13 Лекция 7а


Чтобы посмотреть презентацию с картинками, оформлением и слайдами, скачайте ее файл и откройте в PowerPoint на своем компьютере.
Текстовое содержимое слайдов презентации:

Лекция 7аТОКСИКАНТТАРДЫ АНЫҚТАЙТЫН ХРОМАТОГРАФИЯЛЫҚ ӘДІСТЕР "Devide et impere" - «Бөлшекте және әмір ет" Патша Филипп Кешенді газды хроматограф «Кристалл 2000М» ұшқыш еріткіштерді, техникалық сұйықтарды, наркотиктік, психотропты және дәрілік қосылыстарды сынаманы унифицирленген әдістермен дайындап айғақтауға және сандық анықтауға арналған. Талданушы нысандар (үлгілер) – биологиялыық сұйықтар, белгісіз құрамды сұйықтар, дәрілік түрлер, ұнтақтар, таблеткалар, өсімдік бөлшектері және басқалар. Қолданылатын капиллярлы бағаналар ұзындығы от 10-100 м; диаметрі 0,1-1,0 мм;жылжымайтын фаза бағананың ішкі бетіне жағылған; Жылдам талдау жүргізуді қамстамасыз етеді. Сынаманы бағанаға ендіру әдістері Сынаманы ендіру жүйесі (инжектор, буландырушы, дозатор) ГХ 3 талап қанағаттандырылуы керек: Хроматографиялыық шыңның жайылмауын қамтамасыз ету, шыңның компактылығы; Сынама мөлшері үлгісін мейлінше дәл және үрдісті қайталағанда қатесіз ендіру; Қоспаның сапалық және сандық құрамының дозалау кезінде өзгеріссіз болуы (шприцте немесе бағанада күйін өзгертпеуі –газ→ сұйық).. Хроматограмманың негізгі компоненттері 1 tR (VR ) 2 2 tR (VR ) 1 1 tR (VR ) 0 0 Сіңбеген газ Сынама ендіру Нульдіксызығы b0,5 Компонент 1 Компонент 2 Уақыт tR 2,1 b tRI (VR I ) 1 1 Хроматограммада сынаманы ендіру белгіленеді. Бірінші шың – сорындалмаған компонент шыңы (ауа, еріткіш), кейінгі шыңдар – талдауға түскен заттар шыңдары.Бірінші кезекте хроматограммада жылжымайтын фазаға аз сорындылатын заттар шыңы пайда болады, яғни кіші таралу коэффициенті бар заттар.Нульдік сызық – шыңдардың көтерілуі басталатын түзу (тасымалдаушы газдың детекторға ықпалының сызығы) h көрсеткіші – хроматографиялық шыңның биіктігі – шыңның төбесінен оның табанына түсірілген перпендикуляр. b көрсеткіші – шың табанының ені, нульдік сызықтың шыңның бүйірлерімен жанасқан бөлігі. b0,5 көрсеткіші – шың биіктігінің ортасындағы ені.Шыңның аумағы S сандық мәні тең бүйірлі үшбұрыштың аумағына:S = h ∙ b0,5 Негізгі хроматографиялық параметрлер . 1.Бағанада ұсталыну уақыты әрбір ажыратылатын затқа тән, сол себепті заттың өзіндік сапалық параметрі болады.Ұсталыну уақыты (абсолютті) – бағанаға сынаманы ендіргеннен бастап хроматограммада шың пайда болғанша кететін уақыт. Хроматограммада ол сынаманы ендірген нүктеден бастап шыңның жоғарғы нүктесіне дейінгі қашықтық. Түзетілген ұсталыну уақыты ажыратылатын заттың абсолютты ұсталыну уақыты мен сорындалмаған заттың ұсталыну уақытының айырмасы: tтүзет. = tабс – tсорындалмаған к. Ұсталыну уақыты хроматографиялық үрдіске байланысты өзгеруі мұмкін, сол себепті сенімді көрсеткіш ретінде тұрақты көрсеткіш -салыстырмалы ұсталыну уақытын пайдалану тиімді. Есептеуі:tсал. = tабс./ tстанд. Ұсталыну көлемі Талданатын заттың сапалық көрсеткішіҰсталыну көлемі V – бағанадан затты толық шығаруға кететін газдың көлемі – оның сандық көрсеткіші тасымалдаушы газдың жылдамдығының ұсталыну уақытына t көбейтіндісі :V = U∙tГаз жылдамдығы мл/мин. Абсолютты немесе салыстырмалы ұсталыну уақытына сәйкес келетін шығындалған газ көлемі абсолютты немесе түзетілген ұсталыну көлемі болады. Ұстанылу көлемдері, абсолютты немесе түзетілген, жүргізілген хроматографиялық үрдіске байланысты тұрақты емес, сондықтн тұрақты көрсеткіш салыстырмалы ұсталыну көлемі болады, есептеу абсолютты (түзетілген) көлемнің стандартты заттың ұсталыну көлеміне қатынасымен анықталады. Есептелуі: Vсалыс. = Vабс. (түзет.) / Vстанд. Сапалы талдау жүргізу үшін зерттелетін заттың ұсталыну уақытын стандартты заттың ұсталыну уақытымен салыстырады.Осы параметрлер өзара сәйкес келсе, екі зат бір-біріне сәйкес леген жорамал жасайды. Хроматографирлеу үрдісін, осы екі зат үшін біркелкі жағдайда орындайды және тәжірибені қайталап, әртүрлі полярлы бағаналармен 2-3 рет орындайды. Сапалық талдаудың екінші түрі: үрдісті зерттелетін қоспаға болжамды зат бөлшегін салып хроматографирлеу үрдісін қайталайды. Егер анықталатын зат хроматограммасында ұсталыну уақыты өзгермей, шың, көлемі және биіктігі ғана өзгерсе, екі зат бір текті деп болжауға болады. Сандық анықтау ГСХ әдісінде заттың сандық өлшемі ретінде шыңның аумағын (S) немесе биіктігін (h) алуға болады Яғни шыңның аумағы (биіктігі ) заттың сынамадағы концентрациясына тура пропорционалды.Биіктікті шың сипаты тар және симметриялы болғанда есепке пайдаланады, Аумақты – шың кең және асимметриялы болғанда пайдаланады. Есептеуді шың биіктігінің немесе аумағының зат концентрациясына тәуелді екенін көрсететін калибрлі қисық арқылы орындайды. Сандық анықтаудың екі варианты бар: абсолютты калибровка және салыстырмалы калибровка және салыстырмалы калибровка (ішкі стандарт пайдалану) әдістері. Абсолютты калибровка әдісі Заттың белгілі мөлшерінен дайындалған бірнеше стандартты ерітінділерді хроматографирлейді, алынған нәтижелер көмегімен аумақтың S (h) концентрациядан тәуелділігін көрсететін калибрлі қисық дайындап, осы график бойынша концентрация анықтайды.Әдіс қарапайым, бірақ сынаманы дайындау және аппаратқа ендіру кезінде қателіктер болуы мүмкін. Салыстырмалы калибровка әдісі Әрбір стандартты ерітінділерге және анықталатын зат ерітіндісіне де белгілі мөлшерде басқа заттың ерітіндісін (ішкі стандарт) қосады және хроматографирлейді. Калибрлі қисықты концентрация/аумақ қатынастары бойынша дайындайды. Sx/Scт. (hx/hcт.) Тұрақты нәтижелер ішкі стандартты әдісін қолдану арқылы алынадыПрибор жұмысының ауытқыларына қарамай анықталатын зат шыңы биіктігінің және ішкі стандарт биіктігіне қатынасы тұрақты, осыған байланысты сараптамадан тұрақты нәтижелер алынады. Ішкі стандартқа қойылатын талаптар Стандартты зат зерттелетін қоспа құрамына кірмеуі керек. Ішкі стандарт химиялық құрылысы бойынша анықтайтын затқа жақын болы керек. Ішкі стандарт шыңы анықталатын зат шыңынан жақсы ажыратылуы керек, бірақ жақын орналасуы және ұстанылу уақыттары жақын болуы керекІшкі стандарт тұрақты болуы керек. Стандарт бойынша концентрация анықтау Sx ∙ Kx ∙ Wв.с. Сх, % = --------------------- ∙ 100 % Sв.с. ∙ Кв.с. ∙ WxWв.с. – ішкі стандарт көлемі немесе массасы;Wx – сынаманың көлемі немесе массасы.K – компоненттің градуирлеу коэффициенті, тәжірибе арқылы анықталады немесе әдебиет көзінен алады: SСТ ∙ CX ∙ Kст КХ = -------------------------- SX ∙ CСТ Дәлдігі жоғары әдіс, ауытқу погрешность 0,1 % шамасында. Газды хроматография детекторлары Детектор – талданатын сынама фракциялары бағанадан шыққанда электр сигналын өндіретін қондырғы. хроматография нәтижесін ыңғайлы тіркеуге айналдырып график түрінде жазуға арналған қондырғы. Жылу өткізгіш детектор (катарометр) (ДТП). 1 Өлшегіш камера Салыстыру камерасы Сурет 5. Катарометр қуысының сызбасы1 – металлды блок; 2 – камерадағы цилиндрлі қуыскамера; 3 – сезімтал элемент. ДТП жұмыс атқару қызметінің принципі металлдық блоктың цилиндрдгі қуысына кішкене спираль түрінде металлды сым орналасқан, сымды дайындауға Pt, W, Ni, пайдаланылады, яғни сым материалының электрлік кедергісі температураға өте жоғары тәуелді болуы тиімді. Қалыпты жағдайда катарометр 2 камерадан тұрады. Детектор камерасында газ кіретін және шығатын каналдар арқылы газ ағымы жіберіледі. Спиралдарды тұрақты токпен блоқ температурасынан көп жоғары температураға дейін қыздырадыБір камера арқылы таза тасымалдаушы газ жіберіледі, екінші камера арқылы (өлшегіш камера) – бағанадан шыққан газ. Салыстырмалы және өлшегіш камерадағы қыздырылған металлды спиралдар Уитстон электрлік көпірінің йығына қосылған. состав газа меняется, например, при появлении зоны элюируемого вещества, температура спирали также меняется, что вызывает изменение электрического сопротивления; это влечет за собой нарушение электрического равновесия моста. (То есть изменение сопротивления измеряется компенсационным мостом Уитстона). Уитстон көпірінің электрлік сызбасы ДТП басымдылығы Детектордың және оның элетрондық блогының қарапайымдылығы және арзандығы; универсальдығы;Көптеген хроматографиялық талдауларға жеткілікті сезімталдығы;Салыстырмалы үлкен концентрацияларда жоғары түзу сызықтылығы; Жұмысының және көрсеткіштерінің жақсы қайталанып орындалуы және тұрақтылығы. ДТП қолданылуы ДТП қолдануы: тірі адамдарды медициналық куәландыруда алкогольді қабылдағанын анықтауға қолданады, Мәйіт ағзаларына сот-химиялық талдау жасап өлім себебін анықтауға (алкогольді мастану), кейбір газдарды зерттегенде: көміртегі оксиді (II), криптон, азот оксиді (I) т.б. Жалынды-ионизационды детектор (ПИД). Детектор ионизация көзі ретінде ішінде сутек газын жағатын тетігі орналасқан камера. Камераға жалынды қамтамасыз ететін сутегі және ауа ағымдары жіберіледі: сутегі детекторға тасымалдаушы газ қоспасымен , шілтер каналы арқылы, ал ауа басқа каналмен жіберіледі. Шілтер-горелка электродтың біреуі қызметін атқарады. Екінші электрод (электрод-коллектор) шілтер үстінде орналасқан. Жұмыс істеу принципы таза сутегі ағымы шілтерде жанғанда иондар анықталмайды, яғни ионды ток жоқ немесе өте аз. Сутегі ағымы органикалық қосылыстар түскенде ионды ток жоғарылайды, яғни ионды ток мөлшерімен жалынға түскен заттың арасындағы байланыс аналитиалық талдауда пайдаланылады. Өздігінен жазатын аспап (регистратор-тіркеуші) Зток өзгерісі уақыт аралығында жазып (тіркеп) отырады. Заманауи хроматографтарда тәжірибеде алынатын нәтижелерді басқаруға және өңдеуге ЭВМ қолданылады. Арнаулы интеграторлар хроматограмма-дағы шың аумағын есептейді, қолданылған бағана типін, ұзындығын, температурасын, тасымалдаушы газ жылдамдығын және басқа параметрлерді электронды және қағазға тіркейді. Другие пороки притупляют разум,Пьянство же разрушает его.М. Монтень Этанолды ГСХ әдісімен анықтау Әдіс спирттерді азотты қышқылдың күрделі эфиріне – жоғары ұшқыш алкилнитритке айналдырып, газхроматографиялық талдауға негізделген. Реакциялар сызбасы:R-OH → R-ONOCCl3COOH + NaNO2 → CCl3COONa + HNO2HNO2 + C2H5OH → C2H5ONO↑ + H2OАртық 2 HNO2 → H2O + NO + NO2 Бұл реакциялар герметикалы жабылған құтыларда орындалады. Құтыдан алкилнитриттер құрамында бар булыгазды фазаны шприцпен 0,5 – 3 мл алып, хроматограф бағанасына ендіреді. / / Жоғары әсерлі сұйықтық хроматография Ұлы мүмкіндіктер барлықтарыңа келеді, бірақ олардың көпшілігі олармен кездескенін білмейді. У. Чэннинг Ажыратқыш әдістер Төмен әсерлі әдістер Жоғары әсерлі әдістер Адсорбция Электрофорез Газды хроматография Сұйықтық хроматографияДистилляцияКристаллизацияТұнбалауСублимацияЫдыратуУльтрафильтрлеуУльтрацентрифугирлеуЭкстракция -сорындылауЭлектролиз ГСХ және ЖӘСХ айырмашылық ерекшеліктері ГСХ ЖӘСХМ.м. сынама 500-ге дейін Бірнеше млн дейінАжыратылу жағдайыСалыстырмалы қатаң ЖұмсақӘсерлігі 5000 т.т. метрге дейін 150000 т.т. метрге дейінБелгілі заттарды ажыратуПроценті 10 90 Теориялық тарелка Теориялық тарелка – жылжымалы және стационарлы фазалар арасында тепе-теңдік пайда болатын (санамен сезінетін) горизонтальды қабат. ЖӘСХ жіктелінуі АналитикалықПрепаративтіПилоттыӨндірістік По масштабу: Микроколоночная (колонки Ж менее 2 мм)Аналитическая (колонки Ж 2-6 мм)Полупрепаративная (колонки Ж 7-10 мм)Препаративная (колонки Ж 10-40 мм)Крупномасштабная препаративная (колонки Ж более 40 мм) Принципиальная схема жидкостной хроматографии Классификация ВЭЖХ АналитическаяПрепаративнаяПилотнаяПромышленная Ажырату механизмі бойынша: АдсорбциондыБөлшектегіш ИоналмастырғышЭксклюзионды Сұйықтық хроматограф . Кеше Бүгін 1 Милихром А-02 ЖӘСХ хроматографының негізгі бөлшектері Сұйықтарға резервуар ; қыздырушы; фильтр; жоғар қысымды насос;манометр; гидродинамиалық кедергі (импульстарды бірегейлеуге); Автодозатор;Аналитикалық бағана; Насостың қысым өлшеу тетігі (міндетті емес); Сынаманы ендіру жүйесі; Бағана термостаты (болмауы мүмкін); детектор; Жинағыш;Нәтижелерді өңдейтін жүйенің өздігінен жазатын регистраторы.

Приложенные файлы

  • ppt 15894967
    Размер файла: 3 MB Загрузок: 0

Добавить комментарий