
Өткізу әдісі: Бақылау жоспарын құру.
Тақырып бойынша тапсырма: 1. Бауырдың созылмалы аурулары бар балаларды диспансерлі бақылау ;
2. Диспансерное наблюдение детей с дискинезия және созылмалы холециститі бар балаларды диспансерлі бақылау .
Тартылатын материалдар: - Дәрістер;
- стандарттар;
- тестер;
- ситуациялық есептер;
- қан талдауы (жалпы, б/х).
Әдебиет: 1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау: 1. Бауырдың созылмалы аурулары бар балаларды диспансерлі бақылау ;
2. Диспансерное наблюдение детей с дискинезия және созылмалы холециститі бар балаларды диспансерлі бақылау .
№ 15 СӨОЖ
Аралық бақылау.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МІНІСТРЛІГІ
КАСПИЙ УНИВЕРСИТЕТІ
ГУМАНИТАРЛЫҚ ҒЫЛЫМДАР ЖОҒАРЫ МЕКТЕБІ (ФАКУЛЬТЕТ)
«МЕЙІРБИКЕ ІСІ» КАФЕДРАСЫ

Оқу бағдарламасы – (5В 110100«Мейірбике ісі»)
Оқыту түрі – күндізгі
СӨЖ-ге арналған әдістемелік нұсқа
Пән: «Педиатриядағы мейірбике ісі»
Пән коды: : SDP 3342
Оқу сағат көлемі (кредиттер): 90(2)
Соның ішінде : аудиторлық сағаттар - 30
СОӨЖ - 30
СӨЖ - 30
Курс: 3
Семестрі: 6

Кафедра отырысында қаралды
«_25_» тамыз 2015ж
№ Хаттама
Кафедра меңгерушісі
Бейсенов А.Д. ___________
2015ж
№1 КРЕДИТ
№1СӨЖ
Тақырып: Педиатриядағы мейірбике жұмысының негізгі этикалық принциптері.
Мақсаты: Педиатриядағы мейірбике жұмысының негізгі этикалық принциптері бойынша бекіту
Тапсырма: Реферат дайындау
Орындалу формасы: Реферат.
Орындалу критериі: Реферат құрылымы:
- Бастапқы бет;
- реферат жоспары;
- кіріспе (өзектілігі);
- мазмұны (жоспарға сәйкестігі);
- қорытынды (қорыту) ;
- библиография (әдебиеттер тізімі), кем дегенде бес дерек, негізгі оқулықты қоспағанда.
Формат - А 4; шеткі аймақтары: сол жақ шеті 3 см., жоғары және төмені 2 смоң жақ шеті 1,5 см..; Жалпы көлемі 3 бет; шрифт 14, интервал 1.
Тапсыру мерзімі: № 4 СОӨЖ
Баға критериі:
1. Бастапқы бет – 0-5ден ;
2. реферат жоспары – 0-ден 10;
3. кіріспе – 0-ден 10;
4. мазмұны– 0-ден 50;
5. қорытынды – 0-ден 10;
6. библиография – 0-ден 15.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум».
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И.Кащеева, «Педиатрия
Бақылау:
1. Медицина қызметкерінің ауыруды түсінуі үшін ғылыми білімінің болуы;
2. науқасты түсінуі үшін мейірімділік білімінің болуы.;
3. науқасқа күтім жүргізу үшін іскерлік білімінің болуы.
№2 СӨЖ
Тақырып: Әр жастағы балалармен және ата-аналармен қарым –қатынас жасаудың ерекшеліктері.
Мақсаты: Әр жастағы балалармен және ата-аналармен мейірбикенің қарым –қатынас жасаудың ерекшеліктері бойынша білімін бекіту
Тапсырма: Презентация дайындау
Орындалу формасы: Презентация.
Орындалу критериі: Құрылымы:
- Тақырыбы;
- мақсаты;
- көрнекіліктер (сызба, кесте, иллюстрациялар, суреттер және т.б.);
- комментариялар және көрнекіліктер ;
- қорытынды
Тапсыру мерзімі: №5 СОӨЖ
Баға критериі:
1. Презентацияның эстетикалылығы және дұрыстығы – 0 ден 20;
2. тақырыптың мазмұнын ашу - 0 ден 40;
3. мәтіннің және көрнекіліктердің сәйкестігі - 0ден 20;
4. презентация элементтерінің логикалық байланысы - 0 ден 10;
5. қорытынды - 0 ден 10.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум».
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И.Кащеева, «Педиатрия
Бақылау:
1. Ерте жастағы балалармен қатынасқа түсудің ерекшеліктері;
2. мектеп алдындағы балалармен қтынаста болудың ерекшеліктерің;
3. мектеп жасындағы балалармен қатынас жасаудың ерекшеліктері.
№ 3 СӨЖ
Тақырып: Гипогалактияның емі және алдын алуы.
Мақсаты: Гипогалактияның емі және алдын алуы бойынша білімін бекіту
Тапсырма: Ситуациялық есеп құру
Орындалу формасы: Ситуациялық есеп
Орындалу критериі: 1. Тапсырма саны 2-4;
2. тапсырма болу керек:
- өзектілігі;
- ахуалдылық;
- дұрыс қойылған сұрақ.
Құрылымы:
- Титульды беті;
- ситуациялық тапсырма ;
- жауаптардың эталоны .
Формат - А 4; шеткі аймақтары: сол жақ шеті 3 см., жоғары және төмені 2 смоң жақ шеті 1,5 см.; Жалпы көлемі 15 бет; шрифт 14, интервал 1.
Тапсыру мерзімі: №6 СОӨЖ
Баға критериі:
- Ситуациялық тапсырманың мазмұны –0 ден 40;
- дұрыс қойылған сұрақ –0 ден 30;
- жауаптар эталонының дұрыстығы – 0 ден 20;
- тапсырманы эстетикалық жабдықтау – 0 ден 5;
- орындау уақыты – 0 ден 5
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия»..
Бақылау:
1. Гипогалактия анықтамасы;
2. гипогалактия себептері;
3. гипогалактияның алдын алу әдістері;
4. гипогалактияның емі.
№ 4 СӨЖ
Тақырып: 1жасқа дейінгі балаларды тамақтануында қолданатын емдік қоспалар.
Мақсаты: 1жасқа дейінгі балаларды тамақтануында қолданатын емдік қоспалар бойынша білімін бекіту.
Тапсырма: Тест тапсырмаларын орындау
Орындалу формасы: Тест тапсырмасы.
Орындалу критериі: 1. Тапсырма көлемі 10;
2. кем дегеннде тест тапсырмаларын құруда екі жолын қолдану (бір жауапты таңдау, бірнеше жауап таңдау, жауап жаздырту, сәйкестіктер келтіру);
3. ұсынылатын жауаптар саны 5 (мағыналарымен сәйкес келуі керек).
Құрлымы:
- Бастапқы бет;
- тест тапсырмасы;
- жауап парағы.
Формат - А 4; шеткі аймақтары: сол жақ шеті 3 см., жоғары және төмені 2 смоң жақ шеті 1,5 см; шрифт 14, интервал 1.
Тапсыру мерзімі: №7 СОӨЖ.
Баға критериі:
1. Бастапқы бет – 0-ден 5;
2. тест тапсырмаларының дұрыс құрылуы – 0-ден 45;
3. жауап парағының дұрыстылығы – 0 -ден 25;
4. безендірудің эстетикасы – 0-ден 10;
5. орындау уақыты – 0-ден 15.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум».
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И.Кащеева, «Педиатрия». и»
Бақылау: 1. 1жасқа дейінгі балаларды тамақтануында қолданатын емдік қоспалар.
№ 5 СӨЖ
Тақырып: Тамақтан аллергиясы бар балалардың таматануының ерекшеліктері.
Мақсаты: Тамақтан аллергиясы бар балалардың таматануының ерекшеліктері бойынша білімін тереңдету.
Тапсырма: Портфолио дайындау.
Орындалу формасы: Өз бетінше.
Орындалу критериі: Құрлымы:
- Бастапқы бет;
- сызба, таблица, иллюстрация, суреттер және т.с.б;
- көрнекіліке қойылатын сауалнамалар.
Формат - А 4; шеткі аймақтары: сол жақ шеті 3 см., жоғары және төмені 2 смоң жақ шеті 1,5 см..; Жалпы көлемі 15 бет; шрифт 14, интервал 1.
Тапсыру мерзімі: №8 СОӨЖ.
Баға критериі:
1. Портфолиомнің эстетикалық және шынайы безендірілуі - 0-ден 30;
2. иллюстрация мен текстінің ұйқасымы - 0 –ден 30;
3. портфолионің элементерінің логикалық байланысы - 0 –ден 30;
4. қорытынды - 0 -ден 10 .
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум».
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И.Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. Тамақтан аллергия туралы түсінік;
2. аллергия туғызатын негізгі тағам түрлері;
3. тамақтан аллергиясы бар балалардың таматануының ерекшеліктері.
№ 6 СӨЖ
Тақырып: Асфиксиямен туған нәрестеге көрсетілетін негізгі жедел көмек. (ДДҰ). Гипоксия және туғандағы жарақатпен туған нәрестенің емі мен күтімін ұйымдастыру. ОЖЖ –ның перинатальды зақымдануының негізгі белгілері. Жаңа туған баланың ОЖЖ –нің перинатальды зақымдануындағы күтімді ұйымдастыру.
Мақсаты: Асфиксиямен туған нәрестеге көрсетілетін негізгі жедел көмек көрсету бойынша білімін тереңдету. ОЖЖ –ның перинатальды зақымдануының белгілері бойынша білімін бекіту және тереңдету Жаңа туған баланың ОЖЖ –нің перинатальды зақымдануындағы күтімді ұйымдастыру бойынша білімін бекіту және тереңдету
Тапсырма: Презентация дайындау
Орындалу формасы: Презентация..
Орындалу критериі: Құрылымы:
- Тақырыбы;
- мақсаты;
- көрнекіліктер (сызба, кесте, иллюстрациялар, суреттер және т.б.);
- комментариялар және көрнекіліктер ;
- қорытынды .
Тапсыру мерзімі: №9 СОӨЖ. .
Баға критериі:
1. Презентацияның эстетикалылығы және дұрыстығы – 0 ден 20;
2. тақырыптың мазмұнын ашу - 0 ден 40;
3. мәтіннің және көрнекіліктердің сәйкестігі - 0ден 20;
4. презентация элементтерінің логикалық байланысы - 0 ден 10;
5. қорытынды - 0 ден 10;
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум».
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И.Кащеева, «Педиатрия».».
Бақылау:
1. гидроцефальды синдром, этиология, клиникалық көрінісі, диагностика, емі;
2. . гипертензионды-гидроцефальды синдром, этиология, клиникалық көрінісі, диагностика, емі;
3. гипер- и гипоқоздырғыш синдромы, тырыспа синдромы, этиология, клиникасы, диагностикасы, емі;
4. балалар асфиксиясы, түрлері; механизмі;
5. апгар шкаласы бойынша асфиксия деңгейлері;
6. апгар шкаласы бойынша жаңа туылған балалардың жағдайын бағалау уақыты
7. емі,күтімі;
8. перинатальды патология, пайда болу мерзімі,;
9. ОЖЖ перинатальды патологиянығ себептері;
10. Клиника,емі,күтімі
№ 7 СӨЖ
Тақырып: Жатыр ішілік инфекциялары: токсоплазмоз, цитомегаловирусты инфекция, герпесті инфекция, хламидия, микоплазмоз, сифилис. Инфекция көзі, таралу жолдары, ауыруды қабылдаушы сау адамдар. Перинатальды кезеңнің арнайы инфекцияларын тексерулерін ұйымдастыру. Құрамды емінің прнциптері.
Мақсаты: Жатыр ішілік инфекциялар бойынша білімін бекіту және тереңдету Перинатальды кезеңнің арнайы инфекцияларын тексерулері бойынша білімін бекіту
Тапсырма: Науқастарды тексеру, күту және бақылау жоспарын құру Тақырып бойынша тексеру алгоритмін құру
Орындалу формасы: Ситуациялық есептерді шешу
Орындалу критериі: 1. Тапсырма саны 2-4;
2. Тапсырма болу керек:
- өзектілігі;
- ахуалдылық;
- дұрыс қойылған сұрақ.
Құрылымы:
- Титульды бнеті;
- ситуациялық тапсырма ;
- жауаптардың эталоны .
Формат - А 4; шеткі аймақтары: сол жақ шеті 3 см., жоғары және төмені 2 смоң жақ шеті 1,5 см..; Жалпы көлемі 15 бет; шрифт 14, интервал 1.
Тапсыру мерзімі: №10 СОӨЖ..
Баға критериі:
1. Ситуациялық тапсырманың мазмұны –0 ден 40;
2. дұрыс қойылған сұрақ –0 ден 30;
3. жауаптар эталонының дұрыстығы – 0 ден 20;
4. тапсырманы эстетикалық жабдықтау – 0 ден 5;
5.орындау уақыты – 0 ден 5.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. Жатыр ішілік инфекциялар: токсоплазмоз, цитомегаловирусты инфекция, герпесті инфекция, хламидия, микоплазмоз, сифилис;
2. инфекция көзі, аурудың таралу жолдары, қабылдауыш конгингент;
3. ұрыққа әсері;
4. арнайы перинатальды инфекцияны лабораториялық тексеру;
5. ем жинағының принциптері.
№ 8 СӨЖ
Тақырып: Спазмофилия. Диагностикасы, алдын алуын және емін бақылауды мейірбикелік ұйымдастыру. Спазмофилиядағы жедел жәрдем. Балалар гиповитаминоздары.
Мақсаты: Спазмофилия диагностикасы, алдын алуын және емін бақылау бойынша білімін бекіту Спазмофилиядағы жедел жәрдем бойынша білімін тереңдету және кеңейту Балалар гиповитаминоздары бойынша білімін бекіту
Тапсырма: Тест тапсырмаларын дайындау
Орындалу формасы: Тест тапсырмалары
Орындалу критериі: 1. Тапсырма көлемі 10;
2. кем дегеннде тест тапсырмаларын құруда екі жолын қолдану (бір жауапты таңдау, бірнеше жауап таңдау, жауап жаздырту, сәйкестіктер келтіру);
3. ұсынылатын жауаптар саны 5 (мағыналарымен сәйкес келуі керек).
Құрлымы:
- Бастапқы бет;
- тест тапсырмасы;
- жауап парағы.
Формат - А 4; шеткі аймақтары: сол жақ шеті 3 см., жоғары және төмені 2 смоң жақ шеті 1,5 см; шрифт 14, интервал 1.
Тапсыру мерзімі: №11СОӨЖ
Баға критериі:
1. Бастапқы бет – 0-ден 5;
2. тест тапсырмаларының дұрыс құрылуы – 0-ден 45;
3. жауап парағының дұрыстылығы – 0 -ден 25;
4. безендірудің эстетикасы – 0-ден 10;
5. орындау уақыты – 0-ден 15.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум».
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И.Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. Спазмофилия этиологиясы, клиникасы, диагностикасы;
2. диагностикасы, алдын алуын және емін бақылауды мейірбикелік ұйымдастыру;
3. спазмофилиядағы жедел жәрдем;
4. балалар гиповитаминоздары;
5. витамин С, В, Д2 жинақтары, этиологиясы, клиникасы, диагностикасы, емі.
№ 9 СӨЖ
Тақырып: Жедел пневмония, жасына байланысты дамуының және ағымының ерекшеліктері. Нәрестелердегі жедел пневмонияның ағымы. Пневмонияның негізгі синдромдары. Асқынуы. Жедел пневмонияның диагностикасы және емі принциптері. Балалардағы гипертермиялық синдром. Қызба белгісі кезіндегі ИВБДВ бағдарламасы.
Мақсаты: Әртүрлі жастағы балалардың жедел пневмониясы бойынша білімін бекіту және тереңдету.
Тапсырма: Ситуациялық есеп құру
Орындалу формасы: Ситуациялық есеп
Орындалу критериі: 1. Тапсырма саны 2-4;
2. Тапсырма болу керек:
- өзектілігі;
- ахуалдылық;
- дұрыс қойылған сұрақ.
Құрылымы:
- Титульды бнеті;
- ситуациялық тапсырма ;
- жауаптардың эталоны .
Формат - А 4; шеткі аймақтары: сол жақ шеті 3 см., жоғары және төмені 2 смоң жақ шеті 1,5 см..; Жалпы көлемі 15 бет; шрифт 14, интервал 1.
Тапсыру мерзімі: №12СОӨЖ.
Баға критериі:
1. Ситуациялық тапсырманың мазмұны –0 ден 40;
2. дұрыс қойылған сұрақ –0 ден 30;
3. жауаптар эталонының дұрыстығы – 0 ден 20;
4. тапсырманы эстетикалық жабдықтау – 0 ден 5;
5.орындау уақыты – 0 ден 5.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. Жедел пневмония, жасына байланысты дамуының және ағымының ерекшеліктері;
2. нәрестелердегі жедел пневмонияның ағымы;
3. пневмонияның негізгі синдромдары. Асқынуы;
4. жедел пневмонияның диагностикасы және емі;
5. күтімімнің ерекшеліктері, бақылауы;
6. гипертермия туралы түсінік;
7. гипертермиядағы жедел көмек;
8. лихорадка симптомы, себебі;
9. жедел көмек.
№ 10 СӨЖ
Тақырып: Анемиялық синдромды бағалау және ИВБДВ принциптері бойынша емі.
Мақсаты: Анемиялық синдромды бағалау және ИВБДВ принциптері бойынша емі бойынша білімін бекіту
Тапсырма: Емдеу алгоритмін құру
Орындалу формасы: Емдеу алгоритмі
Орындалу критериі: Құрылымы:
- тақырыбы;
- клиникалық диагноз;
- мейірбикелік диагноз;
- тәуелсіз мейірбикенің араласуы;
- тәуелді мейірбикенің араласуы.
Формат - А 4; шеткі аймақтары: сол жақ шеті 3 см., жоғары және төмені 2 смоң жақ шеті 1,5 см; шрифт 14, интервал 1.
Тапсыру мерзімі: №13 СОӨЖ..
Баға критериі:
1. Бастапқы бет –0 ден 5;
2. мейірбикелік диагноз қойылымдары–0 ден 20;
3. тәуелсіз мейірбикенің араласуы – 0 ден 40;
4. тәуелді мейірбикенің араласуы – 0 ден 20;
5. Орындау уақыты – 0 ден 15.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2.Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. ИВБД бағдарламасы;
2. Анемиялық синдромды бағалау және ИВБДВ принциптері бойынша емі.
№ 11 СӨЖ
Тақырып: Балалардың витаминжетіспеушілік, ақуызжетіспеушілік анемиясы. Себептері. Клиникалық белгілері. Емінің принциптері. Анемиядағы мейірбикелік процесс.
Мақсаты: Балалардың витаминжетіспеушілік, ақуызжетіспеушілік анемиясы бойынша білімін бекіту Анемиядағы мейірбикелік процессті игеру.
Тапсырма: Мейірбикенің ауру тарихын құру.
Орындалу формасы: Мейірбикенің ауру тарихы
Орындалу критериі: Құрылымы:
- бастапқы бет ;
- тақырыбы;
- диагноз;
- күту жоспары (нақты);
- бақылау жоспары (аңдамалы жазу бойынша).
Құрылымы:
- Бастапқы бет:
- Тапсырма бойынша құрылымы:
- Құжаттық ақпараттар;
- науқастың шағымдары: (нгегізгілерін бөлу);
- ауру анамнезі;
- науқас өмірінің анамнезі;
- науқасты қарау туралы ақпарат;
- мейірбикелік диагноздар;
- болжамдық нәтижелерімен науқасты тексеру жоспары ;
- тәуелсіз мейірбиикелік араласу жоспары;
- науқасты күту жоспары;
- науқасты бақылау жоспары;
Формат - А 4; шеткі аймақтары: сол жақ шеті 3 см., жоғары және төмені 2 смоң жақ шеті 1,5 см..; Жалпы көлемі 15 бет; шрифт 14, интервал 1
Тапсыру мерзімі: №14 СОӨЖ.
Баға критериі:
1. Бастапқы бет –0 ден 5;
2. субъективті зерттеу –0 ден 10;
3. объективті зерттеу - 0 ден 10;
4. болжамдық нәтижелерімен науқасты тексеру жоспары – 0 ден 20;
5. тәуелсіз мейірбиикелік араласу жоспары - 0 ден 20;
6. науқасты қарау және күту жоспары - 0 ден 20;
7. орныдау уақыты – 0 дан 15.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. Анемия туралы түсінік;
2. балалардың витаминжетіспеушілік анемисы, этиологиясы, клиникасы, емі;
3. ақуызжетіспеушілік анемиясы, этиологиясы, клиникасы, емі;
4. анемиядағы мейірбикелік процесс;
5. анемиямен ауырған науқастарды күту;
6. науқастарды бақылау ерекшеліктері;
7. диетотерапия.
№ 12 СӨЖ
Тақырып: Балалардың вегето-қантамырлы дистониясы. Диагностикасы,емі және алдын алу принциптері. Вегетативті-қантамырлы дистонияның біріншілік мейірбикелік алдын алуы
Мақсаты: Балалардың вегето-қантамырлы дистониясы туралы білімін бекіту Вегетативті-қантамырлы дистонияның біріншілік мейірбикелік алдын алуын жүргізуді игеру
Тапсырма: Алгоритм құру
Орындалу формасы: Алгоритмдер құрастыру.
Орындалу критериі: Құрылымы:
- бастапқы бет;
- қаралу жоспары (зерттеу әдістері) ;
- алгоритм бойынша әртүрлі зерттеуге материал алу техникасы .
Формат - А 4; шеткі аймақтары: сол жақ шеті 3 см., жоғары және төмені 2 смоң жақ шеті 1,5 см..; шрифт 14, интервал 1
Тапсыру мерзімі: №14 СОӨЖ.
Баға критериі:
Бастапқы бет – 0 ден 5;
- қарау жоспарының мазмұны – 0 ден 30;
- алгоритмнің дұрыстығы – 0 ден 50;
- орындау уақыты – 0 ден 15;
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. Балалардың вегето-қантамырлы дистониясы туралы түсінік;
2. Клиникалық белгілері;
3. Ағымының варианттары;
4. Диагностикасы, емі, және алдын алуының принциптері;
5. Күту және бақылау ерекшеліктері ;
6 . Біріншілік вегето-қантамырлы дистониясы.
№ 13 СӨЖ
Тақырып: Туа біткен жүрек ақауымен туған баланың дамуы мен денсаулығын бақылауға мейірбикелік процесс ұйымдастыру.
Мақсаты: Туа біткен жүрек ақауымен туған баланың дамуы мен денсаулығын бақылауға мейірбикелік процесс ұйымын игеру
Тапсырма: Ситуациялық есеп құру
Орындалу формасы: Ситуациялық есеп
Орындалу критериі: 1. Тапсырма саны 2-4;
2. Тапсырма болу керек:
- өзектілігі;
- ахуалдылық;
- дұрыс қойылған сұрақ.
Құрылымы:
- Титульды бнеті;
- ситуациялық тапсырма ;
- жауаптардың эталоны .
Формат - А 4; шеткі аймақтары: сол жақ шеті 3 см., жоғары және төмені 2 смоң жақ шеті 1,5 см..; Жалпы көлемі 15 бет; шрифт 14, интервал 1.
Тапсыру мерзімі: №14 СОӨЖ.
Баға критериі:
1. Ситуациялық тапсырманың мазмұны –0 ден 40;
2. дұрыс қойылған сұрақ –0 ден 30;
3. жауаптар эталонының дұрыстығы – 0 ден 20;
4. тапсырманы эстетикалық жабдықтау – 0 ден 5;
5. орындау уақыты – 0 ден 5.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. Туа біткен жүрек ақауындағы мейірбикелік процесс;
2. туа біткен жүрек ақауымен туған баланың күтімі.
№ 14 СӨЖ
Тақырып: Тоқ ішектің микрофлорасының оның жұмысының бұзылуына әкелетін микрофлораның әсері. Асқорыту жүйесінің қызметінің бұзылуы: себебі, клиникалық белгілері, диагностикасы және емі.
Мақсаты: Тоқ ішектің микрофлорасының оның жұмысының бұзылуына әсері бойынша білімін бекіту және тереңдету Асқазан ішек жолдарының қызметінің бұзылуыбойынша білімін бекіту
Тапсырма: Презентация дайындау
Орындалу формасы: Презентация.
Орындалу критериі: Құрылымы:
- тақырыбы
- мақсаты
- көрнекіліктер (сызба, кесте, иллюстрациялар, суреттер және т.б.)
- комментариялар және көрнекіліктер
- қорытынды
Тапсыру мерзімі: №15СОӨЖ
Баға критериі:
1. Презентацияның эстетикалылығы және дұрыстығы – 0 ден 20;
2. тақырыптың мазмұнын ашу - 0 ден 40;
3. мәтіннің және көрнекіліктердің сәйкестігі - 0ден 20;
4. презентация элементтерінің логикалық байланысы - 0 ден 10;
5. қорытынды - 0 ден 10.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. асқазан ішек жолдары қызметінің бұзылуы туралы түсінік;
2. асқазан ішек жолдары қызметінің бұзылу себептері;
3. асқазан ішек жолдары қызметінің бұзылуының клиникалық көріністері;
4. асқазан ішек жолдары қызметінің бұзылуының диагностикасы және емі.
5. Тоқ ішектің микрофлорасы, оның атқаратын ролі;
6. микрофлораның бұзылуы және оның көрініс тері;
№ 15 СӨЖ
Тақырып: Балардың паразиттік ауырулары.
Мақсаты: Балардың паразиттік ауырулары бойынша білімін тереңдету және бекіту
Тапсырма: Науқастарды тексеру, күту және бақылау жоспарын құру
Орындалу формасы: Науқастарды тексеру, күту және бақылау жоспарын құру.
Орындалу критериі: Құрылымы:
- Бастапқы бет ;
- мейірбикелік диагноздар;
- тексеру жоспары ;
- күту жоспары (нақты);
- бақылау жоспары (аңдамалы жазу бойынша).
Формат - А 4; шеткі аймақтары: сол жақ шеті 3 см., жоғары және төмені 2 смоң жақ шеті 1,5 см..; Жалпы көлемі 15 бет; шрифт 14, интервал 1
Тапсыру мерзімі: №15 СОӨЖ..
Баға критериі:
1. Бастапқы бет –0 ден 5;
2. тексеру жоспарының мазмұны - 0 ден 20;
3. болжамдық нәтижелерінің дұрыстығы - 0 ден 20;
4. күту жоспарының мазмұны - 0 ден 20;
5. бақылау жоспарының мазмұны - 0 ден 20;
6. орындау уақыты – от 0 до 15;
Әдебиет:
11. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1.Балалардың паразиттік ауруларының себептері;
2. балалардың паразиттік ауруларының клиникалық белгілері;
3. балалардың паразиттік ауруларының диагностикасы;
4. балалардың паразиттік ауруларының емі;
5. балалардың паразиттік ауруларының алдын алуы.
№2 Кредит
№ 1СӨЖ
Тақырып: Нефротикалық және нефритикалық синдромның алдын алу,
Мақсаты: Нефротикалық және нефритикалық синдромн алдын алу бойынша білімін бекіту.
Тапсырма: Тест тапсырмаларын дайындау
Орындалу формасы: Тест тапсырмалары
Орындалу критериі: 1. Тапсырма көлемі 10;
2. кем дегеннде тест тапсырмаларын құруда екі жолын қолдану (бір жауапты таңдау, бірнеше жауап таңдау, жауап жаздырту, сәйкестіктер келтіру);
3. Ұсынылатын жауаптар саны 5 (мағыналарымен сәйкес келуі керек).
Құрлымы:
- Бастапқы бет;
- тест тапсырмасы;
- жауап парағы.
Формат - А 4; шеткі аймақтары: сол жақ шеті 3 см., жоғары және төмені 2 смоң жақ шеті 1,5 см; шрифт 14, интервал 1.
Тапсыру мерзімі: №3СОӨЖ.
Баға критериі:
1. Бастапқы бет – 0-ден 5;
2. тест тапсырмаларының дұрыс құрылуы – 0-ден 45;
3. жауап парағының дұрыстылығы – 0 -ден 25;
4. безендірудің эстетикасы – 0-ден 10;
5. орныдау уақыты – 0 ден 15.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».и др. авторы, «Детские болезни»;
2. дәріс.
Бақылау:
1. Нефротикалық және нефритикалық синдромның пайда болуының себептері;
2. нефротикалық және нефритикалық синдромның клиникалық белгілері;
3. нефротикалық және нефритикалық синдромның диагностикасының, емінің принциптері;
4. нефротикалық және нефритикалық синдромның алдын алуы.
№ 2 СӨЖ
Тақырып: Жекешеленген зәр синдромының пайда болуының алдын алу.Балалар энурез
Мақсаты: Жекешеленген зәр синдромының алдын алуы бойынша білімін бекіту. Балалардағы энурез бойынша білімін бекіту
Тапсырма: Презентация дайындау
Орындалу формасы: Презентация.
Орындалу критериі: Құрылымы:
- Тақырыбы;
- мақсаты;
- көрнекіліктер (сызба, кесте, иллюстрациялар, суреттер және т. б.);
- комментариялар және көрнекіліктер ;
- қорытынды .
Тапсыру мерзімі: №4 СӨӨЖ.
Баға критериі:
1. Презентацияның эстетикалылығы және дұрыстығы – 0 ден 20;
2. тақырыптың мазмұнын ашу - 0 ден 40;
3. мәтіннің және көрнекіліктердің сәйкестігі - 0ден 20;
4. презентация элементтерінің логикалық байланысы - 0 ден 10;
5. қорытынды - 0 ден 10.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. жекешеленген зәр синдромының этиологиясы;
2. жекешеленген зәр синдромының негізгі клиникалық белгілері;
3. жекешеленген зәр синдромының диагностикасы мен емінің принциптері;
4. жекешеленген зәр синдромының алдын алуы;
5. энурездің себептері;
6. балалар энурезінің клиникалық белгілері;
7. балалар энурезінің емі;
8. балалар энурезінің күтімі;
№ 3 СӨЖ
Тақырып: Гипогликемия синдромы. Қант диабетімен ауырған балалардың өмір сүру ретін ұйымдастыру.
Мақсаты: Гипогликемия синдромы, қант диабетімен ауырған балалардың өмір сүру ретін дұрыс ұйымдастыру бойынша білімін бекіту.
Тапсырма: Меню құру.
Орындалу формасы: Меню құру.
Орындалу критериі: - Бастапқы бет;
- №9 диетаның жалпы сипаты;
- ұсынылған тағамдар тізімі (диета №9).
Тапсыру мерзімі: №5СОӨЖ..
Баға критериі:
1. Бастапқы бет – 0 ден 5;
2. №9 диетаның жалпы сипаты - 0 ден 15;
3. болжамдық меню (диета №9) – 0 ден 60;
4. эстетикалық жабдықтау – 0 ден 20.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. балалардағы қант диабеті туралы түсінік;
2. балалар қант диабетінің себептері;
3. диетотерапиясы;
4. күтімі және бақылауы;
5. гипогликемия, себептері, жедел көмек.
№ 4 СӨЖ
Тақырып: Балалардың вирусты гепатитінің ағымының ерекшеліктері. Мейірбике процесін ұйымдастыру.
Мақсаты: Балалардың вирусты гепатитінің ағымының ерекшеліктері және мейірбике процесін ұйымдастыру юойынша білімін бекіту
Тапсырма: Презентация дайындау
Орындалу формасы: Презентация.
Орындалу критериі: Құрылымы:
- Тақырыбы;
- мақсаты;
- көрнекіліктер (сызба, кесте, иллюстрациялар, суреттер және т. б.);
- комментариялар және көрнекіліктер ;
- қорытынды .
Тапсыру мерзімі: №6 СОӨЖ
Баға критериі:
1. Презентацияның эстетикалылығы және дұрыстығы – 0 ден 20;
2. Тақырыптың мазмұнын ашу - 0 ден 40;
3. Мәтіннің және көрнекіліктердің сәйкестігі - 0ден 20;
4. Презентация элементтерінің логикалық байланысы - 0 ден 10;
5. Қорытынды - 0 ден 10.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. Вирусты гепатит, анықтамасы;
2. вирусты гепатиттің жіктелуі;
3. балалар вирусты гепатитінің ағымының ерекшелігі ;
4. мейірбике процесін ұйымдастыру.
№ 5 СӨЖ
Тақырып: Балалар туберкулезінің ағымының ерекшеліктері. Диагностика және емі принциптері.
Мақсаты: Балалар туберкулезінің ағымының ерекшеліктері бойынша білімін бекіту.
Тапсырма: Тест тапсырмаларын дайындау
Орындалу формасы: Тест тапсырмалары
Орындалу критериі: 1. Тапсырма көлемі 10;
2. кем дегеннде тест тапсырмаларын құруда екі жолын қолдану (бір жауапты таңдау, бірнеше жауап таңдау, жауап жаздырту, сәйкестіктер келтіру);
3. ұсынылатын жауаптар саны 5 (мағыналарымен сәйкес келуі керек).
Құрлымы:
-. Бастапқы бет;
-. тест тапсырмасы;
- жауап парағы.
Формат - А 4; шеткі аймақтары: сол жақ шеті 3 см., жоғары және төмені 2 смоң жақ шеті 1,5 см; шрифт 14, интервал 1.
Тапсыру мерзімі: №7СОӨЖ.
Баға критериі:
1. Бастапқы бет – 0-ден 5;
2. тест тапсырмаларының дұрыс құрылуы – 0-ден 45;
3. жауап парағының дұрыстылығы – 0 -ден 25;
4. безендірудің эстетикасы – 0-ден 10;
5. орныдау уақыты – 0 ден 15.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. Балалар туберкулезі, анықтамасы;
2. этиологиясы, патогенезі, жіктелуі;
3. балалар туберкулезінің ағымының ерекшеліктері;
4. диагностикасы мен емінің принциптері (DOTS- терапия);
5. күтімі және бақылауы.
№ 6 СӨЖ
Тақырып: Балалардың жұқпалы ауыруларының алдын алудағы мейірбикелік шаралар. Балалардың жұқпалы ауырулар ошағындағы эпидемияға қарсы шаралар..
Мақсаты: Балалардың жұқпалы ауыруларының алдын алудағы мейірбикелік шаралар бойынша білімін тереңдету Балалардың жұқпалы ауырулар ошағындағы эпидемияға қарсы шаралар бойынша білімін бекіту Балалар дисбактериозы бойынша білімін бекіту
Тапсырма: Презентация дайындау
Орындалу формасы: Презентация.
Орындалу критериі: Құрылымы:
- Тақырыбы;
- мақсаты;
- көрнекіліктер (сызба, кесте, иллюстрациялар, суреттер және т. б.);
- комментариялар және көрнекіліктер ;
- қорытынды .
Тапсыру мерзімі: №8 СОӨЖ.
Баға критериі:
1. Презентацияның эстетикалылығы және дұрыстығы – 0 ден 20;
2. Тақырыптың мазмұнын ашу - 0 ден 40;
3. Мәтіннің және көрнекіліктердің сәйкестігі - 0ден 20;
4. Презентация элементтерінің логикалық байланысы - 0 ден 10;
5. Қорытынды - 0 ден 10.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. Балалар жұқпалы ауруларының арнайы алдын алуы ;
2. балалар жұқпалы ауруларының арнайы емес алдын алуы;
3. балалардың жұқпалы ауырулар ошағындағы эпидемияға қарсы шараларды атап беру;
№ 7 СӨЖ
Тақырып: 3 жасқа дейінгі балаларды шынықтыру. Мектеп алдындағы жастағы баланы шынықтыру. Мектеп жасындағы балаларды шынықтыру.
Мақсаты: 3 жасқа дейінгі балаларды шынықтыру бойынша білімін бекіту Мектеп алдындағы жастағы баланы шынықтыру бойынша білімін тереңдету Мектеп жасындағы балаларды шынықтыру бойынша білімін тереңдету
Тапсырма: Портфолио дайындау.
Орындалу формасы: Өз бетінше.
Орындалу критериі: Құрлымы:
- Бастапқы бет;
- сызба, таблица, иллюстрация, суреттер және т.с.б;
- көрнекіліке қойылатын сауалнамалар.
- қорытынды
Формат - А 4; шеткі аймақтары: сол жақ шеті 3 см., жоғары және төмені 2 смоң жақ шеті 1,5 см..; Жалпы көлемі 15 бет; шрифт 14, интервал 1.
Тапсыру мерзімі: №9СОӨЖ.
Баға критериі:
1. Портфолиомнің эстетикалық және шынайы безендірілуі - 0-ден 30;
2. иллюстрация мен текстінің ұйқасымы - 0 –ден 30;
3. портфолионің элементерінің логикалық байланысы - 0 –ден 30;
4. қорытынды - 0 -ден 10
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. 3 жасқа дейінгі балаларды шынықтырудың әдістері айтып беру;
2. Мектеп алдындағы жастағы баланы шынықтырудың әдістерін айтып беру;
3. Мектеп жасындағы балаларды шынықтырудың әдістерін айтып беру.
№ 8 СӨЖ
Тақырып: Балалардың жыныстық дамуын бағалау. Балаларды жасөспірімдер кабинетіне өткізуге дайындау. Негізгі құжат.
Мақсаты: Балалардың жыныстық дамуын бағалау бойынша білімін бекіту
Тапсырма: Презентация дайындау
Орындалу формасы: Презентация.
Орындалу критериі: Құрылымы:
- тақырыбы;
- мақсаты;
- көрнекіліктер (сызба, кесте, иллюстрациялар, суреттер және т.б.);
- комментариялар және көрнекіліктер ;
- корытынды .
Тапсыру мерзімі: №10СОӨЖ
Баға критериі:
1. Презентацияның эстетикалылығы және дұрыстығы – 0 ден 20;
2. тақырыптың мазмұнын ашу - 0 ден 40;
3. мәтіннің және көрнекіліктердің сәйкестігі - 0 ден 20;
4. презентация элементтерінің логикалық байланысы - 0 ден 10;
5. қорытынды - 0 ден 10.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. Балалардың жыныстық дамуын бақылау;
2. жасөспірім кабинетіне өткізуге дайындау;
3. негізгі құжаттар.
№ 9 СӨЖ
Тақырып: Жиі және ұзақ ауыратын балалар. Балалардың жынысмтық дамуы. Негізгі құжаттар түрлері.
Мақсаты: Жиі және ұзақ ауыратын балалар бойынша білімін тереңдету және бекіту Балалардың жынысмтық дамуы бойынша білімін бекіту Негізгі құжаттар түрлерін үйрену. Егу кабинетінің негізгі жабдықтарын үйрену
Тапсырма: Презентация дайындау
Орындалу формасы: Презентация.
Орындалу критериі: Құрылымы:
- тақырыбы;
- мақсаты;
- көрнекіліктер (сызба, кесте, иллюстрациялар, суреттер және т.б.);
- комментариялар және көрнекіліктер ;
- корытынды .
Тапсыру мерзімі: №11СОӨЖ
Баға критериі:
1. Презентацияның эстетикалылығы және дұрыстығы – 0 ден 20;
2. тақырыптың мазмұнын ашу - 0 ден 40;
3. мәтіннің және көрнекіліктердің сәйкестігі - 0 ден 20;
4. презентация элементтерінің логикалық байланысы - 0 ден 10;
5. қорытынды - 0 ден 10.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. Жиі ауыратын балалар;
2. себептері;
3. сауықтырыу жолдары;
4. балалардың жыныстық дамуы;
5. балалардың жыныстық дамуының ерекшеліктері;
6. емхананың негізгі құжаттар түрлері;
7. ауырухананың негізгі құжаттар түрлері.
№ 10 СӨЖ
Тақырып: Егу кабинетінің қызметкерлерін оқытып дайындау. Мектептегі балаларға флюорографиялық тексеру жүргізуді ұйымдастыру.
Мақсаты: Егу кабинетінің қызметкерлерінің қызметтері мен міндеттері Мектептегі балаларға флюорографиялық тексеру жүргізуді ұйымдастыру принциптері мен міндеттерін үйрену.
Тапсырма: Реферат дайындау.
Орындалу формасы: Реферат.
Орындалу критериі: Реферат құрылымы:
- Бастапқы бет;
- реферат жоспары;
- кіріспе (өзектілігі);
- мазмұны (жоспарға сәйкестігі);
- қорытынды (қорыту);
- библиография (әдебиеттер тізімі), кем дегенде бес дерек, негізгі оқулықты қоспағанда.
Формат - А 4; шеткі аймақтары: сол жақ шеті 3 см., жоғары және төмені 2 смоң жақ шеті 1,5 см..; Жалпы көлемі 15 бет; шрифт 14, интервал 1.
Тапсыру мерзімі: № 12 СОӨЖ
Баға критериі:
1. Бастапқы бет – 0-ден 5;
2. реферат жоспары – 0-ден 10;
3. кіріспе – 0-ден 10;
4. мазмұны– 0-ден 50;
5. қорытынды – 0-ден 10;
6. библиография – 0-ден 15;
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. Егу кабинетінің жабдықтары;
2. мектептегі балаларға флюорографиялық тексеру;
3. мақсаттары, міндеттері;
4. уақыты, көрсеткіштері .
№ 11 СӨЖ
Тақырып: Балаларды гельминттерге тексеру. Балалар ұжымында жаппай дегельминтизация жүргізу. Мейірбике үрдісін ұйымдастыру.
Мақсаты: Балаларды гельминттерге тексеру әдістерін үйрену және меңгеру Балалар ұжымында жаппай дегельминтизация жүргізу әдісін игеру
Тапсырма: Алгоритм құру.
Орындалу формасы: Алгоритмдер құрастыру.
Орындалу критериі: Құрылымы:
- бастапқы бет;
- қаралу жоспары (зерттеу әдістері) ;
- алгоритм бойынша әртүрлі зерттеуге материал алу техникасы .
Тапсыру мерзімі: №13 СОӨЖ
Баға критериі:
- Бастапқы бет – 0 ден 5;
- қарау жоспарының мазмұны – 0 ден 30;
- алгоритмнің дұрыстығы – 0 ден 50;
- орындау уақыты – 0 ден 15;
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. Балаларды гельминттерге тексеру;
2. нәжісті құрт жұмыртқаларына тексеру:
3. құрт жұмыртқаларына қырынды алу;
4. балалар ұжымында жаппай дегельминтизация жүргізу.
№ 12 СӨЖ
Тақырып: Бала бақшалар мекемесінде күнтәртіпті сақтауды қадағалау, ясель, кіші, орта, дайындық топтарының күн тәртібі туралы түсінік. Балалардың тамақтануын және бақылауды ұйымдастыру. Мектептегі балалардың күн тәртібін медициналық бақылау. Жазғы мектеп лагеріндегі және ұзартылған күндегі күн тәртіптерін ұйымдастыру.
Мақсаты: Бала бақшаларда күнтәртіпті сақтауды қадағалауды үйрену Балалардың тамақтануын және бақылауды ұйымын игеру Жазғы мектеп лагеріндегі және ұзартылған күндегі күнтәртіптерін ұйымдастыруды үйрену және игеру
Тапсырма: Күн тәртібін құру.
Орындалу формасы: Күн тәртібін құру.
Орындалу критериі: - Бастапқы бет;
- күн тәртібі туралы түсінік;
- күн тәртібінің тізімі.
Тапсыру мерзімі: №813СОӨЖ..
Баға критериі:
1. Бастапқы бет – 0 ден 5;
2. күн тәртібі туралы түсінік - 0 ден 15;
3. күн тәртібінің тізімі – 0 ден 60;
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. Бала бақшалар мекемесінде күнтәртіпті сақтауды қадағалау, ясель, кіші, орта, дайындық топтарының ;
2. ясель, кіші, орта, дайындық топтарының күнтәртібі туралы түсінік ;
3. жазғы мектеп лагеріндегі және ұзартылған күндегі күнтәртіптерін ұйымдастыру.
№ 13 СӨЖ
Тақырып: Оқу ұжымдарына баратын балалардың медициналық құжаттарын толтыру. Кезеңді эпикризді толтыру.
Мақсаты: Оқу ұжымдарына баратын балалардың медициналық құжаттарын дұрыс және ұқыпты толтыруды үйрену Кезеңді эпикризді толтыруды үйрену.
Тапсырма: Реферат дайындау.
Орындалу формасы: Реферат.
Орындалу критериі: Реферат құрылымы:
- Бастапқы бет;
- реферат жоспары;
- кіріспе (өзектілігі);
- мазмұны (жоспарға сәйкестігі);
- қорытынды (қорыту);
- библиография (әдебиеттер тізімі), кем дегенде бес дерек, негізгі оқулықты қоспағанда.
Формат - А 4; шеткі аймақтары: сол жақ шеті 3 см., жоғары және төмені 2 смоң жақ шеті 1,5 см..; Жалпы көлемі 15 бет; шрифт 14, интервал 1.
Тапсыру мерзімі: № 14 СОӨЖ
Баға критериі:
1. Бастапқы бет – 0-ден 5;
2. реферат жоспары – 0-ден 10;
3. кіріспе – 0-ден 10;
4. мазмұны– 0-ден 50;
5. қорытынды – 0-ден 10;
6. библиография – 0-ден 15;
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. Оқу ұжымдарына баратын балалардың медициналық құжаттарын толтыру;
2. Кезеңді эпикризді толтыру.
№ 14 СӨЖ
Тақырып: Балалар ұжымындағы гигиеналық тәрбие және санитарлық ағарту жұмысы. Бүйректің созылмалы ауыруларымен ауыратын балалардың диспансерлік бақылауын ұйымдастыру.
Мақсаты: Балалар ұжымындағы гигиеналық тәрбие және санитарлық ағарту жұмысын үйрену Бүйректің созылмалы ауыруларымен ауыратын балалардың диспансерлік бақылауын жүргізуді үйрену.
Тапсырма: Баяндама дайындау.
Орындалу формасы: Баяндама.
Орындалу критериі: Құрлымы:
- Бастапқы бет
- баяндама жоспары
- мазмұны (жоспарға сәйкестігі)
- қорытынды (қорыту)
- библиография (әдебиеттер тізімі), кем дегенде бес дерек, негізгі оқулықты қоспағанда
Формат - А 4; шеткі аймақтары: сол жақ шеті 3 см., жоғары және төмені 2 смоң жақ шеті 1,5 см..; Жалпы көлемі 3 бет; шрифт 14, интервал 1.
Тапсыру мерзімі: №14 СОӨЖ.
Баға критериі:
1. Ой құрлымы –0-ден 10;
2. мазмұны (негізгі ойды бөліп алуы) – 0-ден 45;
3. тақырыпты айтудағы нақтылық және айқындылық - 0 -ден20;
4. библиография – 0-ден 15;
5. безендірудің эстетикасы – 0-ден 10.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. Балалар ұжымындағы гигиеналық тәрбие және санитарлық ағарту жұмысы;
2. Бүйректің созылмалы ауыруларымен ауыратын балалардың диспансерлік бақылауын ұйымдастыру.
№ 15 СӨЖ
Тақырып: Тыныс жодарының созылмалы ауыруымен ауыратын балалрдың диспансерлік бақылауын ұйымдастыру. Диспансерлік бақылауды керек деңгейде жүргізудегі мейірбикенің ролі.
Мақсаты: Тыныс алу жүйесінің созылмалы ауыруларымен ауыратын балалардың диспансерлік бақылауын үйрену Диспансерлік бақылауды жақсы жүргізуде мейірбикенің атақаратын ролін үйрену және игеру.
Тапсырма: Презентация дайындау.
Орындалу формасы: Презентация
Орындалу критериі: Құрылымы:
- тақырыбы;
- мақсаты;
- көрнекіліктер (сызба, кесте, иллюстрациялар, суреттер және т.б.);
- комментариялар және көрнекіліктер ;
- корытынды .
Тапсыру мерзімі: №10СОӨЖ
Баға критериі:
1. Презентацияның эстетикалылығы және дұрыстығы – 0 ден 20;
2. тақырыптың мазмұнын ашу - 0 ден 40;
3. мәтіннің және көрнекіліктердің сәйкестігі - 0 ден 20;
4. презентация элементтерінің логикалық байланысы - 0 ден 10;
5. қорытынды - 0 ден 10.
Әдебиет:
1. К.А.Святкина и др. «Детские болезни»;
2. Н.Соколова, В Тульчинская, «СД в педиатрии, практикум»;
3. Н.В.Ежова, Е.М. Русакова, Г.И. Кащеева, «Педиатрия».
Бақылау:
1. Тыныс алу жүйесінің созылмалы ауыруларымен ауыратын балалардың диспансерлік бақылауын ұйымдастыру;
2. Диспансерлік бақылауды жақсы жүргізудің атақаратын ролі;
3. Диспансерлік журналға тіркеу;
4. Аймақтық дәрігердің қабылдауына науқастарды уақытында шақыру;
5. Тексеру, ақылдасу,емдеу, кеңес беру.

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МІНІСТРЛІГІ
КАСПИЙ УНИВЕРСИТЕТІ
ГУМАНИТАРЛЫҚ ҒЫЛЫМДАР ЖОҒАРЫ МЕКТЕБІ (ФАКУЛЬТЕТ)
«МЕЙІРБИКЕ ІСІ» КАФЕДРАСЫ
Оқу бағдарламасы – (5В 110100«Мейірбике ісі»)
Оқыту түрі – күндізгі
Бақылау - өлшеу құралы
Пән: «Педиатриядағы мейірбике ісі»
Пән коды: : SDP 3342
Оқу сағат көлемі (кредиттер): 90(2)
Соның ішінде : аудиторлық сағаттар - 30
СОӨЖ - 30
СӨЖ - 30
Курс: 3
Семестрі: 6
Кафедра отырысында қаралды
«_25_» тамыз 2015ж
№ Хаттама
Кафедра меңгерушісі
Бейсенов А.Д. ___________
2015ж
КРЕДИТ №1
Бақылау сұрақтары:
1. Балалық шақ кезеңдері.
2. Әртүрлі жастық кезеңде балалардың физикалық дамуы, оған әсер ететін факторлар.
3. Әртүрлі жастық кезеңде балалардың жүйке – психикасының дамуы, оған әсер ететін факторлар.
4. Табиғи тамақтандыру және оның маңызы.
5. Аралас тамақтандыру.
6. Жасанды тамақтандыру.
7. Тағамдарды енгізу ережесі.
8. ВОЗ қазіргі бағдарламасы.
9. Жаңа туылған балалардың локальды іріңді қабыну аурулары.
10. Гипоксия. Себептері, белгілері.
11. Туылған кездегі жарақаттар. Себептері, белгілері.
12. Орталық жүйке жүйесінің перинатальды зақымдануының негізгі клиникалық көріністері.
13. Әртүрлі жастағы балалардың сүйек бұлшықет жүйесінің анатомо физиологиялық ерекшеліктері
14. Рахит. Этиология, патогенез, жіктелуі, клиникасы, емі, алдын алу. Мейірбикелік үрдіс ұйымы.
15. Жедел пневмония, жасына байланысты ағымының ерекшеліктері. Жаңа туылғандарда жедел
пневмонияның ағымының ерекшелігі .Пневмония кезіндегі синдромы. Асқынуы. Жедел пневмонияны емдеу
16.Қан және қан түзу жүйесінің анатомо физиологиялық ерекшеліктері.
17. Гемморагиялық синдром туралы түсінік. Гемморагиялық диатездің негізгі түрлері:
тромбоцитопениялық пурпура, гемофилия, геморрагиялық васкулит.
18. Анемия туралы түсінік, анемияның клиникалық түрлері. .
19.алиментарная и алиментарлы-инфекциялық
анемия, хлороз.
20.. Шала туылғандардың «ерте» және «кеш» анемиясы,
21.Гемодинамиканың бұзылысымен жүретін туа пайда болған жүрек қантамыр жүйесінің ауруы.
22. туа пайда болған жүрек қантамыр жүйесінің ауруы.
23. Асқорыту жүйесінің АФЕсі.
24. Балаларда асқазан ішек жолдарының негізгі синдромдарының сипаты: диспепсиялық,
ауыру, тәбеттің бұзылысы.
25. Созылмалы гастрит, гастродуоденит, ойық жара ауруы

Манипуляциялар:
Баланың бойын көлденең бой өлшегіште өлшеу техникасы.
1жастан асқан баланың бойын тік бой өлшегіште өлшеу техникасы.
Баланың кеуде аумағын өлшеу техникасы.
Бас аумағын өлшеу.
2 жасқа дейінгі баланың салмағын өлшеу.
2 жастан асқан баланың салмағын өлшеу.
Нәрестенің бетінің дәреті:
Мұрын қуысының дәреті:
Баланың көзінің дәреті
Баланың шат аралығын жуу.
Кіндік қалдығының күтімі
Кіндік жарасының күтімі.
Баланы жөргектеу, ашық жөргектеу, кең жөргектеу.
Гигиеналық ванна.
Шаш күтімі, тырнақ күтімі
Бұлшықет тонусын және күшін анықтау.
Үлкен бастаулардың көлемін және жағдайын анықтау.
Тыныс алу санын санау.
Тыныс алу тепе теңдігінің сипатын анықтау.
Жоғарғы тыныс алу жолдарының санациясы.
Дәрілік заттармен ингаляция жасау.
Дымқыл оттекті беру.
Дәрілік заттарды per os беру.
Б/і инъекция жасау.
Дәрілік заттарды т/і тамшылатып құюды жүргізу.
Мүрыннан қан кеткен кезіндегі жедел жәрдем.
Асқазан ішек жолдарынан қан кеткендегі жедел жәрдем.
Жасырын қанға нәжіс алу.
Шала туылған балаларды пипеткамен, қасықпен тамақтан.
Есептер
Есеп 1:
Бала 1,5 айлық, табиғи тамақтануда. Туғандағы салмағы 3 кг 500 г.Анасы бірінші туыт, баласының тамақтанған соң 1,5-2 сағаттан кейін мазаланатынына , ұйқысының нашарлағанына шағымданады. Дәреті 2 күнде 1 рет, кішкі дәретке күніне 10-12 рет барады, емшекті ашырқана емеді, 70мл сүт емеді.
а) баланың жағдайы неге өзгерді?
б) балаға емген сүті жеткілікті ме ?
в)анасына қандай кеңес бересіз ?
Есеп 2:
Сіздің учаскеңізде 5 айлық бала бар. Оның салмағы 5 кг. 100 г. Бала жиі ауырады, жасанды тамақтануда.
а) бала немен ауырады ?
б) бұл патологиядағы болатын симптоматиканы толықтырыңыз ?
в) күтімімен тамақтануы туралы анасына қандай кеңес бересіз ?

Есеп 3:
Сіз перзентхананың жаңа туған бала палатасында жұмыстасыз.Сізге 1820г салмақпен бала түсті. Сору рефлексі жоқ.
а)бала қандай күтімге мұқтаж ?
б)баланы немен және қалай тамақтандырасыз ?

Есеп 4:
Бала дүниеге келді, айқайы жоқ, терісі боз, күлегей қабаты көгерген, жүрек соғысы бірен- саран,тұйық, бұлшықет тонусы қатты төмендеген, мұрынға катетер енгізгенде еш реакция жоқ.
а) сіздің диагнозыңыз ?
б) мейірбикелік диагноздарды қойыңыз.
в) Апгар бағанасымен қаншаға бағалайсыз
г) сіздің қимылыңыз ?
Есеп 5:
Бала 4600 г. салмақпен дүниеге келді. Апгар бағанасымен 4 баллға бағаланды. Туыт залында ренимациялық шаралар жасалды, Біріншілік туалеттен кейін бала жаңа туған балалар бөлімшесінің интенсивті терапия палатасына көшірілді. Балада тынысы ыңқылдаған, тырысуға дайындық, нистагм, аяқ- қолдың треморы бар.
а) туу кезінде балаға не болған?
б) балалар бөлімшесінде қандай диагноз туралы ойлауға болады?
в) балаға қандай ем және күтім тағайындау керек?
Есеп 6
Сіз емхана мейірбикесісіз.Сізге көрші келіншек баласын қарап беруіңізді және физикалық дамуын бағалауыңызды өтінді.Балаға 7 ай (ер бала).
Параметрлері Туған кезде 7-айда
дене массасы 3000г 8000г
бойы 52 см 66 смбас айналымы 35 см 42 смкеуде айналымы 34 см 42 смБаланың физикалық дамуын бағалаңыз.
Есеп 7:
Қыз бала дүниеге келді:
Дене массасы = 3000г
Бойы = 50 смБас айналымы = 35 смКеуде айналымы = 34 смҚарап тексерген кезде: Ішімен жатқан кезде екі қолымен тіреп, басын биік көтереді.Вертикальді қалыпта ойыншыққа сөйлеген адамға көзқарасын тоқтатады.Кейде алдында ілулі тұрған ойыншыққа қолымен талпынады.Өзіне көңіл аударса қуанғандай тез қимылдап, гуілдейді.
Қазіргі кездегі антропометриясы:
Дене массасы = 8900г
Бойы = 69,5 смБас айналымы = 44 смКеуде айналымы = 44,4 смТапсырма:
1)Баланың жасын анықтаңыз,қай айға сәйкес келеді.
2)Баланың жасына сәйкес болуы қажет дене массасын, бойын, бас айналымын, кеуде айналымын есепте.
3) Баланың жүйке психикалық дамуын бағала,даму тобын анықта.
Есеп 8:
Педиатр қарауына баланы алып келді:
Дене массасы = 3000г
Бойы = 50 смБас айналымы = 35 смКеуде айналымы = 34 смҚарап тексерген кезде: Бала белгісіз жерден шыққан дыбысты көзімен тауып алады.Ілулі тұрған ойыншықты ұстап алады,гуілдейді,емізген кезде анасының омырауын ұстап тұрады. Ішкі мүшелер жағынан патология жоқ.
Қазіргі кездегі антропометриясы:
Дене массасы = 6000г
Бойы = 60 смБас айналымы = 39 смКеуде айналымы = 39 смдаму тобын бағала.
Баланың жүйке психикалық дамуын бағала
Баланың жасын анықтаңыз,қай айға сәйкес келеді.

Есеп 9:
Балаға 2 ай, соңғы кезде анасы баланың мазасыз және жылаңқы болғанына шағымданды.Қарап тексергенде баланың мойын, шүйде аймағында,және терінің қыртыстарында тарының көлеміндей іші мөлдір және лайлы гиперемияланған жиекті бөртпелер бар.
а) қандай ауыру туралы ойлауға болады?
б) мейірбикелік диагноздарды қойыңыз.
в) емі және күтімі қандай?
г) аурудың пайда болу себептері қандай?
Есеп1 0:
Сіз емхана мейірбикесісіз. Жаңа туған бала патронажы кезінде баланың кіндігінің гиперемиясын, инфильтрациясын және кіндік жарасынан серозды бөліністі көрдіңіз.
а) қандай ауру туралы ойладыңыз?
б) сіздің қимылыңыз?
в) күтімі, емі қандай?
Есеп 11:
Бала 7 жаста, басының ауыруына , шаршағыштыққа, селқостыққа шағымданады.Қарап тексергенде терінің және кілегей қабатының бозаруы, еріннің бұрышында ұрттық (заеды). ЖҚА: эритроцит -2.7 х10 12/л, гемоглобин 85 г/л.
а) қандай ауру туралы ойладыңыз?
б) мейірбикелік диагноздарды қойыңыз.
в) аурудың қай дәрежесі?
г) күтімі емі қандай?
Есеп1 2 :
Бала 10 жаста. Баспамен жиі ауырады. Қазіргі кезде бала әлсіздік, тез шаршағыштықты сезе бастады. Қарап тексергенде тері жамылғысы боз,қызуы - 37,20 С,пульс-120 минутына.Жүрек үні тұйық. Бауыры ұлғаймаған. Нәжісі қалыпта.
- қандай ауру туралы ойлауға болады?
- мейірбикелік диагноздарды қойыңыз.
- осы балаға емдеу жоспарын құрыңыз.

Есеп1 3:
Бала хирургиялық бөлімшеге жедел аппендицитке күмәнмен түсті.Бала созылмалы тонзиллитпен ауырады. Екі апта бұрын созылмалы үрдістің өршуі байқалған.Қазір қарап тексерген кезде дененің төмен бөлігінде, қолда геморрагиялық симметриялы бөртпелер байқалады.
- қандай ауру туралы ойлауға болады?
- осы балаға емдеу жоспарын құрыңыз.

Есеп1 4:
Бала 7 жаста, ауру екі күн бұрын дене қызуымен 37,60 С, құрғақ жөтелмен басталған. Қазір жөтелі дөрекі, ылғалды. Өкпесінде қатты тыныс, жоғарғы бөлігінде екі жақтан бірен саран тұрақты емес ірі көпіршікті сырылдар естіледі. Тыныс жиілігі мин-16 рет. Басқа мүшелерімен жүйелерінде өзгеріссіз.
- сіздің алғашқы диагнозыңыз ?
- мейірбикелік диагноздарды қойыңыз.
- күтімі.

Есеп 15:
Қабылдауға 12 жасар бала келді. Анасы баланың соңғы кезде нашар оқи бастағанына, орыс тілінен 2 ліктер алтынына, өйткені таза жаза алмайтынына, зейінінің төмендегеніне, көп қате жіберетініне. Достарымен және үй ішіндегілермен жиі керісетініне, ұмытшақ, тамақүстінде киіміне тамақ төгіп алатынына шағымданады.
Қарап тексергенде: жүрек үні тұйықталған, жүрек ұшында - систолалық шу, пульс 110 рет минутына. Қол бұлшықеттері әлсіреген, Ромберг позасында тұрақсыз. Анамнезінде жиі баспамен ауырған.
1. Сіздің алғашқы диагнозыңыз? Түсіндіріңіз.
2.Мейірбикелік диагноздарды қойыңыз.
3. Сіздің тактикаңыз?
4. Қандай маманның кеңесі қажет?
5. Емінің негізгі принциптері?
6. Тамақтануы туралы қандай кеңес бересіз?
7. Диспансерлік бақылау ұзақтығы қандай
Есеп 16:
Балаға 1,5 жас. Аз ғана жарақаттан кейін бала тоқтаусыз қан аға бастаған. Анамнезінен бізге белгілі жанұяның тұңғыш ұлы қан кетуден көз жұмған.
- қандай ауру туралы ойлауға болады?
- қан тоқтатуда сіздің жасайтын шараңыз.
КРЕДИТ №2
Бақылау сұрақтары:
1. Зәр түзу және зәр шығару мүшелерінің АФЕсі.
2. Зәр шығару жүйесінің Ммкробты – қабыну аурулары. Пиелонефриттер мен циститтер.
3.Балалардағы зәр шығару жүйесінің зақымдану синдромы.
4. Балалардағы эндокрин жүйесінің АФЕсі.
5. Балалардың гипер – және гипогликемия синдромы.
6. Балаларда бөртпе синдромының негізгі сипаты.
7. Бөртпенің біріншілік және екіншілік элементтері туралы түсінік.
8. Қызылша, қызамық. Ағымының клиникалық нұсқасы. Емінің және диагностикасының принциптері.
9. Скарлатина. Ағымының клиникалық нұсқасы. Емінің және диагностикасының принциптері
10. Желшешек. Ағымының клиникалық нұсқасы. Емінің және диагностикасының принциптері
11. Менингококкты инфекция. Ағымының клиникалық нұсқасы. Емінің және диагностикасының принциптері
12. Балаларда туберкулез ағымының ерекшелігі. Емінің және диагностикасының принциптері.
13. Емшектегі және кіші жастағы дені сау балалардың даму ерекшелігі
14. Вакцинация. Ревакцинация.
15. Қатерлі топтары бар мейірбике қызыметшiнiң жұмысты ұйымдастыруы.
16 Қатерлі топтардың жіктелуі.
17 Ерте диагностика, бақылау, емдеу және диспансер бақылауы ұйымындағы мейірбикенің рөлi.
18. Балаларға арнайы алдын алу ұйымы.
19. Ұйымдасқан балаларға алдын ала көмектегі мейірбикенің ұйымы.
20. Ұйымдаспаған балаларға алдын ала көмектегі мейірбикенің ұйымы.
21. Бала мекемелерiндегi санитарлық-гигиеналық және эпидемияға қарсы шаралары, бала мекемелерiндегi санитарлық-гигиеналық бақылаудың бақылауының ұйымы.
.22 Балаларды кезеңді қарау ұйымының уақыты мен міндеттері.
23. Педиатрлық және мамандандырылған кезеңдер -.мектепке дейiнгi жастың балаларына профилактикалық байқауларын өткiзу және ұйымы
24. Педиатрлық және мамандандырылған кезеңдер -.мектеп жас шамасының балаларына профилактикалық байқауларын өткiзу және ұйымы.
25. Диспансерлік есепте тұрған балаларды бақылау.
26. Емхана шарттарындағы балаларға диспансер бақылауының ұйымы.
27. Диспансер бақылауының негiзгi элементтерi. Негiзгi құжаттама. Емдiк және реабилитациялық шаралардың кешенi.
28. Бала емханасының құрылымындағы екпе кабинеті.
29 Екпе кабинеттiң жұмысының ұйымы және жоспарлауы.
30. Ерекше профилактика туралы ұғым.
31. Туберкулин сынақтарының виражоммен балаларының туберкулинодиагностикасы мен тексеруді жүргізу және ұйымы
32. Бала мекемелерiнiң инфекция ауруларын анықталған кездегі шаралары және педикулез.
33. Қатынаста болған балаларды бақылау ұйымы.
34. Бала мекемелерiндегi карантинының ұйымы.
35. Жұқпалы аурулары бар науқастар мен олармен қатынаста болған тұлғаларды изоляциялау уақыты.
36. Шұғыл дәрiгер келгенге дейiнгi көмектiң ұйымы.
37. Ауру-сырқауды есепке алу және жарақттанушылықтың өткiзуi.
38. жаракат ауруларынын бакылау
39.Лор мүшелерінің созылмалы ауруымен азап шегушi балалардың диспансерлік бақылау ұйымы.
40.Бауыр және өтшығару жолдарының созылмалы ауруымен азап шегушi балалардың диспансерлік бақылау ұйымы
Манипуляциялар
1. ВГВға қарсы вакцинаны енгізу техникасы мен уақыты
2. Техника и сроки введения АКДС және АДС енгізу техникасы мен уақыты.
3. Дифтерия таяшасына жағындыны тамақтан және мұрыннан алу.
4. Дифтерияға қарсы сарысуды енгізу техникасы (ДҚС)
5. БЦЖ жасау техникасы мен уақыты.
6. Полиомиелитке қарсы вакцинаны беру техникасы мен уақыты.
7. Қызамыққа қарсы вакцинасын енгізу техникасы
8. Паротитті вакцинаны енгізу техникасы
9. Менингококқа мұрын қуысынан жағынды алу.
10. Взятие мазка из задней стенки глотки на коклюшную палочку
11. Жөтел пластинкасы әдісімен коклюшқа бакпосев алу.
12. Скарлатина және тамақтан жағынды алу.
13. Жалпы талдауға зәр алу.
14. Зимницкий бойынша талдауға зәр алу.
15. Нечипоренко бойынша талдауға зәр алу. «Ауыздан ауызға үрлеу» және «Ауыздан мұрынға үрлеу» әдістерімен қолдан тыныс алдыру.
16.Жүрекке тікелей емес массаж жасау.
17.Ларигоспазм кезінде көрсетілетін жедел көмек.
18.Тырысу кезіндегі көрсетілетін көмек.
19.Стенозды ларингиттегі жедел көмек.
20.Талма (Обморок) кезінде көрсетілетін жедел көмек.
21.Құсу кезіндегі көмек.
22.Мұрыннан қан кеткендегі көмек.
23.Іш кепкен кездегі көмек
24.тырысу кезынде комек
25. Биохимиялық зерттеуге көктамырдан қан алу.
26. Инсулинді енгізу техникасы мен ережесі.
27.Ауыз арқылы жүргізілетін регидратация. (Оральды регидратация
Есептер
Есеп №1
7 жасар созылмалы тонзиллиті бар балада ауру жедел басталды, температураның 38,60 С дейін көтерілуімен, бас ауыруымен,жүрек айну, құсу.Әлсін әлі бел аймағының ауруы, жиі ауырсынумен зәршығару. Бала әлсіздікке, тез шаршағыштыққа шағымданады
Қандай ауру туралы ойлауға болады?
мейірбикелік диагноздарды қойыңыз.
Соңғы диагнозды қою үшін қандай тексеру жүргізу керек?
Нақты осы балаға емдеу схемасын құрыңыз.
Есеп №2
Бала 12 жаста жиі баспамен аурады. Екі апта өткен соң тамақтың ауыруы және қызба.Анасы бала зәрінің қызыл екеніне («ет шайындысындай» ) Екі аптадан кейін басы ауырған. АҚ-150/90 мм.с.б. Жалпы зәр анализінде - аздаған протеинурия (1,65 г/л), эритроциттер барлық көру аймағында
Бауырдың қандай ауруын ойлауға болады?
- мейірбикелік диагноздарды қойыңыз.
Зәрде эритроциттердің қандай түрін табуға болады?
Зәрдің қандай лабораториялық тексеруін жүргізу қажет?
Есеп №3
Ауруханаға 10 жасар бала түсті ес түссіз, әлсіз жиі пульсі, 1 минутта 140рет , тынысы шулы минутына 35 рет. Ауру құсумен және жалпы әлсіздікпен басталды. Ауруханаға түскен кезде зәр анализінде қантпен ацетон анықталған.
Қай ауру туралы ойлауға болады?
- мейірбикелік диагноздарды қойыңыз.
Жедел көмек.
Есеп №4
Бала 4-жаста, бала бақшаға барады, ауырғанына 2 күн; Ауыру температураның 37,40 С дейін көтерілуімен және бөртпелердің пайда болуымен басталды. өзгермеген теріде аздаған дақ және везикула түрінде бөртпелер шығады. Келесі күні бөртпе элементтері көбейді, бірен саран қабыршақтар көрінеді. Үйде бала бақшаға баратын басқа бала 3 жасар бар.
Сіздің диагнозыңыз ?
- мейірбикелік диагноздарды қойыңыз.
Бала бақшада қандай эпидемияға қарсы шаралар жүргізіледі. Екінші балаға не жасаймыз ?
Есеп №5
8 жасар балаға үйге шақырылды. Дене қызуына 37,50 С, аздаған бас ауыруы ,сирек құрғақ жөтел, тамақтың жыбырлауы, мұрынның бітелуі.
Қандай ауру?
- мейірбикелік диагноздарды қойыңыз.
Қандай тексерулер жүргізу қажет?
Есеп №6
8 жасар балаға үйге қарауға шақырылды. Жедел ауырды,температурасы 390 С, қатты бас ауыруы пайда болды, қайталамалы құсу. Бір апта бұрын жөтел, тұмау, субфебрильді температура болды.Алдында мектепке барып жаңбырға қалып қойды.
Объективті: баланың жағдайы ауыр, басы шалқайған, аяқтары ішке жиналған, ыңқылдайды. Қараған кезде айқын тері гиперестезиясы, гиперемия байқалады, жұтқыншақтың артқы бөлігінің, аздаған ісінуі. Желкенің регидтілігі 2 көлденең саусаққа Керниг және Брудзинский симптомдары оң. Ошақты симптомдары жоқ.
Қандай аурулар туралы ойлауға болады?
- мейірбикелік диагноздарды қойыңыз.
Ауруханаға дейінгі жедел көмек көрсетіңіз.
Есеп №7
Бала бөлімшеге: «Ауыз жұтқыншақтың токсикалық дифтериясы ІІ дәрежесі»диагнозымен қойылды.
Қандай симптомдарға сүйене отырып диагноз қойылды?
Есеп №8
Бала бақшаға баратын 4- жасар бала ауырып қалды,қызуы 38 °С дейін көтерілді, бас ауыруына шағымданды, құрғақ жөтел , мұрынның бітелуі .Учаскелік фельдшер жедел респераторлы ауру деген диагноз қойды. Екі күннен кейін кейін температурасы қалыпқа келді, тәбеттің төмендеуі және жүрек айну болды. Кейінгі 3 күнде іштің ауыруымен қайталамалы құсу ,зәрдің қоңырланып, нәжістің түссізденуі болды. Учаскелік фельдшер терінің және склераның субиктериялығы,бауырдың 3 см ге дейін ұлғаюы.
Қандай ауыру туралы ойлауға болады?
- мейірбикелік диагноздарды қойыңыз.
Қандай емдәм және күнтәртібін сақтау қажет ?
Бала бақшада қандай эпидемияға қарсы шаралар жасалады

Есеп №19
Балаға 10 жас. Соңғы кезде қатты шаршау, тәбеттің төмендеуі, тершеңдік, субфебрильдіге дейін дене қызуының көтерілуі. Флюрографияда кеуде ішілік лимфа түйіндерінің ұлғаюы байқалады.
Баланы ары қарай тексеру және емдеу үшін қайда бағыттау керек ?
- мейірбикелік диагноздарды қойыңыз.
Қандай тексерулер жүргізу қажет ?
Есеп 10
15 күндік балаға патронаж жасаған кезде сіз оның бетінен мөлшері түйреуіштің ұшындай, айналасы ұабыну шеңберімен көмкерілген 3 пустуланы көрдіңіз.Баланың жағдайы қанағаттанарлық, дене қызуы қалыпта,емуі белсенді. Кіндік жарасы эпителизацияланған. Нәжісі және диурезі өзгеріссіз.
1. Сіздің диагнозыңыз? Түсіндіріңіз.
2. Бұл жағдайда амбулаторлық ем мүмкін бе? Түсіндіріңіз.
3. ФАП жағдайындафельдшердің тактикасы.
4. Балаға ем тағайындаңыз.
5. Бала қандай қатер тобына жатады?
6. Күтімі бойынша кеңес беріңіз. .
Есеп11
Қабылдауға 12 жасар қыз бала келді. Соңғы 2 аптада селқостық, жалпы шаршағыштық, тәбеттің төмендеуі, бас ауруы, таңертеңгілік кезде көз астының ісінуі байқалды.
Анамнезінде- созылмалы тонзиллит, тістерінің кариесі.
Қарап тексергенде: терісі таза, боз, аздап ісінген. Жүрек үндері тұйықталған, АҚ -130/80 мм.с.б.
1. Қандай ауыру туралы ойлауға болады? Түсіндіріңіз.
2. Жалпы зәр анализінде қандай өзгерістер байқалады?
3. Баланың АҚ қандай болуы керек ?
4. Сіздің тактикаңыз?
5. Емдәм тағайындаңыз.
6. Күтім ерекшелігі.
7. Диспансерлік бақылау ұзақтығы қандай?
Есеп1 2
Орта топта 5 балаға 2 ТЕ Манту сынамасы жасалған. Баланың біреуіне 5 жас. Бұған дейін барлақ сынамалардың барлығы теріс болды. Бұл сынамада- папула 8 мм. Шағымдары жоқ. Белсенді, эмциональді тонусы сақталған. Тәбеті қалыпта. Ішкі мүшелері жағынан өзгеріс жоқ. Қан және зәр анализі - патологиясыз.
1 Сіздің алғашқы диагнозыңыз? Түсіндіріңіз.
2. Сіздің тактикаңыз?
3. Қандай маманның кеңесі қажет?
4. Тамақтану ерекшелігі.
5. Күтімі бойынша кеңес беріңіз.
Есеп 13
Балаға 6 жас, ауығанына 2 күн. Шайнаған кезде, басын бұрған кезде, аузын ашқан кезде ауырады, температураның көтерілуі.
Қарап тексергенде: температурасы 38°С, екі жағынан құлақ қалқанының маңында ісіну, пальпация кезінде ауырсыну сезімі бар. Бала барып жүрген мектебінде оысндай бір жағдай болған.
1. Сіздің алғашқы диагнозыңыз? Түсіндіріңіз.
2.Мейірбикелік диагноздарды қойыңыз.
3. Сіздің тактикаңыз?
4. Баланы қандай мерзімге изоляциялайсыз?
5. Ошақта инфекцияға қарсы қандай карантиндік шаралар қажет?
6. Ем тағайындаңыз.
7. Тамақтануы туралы қандай кеңес бересіз. Түсіндіріңіз.
8. Бұл ауыруға қарсы иммунизация мерзімі қандай?
Есеп 14
Бала бақшада 3 жасар баланың дене қызуы 37,8°С –ге дейін көтерілді, аздаған тұмау, бетте, кеуде, арқа, аяқ- қолда ұсақ мөлдір сұйықтығы бар көпіршіктер байқалады. Бастың шашты бөлігінде де бірнеше көпіршіктер орналасқан. Аңқада – аздаған гиперемия.
1. Сіздің диагнозыңыз? Түсіндіріңіз.
2.Мейірбикелік диагноздарды қойыңыз.
3. Сіздің тактикаңыз?
4. Ем тағайындаңыз.
5. Баланы қандай мерзімге оқшаулайсыз?
6. Ошақта инфекцияға қарсы қандай карантиндік шаралар қажет?
7. Күтімі бойынша кеңес беріңіз.
Есеп1 5
Бала бақшаға барып жүрген 3 жасар балада ауыру үш күн бұрын басталған. Қатты жөтел, тұмау, көзі жасаураған, дене қызуы 38°С.
Қарап тексергенде: жалпы жағдайы орташа, жарыққа қарай алмайды, конъюнктивит, аңқада кілегей қабатының гиперемиясы. Ұртында кіші күрек тісінің маңында - ұсақ ақ дақтар, жұмсақ таңдайда - энантема. Тынысы қатаң, жүрек үні жиілеген.
1. Сіздің алғашқы диагнозыңыз? Түсіндіріңіз.
2.Мейірбикелік диагноздарды қойыңыз.
3. Бала қандай жедел көмекке мұқтаж?
4. Сіздің тактикаңыз?
5. Ем тағайындаңыз.
6. Баланы қандай мерзімге изоляциялайсыз?
7. Ошақта инфекцияға қарсы қандай карантиндік шаралар қажет?
Есеп1 6
Сіз - мейірбикесіз, бала бақшаға баратын бала 4 жаста, бүгін таңертең ауырды, дене қызуы 37,8°С ге дейін көтерілді. Бүгін таңертең дене қызуы көтерілді, аздаған жөтел денесі бозарған және барлық жерінде дақты – папулезді бөртпелер, әсіресе жамбасында және аяқ- қолдың сыртқы бетінде қою орналасқан.Аңқада - аздаған гиперемия, шүйде және мойын артқы лимфа түйіндері пальпацияланады, аздап ауырады. Ішкі құрлысы жағынан өзгеріссіз.
1. Сіздің алғашқы диагнозыңыз? Түсіндіріңіз.
2.Мейірбикелік диагноздарды қойыңыз.
3. Сіздің тактикаңыз?
4. Ем тағайындаңыз.
5. Баланы қандай мерзімге оқшаулайсыз?
6. Ошақта инфекцияға қарсы қандай карантиндік шаралар қажет?
7. Күтімі бойынша кеңес беріңіз.
Пән бойынша тест тапсырмалары
КРЕДИТ №1
Бір дұрыс жауапты таңдаңыз:
Өмірінің 2- жарты жылдығында баланың әр айсайын қосатын орташа бас шеңберінің өлшемі(см):
а) 2
б) 1,5
в) 0,3
г) 1
д) 0,6
Жетіліп туған баланың орташа дене салмағы болуы қажет(гр):
а) 3000-3100
б) 3700-4000
в) 3200-3600
г) 2500-2800
д) 3000-3200
Жаңа туған баланың орташа бойы(см):
а) 50-52
б) 54-56
в) 48-50
г) 45-48
д) 40-46
Жаңа туған баланың жайылған іріңді - қабыну ауыруы:
а) омфалит
б) везикулопустулез
в) сепсис
г) тершеңдік
д) баздану
Педиатрия – бұл адам ағзасын оқытатын ғылым:
а) жас өспірім шақтан қартайғанға дейін
б) құрсақ ішілік кезден туғанға дейін
в) құрсақ ішілік кезден қартайғанға дейін
г) туғаннан жас өспірім шаққа дейін
д) туғаннан (құрсақішілік кезеңнің соңғы айнан)жас өспірім шақты толық
Екінші жарты жылдықта қосатын салмақ мөлшері(гр):
а) 800
б) 600
в) 400
г) 300
д) 200
1 -жарты жылдықта әр айсайын қосатын орташа дене массасы(гр):
а) 800
б) 600
в) 400
г) 300
д) 200
Асфиксиямен жаңа туған баланы перзентханада тамақтандырады:
а) шынымен
б) катетермен және шынымен
в) пипеткамен, бөтелкемен
г) қасықпен, шынымен
д) қасықпен, зондпен
5 айлық баланың әр айсайын қосатын орташа бой өлшемі(см):
а) 1,0
б) 1,5
в) 2,5
г) 3,2
д) 3,5
10 айлық баланың әр айсайын қосатын орташа бой өлшемі(см):
а) 3,0
б) 2,5
в) 1,5
г) 2
д) 0,5
1 жастағы баланың орташа дене салмағы(кг):
а) 15
б) 12
в) 10
г) 8
д) 9
Ұсақ бөртпелер мөлшері бұршақтан грек жаңғағына дейін, іріңді сұйықтығы бар, тез жарылып ылғалды эрозия пайда болады. Эпидемия шақырады:
а) тершеңдік
б) везикулопустулез
в) көпіршіктер
г) остеофолликулит
д) баздану
1 жастағы баланың орташа бойы (кг):
а) 105
б) 95
в) 75
г) 65
д) 55
Шала туған баланың палатасының температуралық режимі(0С):
а) 24-26
б) 18-20
в) 22-24
г) 16-18
д) 30-32
Асфиксиямен жаңа туған баланы перзентханада тамақтандырады:
а) шынымен
б) катетермен және шынымен
в) пипеткамен, бөтелкемен
г) қасықпен, шынымен
д) қасықпен, зондпен
Жетілген жаңа туған баланың асқазан сиымдылығы(мл):
а) 2000-2500
б) 30-35
в) 400-450
г) 100-150
д) 90-100
2 айда баланың асқазан сиымдылығы(мл):
а) 2000-2500
б) 40-45
в) 400-450
г) 100-150
д) 90-100
1 жаста баланың асқазан сиымдылығы(мл):
а) 200-250
б) 40-45
в) 400-450
г) 100-150
д) 90-100
Бас шеңберін өлшейді:
а) қастың төмпешігі және шүйде үсті
б) мұрын аралығы және шүйде төмпешігі
в) қастың үсті және шүйде төмпешігі
г) қастың және шүйде төмпешігі
Өмірінің І- жарты жылдығында баланың әр айсайын қосатын орташа бас шеңберінің өлшемі(см):
а) 2
б) 1,5
в) 1,3
г) 1
д) 0,5
Өмірінің ІІ- жарты жылдығында баланың әр айсайын қосатын орташа бас шеңберінің өлшемі(см):
а) 2
б) 1,5
в) 0,3
г) 1
д) 0,6
Дені сау баланы 1 жасына дейін өлшеу керек:
а) айына 1 рет
б) айына 2 рет
в) кварталда 1 рет
г) кварталда 2 рет
д) 2 кварталда 1 рет
10 жасқа дейін баланың әр жыл қосатын орташа кеуде шеңберінің өлшемі(см):
а) 2
б) 1,5
в) 1,3
г) 1
д) 0,5
Дене салмағы 3200 г, дені сау баланың 14 күнге дейін берілетін сүт көлемін есептеу формуласы:
а) n х 70
б) (n +10) хm p/100
в) n х 80
г) 80 + 2 х n
10 жасқа дейін баланың әр жыл қосатын орташа бас шеңберінің өлшемі(см):
а) 2
б) 1,5
в) 1,3
г) 1
д) 0,5
Шала туған баланың 18 күнге дейін берілетін сүт көлемін есептеу формуласы:
а) n х 70
б) (n +10) х m p/100
в) n х 80
г) 80 + 2 х n
Уыз бөлінеді:
а) 4-5 күні
б) алғашқы 2 күн
в) бірінші аптаның аяғында
г) 2-3 аптада
д) 2- аптаның аяғында
Аралық сүт бөлінеді:
а) 4-5 күні
б) алғашқы 2 күн
в) 2- аптаның аяғында
г) 2-3 аптада
д) 3- аптаның аяғында
Жетілген сүт бөлінеді (бастап):
а) 4-5 күннен
б) 3-4 күннен
в) 1-2 күннен
г) 2-3 аптадан
д) 2 айдан
Алғашқы қосымша тамақ:
а) ботқа
б) көкөніс пюресі
в) ет
г) ірімшік
д) кондитерлік тағам
Ботқа қосымша тамақ түрінде беріледі:
а) 6 айында
б) 7-9 ай
в) 8-10 ай
г) 1-1,5 жыл
д) 2-3 жыл
1- дәрежелі асфиксия:
а) қозғалыс белсенділігі төмен
б) тынысы жоқ
в) бірен – саран немесе сирек тыныстық қозғалыстар
г) реакциясы төмен не жоқ
д) бұлшықет тонусы өзгермеген
Жетілген жаңа туған баланың палатасының температуралық режимі(0С):
а) 24-26
б) 18-20
в) 22-24
г) 16-18
д) 30-32
Шала туған баланың палатасының температуралық режимі(0С):
а) 24-26
б) 18-20
в) 22-24
г) 16-18
д) 30-32
Негізгі оральді рефлекстерге жатады:
а) қорғаныс
б) тірек
в) Робинсон
г) іздеу
д) Моро
Тұрақты рефлекстерге жатады:
а) ауыз- алақан
б) тірек
в) жұту
г) қорғаныс
д) ерін
Перес рефлексі шақырылады:
а) паравертебральді сызықпен жоғарыдан төмен
б) паравертебральді сызықпен төменнен жоғары
в) тік өсіндімен құйымшақтан мойынға қарай
г) тік өсіндімен мойыннан құйымшаққа қарай
д) табанның сыртқы жиегімен өкшеден саусаққа қарай
Бабинский рефлексі шақырылады:
а) паравертебральді сызықпен жоғарыдан төмен
б) паравертебральді сызықпен төменнен жоғары
в) тік өсіндімен құйымшақтан мойынға қарай
г) тік өсіндімен мойыннан құйымшаққа қарай
д) табанның сыртқы жиегімен өкшеден саусаққа қарай
Емшек жасындағы балаға сүзбенің максимальді тәуліктік мөлшері(гр):
а) 5
б) 10
в) 20
г) 40
д) 50
Емшек жасындағы балаға ет сорпасының максимальді тәуліктік мөлшері(гр):
а) 30
б) 20
в) 50
г) 100
д) 200
Бақылау өлшемінің өткізу мақсаты – бұл білу үшін керек:
а) 1 тамақтануда емізікпен емген сүт қоспасының көлемін
б) тамақтың тәуліктік көлемін
в) 1 тамақтануда анасынан емген сүт көлемін
г) ананың жалпы сүт мөлшерін
Үстеме тамақ дегеніміз:
а) шырын
б) адаптацияланған қоспа
в) сорпа
г) ірімшік
д) жұмыртқаның сарысы
Дұрыс жауаптарды таңдаңыз:
Жиі аллерген бола алады:
а) таңқурай
б) жаңғақ
в) көк алма
г) бал
д) сары май
Жаңа туған бала кезеңі сипатталады:
а) сүт тістерінің тұрақты тістермен алмасуы аяқталады
б) энтеральді тамақтану пайда болады
в) сөйлеу дами бастайды
г) барлақ мүшелер қалыптасқан бірақ қызметі жеткіліксіз
д) анасынан балаға берілген иммунитет азаяды
Акселерация себептері:
а) физкультура мен спорттың дамуға әсері
б) ылғалды және ыстық климатта өсу мен даму тез жүдеуге:
в) тұрғындардың үлкен миграция большая миграциясы және аралас неке түзілуі.
г) балалар «Д» витаминін, аз пайдаланады нәтижесі кеш сүйектенуге әкеледі
д) балалар «Д» витаминін, аз пайдаланады нәтижесі кеш сүйектенуге әкеледі, нәтижесі кеш сүйектенуге әкеледі
Жаңа туған баланың бас миына тән келесі белгілер:
а) суға бай
б) жүйке жасушасы миелин қабығынсыз
в) жүйке жасушасы миелин қабықты
г) қанмен қамтамасыз етілуі төмен, сондықтан балалар гипоксиялық энцефалопатиямен жиі ауырады.
д) 6-7 жаста миелинденуі қарқынды жүреді
Мектеп кезеңі сипатталады:
а) сүт тістерінің тұрақтыға ауысуы аяқталады
б) энтеральді тамақтану пайда болады
в) екіншілік жыныстық белгілері пайда болады
г) барлық мүшелері қалыптасқан бірақ қызметі жеткіліксіз
д) анадан балаға берілген иммунитет аяқталады
Физикалық дамудың негзгі көрсеткіштері:
а) дене салмағы
б) бойы
в) бас шеңбері
г) жамбас шеңбері
д) екіншілік жыныстық белгілпр
Тері қызметі:
а) қорғаныс
б) сыртқа бөлу
в) тамақтану
г) тыныс алу
д) жылыту
Мұрынан ауа өткенде:
а) жылытылады
б) жиырылғыштық
в) ылғалданады
г) тазарады
д) өзгермейді
Мектеп алды кезеңі сипатталады:
а) сүт тістерінің тұрақтыға ауысуы аяқталады
б) энтеральді тамақтану пайда болады
в) тәжірибелік қимылдар пайда болады (киіну,түзге отыру, қасық пайдалану)
г) барлық мүшелері қалыптасқан бірақ қызметі жеткіліксіз
д) тақпақтарды есте сақтайды айтады
Жаңа туған баланың шартсыз рефлекстері:
а) ему
б) жөтел
в) жыпылық
г) жүрек соғысы
д) жалпы қозғалыс
Инфекцияық емес тері ауырулары:
а) везикулопустулез
б) тершеңдік
в) фурункулдер
г) көпіршік
д) баздану
Перинатальді кезеңге жатады:
а) мектеп кезеңі
б) ұрықтық
в) жас өспірім
г) жаңа туған кезең
д) эмбринальді
Емшек жасындағы кезең дегеніміз:
а) сүт тістерінің пайда болуы
б) энтеральді тамақтану пайда болады
в) сөйлеу пайда болуы
г) барлық мүшелері қалыптасқан бірақ қызметі жеткіліксіз
д) анадан балаға берілген иммунитет аяқталады
Стигмалар:
а) микрогнатия
б) полидактилия
в) иектің екі еселенуі
г) артрит
д) гидроцефалия
Қосымша тамақтар:
а) көкөніс пюре
б) шырын
в) манна ботқасы
г) айран
д) «НAН» сүт қоспасы
Үстеме тамақтар:
а) жұмыртқаның сарысы
б) шырын
в) ешкі сүті
г) айран
д) «НAН» сүт қоспасы
Балалық шақтың постнатальді кезеңіне жатады:
а) эмбриональді
б) емшек жасы
в) жаңа туған
г) ұрық
д) мектеп жасына дейінгі
Жаңа туған баланың 2 –аптаға дейін тәуліктік сүт көлемін есептеу формуласы:
а) n х 70
б) (n +10) х m p/100
в) n х 80
г) 80 + 2 х n
Аллергиялық реакция жиі жеміс жидек , көкөніс пайдаланғаннан болады(түсі):
а) қызыл
б) жасыл
в) сары-қызыл
г) сары
д) қоңыр
Ерте жастағы баланың ішек микрофлорасы тамақтану түріне байланысты:
а) табиғи тамақтануда - бифидобактерилар басым
б) табиғи тамақтануда – энтерококк және ішек таяқшалары басым
в) жасанды тамақтануда – бифидобактериялар басым
г) жасанды тамақтануда – энтерококк және ішек таяқшалары басым
д) табиғи тамақтануда бала ішегі стерильді
Табиғи тамақтануда баланың нәжісі:
а) гомогенді
б) гомогенді емес
в) шірік иісті
г) аздап қышқыл иісті
д) алтын- сары түсті
Жасанды тамақтануда баланың нәжісі:
а) гомогенді
б) гомогенді емес
в) шірік иісті
г) аздап қышқыл иісті
д) алтын- сары түсті
Емшек жасындағы баланың тамақтану түрлері:
а) емшекпен
б) аралас
в) жасанды
г) жасанды –аралас
д) емшекпен және жасанды
Ана сүтінің құрамы:
а) ақуыз:май: көмірсу - 1:3:6
б) ақуыз :май: көмірсу - 1:2:6
в) ақуызында альбумин басым
г) ақуызында казеин басым
д) казеин сиыр сүтіне қарағанда 10 есе кем
Сиыр сүтінің құрамы:
а) ақуыз:май: көмірсу - 1:3:6
б) ақуыз :май: көмірсу - 1:2:6
в) ақуызында альбумин басым
г) ақуызында казеин басым
д) казеин сиыр сүтіне қарағанда 10 есе кем
Ана сүтінің құрамы:
а) май, қанықпаған май қышқылынан тұрады
б) май, қаныққан май қышқылынан тұрады
в) көмірсу, В-лактозасы бар
г) көмірсу, А-лактозасы бар
д) казеин 10 есе көп
Сиыр сүтінің құрамы:
а) май, қанықпаған май қышқылынан тұрады
б) май, қаныққан май қышқылынан тұрады
в) көмірсу, В-лактозасы бар
г) көмірсу, А-лактозасы бар
д) казеин 10 есе көп
Ана сүтінің құрамында:
а) ферменттер кешені
б) бактериялар
в) А иммуноглобулині
г) стерильді
д) гормондар мен өсу факторлары
Уыз сипаттамасы:
а) құрамында иммуноглобулин Д
б) құрамында иммуноглобулин А;
в) жабысқақ және қою
г) сары түсті
д) ақ түсті
Гипогалактия себептері:
а) ана ағзасында гормонның жеткіліктілігі
б) жүйке- психикалық жарақат
в) ананың тамақтану рационының бұзылуы
г) витаминдерді пайдалану
д) ретсіз емізу
Гипогалактия себептері:
а) уақытпен емізу
б) емізгеннен кейін сүтті сауу
в) ананың тамақтану режимінің бұзылуы
г) емшек ұшының жарылуы
д) мастит.
Гипогалактия емі:
а) ана тамағын және күн тәртібін реттеу
б) қалған сүтті сауып тастау
в) сүт безін рентген-сәулелендіру
г) поливитаминдер қолданубау
д) биологиялық белсенді қоспаларды пайдалану
Қосымша тамақты беру:
а) 6 айынан беріледі
б) 1 жастан бастайды
в) 1-2 шәй қасықтан бастайды
г) бір емізуді алмастырады
д) беру алдында емізеді
Анасы жағынан емізуге қарсы көрсеткіш:
а) бүйрек жеткіліксіздігі
б) жүрек жеткіліксіздігі
в) туа біткен жүрек ақауы
г) шылым шегу
д) арақ ішу
Бала жағынан емізуге қарсы көрсеткіш:
а) бас ішілік қысым
б) терң шала туылу
в) ауыр ОЖЖ зақымы
г) анемия
д) фенилкетонурия.
Анасы жағынан аралас тамақтануға көрсеткіш:
а) ЖРВИ;
б) гипогалактия;
в) ана сүті құрамының сапалық және морфологиялық өзгерісі
г) анасының емізуге зауқы жоқтығы
д) анасының жүрек ақауы
Қосымша тамақ беру техникасы:
а) емізу алдында беру
б) емгеннен кейін беру
в) біртіндеп 3-4 апта енгізу
г) көкөніс пюресі түрінде
д) үгітілген ет түрінде
Жасанды тамақтануға абсолютті көрсеткіш:
а) анада сүттің мүлдем болмауы
б) гипогалактия;
в) анасының ауыр сырқаты
г) терең шала туылу
д) анасының өлімі
2 - дәрежелі асфиксия:
а) қозғалыс белсенділігі төмен
б) тынысы жоқ
в) бірен – саран немесе сирек тыныстық қозғалыстар
г) реакциясы төмен не жоқ
д) бұлшықет тонусы өзгермеген
3- дәрежелі асфиксияға тән.
а) қозғалыс белсенділігі төмен
б) тынысы жоқ
в) бірен – саран немесе сирек тыныстық қозғалыстар
г) реакциясы төмен не жоқ
д) бұлшықет тонусы өзгермеген
1- дәрежелі асфиксияның клиникасы:
а) айқайы қатты емес
б) Апгар шкаласы бойынша 7 балл
в) Апгар 5-6 балл
г) Апгар 0-4 балл
д) жүрек қағысы анық
2- дәрежелі асфиксияның клиникасы:
а) айқайы қатты емес
б) Апгар шкаласы бойынша 7 балл
в) Апгар 5-6 балл
г) Апгар 0-4 балл
д) жүрек тұйықталған
3- дәрежелі асфиксияның клиникасы:
а) айқайы қатты емес
б) Апгар шкаласы бойынша 7 балл
в) Апгар 5-6 балл
г) Апгар 0-4 балл
д) жүрек қағысы тұйық
Туыт жарақаттары:
а) туыт ісігі
б) кефалогематома;
в) жаңа туған баланың гемолитикалық ауыруы
г) буын сынығы
д) ми сауытына қан құйылу
Туыт жарақаты - бұл …
а) сүйек қабатына қан құйылу
б) субдуральдік қан құйылу
в) субарахноидальді қан құйылу
г) бастың шығар бөлігі ұсақ қанталауы
д) ісік шекара сызығынан шығады
Кефалогематома дегеніміз – бұл...
а) бастың шығар бөлігі ұсақ қанталауы
б) ісік бастың бір жігінен шықпайды.
в) ісік бастың бір жігінен шығады
г) түзіліс айналсында төмпешік бар
д) шүйде және төбе сүйектерінің сүйек қабының астына қан құйылу
Ми сауытына қан құйылу клиникасы:
а) қозу
б) тырысу
в) бүгу бұлшықеттерінің физиологиялық гипертонусы
г) терморегуляция бұзылысы
д) шүйденің шашы түсуі.
Ми сауытына қан құйылу кезіндегі ем:
а) Д витамині
б) ми ісінуімен күрес
в) қан ұюын қалыптастыру
г) баланы табиғи тамақтандыруға көшіру
д) оттегін беру
Негізгі оральді рефлекстерге жататындар:
а) ерін
б) ему
в) Робинсон
г) іздеу
д) Моро
Жаңа туған баланың туалеті:
а) кіндікке қысқыш салып кесеміз
б) ауыз қуысынан шырышты сорып аламыз
в) мұрын жолынан шырышты сорып алу
г) кіндік жарасының күтімі
д) гонобленореяның алдын - алу
Гонобленореяның алдын - алу
а) коньюктивальді қапқа 2-3 тамшы 30% альбуцид тамызамыз
б) қыз балаға жыныс еріндеріне 4-5 тамшы 30% альбуцид тамызамыз
в) коньюктивальді қапқа 4-6 тамшы 60% альбуцид тамызамыз
г) қыз балаға жыныс еріндеріне 4-5 тамшы 60% альбуцид тамызамыз
д) коньюктивальді қапқа 2-3 тамшы 33% натрий цитратын тамызамыз
Жаңа туған баланың алғашқы туалеті:
а) гонобленореяның алдын - алу
б) ауыз қуысынан және мұрын жолынан шырышты сорып алу
в) беттен және табиғи қыртыстардан жағындыны сүрту
г) кіндік жарасының күтімі
д) баланың қуығын катетерлеу
Жаңа туғун баланың регистрациясы:
а) туу тарихының номері
б) ананың аты – жөні
в) әкесінің аты – жөні
г) әкесінің қызметі
д) туған күні,айы, жылы, сағаты, минуты
Парафизиологиялық жағдайлаға жатады:
а) терінің физиологиялық катары
б) физиологиялық сарғаю
в) тершеңдік
г) жыныстық криз
д) бүгу бұлшықеттерінің физиологиялық гипертонусы
Тері катарының клиникалық белгілері:
а) терінің сарғыштығы
б) терінің реактивті қызаруы
в) өмірінің алғашқы аптасының аяғында бәсеңдейді
г) кілегей қабатының сарғыштығы
д) кейін тері түлейді
Жаңа туған баланың физиологиялық сарғыштығының клиникалық белгілері:
а) терінің сарғыштығы
б) терінің реактивті қызаруы
в) өмірінің алғашқы аптасының аяғында бәсеңдейді
г) кілегей қабатының сарғыштығы
д) кейін тері түлейді
Жаңа туған баланың жыныстық кризі:
а) тек қыз балада сүт безінің ісінуі
б) ісінген сүт безінің терісі өзгермеген
в) ісінген сүт безінің терісі өзгерген
г) қыз балаларда қынаптан қызыл бөлініс
д) сүт безінің ісінуі ер және өыз балаларда
Жаңа туған баланың өтпелі нәжісіне тән:
а) қара –қошқыл түсті, қою консистенциялы
б) қоңыр -жасыл түсті, сулы консистенциялы
в) іш кебумен және баланың мазасыздығымен жүреді
г) иіссіз
д) баланың жағдайы өзгереді
Сәйкестікті табыңыз:
Асфиксия түрлері: Симптомдары:
1. Туа пайда болған а) пульс минутына 100 ден кем
( құрсақ ішілік) б) терімен кілегей қабаты көкшіл.
2. Жүре пайда болған: в) қағанағ суына меконидің шығуы
г) бозарған тері
д) жүрек соғысының баяулануы
е) тыныстың жоғалуы

Жарақат түрлері: Симптомы:
1.Туыт ісігі: а) 2-3 аптадан кейін сорылып кетеді
2.Кефалогематома б) 24-36 сағаттан кейін сорылады
в) төбе және шүйде сүйегіне қан құйылу
г) ұрықтың шығар бөлігінің ісігі

Ауырудың түрлері: Симптомдары:
1. Везикулопустулез а) Баланың жағдайы ауыр.Теріде серозды-іріңді қоспаға толған ірі көпіршіктер бар.Жоғары температура, әлсіздік, лоқсу.
2. Баздану б) Теріде ортасы шашпен тесілген бұршақтай инфильтраттар.Ішіндегі сұйықтығы ақ- сүт түстес.Жалпы жағдайы өзгермеген.
3. Көпіршік в) Теріде серозды-іріңді қоспасы бар везикулалар бар. Жалпы жағдайы бұзылған,бала әлсіз,лоқсиды, температурасы жоғары.
4. Остиофолликулит г) Жалпы жағдайы нашарлаған.Бала қозған,ұйқысы нашар.Тері қыртыстарында гиперемия,кей жерлері мацерацияланған.
Ауырудың түрлері: Симптомдары:
1. Тершеңдіка) тығыз инфельтраттар
2. Баздануб) ішінде мөлдір сұйықтығы бар тарыдай көпіршіктер
3. Псевдофурункулезв) сулы эрозиялар
Өмір кезеңдері(ай): 1 айда бойға қосылатын өлшем(см):
1. 1 - 3 а) 1,5
2. 4 - 6 б) 1
3. 7 - 9 в) 2,5
4. 10 - 12 г) 3
д) 2
Өмір кезеңдері(ай): Дене салмағын есептеу формуласы:
1. 1 - 6 а) 10+2х n
2. 7 - 12 б) m p+800х6+400(n-6)
в) 20+3(n-5)
г) 3n+к
д) m p+800х6
Өмір кезеңдері(жас): Дене салмағын есептеу формуласы:
1. 1 - 5 а) 10+2х n
2. 6 - 10 б) 20+3(n-5)
в) 3n+к
г) m p+800х6+400(n-6)
д) m p+800х6
Өмір кезеңдері(жас): Дене салмағын есептеу формуласы:
1. 1 - 5 а) 75+5х n
2. 6 - 14 б) 110+6(n-5)
в) 3n+к
г) число месяцев в квадрате
д) m p+800х6
Манипуляция түрі: Өлшеу жиілігі:
1. бойды өлшеу а) кварталда 2 рет
2. бас және кеуде б) кварталда 1 рет
шеңберін өлшеу в) айына 2 рет
г) жылына 2 рет
д) айына 1 рет
Манипуляция түрі: Өлшеу жиілігі:
1. қосымша тамақ а) көкөніс пюре
2. үстеме тамақ б) манна ботқасы
в) «Малыш» сүт қоспасы
г) айран
д) жұмыртқа сарысы
Толықтырыңыз:
Бақылау өлшемінің мақсаты-
Гипогалактия. – бұл...
Клиникалық тұрғыдан тағам аллергиясы ерте жастағы балаларда ... ...өзгерістерімен сипатталады және ... жағынан бұзылыстармен жүреді.
Апгар бағанасы бойынша бағаланады:
а) жүректің соғу жиілігі
б) тыныс жиілігі
в)
г)
д)
Егер емшектегі баланың бірінші қосымша тамағыкөкөніс пюресі
болса, екінші қосымша тамаққа беру керек ...
Баздану емшек жасындағы балада .... нәтижесінде болады.
Біріншілік бөртпе элементтері:
а) дақ
б) папула
в) төмпешік
г)
д)
Екіншілік бөртпе элементтері:
а) қабыршық
б) эрозия
в) жарық
г)
д)
Физикалық дамудың негізгі критерилері:
а) дене салмағы
б) бойы
в) бас шеңбері
г)
д)
Моторика дегеніміз - бұл
Бір дұрыс жауапты таңдаңыз:
Балада бойдың және салмақтың бірдей артта қалуы:
а) гипотрофия;
б) гипостатура;
в) паратрофия;
г) гипертрофия;
д) атрофия.
2айында омыртқа иілісі қалыптасады:
а) сегізкөз
б) мойын
в) кеуде
г) бел
д) құйымшақ
Қабырғалардың физиологиялық төмен бағытталуы:
а) 6 айында
б) 1 жаста
в) 2 айында
г) 3 жаста
д) 4 айында
Баланың алғашқы айында бұлшықет тонусы:
а) бүгу бетінің гипотонусы
б) жазу бетінің гипотонусы
в) бүгу бетінің гипертонусы
г) жазу бетінің гипертонусы
д) жазу және бүгу бетінің гипертонусы
Үлкен қан айналымның толуымен жүретін жүрек ақаулары:
а) ашық артериалды өзек
б) қолқа коарктациясы
в) Фалло ауыруы;
г) қарынша аралық аралық перденің дефектісі
д) жекеленген өкпе артериясының стенозы
6. Құсу –бұл:
а) ауамен сүттің өте аз мөлшерде сыртқа бөлінуі
б) эпигастрий аймағында ұнамсыз сезім
в) асқазандағы тамақтың сыртқа бөлнуі
г) төс артында күйдірген сезім
д) төс артында басылған сезім
Жүрек айну-бұл:
а) ауамен сүттің өте аз мөлшерде сыртқа бөлінуі
б) эпигастрий аймағында ұнамсыз сезім
в) асқазандағы тамақтың сыртқа бөлнуі выделение наружу содержимого желудка;
г) төс артында басылған сезім
д) төс артында күйдірген сезім
Асқазан ауыруындағы мейірбикелік процестің 2 - кезеңі қамтиды:
а) ауру анамнезін жинау
б) дене қызуын өлшеу
в) мейірбикелік диагноз қою
г) ем-дәм пайдаланылуын бақылау
д) ішті қарау
Асқазан ауыруындағы мейірбикелік процестің 3 - кезеңі қамтиды:
а) эпидемиологиялық анамнезді жинау;
б) нәжісін бақылау
в) күтім жоспарын құру
г) ем-дәм пайдаланылуын бақылау
д) тілді қарау
3 – 12 жаста атопического дерматиттің клиникалық белгілері :
а) қосылған папулезді бөртпе, айқын лихенификация, мойны,аяқ-қолдың бүгу беті,кеуденің жоғарғы бөлігі зақымдалады.
б) эритематозды суланған,бетінде қабыршақтары бар элементтер, бетте,денеде, жазу беттерінде, бастың шашты бөлігінде
в) қышитын папулалар экскориациялармен, жазу беттерде лихенификация, бетте шынтақ және тізе ойығында
Карпопедальді спазм болады:
а) мешелде
б) спазмофилияда
в) гиповитаминозда
г) атопиялық дерматитте
д) туа біткен ақауларда
Спазмофилиядағы тырысу кезіндегі жедел жәрдем.
а) спазмолитиктер
б) глюкокортикостероидтар
в) тырысуға қарсы заттар
г) антибиотиктер
д) қызу түсіретіндер
Гипертермиялық синдром бұл дене қызуының мөлшерден жоғары болуы(0 С):
а) 37
б) 38
в) 39
г) 36,4
д) 36,5
Қайталамалы тұншығу ұстамасымен жүретін созылмалы ауру:
а) обструктивті бронхит;
б) бронхоэктаздық ауру
в) бронх демікпесі
г) пневмония
д) фарингит.
15.Астматикалық статус – бұл:
а) тұншығу ұстамасының алғышарты
б) емге көнбейтін ұзақ уақыттық ұстама
в) тырысу алғышарттары
г) тұншығу ұстамасы
д) бронхолитиктермен жеңіл басылатын тұншығу ұстамасы
Жеңіл анемия (Hb- г/л):
а) 120-140
б) 90-110
в) 70-90
г) 70-60
д) 60 тан төмен
Орташа ауырлықтағы анемия (Hb- г/л):
а) 120-140
б) 90-110
в) 70-90
г) 70-60
д) 60 тан төмен
Ауыр анемия (Hb- г/л):
а) 140-160
б) 120-140
в) 90-110
г) 70 тен төмен
д) 70-90
Жалпақ құрттармен шақырылатын ауру:
а) описторхоз;
б) трихинеллез;
в) дифиллоботриоз;
г) лямблиоз;
д) амебиаз.
Власоглавпен шақырылатын ауру –
а) энтеробиоз;
б) трихоцефалез;
в) дифиллоботриоз;
г) лямблиоз;
д) амебиаз.
Туа пайда болған жүрек ақауларында мейірбикелік процестің 3 - кезеңі:
а) шағымдарын жинау
б) тығыз жөргектеу
в) жүрек перкуссиясы
г) күтім жоспарын құру
д) оттегін беру
Ревматизм қоздырғышы:
а) стафилококк;
б) стрептококк;
в) диплококк;
г) микоплазма;
д) вирус.
Гастроэнтерит кезіндегі нәжіске тән::
а) формалы, дефекация соңында – алқызыл қан
б) ботқа тәрізді шырышпен, жасыл
в) тенезмдер,шырышпен,ірің, қан жіпшелері
г)жиі,сұйық,сулы
д)ірің, қан жіпшелері, формалы
Секреторлы қызметі жоғарылаған созылмалы гастриттің өршу кезеңінде тағайындалатын ем-дәм:
а) №1
б) №2
в) №3
г) №7
д) №5
Жедел гастрит даму уақыты (ауру дами басағаннан ... сағаттан кейін):
а) 25-28
б) 40-48
в) 30
г) 6-12
д) 28
Дөрекі «машиналы» систолалық шу жүрек ақауында болады:
а) ашық артериальді өзек
б) комбинирленген митралді өзек
в) Фалло тетрадасы
г) қарынша аралық перденің жеткіліксіздігі
д) жүрекше аралық перденің жеткіліксіздігі
Митральді қақпақшаның тыңдау проекциясы:
а) жүрек ұшы
б) Боткина нүктесі
в) төстің сол жағынан 2 қабырға аралық
г) төстің ортасы 3- қабырға шеміршегінде
д) төстің оң жағынан 2 қабырға аралық
Ревматизмнің негізгі диагностикалық критериіне жататын белгі:
а) артралгия
б) туысқандарында ревматизм
в) полиартрит
г) температуралық реакция
д) лейкоцитоз, жоғарылаған ЭТЖ
Дені сау жаңа туған балаға тән сарғаю түрі:
а) конъюгациялық
б) паренхиматозды
в) обтурациялық
г) гемолитикалық
д) механикалық
Қан ұю уақытының ұзаруымен жүретін ауру :
а) тромбоцитопениялық пурпура
б) геморрагиялық васкулит
в) гемофилия
г) гемолитикалық анемия
д)темір жеткіліксіздік анемия
Дұрыс жауаптарды таңдаңыз:
Алиментарлық маразмның клиникалық белгілері:
а) «қартайған» бет
б) ішкі мүшелердің ісінуі
в) аяқ-қолдың және беттің ісінуі
г) мектеп жасындағы және мектепке дейінгі кезеңде кездеседі
д) ерте жастағы балаларда кездеседі
Квашиоркордың клиникалық белгілері:
а) «старческое» лицо;
б) отеки внутренних органов;
в) отеки конечностей и лица;
г) встречается у дошкольного и школьного возраста;
д) встречается у детей раннего возраста.
Ерте жастағы балалардың сүйек тінінің ерекшелігі:
а) минерал тұздарға бай
б) минерал тұздар жеткіліксіз
в) қан тамырларының саны көп
г) суға бай
д) қанданудың жеткіліксіздігі
Мешелдің бастапқы кезеңінің клиникалық белгілері:
а) шошығыштық
б) «квадрат» бас
в) бұлшықет гипотонусы
г) іш қату
д) О-тәрізді аяқ
Мешелдің өршу кезеңінің клиникалық белгілері:
а) шүйде шашының түсе бастауы
б) үлкен еңбектің жиегінің аздап жұмсақтығы
в) краниотабес;
г) О- немесе Х- тәрізіді аяқтар
д) жылаңқы
Мешелдің реконвалесценция кезеңінің клиникалық белгілері:
а) «бақа іші»;
б) жалпы жағдайы жақсарған
в) «қатты» тершеңдік
г) бұлшықет тонусы жоғарылайды
д) бұлшықет гипотониясы
Мешелдің арнайы емес емі:
а) Са – ға бай тағамдарды пайдалану;
б) Са және Р – жақсы қорыту үшін цитрат қоспасы
в) хвой және тұз ваннасы
г) Д 3. витаминінің судағы ертіндісі
д) магний препараты
Жоғарғы тыныс жолдарына жатады:
а) мұрын қуысы
б) көмекей
в) кеңірдек
г) бронхтар
д) өкпе
Балаларда евстахиев түтігінің құрлыс ерекшелігі:
а) вертикальді орналасқан;
б) горизонтальді орналасқан;
в) тар;
г) кең.
д) сыртқы есту жолына ашылады
Балаларда көмекейдің құрлыс ерекшелігі:
а) жоғары орналасқан
б) қуысы тар
в) жақсы иннервацияланған;
г) төмен орналасқан
д) қуысы кең
Балаларда өкпенің құрлыс ерекшелігі
а) эластикалық тінге бай
б) сурфактант жеткіліксіз
в) эластикалық тіні аз
г) клетчатка және қан тамырға бай
д) қандануы нашар
Өкпе тініне инфекцияның ену жолдары:
а) өрлемелі
б) бронхогенді
в) лимфогенді
г) гематогенді
д) трансмиссивті
Пневмония диагностикасының критерилері:
а) дизуриялы синдром;
б) интоксикация;
в) тыныс жеткіліксіздігінің белгіліері;
г) зәр синдромы.
д) геморрагиялық синдром
Жаңа туған бала пневмониясының клиникалық белгіліері:
а) адинамия;
б) дене қызуы 400С;
в) ауыз және мұрыннан көпіршік бөлінеді
г) бұлшықет тонусы жоғарылаған
д) субфебрильді температура
Пневмония кезіндегі бала күтімі:
а) аурухана ішілік инфекцияның алдын алуы
б) тығыз жөргектеу
в) суды шектеу
г) химиялық және механикалық аяушы тағам
д) необходимо часто переворачивать ребенка и брать на руки.
Қан түзу мүшелеріне жатады:
а) көк бауыр
б) бауыр
в) сүйектің қызыл кемігі
г) лимфа түйіндері
д) жүрек
Геморрагиялық васкулиттің терілік түрінің клиникалық белгілері:
а) бөртпелер симметриялы орналасқан
б) бөртпелер асимметриялы орналасқан
в) буындары ауырады,ісінген, гиперемияланған;
г) бөртпе шығуы «толқын тәрізді».
д) іштің ауыруы
Тромбоцитопенияның клиникалық белгілері:
а) бөртпе шығуы полиморфты
б) тері геморрагиясы спонтанды пайда болады
в) сыпь расположена ассиметрично;
г) бөртпелер симметриялы орналасқан
д) ұсақ нүктелі бөртпелер
Гемофилияның клиникалық белгілері:
а) кешеуілдеген қан ағу бейім
б) қан кету ұзарған
в) жиі асқазан- ішек жолынан қан кетеді
г) қан кету жарақат дәрежесіне сай емес, көп кетеді
д) бөртпе шығуы полиморфты
Теміртапшылық анемиясының клиникалық белгілері:
а) ерте жастағы балалар тітіркенгіш, жылаңқы
б) ересек жастағы балаларда апатия, әлсіздік тез шаршағыш
в) жиі қан кету
г) терісі және көрінетін кілегей қабаты боз
д) бөртпелер аяқ қолдың бүгу бетінде
Шала туған балалардың «ерте» анемиясы:
а) өмірінің 3-4 айында дамиды
б) жаңа туған бала кезеңінде эритроциттердің күшейген гемолизінен
в) неонатальді кезеңдегі темір жинағының азаюы
г) «физиологиялық», қатерсіз анемия.
д) үлкен еңбектің ісінуі
Шала туған балалардың «кеш» анемиясы:
а) өмірінің 1-2 айында дамиды
б) жаңа туған бала кезеңінде эритроциттердің күшейген гемолизінен
в) неонатальді кезеңдегі темір жинағының азаюы
г) клиникасы айқын болмайды
д) бауырдың ұлғаюы
Алиментарлық және алиментарлы-инфекциялық анемия сипатталады:
а) өмірінің екінші жартысында дамиды
б) жаңа туған бала кезеңінде эритроциттердің күшейген гемолизінен
в) неонатальді кезеңдегі темір жинағының азаюы
г) баланың тамақтануының бұзылуынан
д) өмірінің 1 – 2 айында дамиды
Кіші қан айналымның толуымен жүретін жүрек ақаулары:
а) ашық артериалды өзек
б) жекеленген өкпе артериясының стенозы
в) Фалло ауыруы
г) қарынша аралық перденің дефектісі
д) Фалло пентадасы
Кіші қан айналымның азаюымен жүретін жүрек ақаулары:
а) ашық артериалды өзек
б) жекеленген өкпе артериясының стенозы
в) Фалло ауыруы
г) қарынша аралық перденің дефектісі
Туа біткен жүрек ақауларының бірінші фазасына тән:
а) гемодинамика бұзылыстарына ағзаның бейімделуі;
б) салыстырмалы компенсация ;
в) терминальді жағдай;
г) жүрек бұлшыұетіндегі дистрофиялық өзгерістер
д) клиникалық белгілердің болмауымен.
Ашық артериалды өзек кезіндегі шағымдар:
а) ентігу
б) бас және мойын аймағында пульсация
в) қатты шаршағыштық
г) жайылған цианоз.
д) жүрек аймағындағы ауыру
Қолқа коарктациясы:
а) жүргенде қатты шаршағыштық
б) кеуде клеткасының деформациясы
в) бас және мойын аймағында пульсация
г) иссиня- көгілдір тері түсі
д) дененің жоғарғы бөлігі төменгі бөлігінен жақсы дамыған
Жүрек ақауларының қосымша тексерулеріне жатады:
а) жұлын пункциясы
б) ЭКГ;
в) пикфоуметрия;
г) ЭхоКГ.
д) жүрек аускультациясы
Ерте жастағы балалардың асқазанының АФЕ:
а) пилорикалық бөлігі дұрыс жабылмайды
б) кардиалды бөлігі дұрыс жабылмайды
в) асқазан сөлінің қышқылдығы төмен
г) асқазан сөлінің қышқылдығы жоғары
д) фермент белсенділігінің жеткіліксіздігі
Диспепсиялық синдромға жатады :
а) құсу
б) іштің ауыруы
в) іш қату
г) кекіру
д) жөтел
Асқазан ауыруындағы мейірбикелік процестің 1- кезеңі қамтиды:
а) өмір анамнезін жинау
б) артериалдық қысымды өлшеу
в) шағымдарын жинау
г) ем-дәм пайдаланылуын бақылау
д) мейірбикелік диагноз қою
Асқазан ауыруындағы мейірбикелік процестің 4 - кезеңі қамтиды:
а) құсық массасын бақылау
б) АҚ бақылау;
в) мейірбикелік диагноз қою
г) науқастың жалпы жағдайын бақылау
д) ішті пальпациялау
Ерте жастағы балалардың терісінің анатомо-физиологиялық ерекшелігі:
а) тері арқылы жылу және ылғалдың интенсивті өтуі
б) тері арқылы жылу және ылғалдың аз өтуі
в) терінің қалпына келу қабілеті төмен
г) терінің қалпына келу қабілеті жоғары
д) эпидермис борпылдақ, дермамен әлсіз байланысқан
Ерте жастағы балалардың тері асты май қабатының анатомо-физиологиялық ерекшелігі:
а) алғашқы 6 – айда интенсивті түрде қалыңдайды
б) бетте, аяқ-қолда қалың ал, іште жұқа
в) іште қалың, ал бетте, аяқ-қолда қалың
г) іште және бетте қалың,ал аяқ-қолда жұқа
д) тығыз май.
Туған кезде терінің қай қызметі жақсы дамыған:
а) сыртқа бөлу
б) тыныстық
в) жылуды реттеу
г) қорғаныс
д) витамин түзуші
Атопиялық дерматиттің емдеу принципі:
а) диетотерапия;
б) жергілікті терапия;
в) антигистаминді заттар
г) глюкокортикостероидтар
д) спазмолитиктер
Спазмофилияның келесі түрін ажыратамыз:
а) жасырын
б) шынайы
в) ашық
г) жабық
д) көпше
Жедел пневмония кезінде мейірбикелік процестің 4 - кезеңі:
а) көп сұйықтық беру
б) төсек орын киімін ауыстыру
в) составление плана ухода за пациентом;
г) уход за кожей и слизистыми оболочками полости рта.
д) өкпе аускультациясы
Жедел пневмониямен науқасты бақылау:
а) науқастың дене қызуын өлшеу
б) АҚ өлшеу
в) тәуліктік диурезді бақылау
г) тері және кілегей қабатын бақылау
д) тығыз жөргектеу
Обструктивті синдромға тән ерекшелік:
а) ерте жастағы балаларда жиі кездеседі
б) ересек балаларда жиі кездеседі
в) бронхпен ауаның өтуі қиындауынан болады
г) өкпе вентиляциясының бұзылуынан болады
д) бронхта көп шырыштың жиналуынан болады
Обструктивті синдромның клиникасы:
а) тұншығу сезімі;
б) аралас ентігу;
в) инспираторлы ентігу
г) ұзақ «ысқырықты дем шығару», алыстан естіледі
д) тыныс алу актісіне қосымша бұлшықеттердің қатысады
Обструктивті синдромның негізгі механизмі:
а) өкпе компрессиясы;
б) бронх қуысында шырыштың көп жиналуы
в) бронх кілегей қабаты қалыңдауы
г) бронх бұлшықеттерінің жиырылуы
д) өкпе вентиляциясының бұзылуы
Обструктивті бронхиттің клиникалық белгілері:
а) интоксикация симптомы;
б) диарея;
в) инспираторлы ентігу;
г) қиындаған «ысқырықты»дем шығару;
д) тұншығу
Спазмофилиядағы ларингоспазм кезіндегі жедел жәрдем.
а) мұрынға үру
б) бетке суық су шашу
в) баланы «сілку»
г) спазмолитиктер енгізу.
д) зәр айдағыш дәрілерді енгізу
Балалардағы А гиповитаминозының клиникалық белгілері:
а) бұлшықет гипотониясы;
б) тері құрғақ және іріңдіктер
в) лоқсу құсуға бейім
г) тыныс жолдарының жиі какры
д) мегобластты анемия.
Балалардағы В тобының гиповитаминозының клиникалық белгілері:
а) мышечная гипотония;
б) сухость и гнойнички на коже
в) склонность к рвоте и срыгиванию;
г) частые катары дыхательных путей;
д) мегабластическая анемия.
Ерте жастағы балаларда С гиповитаминозының клиникалық белгілері:
а) қабырғада « бұдырлар»;
б) «бақа» іші;
в) құсу , лоқсуға бейім
г) аяқтары сыртқа бұрылған, қозғалыссыз
д) бұлшықет гипотониясы
Балалардағы Е гиповитаминозының клиникалық белгілері:
а) гемолитикалық анемия;
б) гипотрофия;
в) ісіну;
г) гипертензионды-гидроцефалды синдром;
д) мегабласттық анемия.
Ерте жастағы балалардың тыныс алу мүшелерінің АФЕ:
а) төменгі мұрын жолы жоқ
б) жоғарғы мұрын жолы жоқ
в) маңдай және негізгі мұрын қуыстығы жоқ
г) торлы және гаймор мұрын қуыстығы әлсіз дамыған
Ерте жастағы балалардың тыныс алу мүшелерінің АФЕ:
а) көмекейі тар
б) бөлініс мұрын жұтқыншақтан есту түтігіне жеңіл түседі
в) көмекейі кең
г) көмекейдің байлам асты кеңістігі борпылдақ, жақсы қанданған
Балалардағы гипертермия кезіндегі күтім:
а) жиі төсенішін және киімін ауыстыру
б) дене қызуын бақылау
в) көп сұйықтық беру
г) сұйықтықты шектеу
д) уксус ертіндісімен сүтту
Балалардағы гипертермия кезіндегі күтім:
а) тәбетіне қарамастан толық қанды тамақтандыру
б) қызба 38 0 С –ден жоғарыласа қызу түсіретін дәрі беру
в) қызба 37 0 С –ден жоғарыласа қызу түсіретін дәрі беру
г) баланы уксустың әлсіз ертіндісімен сүрту
д) сұйықты шектеу
Қайталамалы тұншығу ұстамасымен жүретін созылмалы ауру:
а) обструктивті бронхит;
б) бронхоэктаздық ауру
в) бронх демікпесі
г) пневмония
д) фарингит.
Бронх демікпесі кезінде жедел жәрдем:
а) сальбутамол
б) эуфиллин
в) морфин
г) адреналин.
д) супрастин.
Балалардағы витамин тапшылық анемияның себептері у детей:
а) қосымша тамақты кеш енгізу
б) қосымша тамақты ерте енгізу
в) ұзақ сиыр сүтімен тамақтандыру
г) жеміс- көкөністерді мол беру
д) көмірсудың молшылығы
Туа пайда болған жүрек ақауларында мейірбикелік процестің 1- кезеңі:
а) аяқ қолда АҚ өлшеу
б) таза ауада жиі серуендеу
в) бөлмені жиі желдету
г) жүрек аускультациясы
д) мейірбикелік диагноз қою
Ревматизм кезінде мейірбикелік процестің 4- кезеңі:
а) кеуде клеткасын қарау
б) ауру анамнезін жинау
в) баланың жаопы жағдайын бағалау
г) тұзбен сұйықтықты шектеу
д) тері жағдайын, ісігін бағалау
Кардиология бөлімшесінің мейірбикесінің жұмыс ерекшелігі:
а) төсек және қозғалыс режимінің сақталуын бақылау
б) жүрек гликозиттерінің
в) инсулиннің қолдану ерекшелігін және жағымсыз әсерлерін біледі
г) ЭФГДС жасау әдістемесін біледі;
д) жедел жүрек қан тамыр жеткіліксіздігінің клиникасын біледі және дәрігерге дейінгі көмек көрсете алады
Ревматикалық диффузды миокардитке тән:
а) тері жамылғысы боз, цианоз;
б) терісі гиперемияланған;
в) жүрек шекарасы ұлғайған
г) ентігу
д) пульсі ырғақты
Ревматикалық полиартрит, қан тамырларының зақымдануымен жүреді:
а) симметриялы;
б) асимметриялы;
в) ұшқыш;
г) орташа қан тамырларының көптеп зақымдануы
д) бірен-саран ірі қан тамырларының зақымдануы
Ревматизмнің емі:
а) тұз және сұйықтықты шектеу
б) көп сұйықтық ішу
в) пенициллин препараттары;
г) темір препараттары
д) стероидты емес қабынуға қарсы қабынуға қарсы препараттар
Р евматизмнің біріншілік алдын алуы:
а) шынықтыру
б) физкультура
в) бициллино-профилактика
г) созылмалы инфекция ошақтарының санациясы
д) рационалды тамақтану
Ревматизмнің екіншілік алдын алуы:
а) созылмалы тонзиллитпен балалардыдиспансерлік бақылау
б) ЖҚА, ЖЗА бақылау
в) бициллино-профилактика
г) таза ауада серуендеу
д) созылмалы инфекция ошақтарының санациясы
Вегето-қантамырлық дистонияның клиникасы:
а) қатты шаршағыш
б) тітіркенгіш
в) брадикардия;
г) қатты тершеңдік
д) аса белсенділік
Асқазан ішек жолы ауыруларындағы мейірбикелік процестің 1- кезеңі:
а) шағым жинау
б) мейірбикелік диагноз қою
в) іштің пальпациясы
г) құсу кезіндегі көмек
д) емдім сақталуын бақылау
Асқазан ішек жолы ауыруларындағы мейірбикелік процестің 4 - кезеңі:
а) көп сұйықтық ішу
б) нәжісті бақылау
в) ЭФГДС жасауға көмектесу;
г) тұзды және сұйықтықты шектеу
д) ЭКГ өткізуге көмектесу.
Жаңа туған баланың АФЕ:
а) вертикальді орналасқан;
б) горизонтальді орналасқан;
в) асқазанға кіреберіс жақсы жабылмайды
г) асқазан сөлінің қышқылдығы жоғары
д) привратник . жақсы жабылмайды
Причины развития заболеваний печени у детей:
а) внутриутробная гипоксия плода;
б) внутриутробная инфекция (ЦМВ, токсоплазмоз);
в) внутриутробная инфекция (микоплазмоз, герпес-инфекция);
г) врожденный порок сердца;
д) врожденная краснуха.
Өт жолдарының дискенезиясы, пайда болу себебі.
а) невроз;
б) анемия;
в) ревматизм;
г) глисттік инвазии;
д) өмір сүру қозғалысының аздығы
Балаларда тоқ ішектің ауруларының пайда болу себептері:
а) дизентерия;
б) қарапайымдылармен инвазия
в) пневмония
г) созылмалы инфекция ошағы
д) Фалло тетрадасы.
Балалардағы созылмалы колит клиникасы:
а) қанды нәжіс
б) іш өту меніш қату алмасуы
в) нәжіс «күріш қайнатпасы» тәрізді;
г) жүрек айну, ауызда жағымсыз иіс
д) метеоризм.
Созылмалы колитте ем-дәм:
а) қою сорпа
б) кепкен нан
в) ботқалар
г)бу котлеттері;
д) күріш
Ерте жастағы балалардың ішегінің АФЕ:
а) ересектермен салыстырғанда қысқа
б) ересектермен салыстырғанда ұзын
в) тамырмен жақсы қанданған
г) бұлшықеттер және көлденең қыртыстар жақсы дамыған
д) жүйке шумақтарының дамуы жеткіліксіз
Пилороспазмның клиникасы:
а) тамақтанған соң не 10-15 минуттан кейін жиі аз мөлшерде құсу
б) «фонтан» тәрізді құсу ;
в) құсық ірімшік тәріздес
г) балада аздаған сусыздану белгісі
д) қайғырған бала беті, бала емізікті ашқарақтана сорады
Пилоростеноз клиникасы::
а) тамақтанған соң не 10-15 минуттан кейін жиі аз мөлшерде құсу
б) «фонтан» тәрізді құсу;
в) құсық массасы ірімшік тәріздес
г) балада аздаған сусыздану белгісі
д) қайғырған бала беті, бала емізікті ашқарақтана сорады
Пилороспазм емі:
а) хирургиялық;
б) жүйке қызметін нормализациялау
в) сұрауы бойынша ему
г) аз аздан, жиі емізу
д) таза ауада көп болу
Дифиллоботриозге тән:
а) анемия
б) жедел ағым
в) созылмалы ағым
г) іштің ауыруы
д) уртикарлы бөртпелер
Амебиазға тән:
а) іш ауыруы
б) дене қызуы 38 0С;
в) уртикарлы бөртпе
г) иммунодефицитпен дамиды;
д) «малина желесі» типті.
110.Ерте жастағы балалардың сүйек тінінің ерекшелігі:
а) минерал тұздарға бай
б) минерал тұздар жеткіліксіз
в) қан тамырларының саны көп
г) суға бай
д) қанданудың жеткіліксіздігіСәйкестікті табыңыз:
111.Сәйкестікті табыңыз:
А) атопиялық дерматит;
Б) ақуыз-энергитикалық жеткіліксіздік;
В) спазмофилия
а) дене салмағының жеткіліксіздігімен жүретін созылмалы тамақтану бұзылысы
б) терінің созылмалы аллергиялық ауыруы
в) тырысуға бейімділікпен сипатталатын ерте жастағы балалардың ауыруы
112.Түріне қарай спазмофилияның клиникалық белгілері:
А) жасырын
Б) шынайы
а) жоғары қозу
б) ларингоспазм.
в) карпопедальді спазм
г) эклампсия
113. Жасырын спазмофилияны анықтайтын симптомдар:
А) Люста
Б) Хвостек
В) Труссо
а) бет нервінің таралған жерін құлақтың алдығы бетін сәл ұрғылағанда, беттің тез жиырылуы болады.
б) иықты эластикалық жгутпен 3 минуттай қыссық қол басының «акушер» қолы тәрізді жиырылуы болады
в) малой берцовой сүйегінің басынан төмен сәл соққанда аяқ басының сыртқа кетуі байқалады
114.Жедел пневмония кезіндегі мейірбикелік процесс:
А) 1-этап
Б) 4- этап
а) аускультацияда:әлсіз тыныс, ұсақ көпіршікті сырыл және сықыр
б) баланы жиі аунатып, қолға ұстау
в) бөлмені 5-6 рет желдету
г) перкуссияда: зақымданған аймақтың тұйықталуы
д) баланы жеке бокске салу
е) көгеру ұстамасына шағымданады

115. Шала туған баланың анемиясына тән:
А) « Ерте» анемия
Б) « Кеш» анемия
В) Алиментарлы-инфекционды анемия
а) клиникасы айқын емес, темір қорының таусылуынан дамиды
б) қолайсыз фонда дамиды және «физиологиялық» қатесіз анемия болып есептеледі;
в) темір қорының таусылуынан,тамақтану бұзылысынан және инфекциялық үрдістен дамиды
116. Вирустық гепатиттің түріне қарай инфекцияның берілу механизмі:
А) фекальді-оральді :
Б) парентеральді :
а) А;
б) Б;
в) В;
г) Д;
д) Е.
117. Клинические появления дискинезии желчного пузыря:
А) Гипотониялық түрі
Б) Гипертониялық түрі
а) оң жақ қабырға астында қысқа ұстама тәрізді ауру сезімі
б) оң жақ қабырға астында үнемі ауру сезімі
в)тұйық, ыңылдаған,жарған сежітін
д) кратковременные диспептические расстройства;
е) жиі диспепсиялық бұзылыстар: ауызда қышқыл, кекіру, майлы және қуырылған тамақты ұнатпау

КРЕДИТ №2
Бір дұрыс жауапты таңдаңыз:
Ісіну синдромы пайда болады(түрінде):
а) АҚ көтерілуі
б) ісіну
в) гематурия
г) полиурия
д) анурия
Жаңа туған ер баланың зәр шығару түтігінің ұзындығы(см):
а) 1-1,5
б) 2-3
в) 3-4
г) 5-6
д) 7-8
Жаңа туған қыз баланың зәр шығару түтігінің ұзындығы(см):
а) 1-1,5
б) 2-3
в) 3-4
г) 5-6
д) 7-8
Гломерулонефрит ауруының қоздырғышы:
а) стафилококк
б) гонококк
в) вирустар
г) стрептококк
д) паразиттер
Жыныстық жетілу кезеңінде ер баланың зәр шығару түтігі ұзарады(см):
а) 35
б) 30
в) 25
г) 18
д) 12
Жыныстық жетілу кезеңінде қыз баланың зәр шығару түтігі ұзарады(см):
а) 5,4
б) 8
в) 3,2
г) 10
д) 1,6
Жаңа туған баланың қуық қабының сиымдылығы(мл):
а) 10
б) 20
в) 35
г) 50
д) 100
Бір жастағы баланың қуық қабының сиымдылығы(мл):
а) 100
б) 200
в) 300
г) 400
д) 500
8-10 жастағы баланың қуық қабының сиымдылығы(мл):
а) 200-400
б) 400-500
в) 800-900
г) 900-1300
д) 1000-1500
Гипергликемия бұл:
а) қанттың зәрде көбеюі
б) қанттың зәрде азаюы
в) қанттың қанда көбеюі
г) қанттың қанда азаюы
д) ақуыздың қанда көбеюі
Гипогликемия бұл:
а) қанттың зәрде көбеюі
б) қанттың зәрде азаюы
в) қанттың қанда көбеюі
г) қанттың қанда азаюы
д) ақуыздың қанда көбеюі
Гипергликемия тән:
а) гипотиреозға
б) гипертиреозға
в) қант диабетіне
г) панкреатитке
д) қантсыз диабетке
Қалыпта қандағы қант құрамы тең(ммоль/л):
а) 2,2-3,3
б) 4,4-5,5
в) 3,3-5,5
г) 5,5-7,7
д) 7.7-9,9
Инсулинді енгізіп жүргенде липодистрофияның алдын алу үшін қатжет:
а) енгізу жиілігін және уақытын сақтау
б) препараттың дозасын қатаң сақтау
в) инсулиннің әртүрлі препараттарын араластырмау
г) енгізетін жерді алмастырып отыру
д) спирті ұшқаннан кейін енгізу
Инсулинді енгізгенде науқас қашан тамақтану қажет:
а) инъекциядан кейін бірден
б) инъекциядан кейін 15-20 минөт өткен соң
в) инъекциядан кейін 2 сағат өткен соң
г) инъекциядан кейін 3 сағат өткен соң
д) инъекциядан 2 сағат бұрын
Кетоацидоздық кома тән :
а) тиреотоксикозға
б) гипотиреозға
в) қант диабетіне
г) эпидемиялық зобқа
д) қантсыз диабетке
Ісіну синдромы пайда болады(түрінде):
а) АҚ көтерілуі
б) ісіну
в) гематурия
г) полиурия
д) анурия
Бельский-Филатов-Коплик дақтары тән:
а) қызылша
б) жемсау
в) қызамық
г) менингококтық инфекция
д) желшешек
Бөртпелері бастың шашты бөлігінде, денеде және аяқ-қолда орналасатын инфекциялық ауруды ата:
а) қызылша
б) жемсау
в) қызамық
г) менингококтық инфекция
д) желшешек
«Таңқурай» тілі қай инфекциялық ауруға тән:
а) қызылша
б) жемсау
в) қызамық
г) менингококтық инфекция
д) желшешек
Бөртпелердің этапты шығуы қай инфекциялық ауруға тән:
а) қызылша
б) жемсау
в) қызамық
г) менингококтық инфекция
д) желшешек
Гиперемиялы фонда ұсақ нүктелі бөртпелердің шығуы қай инфекциялық ауруға тән:
а) қызылша
б) жемсау
в) қызамық
г) менингококтық инфекция
д) көкжөтел
Қай инфекциялық ауруда жөтел кезінде тілі аузынан қатты шығып кетеді:
а) қызылша
б) жемсау
в) қызамық
г) менингококтық инфекция
д) көкжөтел
Дифтерияның қай түрінде тері асты май клечаткасы бұғанаға дейін ісінеді:
а) жергілікті түрі
б) токсикалық түрі, I дәрежесі
в) жайылған түрі
г) субтоксикалық түрі
д) токсикалық түрі, IІ дәрежесі
Жөтел ұстамалары, реприз және апноэмен сипатталатын ауру:
а) дифтерия
б) ЖРВИ
в) көкжөтел
г) эпид. паротит
д) парагрипп
Реприз бұл-
а) жөтел арасындағы апноэ
б) жөтел ұстамасы
в) жөтел ұстамасының алғы шарты
г) ысқырықты дыбыс шығарып терең дам алу
д) тырысумен жөтел апноэмен аяқталуы
Токсикалық дифтерияның I дәрежесінде ісіну …дейін таралады:
а) мойын ортасына
б) бұғанаға
в) II – III қабырғаға және одан төмен
г) V - VI қабырғаға және одан төмен
д) VII – VIII қабырғаға және одан төмен
Токсикалық дифтерияның II дәрежесінде ісіну …дейін таралады:
а) мойын ортасына
б) бұғанаға
в) II – III қабырғаға және одан төмен
г) V - VI қабырғаға және одан төмен
д) VII – VIII қабырғаға және одан төмен
Токсикалық дифтерияның III дәрежесінде ісіну …дейін таралады:
а) мойын ортасына
б) бұғанаға
в) II – III қабырғаға және одан төмен
г) V - VI қабырғаға және одан төмен
д) VII – VIII қабырғаға және одан төмен
Полиомиелит қоздырғышы:
а) қарапайымдар
б) бактериялар
в) вирустар
г) паразиттер
д) саңырауқұлақтар
Ағзаның сусыздануының орнын басу:
а) дегидратация
б) регидратация
в) интоксикация
г) инсоляция
д) радиация
Полиомиелиттің абортивті түрі сипатталады:
а) тырысумен
б) паралич
в) парезбен
г) типтік клиникасы жоқ
д) менингеальді симптомдармен
Сумен жұғатын вирусты гепатит :
а) ВГА
б) ВГВ
в) ВГД
г) ВГЕ
д) ВГС
Вирустық гепатит В мен қосарласып қана жүретін:
а) ВГА
б) ВГД
в) ВГС
г) ВГЕ
Туберкулез қоздырғышы:
а) қарапайымдар
б) бактериялар
в) вирустар
г) паразиттер
д) саңырауқұлақтар
Туберкулезге қарсы вакцина аталады :
а) Манту
б) БЦЖ
в) АКДС
г) ОПВ
д) АД-М
Ішек флорасының құрамының бұзылуы:
а) дизентерия
б) сальмонеллез
в) дисбактериоз
г) амебиаз
д) шигелез
Ауру тарихының паспорттық бөліміне кіреді:
а) сбор анамнеза заболевания
б) сбор анамнеза жизни
в) сбор жалоб
г) осмотр
д) науқастың аты –жөні ФИО больного
Денсаулық бұл(анықтамасы) -
а) физикалық ақаулардың болмауы ғана емес, толық физикалық және жан тыныштық қалпы.
б) ауырудың жоқтығы ғана емес, толық жан тыныштығы және әлеуметтік саулық жағдайы
в)ауырудың және физикалық ақаудың жоқтығы ғана емес, толық физикалық саулық жағдайы
г) ауырудың және физикалық ақаудың жоқтығы ғана емес, толық жан тыныштығы және әлеуметтік саулық жағдайы
д) ауырудың және физикалық ақаудың жоқтығы ғана емес, толық физикалық, жан және әлеуметтік саулық жағдайы
Ауырудың және физикалық ақаудың жоқтығы ғана емес, толық физикалық, жан және әлеуметтік саулық жағдайы - бұл:
а) рецедив
б) денсаулық
в) ауру
г) синдром
д) симптом
Бірінші денсаулық тобына балалар кіреді:
а) инвалид- балалар
б) дені сау, не бір морфофункциональді ауытқулармен
в) субкомпенсация күйінде созылмалы ауруы бар балалар
г) дені сау балалар
д) компенсирленген күйде созылмалы ауыруы барлар
Екінші денсаулық тобына балалар кіреді:
а) мүгедек - балалар
б) дені сау, не бір морфофункциональді ауытқулармен
в) субкомпенсация күйінде созылмалы ауруы бар балалар
г) дені сау балалар
д) компенсирленген күйде созылмалы ауыруы барлар
Үшінші денсаулық тобына балалар кіреді:
а) мүгедек - балалар
б) дені сау, не бір морфофункциональді ауытқулармен
в) субкомпенсация күйінде созылмалы ауруы бар балалар
г) дені сау балалар
д) компенсирленген күйде созылмалы ауыруы барлар
Төртінші денсаулық тобына балалар кіреді:
а) мүгедек - балалар
б) дені сау, не бір морфофункциональді ауытқулармен
в) субкомпенсация күйінде созылмалы ауруы бар балалар
г) дені сау балалар
д) компенсирленген күйде созылмалы ауыруы барлар
Бесінші денсаулық тобына балалар кіреді:
а) мүгедек -балалар
б) дені сау, не бір морфофункциональді ауытқулармен
в) субкомпенсация күйінде созылмалы ауруы бар балалар
г) дені сау балалар
д) компенсирленген күйде созылмалы ауыруы барлар
Ауа ваннасын бала қабылдайды:
а) 10-12 жас
б) 2-3 жас
в) 2-3 апта
г) 2-3 ай
д) 1-1,2 жас
Баланы сусен сүртіп шынықтыруға болады:
а) 10-12 жас
б) 2-3 жас
в) 2-3 апта
г) 6 ай
д) 1-1,2 жас
Баланы жалпы су құйып, температурасын төмендете отырып шынықтыруға болады:
а) 1,5-2 жас
б) 3-4 жас
в) 2-3 апта
г) 2-3 ай
д) 6-7 жас
АКДС вакцинасын енгізеді(ай):
а) 3,5,7
б) 4,6,8
в) 2,3,4
г) 5,7,9
д) 2,5,9
БЦЖ вакцинасын енгізеді(ай):
а) 4 күнге дейін
б) 2,3 екі үш айда
в) 5,6,7 айда
г) 2,3,4 айда
д) 1 жасында
Жиі бүйректің асқынуымен жүретін геморрагиялық ауыру
а) геморрагиялық васкулит
б) тромбоцитопения
в) гемофилия
г) ангиоматоз
д) анемия
Симптом характернный для пиелонефритке тән симптом:
а) гематурия
б) лейкоцитурия
в) протеинурия
г) цилиндрурия
д) эритроцитурия
Нечипоренко бойынша зәр анализіндегі лейкоциттің қалыпты мөлшерінің жоғарғы шекарасы:
а) 2000
б) 1800
в) 4000
г) 6000
д) 2200
Жедел гломерулонефриттегі нефротикалық синдромда ең басты симптом:
а) ісіну
б) гипертензия
в) протеинурия
г) гематурия
д) пиурия
Пиелонефрит дамуындағы ең басты қоздырғыш :
а) ішек таяқшасы
б) протей
в) көк ірің таяқшасы
г) клебсиелла
д) микоплазма
Қант диабеті клиникасында ең басты белгі:
а) шөлдеу
б) арықтау
в) қайталамалы құсу
г) іштің ауыруы
д) нәжістің сұйылуы
Жедел бүйрек үсті безінің жеткіліксіздігі кезінде перифериялық қан көрсеткіші:
а) лейкоцитоз, нейтрофилез жас клеткаларға дейін ығысуы, жоғарылаған ЭТЖ
б) анемия, эозинофилия, лимфоцитоз
в) анемия, лейкопения, тромбоцитопения, қатты жоғарылаған ЭТЖ
г) лейкопения, тромбоцитопения
д) анемия, эозинофилия
Қант диабетінің дамуына әкелетін ең басты фактор:
а) инфекциялық
б) физикалық и психикалық жарақат
в) артық тамақтану
г) түқым қуалаушылық
д) стресс
Гипергликемиялық кома кезіндегітыныс сипаттамасы:
а) Куссмауль типінде
б) Биот типнде
в) Чейн- Стокс типінде
г) Грокко-Фругони типінде
д) хаотикалы тыныс
Қан анализінде жоғары ретикулоцитозбен жүретін анемия:
а) гипопластикалы
б) гемолитикалы
в) теміртапшылық
г) В12 тапшылық
д) протеинтапшылық
Дұрыс жауаптарды таңдаңыз:
Зәр синдромы сиппаталады:
а) гематуриямен
б) протеинуриямен
в) ишуриямен
г) АҚ көтерілуімен
д) ісінумен
Гломерулонефритке тән синдромдар:
а) гипертензионды
б) ісіну
в) аурсыну
г) зәр
д) дизуриялық
Пиелонефритке тән синдромдар:
а) гипертензионды
б) ісіну
в) аурсыну
г) зәр
д) дизуриялық
Зәр шығару жүйесінің ауырулары кезіндегі мейірбикелік үрдіс:
а) ішілген және шығарылған тәуліктік диурезді есептеу
б) асқазаннан қан кеткенде көмек
в) науқасты рентгендік тексеруге дайындау
г) емдік тамақтануды бақылау
д) тыныс гимнастикасын жасау техникасын науқастарға үйрету
Гломерулонефрит кезіндегі нефротикалық синдромға тән:
а) созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі ерте дамиды
б) гематурия
в) массивті протеинурия
г) диффузды ісіну
д) гипертензия
Гломерулонефрит кезіндегі нефритикалық синдромға тән:
а) созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі ерте дамиды
б) гематурия
в) массивті протеинурия
г) диффузды ісіну
д) гипертензия
Гломерулонефриттің аралас түріне тән:
а) бүйрек қызметі ұзақ уақыт сақталады
б) гематурия
в) массивті протеинурия
г) диффузды ісіну
д) АҚ қалыпта
Гломерулонефрит кезіндегі жекелеген зәр синдромына тән:
а) полиурия
б) гипертензия
в) олигоурия
г) диффузды ісіну
д) протеинурия
Инструментальные методы диагностики при заболеваниях мочевыделительной системы:
а) бронхография
б) энцефалография
в) ЖЗА
г) цистоскопия
д) проба по Нечипоренко
Цистит қандай симптомдармен сипатталады:
а) ауырсыну
б) зәр
в) гипертензиялық
г) дизуриялық
д) нефротикалық
Цистит диагностикасы:
а) ЖЗА
б) цистоскопия
в) цистография
г) урография
д) Зимницский сынамасы
Энурез бұл:
а) жиі, ауырсынумен зәр шығару
б) тәуліктік диурездің 500 ден аз болуы
в) тәуліктік диурездің 2 литрден көп болуы
г)түнгі диурезадің көп болуы
д) түнде зәрін ұстай алмау
Жемсаудың қоздырғышы:
а) стафилакокк
б) стрептококк
в) ретровирус
г) менингококк
д) қарапайымдар
Гипофиз қызметінің бұзылуының көрсеткіші болып табылады:
а) гигантизм
б) гипотиреоз
в) нанизм
г) акромегалия
д) гипертиреоз
Қалқанша безі қызметінің бұзылуы сипатталады:
а) алыптық
б) гипотиреоз
в) нанизм
г) акромегалия
д) гипертиреоз
Ішкі секреция бездері:
а) айырша без
б) сілекей бездері
в) гипофиз
г) қалқанша маңы безі
д) май бездері
Кетоацидоздық кома себептері:
а) майлы және тәтті тағамдарды шамадан тыс көп пайдалану
б) инсулинді артық енгізу
в) инсулинді мөлшерден аз енгізу
г) стресс
д) кезекті тамақты ішпеу
Гипогликемиялық кома себептері:
а) майлы және тәтті тағамдарды шамадан тыс көп пайдалану
б) инсулинді артық енгізу
в) инсулинді мөлшерден аз енгізу
г) стресс
д) кезекті тамақты ішпеу
Кетоацидоздық команың клиникалық көріністері:
а) біртіндеп басталады
б) бірден басталады
в) тәбеттің жоғарылауы
г) жүрек айну, құсу
д) терісі құрғақ , цианозбен
Гипогликемиялық команың клиникалық көріністері:
а) біртіндеп басталады
б) бірден басталады
в) тәбеттің жоғарылауы
г) жүрек айну, құсу
д) терісі боз,ылғалды
Кетоацидоздық кома кезінде жедел жәрдем:
а) тәтті шай,бал, печенье, ақ нан қабылдау
б) көк тамырға ағызып 20-50 мл 20% глюкоза енгізу
в) көк тамырға ағызып 150-200 мл натрий хлор ертіндісіне 0,1 ЕД/кг инсулин енгізу
г) асқазанды жылы натрий гидрокарбонаты ертіндісімен жуу
д) науқасты жылыту
Гипогликемиялық кома кезінде жедел жәрдем:
а) тәтті шай,бал, печенье, ақ нан қабылдау
б) көк тамырға ағызып 20-50 мл 20% глюкоза енгізу
в) көк тамырға ағызып 150-200 мл натрий хлор ертіндісіне 0,1 ЕД/кг инсулин енгізу
г) асқазанды жылы натрий гидрокарбонаты ертіндісімен жуу
Туа пайда болған гипотиреоздың клиникасы:
а) жүйке-психикалық дамудың тежелуі
б) саусақ,кірпіктің, тілдің кейде барлық дененің треморы
в) универсальді шырышты ісіну
г) терісі құрғақ, мрамор түстес
д) айқын тершеңдік
Диффузды токсикалық зоб клиникалық белгілері:
а) психомоторлық дамуда артта қалуы
б) саусақ,кірпіктің, тілдің кейде барлық дененің треморы
в) универсальді шырышты ісіну
г) терісі құрғақ, мрамор түстес
д) айқын тершеңдік
Туа пайда болған гипотиреоздың себептері:
а) жүкті кезінде тиреостатикалық препараттарды қолдану
б) құрсақ ішілік инфекция
в) психикалық жарақаттар
г) тұқым қуалаушылық
д) рентген сәулесі
Диффузды токсикалық зоб себептері:
а) жүкті кезінде тиреостатикалық препараттарды қолдану
б) құрсақ ішілік инфекция
в) психикалық жарақаттар
г) тұқым қуалаушылық
д) рентген сәулесі
Біріншілік бөртпе элементтері:
а) тыртық
б) папула
в) дақ
г) түлеу
д) пигментация
Екіншілік бөртпе элементтері:
а) сызат
б) төмпешік
в) жарылу
г) көпіршік
д) түйін
Менингококктық инфекция ... түрінде жүреді:
а) тонзиллит
б) назофарингит
в) менингит
г) мезаденит
д) менингококкцемия
Менингококктық менингитте байқалатын симптомдар:
а) Бельский-Филатов-Коплик
б) Керниг
в) желке бұлшықеттерінің тартылуы
г) Брудзинский
д) реприз
Эпидемиялық паротит кезінде зақымдалатын мүшелер:
а) ұйқы безі
б) өт қабы
в) асқазан
г) бүйрек
д) аталық без
Эпидемиялық паротит кезінде зақымдалатын мүшелер:
а) бас ми қабықтары
б) май бездері
в) сілекей бездері
г) тер бездері
д) айырша бездері
Параличтік полиомиелит сипатталады:
а) арқаның ауырады
б) тырысулар
в) құлақ маңы безінің ұлғаюы
г) орхит
д) параличтер
Фекальді-оральді жолмен жұғатын вирустық гепатиттер:
а) ВГА
б) ВГВ
в) ВГД
г) ВГЕ
д) ВГС
Парентеральді жолмен жұғатын вирустық гепатиттер:
а) ВГА
б) ВГВ
в) ВГД
г) ВГЕ
д) ВГС
Дисбактериоздың даму себептері:
а) айранды көп пайдалану
б) антибиотиктерді рациональді пайдаланбау
в) тамақтану бұзылысы
г) ұзақ ішек ауруы
д) бифиформды қолдану
Денсаулықты кешенді бағалау:
а) баланың денсаулық деңгейін бағалау
б) аурудың денсаулық дәрежесін анықтау
в) денсаулық тобын анықтау
г) ауру түрін анықтау
д) күн тәртібі, тәрбие, тамақтанужәне дамудың ығысуы табылған кезде коррекциялау
Шынықтыру ережесі:
а) біртіндеп
б) күнде
в) периодты
г) кенеттен
д) индивидуальді
Алдын алу егулерін тіркейтін документтер:
а) алдын алу егу картасы
б) инфекциялық ауруларды тіркейтін журнал
в) жедел хабарламаны тіркейтін журнал( экстренных извещений)
г) алдын алу егулерді тіркейтін журнал
д) баланың жеке картасы
Параличтік полиомиелит сипатталады:
а) арқаның ауырады
б) тырысулар
в) құлақ маңы безінің ұлғаюы
г) орхит
д) параличтер
Толықтырыңыз:
Менингококты инфекциямен ауырғаннан кейін ... иммунитет қалыптасады.
Инсулин препараттарымен жұмыс істеу ерекшеліктері:
а) дозаны қатаң қадағалау
б) енгізу ретімен уақытын қатаң қадағалау
в) әр түрлі инсулин пепараттарын бір шприцпен араластырып салуға болмайды
г)
д)
Гипотиреоз болады:
а) біріншілік
б) екіншілік
в)
г)
д)
Туберкулин реакциясында «вираж» – дегеніміз...
Мидың ісінуі ... деп аталады. -
Менингококтық менингитте оң симптомдар:
а) желке бұлшықеттерінің региттілігі
б) Керниг симптомы
в)
г)
Жел шешекте бірінші бөртпелер ... шығады.
Тіркеу бөлімінің мейірбикесінің документтері:
а) карту-вкладыш к е 112 –у формасына қосымша қыстырма- карта
б)
в)
Шынықтыру түрлері:
а) сумен
б)
в)
г)
Вакцина түрлері:
а) АКДС
б) ОПВ
в)
г)
д)
Сәйкестікті табыңыз:
АІЖ зақымдану симптомдары:
А) Энтерит а) жүрек айну, құсу, эпигастриде ауру, тілдің жабындымен жабылуы
Б) Гастрит б) құсудың болмауы, іш өту
В) Гастроэнтерит в) құсу, диарея, сусыздану
АІЖ зақымдану симптомдары:
А) Колит а) ішектің бойы зақымдалуы
Б) Энтероколит б) тенезмдер, аз, қанмен іріңді нәжіс
В) Дистальді колит в) тоқ ішек бойына аурсыну, спазм кишечнику,
нәжісте патологиялық қоспалар
Вакциналар:
А) ОПВ а) паротитке қарсы
Б) ВГВ б) полиомиелитке қарсы
В) ЖПВ в) гепатитке қарсы
Вакциналар:
А) ЖКВ а) қызамыққа қарсы
Б) БЦЖ б) көкжөтел, дифтерия, тырысқақ
В) АКДС в) туберкулезге қарсы
Жынысына қарай жыныстық даму дәрежесі:
А) қыз бала а) тері түктерінің әйел типінде өсуі
Б) ер бала б) тері түктерінің ер типінде өсуі
в) менархе пайда болуы
г) кадык пайда болады
Қант диабетінің синдромдар:
А) гипогликемия а) қанда қанттың жоғарылауы
Б) гипергликемия б) қанда қанттың төмендеуі
Қалқанша безінің зақымдану синдромдары:
А) гипотиреоз а) тиреоидтық гормондардың деңгейінің қанда төмендеуі
Б) гипертиреоз б) тиреоидтық гормондардың деңгейінің қанда жоғарылауы
в)терісі құрғақ , қалың
г) терісі ылғалды, қол треморы
д) экзофтальм
е) «маска» тәрізді беті
Балалардың инфекциялық ауырулары:
А) қызамық а) этаптық бөрту
Б) қызылша б) бірден бөрту
в) Бельский-Филатов-Коплик дақтары
г) шүйде мойын арты лимфа бездерінің ұлғаюы
д) конъюнктивит
Балалардың инфекциялық ауырулары:
А) жемсау а) дүркіндеп бөрту(толчкообразное )
Б) жлшешек б) бөртпелері полиморфты
в) бөртпелері ұсақ нүктелі
г)тек мұрын ауыз үш бұрышы бөртпеден таза
д) бөртпелер тек бетте, бастың шашты бөлігінде, денеде және аяқ қолда
е) «таңқурай » тілі
Менингококктық инфекция:
А) назофарингит а)қызудың көтерілуі, интоксикация, бас ауыруы, розеолезды немесе дақты -папулезді бөртпе құйрықта, жамбаста,балтырда
Б) менингит б)мұрынның бітелу,тамақтың ауыруы,жөтел, субфебрильді t
В) менингококкцемия в) t жоғары, қаттыбас ауыруы, жарық пен дыбысқа жоғары сезімталдық ,естің бұзылуы,тырысулар
Бір дұрыс жауапты таңдаңыз:
Қауып топтарына жататын балалар:
а) жаңа туған балалар
б) шала туған балалар
в) дене салмағы қалыптағы балалар
г) табиғи тамақтанудағы балалар
д) материалды- тұрмыстық жағдайы жақсы балалар
Есепке алған барлық балаларды тіркейтін журнал №:
а) 030
б) 112
в) 131
г) 026
д) 060
Диспансерлік есеп картасы::
а) 030
б) 112
в) 131
г) 026
д) 060
Баланың есеп картасы:
а) 030
б) 112
в) 131
г) 026
д) 060
Мектепке дейінгі мекемеге және мектепке баратын балаларды тіркейтін карта:
а) 030
б) 112
в) 131
г) 026
д) 060
Инфекциялық ауыруларды тіркейтін журнал:
а) 030
б) 112
в) 131
г) 026
д) 060
Алдын ала егу картасы:
а) 026
б) 112
в) 060
г) 063
д) 064
Алдын ала егу журналы:
а) 026
б) 112
в) 060
г) 063
д) 064
Құрамында тірі мироорганизмі бар вакцина:
а) БЦЖ
б) ОПВ
в) АКДС
г) ВГВ
д) эпид. паротит және қызамыққа қарсы
Ассоцацияланған вакцинаға жататын вакцина:
а) БЦЖ
б) ОПВ
в) АКДС
г) ВГВ
д) эпид. паротит және қызамыққа қарсы
Ауырудың пайда болуына бағытталған шаралар жиынтығы (алдын алу) :
а) біріншілік
б) екіншілік
в) үшіншілік
г) төртіншілік
д) соңғы
Белгілі бір жағдайда ауыру шақыратын, немесе ауырудың рецидивіне не өршуіне әкелетін қауіп факторлеріне бағытталған шаралар жиынтығы (алдын алу):
а) біріншілік
б) екіншілік
в) үшіншілік
г) төртіншілік
д) соңғы
Толық қанды өмір сүру жағдайынан айырылған науқастарды реабилитациялауға бағытталған шаралар жиынтығы (алдын алу):
а) біріншілік
б) екіншілік
в) үшіншілік
г) төртіншілік
д) соңғы
Төртіншілік алдын алуға жатады:
а) вакцинация
б) еңбек және демалыс режимі
в) сауықтыру
г) диспансеризация
д) еңбек дағдыларының қалпына келу мүмкіндігі
Өлі микроорганизмдері бар вакциналардың иммунитетті қалыптастыру мерзімі:
а) 5 жылдан аса
б) өмір бойына
в) 2-3 жыл
г) 6 айдан жылға дейін
д) 12 жылдай
Манту сынымасы жасалады:
а) иықтың сыртқы беті
б) білектің ішкі беті
в) білектің сыртқы беті
г) иықтың ішкі беті
д) санның ішкі беті
Манту сынамасын уақыт өткен соң бағалайды :
а) 15 минут
б) 72 минут
в) 72 сағат
г) 3 сағат
д) 24 сағат
Манту сынамасының нәтижесі: инфильтрат мүлдем жоқ, гиперемиия немесе иненің реакциясы (0-1 мм)
а) теріс
б) күмәнді
в) оң
г) жалған оң
д) гиперергиялық
Манту сынамасының нәтижесі: инфильтрат мөлшері 2-4 мм немесе теріде қызару.
а) теріс
б) күмәнді
в) оң
г) жалған оң
д) гиперергиялық
Манту сынамасының нәтижесі: айқын инфильтрат диаметрі 5 мм және одан үлкен:
а) теріс
б) күмәнді
в) оң
г) жалған оң
д) гиперергиялық
Манту сынамасының нәтижесі: балада және жасөспірімде инфильтрат 17 мм және одан үлкен, ал ересектерде21 мм:
а) теріс
б) күмәнді
в) оң
г) жалған оң
д) гиперергиялық
Ең алғашқы «оң» туберкулин сынамасы аталады:
а) күмәнді реакция
б) теріс реакция
в) гиперергиялық реакция
г) аллергиялық реакция
д) вираж
Туберкулин диагностикасын дұрыс енгізгенде орнында түзіледі:
а) диаметрі 0,5-1 см жиек
б) гиперимияланған дақ
в) ақшыл папула (" нүкте") "лимондық қабыршақ" диаметрі 7-8 ммг) еш нәрсе түзілмейді
д) тек ине кірген жері ғана көрінеді
Туберкулезге алдын ала қарау кезінде негізгі тексеру түрі әдіс.
а) бронхография
б) бронхоскопия
в) рентгенография
г) флюорография
д) томография
Полиомиелитке қарсы вакцинаны тамаққа дейін береді(бұрын):
а) 1 сағат
б) 30 минут
в) 15 минут
г) 2 сағат
д) 2,5 сағат
Қызамық кезінде карантин қойылады:
а) 5 күнінде
б) 10 күнінде
в) 15 күнге дейін
г) 21 күн
д) тағайындалмайды
Қызылшада карантин қойылады (күн):
а) 5
б) 10
в) 15
г) 21 -күннен бастап
д) тағайындалмайды
Желшешекте карантин тағайындалады:
а) 5
б) 10
в) 15
г) 21 -күннен бастап
д) тағайындалмайды
Балалардың арнайы қарауына жатады:
а) балалардың денсаулығын бағалау
б) денсаулықтың бұзылу скринингі
в) лабораторлық-инструментальді тексеру
г) психологиялық статус
д) дара мамандардың қарауы (узких)
Жедел пиелонефритпен ауыратын балаларды диспансерлік бақылау:
а) 1 жыл
б) 5 жыл
в) 10 жыл
г) жасөспірімдер кабинетіне дейін
д) бақыламайды
Созылмалы пиелонефритпен ауыратын балаларды диспансерлік бақылау:
а) 1 жыл
б) 5 жыл
в) 10 жыл
г) жасөспірімдер кабинетіне дейін
д) бақыламайды
1айдан 1 жасқа дейін балаларды педиатр қарайды:
а) күнде
б) ай сайын
в) тоқсанда
г) в 6 аға бір рет
д) жылына
1 жастан 2 жасқа дейін балаларды педиатр қарайды:
а) апта сайын
б) ай сайын
в) тоқсанда 1 рет
г) 6 айда 1 рет
д) жылына 1 рет
2 жастан 3 жасқа дейін балаларды педиатр қарайды:
а) апта сайын
б) ай сайын
в) тоқсанда 1 рет
г) 6 айда 1 рет
д) жылына 1 рет
3 жастан асқан балалар жылына педиатрға қаралады:
а) апта сайын
б) ай сайын
в) тоқсанда 1 рет
г) 6 айда 1 рет
д) жылына 1 рет
Диспансерлеу картасы:
а) 112
б) 060
в) 131
г) 026
д) 061
БЦЖ –ның егу дозасы : (мг)
а) 0,5
б) 0,35
в) 0,9
г) 0,5
д) 0,05
Инфильтрат диаметрінің 10 мм және одан көп болуы, некроз, бекей ойық жара:
а) жергілікті реакцияның күшеюі
б) келоидты тыртық
в) регионар лы лимфаденит
г) суық абсцесс
д) жергілікті реакцияның жоқ болуы
Тығыз , астыңғы тері асты тіндерімен жабысқан инфильтрат,1-8 айдан кейін пайда болады, ауырмайды:
а) жергілікті реакцияның күшеюі
б) келоидты тыртық
в) регионар лы лимфаденит
г) суық абсцесс
д) жергілікті реакцияның жоқ болуы
Ісіктік түзіліс, тері үстінен шығыңқы, диаметрі 1 см және одан көп, ұстағанда тығыз, ауырмайды:
а) жергілікті реакцияның күшеюі
б) келоидты тыртық
в) регионар лы лимфаденит
г) суық абсцесс
д) жергілікті реакцияның жоқ болуы
Ұлғайған регионарлы лимфа түйіндері, ауырмайды, егуден 4-8 апта өткен соң пайда болады:
а) жергілікті реакцияның күшеюі
б) келоидты тыртық
в) регионар лы лимфаденит
г) суық абсцесс
д) жергілікті реакцияның жоқ болуы
БЦЖ вакцинасын қатаң түрде енгізеді:
а) тері ішіне қардың үштен бір бөлігінің ортаңғы және төменгі бөлігі арасына
б) тері астына қардың үштен бір бөлігінің ортаңғы және төменгі бөлігі арасына
в) бұлшықетке қардың үштен бір бөлігінің ортаңғы және төменгі бөлігі арасына
г) тері ішіне қардың үштен бір бөлігінің жоғарғы және ортаңғы бөлігі арасына
д) тері ішіне білектің үштен бір бөлігінің жоғарғы және ортаңғы бөлігі арасына
Полиомиелитке қарсы вакцинаны тамаққа дейін береді(бұрын):
а) 1 сағат
б) 30 минут
в) 15 минут
г) 2 сағат
д) 2,5 сағат
Қызамыққа қарсы вакцина:
а) әлсіз
б) инактивирленген
в) өлтірілген
г) химиялы
д) тірі
Алдын ала егу картасы:
а) 063
б)112
в) 060
г) 026
д) 061
Баланың жеке даму карасы(форма№):
а) 063
б)112
в) 060
г) 026
д) 061
Мектеп жасыдағы баланың жеке картасы (форма№):
а) 063
б)112
в) 060
г) 026
д) 061
Арнайы алдын алу дегеніміз:
а) вакцинация
б) шынықтыру
в) дене шынықтыруы
г) иммуно-коррекциялаушы препараттарды тағайындау
д) витаминдерді тағайындау
Сальмонеллезде карантин қойылады(күнге):
а) 5
б) 10
в) 15
г) 21
д) қойылмайды
Дизентерияда карантин қойылады(күнге):
а) 5
б) 10
в) 15
г) 21
д) қойылмайды
Дұрыс жауаптарды таңдаңыз:
Қауып топтарға жатады:
а) көп балалы жүктілік
б) жиі ауыратын балалар
в) туғандағы дене массасы 3300г
г) бірінші жүктіліктен туған балалар
д) ауыру анадан туған балалар
Алдын ала егу кабинетінің мейірбикесі міндеттері:
а) антропометрия жүргізу
б) шағы мамандарға бағыттайтын бланктер толтыру
в) алдын ала егуді тағайындау
г) алдын ала егуді жүргізу
д) алдын ала егуден кейін бала күтімі жөнінде ата анаға кеңес беру
Учаскелік мейірбикеннің алдын ала егу жұмыстарын ұйымдастырудағы міндеттері:
а) келесі ай егулерін жоспарлау
б) алдын ала егуді жүргізу
в) алдын ала егуге балаларды шақыру
г) дәрігерге баланы қарауғы көмектесу
д) алдын ала егу препараттарына сұраныс жасап, қабылдау
АКДС вакцинасын енгізу мерзімдері:
а) 0-4 күні
б) 1 ай
в) 2 ай
г) 3 ай
д) 4 ай
БЦЖ вакцин енгізу мерзімдері:
а) 0-4 күні
б) 2 ай
в) 2 жыл
г) 6 ай
д) 6 жыл
Өмірінің 0-4 күні дені сау бала егу қабылдайды:
а) БЦЖ
б) ОПВ
в) АКДС
г) ВГВ
д) эпид. паротит және қызамыққа қарсы
2 айлық дені сау бала егу қабылдайды:
а) БЦЖ
б) ОПВ
в) АКДС
г) ВГВ
д) эпид. паротит және қызамыққа қарсы
3-айлық дені сау бала егу қабылдайды:
а) БЦЖ
б) ОПВ
в) АКДС
г) ВГВ
д) эпид. паротит және қызамыққа қарсы
4-айлық дені сау бала егу қабылдайды:
а) БЦЖ
б) ОПВ
в) АКДС
г) ВГВ
д) эпид. паротит және қызамыққа қарсы
Вакцина тағайындауға медициналық қарсы көрсеткіштер:
а) жасы 3 айдан кіші
б) ремиссия кезеңіндгі созылмалы ауыру
в) жұмыртқаның сарысына анафилаксия болуы
г) иммунодефициттік жағдай
д) егуден кейін асқынусыз
Вакцина тағайындауға медициналық қарсы көрсеткіштер:
а) жасы 3 айдан кіші
б) ремиссия кезеңіндгі созылмалы ауыру
в) жұмыртқаның сарысына анафилаксия болуы
г) иммунодефициттік жағдай
д) егуден кейін асқынусыз
6-7 жасар дені сау бала егу қабылдайды:
а) БЦЖ
б) ОПВ
в) АКДС
г) ВГВ
д) қызамыққа қарсы
12 жаста дені сау бала егу қабылдайды:
а) БЦЖ
б) ОПВ
в) АДС-М не АД-М
г) ВГВ
д) эпид. паротит және қызамыққа қарсы
Вакцина тағайындауға медициналық қарсы көрсеткіштер:
а) жасы 3 айдан кіші
б) екінші баласы
в) бірінші егуде асқыну болған
г) еіздің сыңары
д) дене қызумен жүретін ауыру
Вакцина тағайындауға медициналық қарсы көрсеткіштер:
а) жасы 3 айдан кіші
б) ремиссия кезеңіндгі созылмалы ауыру
в) жұмыртқаның сарысына анафилаксия болуы
г) иммунодефициттік жағдай
д) егуден кейін асқынусыз
Біріншілік алдын алуға жатады:
а) вакцинация
б) еңбек және демалыс режимі
в) сауықтыру
г) диспансеризация
д) еңбек дағдыларын қалпына келтіру мүмінлігі
Екіншілік алдын алуға жатады:
а) вакцинация
б) еңбек және демалыс режимі
в) сауықтыру
г) диспансеризация
д) еңбек дағдыларын қалпына келтіру мүмінлігі
Туберкулинодиагностиканы өткізуге қарсы көрсеткіштер:
а) 6 айға дейінгі балалар
б) 2 жылда 1 реттен жиі емес
в) тері ауыруларының болуы
г) жедел ауыру
д) созылмалы ауыру ремиссия кезеңі
Туберкулинодиагностиканы өткізуге қарсы көрсеткіштер:
а) аллергиялық жағдай
б) аллергиялық поллиноз
в) эпилепсия
г) созылмалы ауыру өршу кезеңі
д) жасқа дейінгі балалар
Туберкулезбен ауыратын науқастарды диагостикалаудың негізгі әдістері:
а) флюорография
б) томография
в) қақырық микроскопия
г) туберкулинодиагностика
д) бронхография
Балаларды гельминтозға тексеру:
а) ЖҚА
б) ЖЗА
в) құрт жұмыртқалрына нәжіс
г) энтеробиозға қырынды
д) б/х қан анализі
Балаларды алдын ала қарау түрлері:
а) дәрігерге дейін
б) арнайы
в) гигиеналық
г) эпидемиологиялық
д) педиатриялық
Дәрігерге дейін қарауға жатады:
а) бала денсаулығын бағалау
б) денсалық бұзылысының скринингі
в) лабораторлық- аспаптық зерттеу
г) психологиялық статус
д) шағын мамандардың қарауы
Балаларды педиатриялық қарау:
а) бала денсаулығын бағалау
б) денсалық бұзылысының скринингі
в) лабораторлық- аспаптық зерттеу
г) психологиялық статус
д) шағын мамандардың қарауы
Созылмалы бауыр және өт жолдарының ауыруымен балалар маманда диспансерлік есепте тұрады:
а) учаскелік педиатрда
б) пульмонологта
в) гастроэнтерологта
г) нефрологта
д) отоларингологта
ЛОР- ағзаларының созылмалы ауыруымен балалар маманда диспансерлік есепте тұрады:
а) учаскелік педиатрда
б) пульмонологта
в) гастроэнтерологта
г) нефрологта
д) отоларингологта
Созылмалы бүйрек ауыруымен балалар маманда диспансерлік есепте тұрады:
а) учаскелік педиатрда
б) пульмонологта
в) гастроэнтерологта
г) нефрологта
д) отоларингологта
Созылмалы бронх өкпе патологиясымен балалар маманда диспансерлік есепте тұрады:
а) учаскелік педиатрда
б) пульмонологта
в) гастроэнтерологта
г) нефрологта
д) отоларингологта
Бала жасқа толғанда бақылаудан өтетін мамандары:
а) окулист
б) пульмонолог
в) гастроэнтеролог
г) нефролог
д) отоларинголог
Бала жасқа толғанда бақылаудан өтетін мамандары:
а) хирург
б) гинеколог
в) стоматолог
г) уролог
д) невропатолог
БЦЖ ревакцинациясына тұрақты қарсы көрсеткіштер:
а) туа пайда болған иммунодефициттік жағдай
б) жүре пайда болған иммунодефициттік жағдай
в) жедел және сзоылмалы ауырулардың өршу кезеңі
г) онкологиялық аурулар
д) үдемелі неврологиялық аурулар
БЦЖ ревакцинациясына уақытша қарсы көрсеткіштер:
а) туа пайда болған иммунодефициттік жағдай
б) жүре пайда болған иммунодефициттік жағдай
в) жедел және сзоылмалы ауырулардың өршу кезеңі
г) онкологиялық аурулар
д) үдемелі неврологиялық аурулар
АКДС вакцинасы ауыруларға әсер етеді:
а) жемсау
б) тырысқақ
в) қызамық
г) көкжөтел
д) дифтерия
АКДС вакцинасының асқынуы:
а) суық абсцесс
б) абсцесс
в) лихорадка және интоксикациямен жалпы реакция
г) ОЖЖ зақымдануы: өткір айқай, тырысулар
д) келлоидты тыртықтар
Қызамық вакцинасынан кейін реакцияны бақылау уақыты:
а) 1 сағ
б) 6 сағ
в) 6 тәулік
г) 18 сағат
д) 18 тәулік
Паротит вакцинасынан кейін реакцияны бақылау уақыты:
а) 1 сағат
б) 4 сағат
в) 4 тәулік
г) 12 сағат
д) 12 тәулік
Арнайы емес алдын алуға жатады:
а) вакцинация
б) шынықтыру
в) дене шынықтыру
г) антибиотик
д) витаминдер
Қандай инфекциялы ауруларда карантин қойылады:
а) қызамық
б) қызылша
в) желшешек
г) сальмонеллез
д) тұмау
Қандай инфекциялы ауруларда карантин қойылады:
а) жемсау
б) эпид. паротит
в) көкжөтел
г) дизентерия
д) тамақ токсикоинфекциясы
Алдын ала қарау комиссиясына кіреді:
а) отоларинголог
б) невропатолог
в) гинеколог
г) окулист
д) ортопед
Алдын ала қарау комиссиясына кіреді:
а) педиатр
б) терапевт
в) дерматолог
г) хирург
д) лаборант
Қауып топтарына жататын балалар:
а) көп ұрықты жұктілікот многоплодной беременности
б) жиі ауыратын балалар
в) туғандағы салмағы 3300г
г) бірінші жүктіктен туыт
д) науқас анадан туған бала
Алдын ала егу кабинетінің мейірбикесі міндеттері:
а) антропометрия жүргізу
б) шағы мамандарға бағыттайтын бланктер толтыру
в) алдын ала егуді тағайындау
г) алдын ала егуді жүргізу
д) алдын ала егуден кейін бала күтімі жөнінде ата анаға кеңес беру
Учаскелік мейірбикеннің алдын ала егу жұмыстарын ұйымдастырудағы міндеттері:
а) келесі ай егулерін жоспарлау
б) алдын ала егуді жүргізу
в) алдын ала егуге балаларды шақыру
г) дәрігерге баланы қарауғы көмектесу
д) алдын ала егу препараттарына сұраныс жасап, қабылдау
АКДС вакцинасын енгізу мерзімдері(ай):
а) 1
б) 2
в) 3
г) 4
д) 5
БЦЖ вакцинасын енгізу мерзімдері:
а) өмірінің 0-4 күні
б) 2 ай
в) 2 жыл
г) 6 ай
д) 6 жас
Өмірінің 0-4 күні дені сау бала қабылдайды:
а) БЦЖ
б) ОПВ
в) АКДС
г) ВГВ
д) эпид. паротит және қызамыққа қарсы
Дені сау 6-7 жасар бала ревакцинациясы:
а) БЦЖ
б) ОПВ
в) АКДС
г) ВГВ
д) қызамыққа қарсы
Дені сау 12 жасар бала ревакцинациясы:
а) БЦЖ
б) ОПВ
в) АДС-М немесе АД-М
г) ВГВ
д) эпид. паротит және қызамыққа қарсы
АКДС вакцинасын енгізу мерзімдері(ай):
а) 1
б) 2
в) 3
г) 4
д) 5
Толықтырыңыз:
Балалар қауымын есепке алу тұрады:
а) балалар қауымын тоқсан сайын есепке алудан
б) балалар қауымының миграциясын есепке алудан
в) емхана аймағындағы мектеппен мектеп- интернаттағы балаларды есепке алудан
Егуден кейін бала... 30-60 минут уақытқа емханада болады, себебі .. аллергиялық реакция болуы мүмкін.
Иммунитет – бұл ағзаның иммунологиялық бақылауы, өзінде әр түрлі генетикалық бөтен информациялы аллергендерден қорғану әдісі.
Вакцинадағы микроорганизмдер болады:
а) тірі
б) өлтірілген
в) химиялық
Флюорографтар болады:
а) стационарлық
б) жылжымалы
Вакциналар қолданылмайды:
а) вакциналар және еріткіштер мерзімі өткен
б) вакциналар бүтіндігі бұзылған ампулада
в) маркировкасы жоқ немесе түсініксіз
г) инструкциясымен сәйкес емес вакцина
д) араластырылмаған
Вакциналар болады(қарсы):
а) қызамыққа
б) вирустық гепатитке
в) АКДС
г) ОПВ
д) туберкулезге
ОПВ беру мерзімі:
а) өмірінің 0-4 күні
б) 2 ай
в) 3 ай
г) 4 ай
ВГВ:
а) өмірінің 0-4 күні
б) 2 ай
в) 4 ай
АКДС вакцинасының енгізу мерзімі:
а) 2 ай
б) 3 ай
в) 4 ай
Сәйкестікті табыңыз:
Иммунитет
А) Белсенді иммунитет пайда болады
Б) Пассивті иммунитет пайда болады
а) инфекциялық ауырудан кейін
б) вакцина, анатоксин, сарысу енгізгеннен кейін
Вакциналар.
А) Тірі микроорганизмі бар вакцина
Б) Өлтірілген микроорганизмі бар вакцина
а) қызамыққа, полиомиелитке қарсы
б) көкжөтелге, полиомиелитке қарсы
Вакциналар:
А) Химиялық вакцина а) АКДС, «тримовакс»
Б) ассоцияланған вакцина б) менингококковая, В-гепатитная
Вакциналар.
А) Вакцина, құрамында тірі микробы бар
Б) Вакцина, құрамында инактивирленген токсині бар
а) дифтериялық, тырысуға қарсы анатоксин
б) БЦЖ
Денсаулық тобы:
А) I - а) дені сау балалар
Б) II - б) физикалық дамуда аздаған бұзылыстармен балалар
.

Денсаулық тобы: сатысы:
(созылмалы ауыруы бар балалар):
А) III - а) субкомпенсация
Б) IV - б) декомпенсация
В) V - в) компенсация
Туберкулезге қарсы : енгізу орны:
А) БЦЖ вакцинасы а) білектің ішкі беті
Б) Манту сынамасы б) қардың сыртқы беті
Манту сынамасының нәтижесі:.
А) теріс
Б) күмәнді
В) оң
Г) Гиперергиялық
а) айқын инфельтраттың болуы диаметрі 5 мм және одан жоғары
б) балалармен жасөспірімдерде инфельтрат диаметрі 17 мм және одан жоғары, ересектерде 21 мм және одан жоғары
в) инфельтрат мүлдем жоқ, қызару (гиперемия) немесе ине реакциясы(0-1 мм)
г) инфильтрат мөлшері 2-4 мм немесе аздап қызару немесе әр түрлі жайылған қызару түйінсіз
Документация.
А) Диспансеризация картасы а) 063
Б) Баланың даму тарихы б) 131
В) Алдын ала егу картасы в) 112

БЦЖ вакцинасының асқынуы: сиппаттамасы:
А) Жергілікті реакцияның күшеюі
Б) Келлоидты тыртық

В) Регионарлы лимфаденит
Г) Суық абсцесс
а) тері асты тіндермен жабысқан тығыз инфильтрат,ауырмайды, 1-8 айдан кейін пайда болады
б) ұлғайған лимфа түйіндер, ауырмайды,егуден 4-8 аптадан кейін пайда болады.
в) ісіктік түзіліс, теріден көтеріңкі, диаметрі 1 см және одан жоғары, тығыз, өсуге бейім емес
г) инфильтрат диаметрі 10 мм,және одан көп, некроз, беткей ойық жара.
Пәннің оқу-әдістемелік қамту картасы
Мейірбике ісіне (мамандығына) бағытталған
Педиатриядағы мейірбике ісі
п/п Название дисциплины Фамилия и инициалы автора Место издания, из-во, год издания
1 2 3 4
1. Основной учебно-методический материал
1 Сестринское дело в педиатрии В. Тульчинская Феникс, 2006г.
2 Педиатрия Н.В. Ежова Минск, 2000г.
3 Балалар аурулары К.А. Святкина
(перевод) Алматы, 1993г.
2. Дополнительный учебно-методический материал
1 Манипуляционная техника в педиатрии Сиротина А.Ю. Алматы, 2003г.
2 Реанимация новорожденных руководство Алматы, 2004г.
3 Лекции по педиатрии Муминов Алматы, 2003г.
4 Детские болезни с уходом за детьми Бисярина В.П. Москва, 1984г.
5 Организация «Д» наблюдения за детьми в амбулаторных условиях Рахимова К.В. Алматы 2005г.
3. Справочно-нормативный учебно-методический материал
1 Справочник «Уход за больными детьми» Ф.С. Шамиев Москва, 1999г.

Приложенные файлы

  • docx 16340954
    Размер файла: 436 kB Загрузок: 2

Добавить комментарий