nurul_yaqin_ziyouz_com


Чтобы посмотреть этот PDF файл с форматированием и разметкой, скачайте его и откройте на своем компьютере.
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Muhammad Xuzariy ibn shayx Afifiy XIX asrnin
g oxiri, XX asrning boshlarida Misrning
Qohira shahrida yashab otd
i. U yashagan davr Misrda uyg'onish va maorif islohoti
harakatining boshlanish davri edi. M. Xuzari
y islom dini hamda din tarixiga oid chuqur
tadqiqotlar olib bordi. "Muhozirot fiy tarixil
ummamil Islomiya" (Islom davlatlari tarixi
haqida maruzalar), "Itmomul vafo fiy sirat
il xulofa" (Xalifalarning tarixi) va yana bir
necha mashhur kitoblari qatori
"Nur-ul yaqin" asari ham olim
ga katta shuhrat keltirgan.
Paygambarimizning hayoti ha
qida batafsil malumot beruvc
hi mazkur asar Islom oliy
bilim yurtlarida maxsus darslik ornida qolla
niladi hamda Islom dini tarixini organishda
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
din" (Din ilmlarini rivojlantirish togrisid
a) nomli asarlaridan fo
ydalandim. Olloh say-
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Quraysh qabilasi on ikki jamoadan ibor
at: Abdumanaf jamoasi, Abduddor ibn Qusay
jamoasi, Asad ibn Abduluzzo ibn Qusay jamo
asi, Zuhra ibn Kilob
jamoasi, Maxzum ibn
Yaqiza ibn Murra jamoasi, Taym ibn Murra ja
moasi, Adiy ibn Kab
jamoasi, Sahm ibn
Husais ibn Amr ibn Kab jamoasi, Omir ibn Lu
ay jamoasi, Taym ibn Golib jamoasi, Horis
ibn Fihr jamoasi, Muharib ibn Fihr jamoas
i. Ulardan Makkada otroqlashganlari soy
qurayshlari, shahar atrofiga joylashganlari
esa sirtdagi qurayshlar deyiladi. Fihrning
otasi Molik, onasi jorhumlik Harsning qizi Ja
ndala edi; Molikning otasi Nazr, onasi Qays
Aylonga mansub Advonning qizi Otika edi. Na
zrning otasi Kinona,' onasi Murr ibn Odning
qizi Barra edi; Kinonaning otasi Huzayma, onasi Qays Aylonga mangub Sadning qizi
Avona edi; Huzaymaning otasi Mudrika, onas
i quzoalik Aslamning qizi Salmo edi;
Mudrikaning otasi Ilyos, onasi sharaf va
obroda zarbulmasal bolgan Xindaf edi;
dning qizi edi; Muzarning otasi Nizor,
onasi Savda Akning qizi edi; Nizorning ot
asi Mad, onasi Muona jurhumlik Javshamning
da tadqiqotchi olimlar va muhaddislar
shunday yakdil fikrga kelishgan, shuningdek ul
ar Adnonning ajdodlarini sanash durust
emas, deb hisoblashadi... Qisqasi, paygamb
ar alayhis-salomning nasl-nasabi Ibrohim
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
*Fil voqeasi Makkada yuz bergan mashhur voqea. Arablar
bu voqeani tarix boshi qilib
olishgan. Quronning "Fil"
surasida ham bu voqea zikr etiladi. Unda aytilishicha, Yamanga hukmronlik qilgan habash podsholaridan biri Makkaga
hujum qilib, Kabani buzmoqchi boladi. U bahaybat bir filni olib keladi. Olloh taolo tumshug'ida tosh tishlagan
qushlarni yuborib, g'animlarni yer bilan yakson qildi va Kabani saqlab qoldi.
*Tavrot yahudiylarning muqaddas kitobi.
*Injil Nasroniylarning muqaddas kitobi.
Bola soglom va ziyrak bolib osishi uchun
arablarda sahroyi ayollardan sut ona topib
emizish odati bor edi. Ular shaharda osg
an bola boshang, an
qovroq boladi, deb
hisoblashardi. Kunlarning birida Sad ibn
Bakri qabilasidan bir guruh ayol emizadigan
bola izlab shaharga keladi. Muhammad alayhi
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
dunyosiga baraka berdi. Amakilarining qa
ramog'ida yurgan paytlarida paygambar
alayhis-salom sabr-qanoati, odatda yosh bola
lar berilib oynaydigan manosiz oyinlarga
ragbati yoqligi bilan alohida ajralib tura
rdilar. Enagalari Ummu Aymanning rivoyat
qilishicha, ovqat mahali boshqa bolalar talash
ib-tortishib yeyishsa ham, rasululloh odob
Paygambar alayhis-salom on ikki yoshga
kirganlarida amakilari Shomga safarga
otlandi. Eng yaqin kishisidan ayrilish ra
qilib, mayuslanib
qolgandilar. Bundan yuragi ezilgan Abutolib
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
hamda jiyani Muhammad alayhis-salom ham
bor edilar. Harb ibn Umayya quraysh
qabilasidagi eng yoshi ulug va motabar ki
shi bolgani uchun bani Umayya aymogining
Ikki tomon yuzma-yuz kelib, shiddatli ja
ng boshlandi va arab tarixida misli
korilmagan qirginbarotga aylandi. Muqadda
s Makkaning hurmati oyoq osti qilingani
uchun bu qirgin Fijor urushi gunohkorlar ur
ushi deb ataldi. Qays qabilasining omadi
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
ysaraning hurmati chandon ortib, u kishiga
Maysara sog-salomat Makkaga qaytib kelishdi.
Ularning ishlari ongidan kelib, juda kop foyd
a olishdi. Biriga on qoshilganidan ozida
yoq quvongan Xadichaning rasulullohga mehr
i tushib qoldi. Odam
Amin deyishmasligini, halolligi tufayli hami
sha omadi chopishini korgan qirq yoshlar
chamasidagi boy-badavlat bu ayol taomilg
alayhis-salom amakisi Abutolib bildn Xadichaning amakisi
Abutolib kelin-kuyovni nikoh qilib, quyidagi
Ismoil avlodi, Maad va Muzor nasli qilib ya
ratganiga, Baytullohga qaraydigan, Masjidi
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
pastakkina devor tiklandi va Kaba shu yerdan
boshlanajagini bildiruvchi belgi qoyildi.
Binoning balandligi on sakkiz gaz bolib, ilgar
igisidan toqqiz gaz baland edi. Ichkariga
maxsus zinapoyalardan kotarilib, salobatli es
hiklardan kirilar edi. Hojarul asvad joyiga
Qiziqqon quraysh oqsoqollari san-manga borish
bahona har kim oz nufuzi va nasl-nasabini ulug
lashga intilardi. Talashib-tortishish tort
kunga chozildi. Nihoyat Xolid ibn Validning
amakisi Abu Umayya ibn Mugira Maxzumi
janjallashayotganlarga' "Ey xaloyiq, bekorg
koradigan bir odamni tanlanglar. Shu od
am qanday hukm chiqarsa, hammamiz rozi
bolaylik", dedi. Yigilganlar eshikdan kirgan
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
qoymadilar. Agar u kishi dunyoviy ishlarga
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
chopon bolaga qoylarimga qarab turishni
iltimos qilib, Makkadagi yoshlarning tungi
saylida qatnashmoqchi boldim. Shaharga kiri
b toy bolayotgan bi
r xonadonning oldida
toxtab qoldim. Nay, childirma, qoshiq ovozig
kuy-qoshiqdan rohatlanib ulgurmay kozim ilin
ibdi. Ertasiga quyoshning issiq taftidan
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Isroilning har bir qavmi oz bulogidan
suv ichadigan bolgan. Olloh boshqa
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Muhammad alayhis-salom paygambar bolishlar
i arafasida pop va rohiblarning olib
borgan faoliyatlari tarixdan malum. Ya
hudiylar dunyoga kelishi mumkin bolgan
paygambardan oz ganimlari madinalik arab
larga qarshi kurashda yordam kutishardi.
Osim ibn Amr ibn Qatodaga oz qavmining
odamlari bunday deyishgan: "Ollohning
rahmati bilan yahudiy dushmanlarimizdan
eshitganlarimiz musulmon bolishymizga
sabab boldi. Biz Ollohga shirk keltiradigan
butrarast edik, yahudiylar esa ahli kitob, biz
bilmaydigan narsalardan xabardor edi. Ular
bilan ortamizda muttasil kongilsizliklar
bolib turardi. Yahudiylarni ranjitgan pa
ytlarmizda ular shu kunlarda dunyoga
bolishlarini oylamay imon keltirishmadi. Na
sroniy dinini qabul qilgan arab Umayya ibn
Abissolt yurtimizda dunyoga keladigan payg
ambarlarning sifatini kitoblarda kop
oqiganman, der edi. Eronlik
Salmon Roziyallohu anhu bir kohin bilan suhbatlashganida
u: "Ey Salmon, Olloh Ahmad ismli bir payga
mbar yuboradi, bu zot Tihoma* toglaridan
chiqadi. uning sifatlaridan biri sovgani olish,
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Rasululloh kamolot choqqisi bolmish qirq
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Muhammad alayhis-salom asta-sekin dinga da
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
aytdi. Uning qat'iyatini korgan amakisi oyoq
-qolini yechib yuborishga majbur boldi.
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
rostdan ham xudoning payga
mbari, dedi Ali. Ertaga ertalab men bilan birga
masjidga borasan. Mabodo biron xavf-xatar
sezsam toxtayman, bolmasa orqamdan
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi

Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Ibrohimning diniga xilof ish tutyapsizlar",
deya inson oz qoli bilan yasagan jonsiz
butlarga siginishni nodonlik, jaholat deb at
ardilar. Gazablangan
olomon ota-bobolari
sig'ingan butlarning qahriga uchrashdan qor
qib, paygambar alayhis-salomga nisbatan
kin-adovat bilan qarashardi. U kishini zolim
lardan asrash ornig
a Hoshim jamoasining
oqsoqoli amakilari Abutolibning huzuriga bori
b, jiyanini yo'lidan qaytarishni, qanoti
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Muhammad paygambar dinga oshkora davat
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
muddaosini aytadi. Rasululloh uni boshlab
Abu Jahlnikiga boradilar. Darvozani
taqillatishganida ichkaridan: "Kim?" dega
n ovoz eshitiladi. Rasululloh: "Bu men,
Muhammadman", deydilar. Abu Jahl rangi ochga
n holda boshashib chiqadi. Rasululloh:
"Manavi odamning haqqini ber", deydilar. Abu
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
beriladigan azobni kopaytiramiz, uning mo
l-mulki, bola-chaqasi bizning izmimizda
Zuhra jamoasidan Asvad ibn Abduyagus
rasulullohga qarindosh bola turib, har
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Abduddor ibn Qusay jamoasidan Nazir ibn Ho
ris ham rasulullohning ganimlaridan edi.
Bir kun sarvari olam vaz-nasihat qilayotg
an va otgan ummatlarning tarixlarini
sozlayotganlarida Nazir shartta ornidan
turib: "Ey odamlar, buyoqqa kelinglar, men
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
kunlari uni qoq peshinda hovur ufurib turgan
cholga olib borardi. Yerga oyoq bosib
bolmas, qumga tuxum qoysa
pishar, tovondan otgan issiq miyadan tutun chiqarardi.
Umayya Bilolni issiq qumga chalqancha yotq
izib, ustiga bahaybat tosh bostirar va
Muhammaddan yuz ogirib, Lot, Uzzo degan
butlarga choqinmasang, mana shunday
azobda qiynab oldiraman der, Bilol esa og
ishmay: "Olloh bir, Olloh bir", deya javob
qaytarardi. Kunlarning birida xuddi shunday
dahshatli azobning ustiga Abubakr kelib
qoldi. "Ey Umayya, bir bechoraga shuncha az
ob bergani Ollohdan qorqmaysanmi? Uni
tokay qiynaysan?" dedi u. "Uni sen yoldan oz
dirding. Qani qolingdan kelsa, uni qutqarib
olmaysanmi?" dedi Umayya zahrini sochib.
Abubakr shu zahoti Bilolni sotib olib, ozod
qildi. Olloh Abubakr va Umayya haqida Va
llayli surasining 14-21-oyatlarida bunday
deydi: "Sizlarni langillab turgan dozax
dan ogohlantirdim. Unga badbaxt odamlar
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
uzilgan odamlar qonsirab olishgan. Bazilarn
ing boyniga arra tortishgan. Musulmonlar
shunda ham dindan qaytishmagan. Yaratgan eg
am islom dinini golibu muzaffar qilishi
muqarrar. Oshanda Yamanning Sano shah
ridan yolga chiqqan yolovchi Hazri
Mavtgacha hech narsadan xavotir olmay be
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Islom dini yoyilmasligi uchun qollagan ch
ora tadbirlari samara bermaganidan,
musulmonlarning soni kamayish orniga or
tib borayotganidan tashvishga tushgan
mushriklar maslahat kengashiga yigildilar.
Abdushams ibn Abdumonof jamoasidan Utba
ibn Robia Abshami hammaga gapi otadiga
n qabila boshliqlaridan biri edi. U
yigilganlarga murojaat qilib: "Men Muhammadga
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
"Muhammaddan shunday gaplarni eshitdimki,
xudo haqqi, ilgari bunday kalomni sira
eshitgan emasman. Uning gaplari sherga ha
m, kohinning duolariga ham, sehru joduga
ham oxshamaydi. Ey quraysh oqsoqolla
ri, Muhammadga tegmaylik
yuraversin. Xudo haqqi Muhammadning meng
a aytgan gaplari hammayoqqa yoyilib,
odamlarni qiziqtirib qoyadi. Mabodo Muha
mmadni boshqa qabilalar oradan kotarib
tashlashsa, undan oson qutilgan bolasizlar,
bordiyu, u golib chiqsa
, bu sizlarning ham
galabanglar hisoblanadi", dedi. Mushrikla
r Muhammad sening es-hushingni ogdirib
qoyibdi shekilli, deyishdi va rasulullohga od
am jonatib, ikkala tomonning odamlarini
bir-biriga moslab, hammaga maqul keladigan
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
di. Olloh yuqoridagi suraning 3-oyatida:
Shundan keyin mushriklar qarshilik korsati
sh niyatida qaysarlik bilan rasulullohdan
boshqa mojiza korsatishni talab qilishadi
va xuddi Isro surasining 90-93-oyatlarida
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Robiya ayoli Laylo bilan, Abu Xuzayfa ibn Ut
ba ibn Robiya ayoli Suhaylning qizi Sahla
bilan, Abdurahmon ibn Avf, Usmon ibn Maz
un, Musab ibn Umayr, Suhayl ibn Bayzo,
Zubayir ibn Avvomlar edi. Ibn Hishomning
rivoyat qilishicha, Usmon ibn Mazun ularga
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
choqinadigan butlar haqida yaxshi gaplarni
aytganmishlar, bu sanamlar ulug farishtalar
bolib, ularning shafoatiga ikkilanmay umid
bog'lash mumkin, deganmishlar. Bu gapdan
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Habashistondan qaytgan muhojirlarni himoya
siga olib, pushtipanoh boladigan kishisi
borlargina Makkaga kira olar edi; Abu Sa
lama amakisi Abutolibning, Usmon ibn Mazun
Valid ibn Mugiraning himoyasi ostida Makkaga kirdi, biroq Validning musulmonlarga
tinmay yomonlik qilayotganini korgach, qand
ay bolmasin jonini asrashga vijdoni yol
Quraysh mushriklari islom dinini yoqotis
h chorasini topolmay rasululloh mansub
Abdumonof urugiga u kishini tiriklay topshiri
b, evaziga istagancha badal olib turishni
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Alomiri, rasulullohning ammalari Otikanin
g ogli Zuhayir ibn Abu Umayya Maxzumi,
Mutam ibn Adi Navfali, Abulbuhtari ibn Hi
shom Alasadi, Zama ibn Alasad kechasi
maslahat kengashiga yigilib, qatiy qaro
rga kelishdi. Tong otganidan keyin Zuhayr
Baytullohni ziyorat qildi-da, odamlarga yuzl
anb: "Ey Makka xalqi, bizning yeyishga
ozigimiz, kiyishga kiyimimiz bor. Hoshim
bilan Muttalib jamoasi ha
turibdi. Ular savdo-sotiq qilish xuquqidan
mahrum. Xudo haqqi, bu shafqatsiz, nohaq
qaror yirtib tashlanmaguncha men otaomay
tik turaveraman", dedi. Shunda Abu Jahl
yolgon aytyapsan, dedi. Uning gapidan tas
irlangan Zama ibn Asvad Abu Jahlga: "Sen
ozing slgonchisan. Biz boshdayoh bunday qa
rorga qarshi edik", dedi. Abulbuhtari uning
fikrini qollab-quvvatladi. Mutam ibn Adi: "S
izlar rost gapni aytdinglar. Abu Jahlning
fikriga qoshilib bolmaydi", dedi. Hishom
ibi Amr ham ularning gapini yoqladi.
Kopchilikning gapidan ruhl
qarornomani yirtib tashladi. Qurt nomani ye
b bitirgan edi. Unda faqat Ollohning nomi
yozilgan joyigina qolgan edi. Bunday bolis
hini Rasul alayhis-salom amakisi Abu Tolibga
oldinroq aytgan edi. Darada qamal qilinganl
ar ozodlikka chiqib, oz makonlariga yol
Payg'ambar alayhis-salom qamaldan chiqqa
nlaridan keyin nasroniy diniga etiqod
qiluvchi najronlardan vakillar tashrif buyuri
shdi. Ular panoh istab
musulmonlardan rasululloh haqida eshitgan,
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Payg'ambar alayhis-salom qamaldan ch
iqqanlaridan keyin kop otmay umr
yoldoshlari Xadicha raziyallohu anhu olamdan o
tdi. Hali dini islom yolidagi qiyinchiliklar
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
pguvchilar unga yaxshi ayon". Abutolib
rasulullohga pushti-panoh bolgani uchun Ollo
Rasulullohning qarindosh-uruglari islom di
niga kirmaganida ham hikmat bor, agar
ular paygambar alayhis-salomga ergashib,
darrov islom diniga kirishsa, mushriklar
Muhammadning qavmi ustunlikka
erishib, podsholikni qolga
kiritmoqchi, shuning uchun
yangi din oylab topishdi, deyishardi. Rasulu
llohga ergashganlar butunlay begona, hatto
paygambar alayhis-salomga dushman bani
Umayya qavmidan Usmon ibn Affondek
kishilar ekanini korgach, qanday vaj-korson
korsatishni bilmay Muhammad er-xotinni
bir-biridan judo qiladigan sehrgar, goyib
ni bilaman deydigan kohin, deya igvo
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Ninavay shahridanman. Nasroniy diniga eti
qod qilaman", dedi Addos. "Yunus ibn Matto
degan yaxshi odamning yurtidan ekansan-da
", dedilar sarvari olam. "Sen u kishini
qaydan bilasan?" deya qiziqsindi Addos.
Rasululloh Qurondagi Yunus qissasini oqib
Jabroil alayhissalom kelib paygambar al
ayhis-salomga: "Olloh xalqning senga
nima qil desang men shuni
bajo keltirishga Olloh
"Ey parvardigor, xalqimni hidoyat qil,
chunki uning hech narsadan xabari yoq, om
i", deganlar. Shunda Jabroil: "Olloh taolo
Paygambar alayhis-salom Naxla degan joyg
a kelganlarida bir guruh jinlar paydo
bolishdi va Quron oyatlarini eshitib, imon
keltirishdi. Ahqof surasining 29-32-oyatlari
mana shu jinlar haqida nozil
bolgan: "Vaqti kelib, bir guruh jinlarni Quron eshitishga
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Paygambar alayhis-salom Madinaga hijrat q
ilishlaridan oldin Olloh u kishini Isro va
Meroj martabasiga erishtirdi. Rasulu
llohning Makkadagi Masjidi Haromdan
i Isro deb, shu kuni kechasi osmonga
chiqib, ruhiy olam bilan tanishib qaytganlar
i esa Meroj deb ataladi. Ahli sunnatlar
etiqod va amallarida payg'ambarning sunnati
ga va sahobalarning yoliga ergashuvchilar
ham tort choharyor Abu Bakr, Umar, Usmon,
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
mahalga ellik mahalning savobini beraman. Ki
mki biron ezgulikni oylab uni qilolmasa,
bir yaxshilikning savobi, mabodo konglig
a tukkan ezgulikni royobga chiqarsa, on
yaxshilikning savobi beriladi
. Kimki biron shumlikni kozlasayu, amalga oshirmasa,
yomonlik yozilmaydi, mabodo oylagan yomo
nligini qilsa, bitta yomonlikning gunohi
yoziladi", dedi. Musoning yoni
ga kelib bolgan gap-sozlarni aytdim. U yana robbingdan
yengillik sora, deb maslahat berdi. Men:
"Hadeb robbimning huzuriga boraverishdan
Paygambar alayhis-salom shu kuni kechas
i Makkaga qaytdilar. Ertalab masjidga
chiqqanlarida Abu Jahl ibn Hoshimga tunda yu
z bergan voqealarni gapirib berdilar, Esi
ogib qolgan Abu Jahl: "Hoy
Kab ibn Luay jamoati, buyoqqa kelinglar!" deb odamlarni
chaqirdi. Tamoshatalab quraysh mushriklari
yugurgilab kelishdi. Rasululloh ularga ham
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
ibn Qays, Uboda ibn Somid, Yazid ibn Salaba
, Abbos ibn Uboda, Aqaba ibn Omir, Qutba
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
paygambar alayhis-salomni himoya qilajakl
arini, ganimlari u kishiga biron shikast
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
menga otamdan ham azizsan". Ikkovlon birga
yolga chiqishga ahdlashib, tuyalarini
Quraysh mushriklari ansorlarning paygambar
alayhis-salomni jonlarini tikib himoya
qilajaklarini eshitib tahlikaga tushdilar. Mus
hriklarning boshliqlari va obroli kishilari
Dorunnadvaga yigilib, rasulullohga qanday
zarba berish haqida kengash tuzdilar.
barcha muhim ishlarini shu
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Rasululloh tonlarini Alining ustiga yoptila
r-da, Yosin surasining 9-oyatini oqib,
tashqariga chiqdilar. "Ularning oldida bir tos
iq, orqasida bir tosiq paydo qilib, kozlariga
parda tortdik, shu bois hech narsani koris
arni uxlatib qoydi.
Paygambar alayhis-salomiing uydan chiqqa
nlarini hech kim korgani yoq. U kishi
kelishilgan joyda Abu Bakr bilan uchrashdilar.
Ikkovlon Savr goriga kirib yashirinishdi.
Mushriklar suiqasdlari barbod bolganidan,
tuni bilan rasulullohni emas, Ali ibn Abu
Tolibni poylab chiqishganidan hayratga tu
shishdi. Shu zahoti payg'ambar alayhis-
salomni izlab yolga otlanishdi, u kishini tuti
b bergan yoki qayerdaligini aytgan odamga
mukofot vada qilishdi. Agar ular Savr gorig
edi. Nochor ahvolda qolganlaridan qattiq okingan Abu
Bakr yiglab yubordi. Paygambar alayhis-sa
bilan birga", dedilar. Chindan ham parvardigor
mushriklarning kozini kor qilib qoydi.
Gorga qarash birontasining esiga ham
kelmadi, hatto rasulullohning ashaddiy
dushmanlari Umayya ibn Xalaf ularning bu
yerga yashirinishi mumkinligini tasavvuriga
ham sigdirolmasdi. Mushriklar chor-atrofni ti
t-pit qilib, izgib yurishdi. Qochoqlar uch
Abu Bakrning ogli ziyrak, uddaburon yigit ed
i, u kunduzlari mushriklarga aralashib,
rasululloh bilan otasi haqida eshitgan-bilganlari
ni ularga gapirib berar, qosh qorayganda
iziga qaytib, gorda tunardi. Bomdoddan keyi
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Sarvari olam bani Amr ibn Avf jamoasinin
g mahallasiga kelib tushdilar. Mashhur
bu hodisa rabbiul avvalning 8-kuni,
melodiy 622 yil 9-oyning 20 kuniga togri kela
di. Islom dini paydo bolib, on uch yildan
keyin galabaga yuzlanganining yangi tarixi
shu kundan boshlanadi. Bu yillar mobaynida
rasululloh juda kop jabr-sitam tortdilar,
Ollohga oshkora ibodat qilish imkonidan
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
hayotda ozi uchun beniqoya zarur odob-axl
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
oqigan juma namozlari edi. Xutbada O
llohga hamdu sano aytganlaridan keyin
yigilganlarga murojaat qilib bunday ded
ilar: "Ey jamoat! Oxirat uchun tayyorgarlik
koringlar! Yaxshi amallarni qilib, ino
m va ehson beringlar. Bir kuni mol-
dunyolaringizdan ayrilib, Xudoning dargohig
a borasizlar. Yaratgan egam: "Tarjimon va
vositachiga hojatsiz paygambar yubormagan
midim? Mol-dunyo bermaganmidim? Qilgan
yaxshi amallaring qani? Keltirgan imoning,
bergan ehsonlaring qani? deb soraydi.
Oshanda qilgan yaxshi amallaringizdan bo
shqa joningizga oro kiradigan hech narsa
bolmaydi. Yon-veringizga boqib dozaxda
n boshqa narsani kor
maysiz. Shuning uchun
qoldan kelgancha yaxshi amallarni qilib, doz
ax azobidan qutilishga urininglar. Yarimta
xurmochalik narsani bolsa-da, sadaqa qilinglar
. Hech narsasi yoq odamlar loaqal yaxshi
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Ollohning fazlu karami tufayli ansorlar
bilan muhojirlar ortasida chinakam
qarindoshlik rishtalari ulandi, harbiy jiha
tdan ojiz, kam sonli musulmonlar mushrik va
ahli kitoblar ustidan galaba qozondilar.
Ansorlar diniy birodarlarini qarindosh-
uruglaridan aloroq bilib ezozlashardi. Parva
rdigor Hashr surasining
9-oyatida ansorlar
haqida bunday deydi: "Ular (muhojirlar)
dan ilgari Madinada otroqlashgan imoni
butunlar yoniga hijrat qilganlarni dost tuti
shadi, ularga berilgan narsalar uchun aslo
baxillik qilishmaydi". Qarindoshlikning chinak
am namunasi mana shu. Ansorlar dindosh
birodarlari uchun korsatgan marhamatlarini
juda kam hisoblashardi. Rasululloh tufayli
ular qiyomatli dost, chinakam birodarga ayla
ndilar. Garchand ularning vujudlari boshqa-
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Bular Valid ibn Valid, Iyosh ibn Rabia, Hish
om ibn Os edi. Paygambar alayhis-salom
ularning haqiga duo qilib, Xudodan mushkullari
ni oson qilishni otinardilar. "Duoi qunut"
oshanda paydo bolgan. "Duoi qunut" turli va
qtlarda, yani xuftonning vitrida, bomdod
namozining rukusidan oldin hamda keyin oq
ilgan. Har bir sahoba oz korgan-bilganini
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
kishi: "Ikki marta Allohu Akbar (Olloh hamma
dan ulugdir), ikki marta Ashhadu al-la
ilaha illalloh (Bir Ollohdan boshqa hech qand
ay iloh yoqligiga guvohlik beraman), ikki
marta Ashhadu anna Muhammadan rasulullo
h (Muhammad Allohning elchisi ekaniga
guvohlik beraman), ikki marta Hayya alas-sol
ah (Tezroq namozga kelinglar), ikki marta
Hayya alal-falah (Najot topishga shoshilingl
ar), ikki marta Allohu Akbarni aytib, bir
edi, u kishi: "Juda yaxshi tush
koribsan. Bu narsani Bilolga orgat, uning ovozi senikidan
jarangliroq. Azonni u aytgani yaxshi", dedila
r. Xuddi shunday tushni Umar ham korgan
Paygambar alayhis-salomning muazzinlaridan
biri Bilol, ikkinchisi Abdulloh ibn Ummu
Maktum edi. Hazrati Bilol bomdod namozining
azonida "Hayyal alal falah" dan keyin ikki
marta "Assolatu xoyrun min an-navm" (Namoz
uyqudan yaxshiroq) degan gapni qoshib
aytdi. Rasululloh bu gapni maqullab etirof
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Yahudiylar islom dinining haq din ekanini b
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
rasululloh" degunlaricha urushishga buyuril-
dim. Imon keltirganlaridan keyin ularning
joniga, moliga nohaq teginmayman. Boshqa is
hlari xususida ular bilan Ollohning ozi
orani ochdi qilib oladi", deganlar. Yahud
iylar shartnomani buzib, mushriklarga
komaklashgani uchun Haq Taolo Anfol surasini
ng 58-oyatida ularga ham qarshi turishga
chaqirdi: "Biror qavmning sh
artnomaga xiyonat qilishidan xavotirlansang bu bitimni
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
degan joyda karvonga duch keldilar. Ikki
tomon saf chekib, jangga hozirlanayotgan
paytda Juhayna qabilasining oqsoqoli Ma
jdi ibn Amr Juhaniy ortaga tushib qon
tokilishining oldini oldi, ikki tomon om
on-omonlikda oz yoliga ravona boldi.
Musulmonlar ozchilik, mushriklar bir necha
hissa kopliginy nazarda tutib, rasululloh
Shu yilning Shavvol oyida Ubayda ibn Hori
s boshchiligida muhojirlardan sakson kishi
yana mushriklarning yolini tosishga otland
ilar, bu safar Mistah ibn Usosa alambardor
boldi. Qurayshlarning karvonida ikki yuz na
far odam bor edi. Ikki
tomon Robig degan
joyda uchrashganda hech qanday tayyorgar
liksiz kamondan bir-biriga oq yogdira
boshladi. Mushriklar musulmonlar bunchalik
oz bolishi mumkin emas, yaqin atrofda
pistirmasi bor, degan xavotirda qocha bosh
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
On besh kundan keyin rasululloh boshchiligid
agi qoshin Madinaga sog-salomat qaytib
Oradan kop otmay Shomdan qurayshlarning
katta karvoni kelayotgani, ikki ming
besh yuz tuyani Umayya ibn Xalaf boshchilig
Paygambar alayhis-salom ikki yuz muhojir b
ilan yolga chiqdilar, bu gal Sad ibn Abu
Vaqqos yalovbardorlik qildi. Lekin bu safa
r ham mushriklar bilan toqnashish nasib
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
yahudiylar bilan mushriklar ularni jang qilish
taqiqlangan oyda qon
musulmonlar ham bu fikrga qoshilmay ilojl
ari yoq edi. Rasululloh ham jang qilish
taqiqlangan oyda urushishni buyurmaganlikla
rini aytdilar. Karvonning yolini tosganlar
oz qilmishlari uchun pushaymon bolishdi. Bu
xususda Olloh Taolo Baqara surasining
217-oyatida shunday deydi: "Sendan taqiqlang
an oyda urush qilish
haqida sorashadi.
Ularga bu oyda urushish katta gunoh, lekin
Xudoning yolidan qaytarish, parvardigorga
osiy bolish, Masjidi Haromda ibodat qilishg
a yol qoymaslik, bu dargohdan odamlarni
haydab chiqarish yaratganning nazdida
undan kora kattaroq
Shundan keyingina urushganlarning kongli sal
joyiga tushdi. Mushriklar asirlarni tolov
evaziga qaytarib olmoqchi bolishdi. Rasululloh
bu taklifni maqulladilar. Ikki asir yurtiga
qaytarildi, lekin Hakam ibn Kayson islom dini
ni qabul qilib, Madina
da qoldi, Usmon esa
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Shu yili ehtiyojidan ortiqcha pu
l, mol-dunyoga zakot berish farz qilindi. Bu oziga toq
kishilarning boyligiga tariqcha zarar ye
tkazmay kambagal, beva-bechoralarning
rozgorini ozmi-kopmi butlab qoyadigan
adolatli usuldir. Zakotning miqdori bir yil
mobaynida ehtiyojdan tashqari (osha davrd
agi pul birligi boyicha) dinor-tilla tanga
yigirmaga, dirham-kumush tanga ikki yuzga ye
tsa va bir yil otsa qirqdan bir qismini,
yani yuz somdan ikki yarim som berila
di. Bundan ortiqcha mol-dunyo mana shu
tartibda hisoblanadi. Shariatning xukmi bo
yicha qoy qirqqa, sigir ottizga, tuya
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
bilan toqnashmay qaytishga qaror qildi. Bi
roq Olloh taoloning irodasi uning istagidan
Quraysh oqsoqollaridan koplari bitta ka
istamas, biroq kopdan ajrab qolishning ham
iloji yoq edi. Choriyu-qullar oldinda
musulmonlarni hajv qiluvchi qoshiqlarni ay
tib borishar, orqada ot, tuyalarga mingan
mushriklar dabdabayu-asasa solib kelishardi.
Ularning bu holati Anfol surasining 48-
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
mayxorlik qilib va arablarga ozimizni tani
tib ola-olguncha bizlardan hayiqadigan
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
yerga joylashib, meshlarni suvga toldirib
olganimizdan keyin yon-verimizdagi hamma
quduqlarni komib tashlaylik. Hali jangga ki
rib ulgurmay suvsizlikdan mushriklar adoyi-
tamom bolishadi". Hubobning fikri maqullani
b, uning korsatmasi
boyicha ish qilindi.
Jangovar tayyorgarlik tugagach, Avs qabilasi
ning oqsoqoli Sad ibn Muoz "Ey rasululloh,
biz sen uchun alohida chodir tikib, ulovingni
shay qilib qoyaylik. Agar Olloh bizga nusrat
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
korib: "Olim bilan yuzma-yuz kelib turibm
iz, umrimning songgi daqiqalarida sizni
quchoqlab bir rohat qilmoqchi boldim", dedi. Rasululloh unga ezgu tilaklar tilab duo
qildilar. Shundan keyin mujohidlarga: "M
ening buyrugimsiz hujumga otmanglar.
Dushman hujum qilsa, oq bilan qaytaringl
ar, ular qilich yalangochlab kelmaguncha
sizlar bostirib bormanglar", deb tayinlad
ilar va jangda sabrli, dovyurak bolishga
chaqirdilar. Shundan keyin birodarlari Abu
Bakr bilan chodirga qa
ytib, xudoga munojot
qildilar: "Ey parvardigor, bergan vadang bila
n kafolatingni amalga oshirgaysan. Agar
mominlarning halokatini istasang yer yuzida
senga ibodat qilguvchi odam qolmaydi".
Bunga javoban rasululloh Qamar surasining
46-oyatini oqidilar: "Mushriklar todasi
maglub bolib orqaga chekinadi". Rasulu
lloh mana shu ishonch
ruhlantirish uchun tashqariga chiqib "Xud
oning nomi bilan qasam ichamanki, bugun
kimki mushriklarga qarshi sabr va matonat b
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
deyishdi. Qarilar, agar biz qollab-quvvatlam
asak galaba qayda edi, oljada bizning ham
ulushimiz bor, deyishdi. Agar oldi olinmasa bu
ixtilof adovat otini
yoqib, ortaga nizo
lishmaslikni bartaraf
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
ekan, sen shubhasiz (unga) magfirat qilishg
a va marhamat korsatishga qodirsan".
(Ibrohim surasining 36-oyati). Ey Umar, se
n xuddi Nuhga oxshaysan, u kofirni duoibad
qilib: "Parvardigorim, yer yuzida bironta
kofir zotini qoymagin", degan edi. (Nuh
surasining 96-oyati) Paygambar alayhis-
salom har ikkala sahobani maqtagach, Abu
Bakrning fikrini yoqladilar, chindan ham ayni
vaqtda qanday yol bilan bolmasin islom
dinini keng yoyish, moddiy va manaviy kuch
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
abadiy barhayot! Zumar surasining 20-oyat
i esinglardami? Olloh: "Sen ham albatta
olasan, ular ham olishi aniq", deydi. B
undan tashqari Oli Imron surasining 144-oyati
"Muhammad bor-yogi bir payg'ambar, undan
avval ham talay paygambarlar otgan.
u olamdan otsa, yoki oldirija darrov imon
dan qaytasizlarmi?" Xudo haqqi, men aniq
bilamanki, islom dini xuddi quyosh nurid
ek yer yuziga tarqaladi. Abu Sufyonga
din ekanini juda yaxshi biladi, faqat hasadgoyligi tufayli
unga qarshi turadi. Robbingizga tavakkal qiling!
Ollohning dini keng tarqaladi. Ollohning
sozi haq. Ollohni yoqlagan kishiga yaratga
nning ozi madad beradi'. Xudo oz diniga
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Payg'ambar adayhis-salomning amakilari
Abbos ibn Abdulmuttolib Badr jangiga
majburan qatnashgan edi. Shu bois tovon
tolashdan bosh tortdi. Lekin rasululloh:
"Dushman safida bolgani
ng uchun ham qarindoshing Uqayil ikkalang tovon
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
hovuchgina edi, mushriklarning ot-ulovi, qu
rol-yarogi badastir, jangovar tayyorgarligi
puxta, musulmonlarda esa minishga ulov
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
On besh kunlik qamaldan keyin musulm
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Yovuz odam baxti qarodur, u
xiyonatni oziga shior, suiq
asdni qalqon qilib oladi.
Yomonlik qilmasa turolmaydiga
n bu kimsa birovning shodligini ham, qaygusini ham his
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
ularni ortadan kotarib tashlardilar. Ya
hudiy Abu Afk ham otayovuz, zolim kimsa
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
qoriqlab kelayotganlar qochib qutulishdi.
Rasululloh mollarni beshga bolib, hammaga
Badrda maglubiyatga uchrab, savdo yollari
tosilib qolgach, quraysh zodagonlari bu
mushkul ahvoldan qutilish chorasini izlay bo
shlashdi. Ular Abu Sufyonga uchrashib:
"Muhammad bizni xorlab, motabar odamla
d bilan urushishga sarflamo
qchimiz. Bu ishga ozing
bosh bolgin", deyishdi. Karvondagi mollar
Dorunnadvada saqlanar, uning foydasi ellik
ming dinor edi. Bu gapdan ruhlangan Abu
Sufyon darrov urush tadorikiga kirishdi,
qurayshlarning ozidan uch ming odam topla
ndi. Ular orasida ittifoqdoshlari Mustaliq,
Havn ibn Xuzayma uruglari ham bor edi. Bund
an tashqari rasulullohni yomon korib bir
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Bular yahudiy Abdulloh ibn Ubayning itti
foqchilari ekanini bilgan rasululloh:
"Mushriklarga qarshi kurashda kofirlardan
yordam soramaymiz", deb ularni qaytarib
yubordilar, sababi ularning xiyonat qilmaslig
iga ishonch yoq edi. Payg'ambar alayhis-
salom qoshinni kozdan kechirib balogatga
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
kotarish uchun mushriklarning ayollari childir
malarni chalib, shox-shox qoshiqlar ayta
boshlashdi. Buni korgan rasululloh: "E
y yaratgan egam, senga ishonib xujumga
otaman, sen uchun gazot qilaman. Menga o
zing kifoyasan, parvardigor, sen ishonchli
Kutilmaganda rasulullohning amakilari Hamz
a ibn Abdumuttalib shahid boldi. U ongu
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
"Hech bir ishning inon-ixtiyori sening izmin
gda emas, Olloh yo ular
ning tavbasini qabul
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Paygambar alayhis-salom shahidlarni ko
zdan kechirdilar, amakilari Hamzaning
chavaqlanib yotganini korib qattiq iztirob ch
ekdilar. Uhud jangida shahid bolganlar
engil-boshi bilan ikki-uchtasi bir qabrga da
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Rasulullohning yuqoridagi gaplaridan al
dam-qaldamdan saqlan-magan odam aqlli
hisoblanmasligi, hokimiyatning asosini must
ahqamlash uchun, qatiy
Paygambar alayhis-salomning Usmon ibn Affo
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Paygambar alayhis-salom Huvaylidning og
illari Tulayha va Salamalar oz qavmi bani
Asadni musulmonlarga qarshi kurashga safarb
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
umidida qorgonlariga yashirinib olishdi.
Musulmonlar ularni
olti kun muhosara
qilishgach, paygambar alayhis-salom xurmo da
raxtlarini kesib tashlashni buyurdilar. Bu
Munofiqlarning boshligi Abdulloh ibn Ubayda
n kutilgan yordam ke
lmadi; ular ilgari
Bani Qaynuqo qabilasidan voz kechishgandek bani Nazirdan ham osongina yuz
ogirishdi. Yahudiylar rasulullohdan jonl
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
edi. Paygambar alayhis-salom bu gapga ro
zilik bergan edilar. Har yili shabon oyida
Badrda sakkiz kun bozor bolar edi. Vad
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Horisani qoldirib, katta qoshin bilan yolga
chiqdilar. Ayollaridan Oisha bilan Ummu
Salama ularga hamroh boldilar. Ilgari
biron jangovor yurishda qatnashmagan
munofiqlar olja olish umidida safga qoshilis
hdi. Yolda bani Mustalaqning bir josusi
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
oldirishga ruxsat soradi.
"Ey Umar, odamlar Muhammad sahobalarini oldira boshladi,
deyishsa yaxshi boladimi?" dedilar paygamb
ar alayhis-salom va odamlarning etiborini
chalgitib, bu gapni ortadan kotarib yu
borish uchun kun zabtiga olgan jaziramada
lashkarni safarga otlanishga buyurdilar.
Usayid ibn Huzayr bunday issiqda yolga
chiqishning boisini soradi. "Qabiladoshin
gning gapini eshitmadingmi? U Madinaga
qaytgach, "Aziz undan xorni chiqaradi debdi",
dedilar rasululloh. Usayil u kishiga: "Ey
rasululloh, istasang sen uni haydab chiq
arasan. Ollohga qasamki "u xor va sen -
Oftob tigida yol bosgan odamlar manz
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Dard arib, ancha quvvatga kirgan kunlarning
birida Mistah ibn Usosaning onasi bilan
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
asosan bohtonni tarqatgan odam (Abdulloh
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
tayyorgarlik korayotganini eshitib, bajonu dil
rozilik bildirishdi. Ab
u Sufyon boshchiligida
tort ming kishilik qoshin toplandi, Usmon
ibn Talxa Abdariy ularga alambardor boldi.
Rasululloh mollarini boqish uchun serot ya
ylovlarni berib, qilgan yaxshiliklariga
yomonlik bilan javob qaytargan Uyayna ibn Hi
snni ming otliq askar bilan, Horis ibn Afv
Murriy boshchiligida bani Murra qabilasidan tor
t yuz kishi Abu Sufyonga kelib qoshildi.
Sufyon ibn Abd Shams boshchiligidagi bani Sa
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
erta-indin Madinaga bostirib kirishini bash
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
deb Muhammad bilan tuzgan shartnomasini bu
zganiga afsuslanib otirishibdi. Ular
sizlardan bir guruh odamni garovga olib
Muhammadga topshirishmoqchi, buning evaziga
musulmonlardan bani Nazir qabilasining oz
yurtiga qaytishiga izn olishmoqchi. Erta-
indin bani Qurayza odam yuborib sizlarga sh
art qoyadi. Ehtiyot bolinglar, ularning
Quraysh kattalari bu gapga ishonishini ham,
ishonmasligini ham b
ilmay boshi qotdi.
Bu orada Nuayim bani Gatafon
qabilasiga otib qurayshlarga aytgan gaplarini takrorladi.
Ularning safida sarosima paydo boldi. Abu
Sufyon Nuayimning gapi rost-yolgonligini
sinab korish uchun bani Qurayzaga odam yubo
rib, ertaga urushga otlanishni buyurdi.
Bani Qurayza oqsoqollari: "Biz shanba kuni
urushmaymiz, boshimizga tushgan hamma
shor ishlar shanba kuni qon tokkanimiznin
g kasofatidan. Qolaversa, bizni arosatda
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
sarosimaga tushgan edi. Shu lahza munofiq va
dillarida qudratlari borlar Olloh va uning
paygambari bizga quruq vadalarni berishga
n ekan, deyishardi. Shu asnoda ulardan bir
guruhi: "Ey yasribliklar, bu yerda turmay qa
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Maozga munosib korishdi. Sa
d ibn Muoz Xandaq jangida yaralanib, yaradorlar uchun
ajratilgan maxsus chodirda yotardi. Payg
ambar alayhis-salom yuborgan odamlar uni
eshakka mindirib olib kelishdi. Avs qabilasi
ning oqsoqollari Sadning atrofini orab,
yahudiylarga qattiqqollik qilmaslikni otinish
di. "Odamlarning aybl
ashlaridan qorqmay
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
bolmaydi. Kimki Ollohga va
uning paygambariga osiylik qilsa, roy-rost adashgan
Turmush qurishganidan keyin Zaynab eridan o
zini ustun qoyib, takabburlik qildi. Bu
haqoratga chidolmagan Zayd rasulullohga dard
qilishga, turmush qiyinchiliklarini ogir-bosi
qlik bilan yengishga undadilar. Oradan kop
otmay oziga bino qoygan
bu xotin bilan murosa qilolmasligini aytib yana bir necha
marta nolidi. Zorlik bilan qur
ilgan oila buzilib, xotinining talogini berdi. Shundan keyin
Olloh taolo payg'ambar alayhis-salomga Zayn
abni nikohiga olishni buyurdi. Shu bilan
lgan mojarolarga chek qoyildi hamda Zaynabning qulga
Paygambar alayhis-salom odamlarning Muha
mmad asrandi oglining xotinini tortib
oldi, deya gap-soz qilishlaridan qorqib,
Zaydga: "Turmushingni buzishga Xudodan
qorqqin. Sabr-toqat bilan chidab yasha
yver", derdilar. Rasululloh Olloh taoloning
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
karra isbotlandi. Ahzob surasining 37-oyati
bu fikrni tola tasdiqlaydi: "Olloh nemat
bergan, sen ham inom qilgan kishiga: xotining
ni nikohingda tut, Ollohdan qorq, degan
paytingni eslagin. Olloh oshk
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Islomning avvalida ayollar xuddi johiliyat da
vridagidek faqat koylagu yopinchih bilan
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
qabilasiga tosatdan hujum qilib, on kishini
oldirishdi, qolganlari tumtaraqay qochib
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Madinadan on ikki mil olisdagi Goba de
gan joyda paygambar alayhis-salomning
yigirmata tuyasi boqilardi. Bani Asad qab
ilasidan Uyayna ibn Hisn qirq suvoriy bilan
keldi-da, podachini oldirib, tuyalarni olib
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
toqnashuv yuz bermadi. Bani Muzayna qab
ilasidan bolgan bir ayolning yordami bilan
musulmonlar bani Sulayim qabilasining mol-ho
lini qolga kiritishdi va bir talay odamni
asir olib Madinaga qaytib kelishdi. Asirlar or
asida yol korsatuvchi ayolning eri ham bor
Shu yili Qurayshning katta karvoni Shom
dan qaytib kelayotganini eshitgan
paygambar alayhis-salom uning yolini tos
ish uchun Zayd ibn Horisa boshchiligida bir
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
sahobani yubordilar. Rasululloh Madinada
n on besh kunlik yoldagi bu joyga
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
qorongi uyda dam olayotgan ekan. Abdulloh
har bir eshikni ehtiyotkorlik bilan ochib
kirgach tambalab qoydi. Xona
haddan tashqari qorongi
bolgani uchun Abdulloh hech
Abu Rofi yotgan joyida: "Kim?" dedi. Abdu
lloh ovoz chiqqan tomonni tusmonlab qilich
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Shu yili shavvol oyida Ukal va Urayna
arablaridan bir guruh odam paygambar
alayhis-salomning huzurlariga kelib imon ke
ltirishdi hamda Madinada makon tutishdi.
Biroq, ularga bu yerning havosi yoqmay
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Paygambar alayhis-salom tushlarida Masjid
i Haromga kirib, haj ibodatlarini bajo
qilajaklarini aytdilar. Qurayshlar qarshilik
korsatishdan xavfsirab, Madina atrofidagi
kochmanchi arablarni hamsafar bolishga
undadilar, lekin ularning paygambar bosh
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
qarindosh-uruglaringga hujum qilmoqchimisan
? Quraysh xalqi zorvonlik bilan Makkaga
bostirib kirishingga yol qoymaslikka qasa
m ichdi. Azbaroyi Xudo, atrofingga yigib
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Bunday usul bilan musulmonlarga bas kelolm
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
paygambar alayhis-salom rafiqalari Ummu Sa
lamaning huzuriga kirib, sahobalar gapini
yerda qoldirishganiii aytdilar. Ummu Salama:
"Shartlari juda ham ogir sulhga rozilik
berdingiz, Makkaga kirmay, Baytullohni ta
vof qilmay qaytish musulmonlar uchun katta
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
galabasidan kora kattaroq galaba bol
gan emas", degan edilar. Muhammad alayhis-
salom bilan parvardigori olam ortasidag
shosharlik qilishadi, Olloh taolo esa shosh
ilmay, har bir ishni tadbir bilan oz xohish-
irodasiga binoan amalga oshiradi. Pa
ygambar alayhis-salom Hudaybiyadan
qaytganlarida Fath surasi nozil boldi. Bu
sura: "Biz senga ravshan bir galabani ato
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Muhammaddan ilgari orangizdan paygambar
lik davosini qiladigan biron kimsa
miz. Bu shartnomani buzadimi-yoqmi
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
talvasada uyoqdan-buyoqqa zir yugura boshla
shdi. Qaysar taklifi ularning nafratiga
uchraganini korgach: "Men bu gapni oz dini
ngizda mustahkammisiz yoki yoqmi sinash
uchun aytgan edim", dedi. Saroy ayonlari ye
ngil tortib, unga tazim bajo keltirishdi.
Qaysar podsholikni Islom di
nidan ortiq bildi, bu bila
n paygambar alayhis-salom
aytganlaridek fuqarosining gunohini ustiga
oldi. Shunga qaramay, Qaysar rasulullohning
Paygambar alayhis-salom Horis ibn Umay
ir Azdiydan Busro hokimiga maktub
Togri yolga ergashganlarga
a yuklanadi. "Ey ahli kitob, faqat Ollohga
ibodat qilish, unga hech narsan
i sherik keltirmaslik, yaratgan qolib bir-birimizni Xudoga
aylantirmaslik kabi ikkala tomon uchun ha
m mushtarak aqidalarni hurmat qilaylik,
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
degin. Agar ular bundan yuz ogirishsa, bizn
ing musulmon ekanimizga guvoh bolinglar",
Hotab Iskandariyaga borib, maktubni Muqavqi
sga topshirdi. U maktub bilan tanishib
chiqqach: "Agar Muhammad haqiqiy paygambar
bolsa, nega unga osiylik qilib, yurtidan
haydab chiqarganlarni duoibad qilmadi?",
deb soradi. Hotab: "Men bibi Maryamning
ogli Iso Ollohning elchisi ekaniga ishonasan-
ku. Oz xalqi tutib olib Isoni oldirmoqchi
bolganda yaratgan egam uni oz dargohig
rning kattasi Muqavqisdan Muhammad ibn
Bu kanizaklardan biri Moriyani paygambar
alayhis-salom nikohlariga oldilar, undan
ogillari Ibrohim tugildi; ikkinchi kaniza
k Hasson ibn Sobitga berildi. Muhavqis esa
*Qibti Misrdagi qadimiy millat nomi. Bu srda butun mamlakat kozda tutilgan.
Paygambar alayhis-salom Habashiston pods
hosi Najoshiyga Amr ibn Umayya Zumariy
"Bismillahir rohmanir rohim. Ollohning
elchisi Muhammaddan Habashistonning kattasi
Olloh shunday maqtovga sazovarki, undan
boshqa biron iloh yo
qdur. Olloh butun
koinotning egasi, ayb-nuqsonlardan holi, mom
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
xotin Habashistonga hijrat qilgan, biroq kop
otmay Ubaydulloh gumrohlashib nasroniy
diniga kirgan va uzoq yash
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
foydali ish qilgani aniq, kimki mening elchila
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
barcha arab xalqi mendan hayiqadi. Agar
meni ishingga sherik qilsang, senga
Bu xatni olgach, rasululloh: "Agar u mend
an kaftdek yer sorasa ham bermas edim.
Uning ozi ham, hokimiyati ham halok bol
adi", dedilar. Hech qancha vaqt otmay
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
yuborildi. Paygambar alayhis-
U Huyay ibn Axtabdan qolgan qimmatbaho ziynat
buyumlarini yashirib qoygan edi. Bu
sir oshkor bolgach, ular orasida bilakuzu
k, oyoqqa taqiladigan taqinchoqlar, tilla
uzuklar, sirgalar, marvarid va zumrad koz
li turli xil taqinchoqlar borligi aniqlandi.
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Paygambar alayhis-salom Madinadan olti kun
lik olisdagi Fadak kentiga odam yuborib,
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
kka oraligidagi Turoba degan joyda
yashovchi Havozin arablari musulmonlarga qa
rshi harakat qilishayotgani malum boldi.
Paygambar alayhis-salom ularga qarshi
Umar ibn Xattob boshchiligida ottiz nafar
sahobani jonatdilar. Bu xabarni eshitgan Ha
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
bu xabarni eshitgan arablar toglarning baland
choqqilariga chiqib olishdi. Musulmonlar
ikki kishini asir olib orqaga qaytishdi. Keyi
nchalik bu ikki odam imon keltirib, musulmon
Xudaybiya shartnomasiga binoan bir yil
tolgach paygambar alayhis-salom oz
ornilariga Abozarr Giforiyni tayinlab, otg
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Mulavvih arablariga qarshi Golib ibn Abdu
lloh boshchiligida qoshin yubordilar. Qoshin
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Abdulloh ibn Ravoha bayroqdor boldi, afsuski,
ular shahid bolishdi, deya kozlaridan
Shundan keyin alamni Ollohning qilichlaridan
biri (Xolidning sifati shunday edi) oz
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
da Omir ibn Jarroh boshchiligida uch yuz
kishilik qoshinni Qizil dengiz boyidagi Juhayna
qabilasi bilan jang qilishga jonatdilar. Yil
ogir kelib, qahatchilik bolgani uchun qoshing
a faqat xurmo berildi xolos. Ular dengiz
boyiga kelib, on besh kun turishdi. Juhayn
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
va yuz berishi mumkin bolgan kongilsizlikni
ng oldini olish maqsadida Abu Sufyon ibn
Harbni Madinaga yuborishga qaror qilishdi. Ab
u Sufyon ikki qabila
qirgindan paygambar alayhis-salom hali be
xabar degan oyda bemalol Madinaga kelib,
rasulullohning nikohidagi qizi Ummu Habiba
ning uyiga tushdi. Abu Sufyon paygambar
alayhis-salomning palosida otirmoqchi bolga
n edi, qizi uni tortib oldi. Abu Sufyon:
"Qizim, bu palosni ayaganingmi yoki meni
ayaganingmi?" deb soradi. Ummu Habiba:
"Otam bolsang ham rostini aytay: sen
mushrik, nopok odamsan. Senday odam
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Rasululloh: "Hotab rostini aytdi", dedila
r. U zoti muborakning josusga muruvvat
korsatib mehribonchilik bilan gapirishlari
Umar ibn Xattobning zardasini qaynatib
yubordi. "Ey rasululloh, ijozat ber, men bu
munofiqning kallasin olay", dedi u sakrab
ornidan turarkan. "Hotab Badr
ishinglarni qilinglar, sizlarni magfirat q
ildim, deganidan xabaring yoqmi? Bu haqda
parvardigori olam Mumtahina surasining:
"Ey mominlar, mening dushmanimni va
dushmanlaringizni dost tutmang. Ular sizlar
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
kun". Paygambar alayhis-salom oz guruhini
ng alamini Makkaning quyi tomonidagi
Xujun togiga qadashni, Xolid ibn Validga sh
aharning past, Kuday tomonidan kirishni
Jarchi oldinda yurib kimki oz hovlisiga yoki
masjidga kirib olsa, omon qolajagini, Abu
Sufyonning uyiga kirgan odamga ham tegin
ilmasligini elon qildi. Shu tarzda omonlik
berish rasulullohning ozlariga xos fazilatl
ari edi. Faqat musulmonlarga kop zarar
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Paygambar alayhis-salom Kabaning ichiga
kirib takbir aytdilar. Maqomi Ibrohimda
ikki rakaat namoz oqiganlaridan keyin obiz
amzam ichdilar va masjidga kirib otirdilar.
Odamlar rasulullohning atrofiga yigilib, u
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Makkada osoyishtalik ornatilguncha Usmon
ibn Affon Abdullohni oz uyiga yashirib
qoydi. Keyin uni paygambar alayhis-sa
lomning huzurlariga olib bordi-da: "Ey
rasululloh, men qarindoshimga omonlik berdim
, sen uning bayatini qabul qilgin", dedi.
Paygambar alayhis-salom xuddi uning gapi
ni eshitmagandek teskari qarab oldilar.
i, rasululloh har gal yuzlarini ters
buraverdilar. Lekin Usmon juda ham hokituro
b bolib yolboravergach, oxiri uning yuz
xotiri uchun Abdullohning gunohidan kechdila
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
senga omonlik berdi, deyapti, shu gap ro
stmi?" deb soradi. "Ha rost" dedilar
paygambar alayhis-salom. "Unday bolsa, meng
a oylab korishga ikki
oy muhlat bergin"
deya iltimos qildi Safvon. Paygambar alay
his-salom unga tort oy muhlat berdilar.
Safvon tort oydan keyin kelib imon keltir
di va islom uchun astoydil xizmat qiladigan
Utbaning qizi Hind ham yashirinib olgan edi,
bu urinishidan biron
natija chiqmasligiga
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
ishlarda paygambar alayhis-salomga erga
shishga bayat qilishdi. Shundan keyin
rasululloh Bilolga Kabaning ustiga chiqib azon
aytishni buyurdilar. Bu Baytullohda islom
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
dedi. Molik uning maslahatiga quloq solmay,
jangchilarning orqasiga ayollarini saf-saf
Lashkarboshining moljalicha bu usul jangch
ilarning orqaga chekinib jang maydonidan
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
deb buyurdilar. Abbos bor ovozi bilan: "E
y ansorlar guruhi! Ey rizvon bayatiga
qatnashganlar!" deb qichqirdi. Uning ovozi vo
diy boylab gumburlab eshitildi. Ansorlar
ovoz kelgan tomonga shoshilib tuyalarining
jilovini boshatdilar, lekin palapartish
qochayotgan arobiylar ularning yurishiga hala
l berishardi. Ansorlar shartta tuyalaridan
tushib sovutlarini yelkalariga tashlaganc
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
narsa ajratdilar. Hakim yana shuncha narsa be
rishni soragan edi, paygambar alayhis-
salom oylab otirmay rozi boldilar. Ha
kim bunga ham qanoat qilmay yana shuncha
soradi, rasululloh hech ikkilanmay uning
talabini qondirganlaridan keyingina: "Ey
Hakim, mol-mulk degan kozga chiroyli korinad
igan, shirin narsa. Kozi toqlik bilan olsa
barakasi boladi, ochkozlik bilan olsa, bara
kasi bolmaydi. Mol-mulkka och odam yeb
toymas ochopatga oxshaydi. Beruvchi qol
oluvchi qoldan yaxshiroq", dedilar. Hakim
Ollohning nomi bilan qasam ic
hamanki, sendan keyin to d
unyodan otganimcha birovdan
sariq chaqalik narsa olmayman" dedi. Chin
Rasulullohdan keyin otgan halifalar Haki
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Rasululloh unga tanbeh berib: "Men
odamlarning ichini yorib korishga
Ganimatdan quraysh va boshqa hamma
qabilalarga ulush berildi, faqatgina
ansorlarga hech narsa tegmadi. Bundan noro
zi bolgan ayrim ansorlar: "Tavba, galati-
ku! Kechagina safimizga qoshilgan qurayshlar
ga ganimat beriladi-yu, qilichimizni qonga
boyagan biz quruq qolaveramizmi?" deyi
shdi. Bu gapdan xabar topgan paygambar
alayhis-salom ansorlarni bir joyga topla
b vaz aytdilar: "Ey ansorlar jamoasi,
eshitishimcha mendan norozi bolibsizlar.
Ilgari gumroh edinglar, Olloh men tufayli
sizlarni hidoyat qilmadimi? Kambagal edin
sizlarni boylikka
inglar, Olloh mening vositamda sizlarni
dostlashtirmadimi? Qurayshlar endigina ku
furdan xolos bolayotgan, boshiga musibat
tushgan xalq. Men ularga mol-dunyo berib kon
gillarini ovlashga intildim. Ey ansorlar
jamoasi, ularning konglini kotarib musu
lmon qilish uchun berilgan arzimas narsaga
mendan ranjidinglarmi? Men sizlarni im
oni mustahkam, har qanday vaziyatda
ogishmaydigan deb bilganim uchun hech na
rsa berganim yoq. Odamlar uyiga tuya,
qoy haydab borishsa, sizlar Ollohning elchis
ini olib qaytasizlar. Nahotki bu sharafdan
norozi bolsanglar? Xudo haqqi, agar hijrat
qilinmasa men ansor bolardim, agar hamma
odamlar bir yolga yurib ansorlar boshqa
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Paygambar alayhis-salom: "Ozim bilan
Abdulmuttalib jamoasi qolidagi asirlarni
qaytarib beraman. Peshin namozidan keyin xa
lqqa musulmon bolganinglarni aytasizlar.
llohdan shafoat tilaymiz,
deb diniy qarindosh ekaninglarni el-yurtga b
ildirasizlar", dedilar. Elchilar u kishining
aytganlarini bajo keltirishdi. Paygambar al
ayhis-salom oz sahobalariga yuzlanib: "Diniy
qarindoshlaringiz tavba qilib kelishibdi, me
n ularning bola-chaqalarini qaytarib
bermoqchiman. Istagan odam menga oxshab
ish tutsin, istamagan odam esa asirniig
badaliga narsa olib ozod qilsin", dedila
r. Muhojirlar bilan ansorlar barobariga:
"Qolimizdagi hamma asirlarning ixtiyori rasu
Uyayna ibn Hisn, Abbos ibn Mardos kabi bi
r guruh odam asirlarni qaytarib berishdan
bosh tortdi. Paygambar alayhis-salom ul
ardan asirlarni qarzga olib, egalariga
qaytardilar. Paygambar alayhis-salom bu
urushda Hovozin qab
ilasi bilan boshqa
mushriklar qoshiniga sarkardalik qilgan
Molik ibn Avf Nasriyni
ng oila azolarini
Makkadagi ammalari Ummu Abdulloh ibn Abu
Umayya bilan bir joyga qamab qoyishni
buyurdilar. Elchilar: "Ular bizning kattamiz-
ku", deyishgan edi, rasululloh: "Mening
ularga yomonlik qilish niyatim yoq", dedilar
va Molikning qayerdaligini soradilar. Uning
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
qaytsin, men oz qavmimni huzuringa bosh
lab kelaman", dedi. payg'ambar alayhis-
Elchi oz qabilasiga qaytib borgach oqso
qollar bilan kengashib, on besh kishi
rasululloh huzurlariga borishga
qaror qilishdi. Ular Madinaga kelib, Sad ibn Ubodaning
uyiga tushishdi. Shundan keyin islom diniga
kirganlarini bildirib, paygambar alayhis-
salomga bayat qilishdi. "Biz bu yerga ke
lmagan odamlar uchun qam bayat qilamiz",
deyishdi ular. Elchilar oz yurtiga qaytib borg
ach, butun qabilasi imon keltirib, musulmon
hish haji) da ulardan yuz kishi kelib, paygambar alayhis-
Paygambar alayhis-salom Bashr ibn Sufyo Ad
viyni Huzo qabilasiga mansub banu Kab
bordilar. Banu Kab arablarining qoshnilari banu Tamim
qabilasi ularni zakot, berishdan qaytardi. Bu
xabarni eshitgan rasululloh ularga qarshi
Uyayna ibn Hisn boshchiligida
ellik kishilik qoshin yubordila
r. Musulmonlar qoshini banu
Tamim qabilasi bilan urushib, on bir erkak, yi
girma bir ayol, ottiz nafar bolani asir olib
qaytdi. Paygambar alayhis-salom asirlarni
Horisning qizi Ramlaning hovlisiga qamab
Oradan bir necha kun otgach, asirlarni
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
shavkatimni korolmay yuqorida aytilganlardan
turib, tilga olmadi", dedi. Amr shu zahoti
qattiq, zoti past odam", dedi. Amrning birpas
ning ozida ikki xil gapirganidan paygabar
alayhis-salom gazablandilar. Rasulullohning
gazablanganlarini korgan Amr: "Ey
rasululloh, avvalgi gaplarim rost, lekin
oldiniga undan rozi bolib bilganlarimning
eng yaxshisini aytdim, keyin undan ranjib,
bilganlarimning eng yomonini aytdim", dedi.
Paygambar alayhis-salom: "Bayon qilishda
bir sehr bor", dedilar. Shundan keyin elchilar
imon keltirishdi. Paygambar alayhis-salom
ularga asirlarni qaytarib berdilar hamda ta
lay sovga-salom ulashdilar. Tamimliklar
Paygambar alayhis-salom bani Mustaliq ar
ablaridan zakot olish uchun Valid ibn Uqba
ibn Abi Muaytni yubordilar. Mustaliq arablari
Valid kelayotganini eshitib, uning istiqboliga
qurolli odamlarni chiqarishdi va birvarakayiga
zakotga beriladigan tuyalarni ham olib
borishdi. Johiliyat davrida Valid bilan bu qab
ila ortasida adovat bor edi. Shu bois Valid
qurolli odamlarni korgach, mustaliq arablari
urushgani yasov tortib kelishayotgan ekan,
degan oida darrov iziga qaytdi-da, paygamb
ar alayhis-salomga: "Ular murtad bolib
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Shu yilning rabbiul avval oyida payga
mbar alayhis-salom Ali ibn Abu Tolib
boshchiligidagi ellik nafar su
voriyni Tay qabilasining Fulus degan butini sindirib
tashlagani yubordilar. Musulmon suvoriylar
butni parchalab, yoqib yuborishdi. Tay
qabilasining aholisi qarshilik korsatishga
ni uchun jang qilib, bir qism odamni asir
tushirishdi va chorva mollarini ganimat olishd
i. Asirga tushganlar orasida saxiyligi bilan
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
bizning ilkimizda emasligi uchun imon keltiris
hni istamayotgandirsan? Xudo haqqi, yaqin
orada Bobilning oq saroylari
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
ojizligini va yol xarajatiga qurblari
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Yolga yegulik tayyorlab beringlar" dedi. To
xotinlari yol tadorikini korguncha qilichu
nayzasini olib, tuyasini mindi va issiq za
btiga olib turganiga qaramay qoshinning
Paygambar alayhis-salom rumliklarning
urushga tayyorgarlik korishayotganini
eshitgan bolsalar-da, biroq Tabukda biron g
anim askari korinmadi. Islom lashkari bu
yerda bir necha kun dam oldi. Bu orada ra
sulullohning huzurlariga Aylaning hokimi
Yuhanno va u bilan birga Jarbo, Azruh Mino
aholisining vakillari ke
lishdi. Yuhanno islom
dinini qabul qilmay xiroj tolashga payga
mbar alayhis-salom bilan shartnoma tuzdi.
"Bismillahir rohmanir rohim. Bu Ollohdan
va uning elchisi Muhammad paygambardan
Yuhainoga va Ayla aholisiga xoh quruqli
qda, xoh dengizda bolsin ularga omonlik
berilgani haqidagi ahdnomadir. Bu odamlar
va ularning tarafdorlari bolmish Shom,
Yaman, dengiz xalqi Ollohning va uni
ng paygambari Muhammadning himoyasida
boladilar. Ularning qaysi biri ahdnomani
buzsa, joni ham, mo
qilinmaydi. Bunday odamlarning mol-mulki to
rtib olgan kimsalarga halol hisoblanadi.
Ahdnomaga binoan ish tutganlar xoh quruq
Paygambar alayhis-salom Azruh va Jarb
berdilar: "Bismillahir rohmanir rohim.
Muhammad paygambarning Azruh va Jarbo
aholisiga bergan ushbu ahdnom
asi bu odamlar Ollohning va paygambarning himoyasida
tinch yashashlari haqidagi hujjatdir. Ular
pand-nasihat qilishga va marhamat korsatishga Olloh
Mino aholisi musulmonlarga mahsulotining tor
tdan birini berish sharti bilan kelishim
Shundan keyin paygambar alayhis-salom
sahobalar bilan Shom tomonga borish
haqida kengashdilar. Ular: "Ey rasululloh, ag
ar oldinga yurishga buyurilgan bolsang
boshlayver", dedi. Rasululloh: "Agar ol
dinga yurishga buyurilgan bolsam,
maslahatlashib otirmasdim", dedilar. Um
ar: "Unday bolsa
shu yerdan orqaga
qaytganimiz maqul. Rumliklar son jihatdan
bizdan kop, Shomda esa bironta musulmon
yoq. Dushman bizning bu yerg
acha kelganimizni korib, urush qilishga botinolmadi. Biz
mana shu fursatdan foydalanib, qaytib ke
taylik. Keyinchalik vaziyatga qarab ish
qilarmiz. Ollohning ozi mushkulimizni oson
Payg'ambar alayhis-salom Madinaga yaqinlas
hib qolganlarida Ziror masjidi qurilgani
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
niyatida Qubo masjidiga taqlidan bu ib
odatxonani tiklashgan edi. Munofiqlar
rasulullohdan shu masjidda namoz oqib berish
larini iltimos qilib kelishdi. Sarvari olam
bu yerga masjid solishning sababini sorag
anlarida erta-indin musulmonlarning soni
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
ozga siginadigan hech kim
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
birovlar bilan urushishning, no
haq qon tokishning yomonligin
"Muhammad bizni mashaqqatli ishlarga davat
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
i hidoyat qilsa, bu sen uchun quyosh nuri
tushadigan hamma narsadan yaxshiroq. Ul
ar oldin urush ochmaguncha sen ularga
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Paygambar alayqis-salom zulhijja oyining to
qqizinchi kuni Arafotga chiqdilar va shu
yerda islom dinining asosiy shahobchalari
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Ey odamlar! Mominlar bir-biriga qarindosh,
qarindoshning oz ixtiyori bilan bermagan
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Nasroniy Najronlarning oltmis
h kishidan iborat elchilari paygambar alayhis-salomning
huzurlariga tashrif buyurishdi. Ular egniga qi
mmatbaho kiyimlar kiyib, barmoqlariga tilla
uzuklar taqib olishgan edi. Ular rasulullo
hga surat solingan gilamlar bilan jundan
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Bir kuni paygambar alayhis-salom sahobala
r bilan sahbatlashib otirganlarida: "Yol
yiroqligiga, oziq-ovqat taxchilligiga qarama
y Sharq ahlining yaxshisi bolgan bir jamoa
bu yerga islomni ixtiyoriy ravishda qabul
qilish uchun keladi. Ey Olloh, abdul Qays
aymogini magfirat qilgin", dedilar. Abdul
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Anasiy edi. Bani Xanifa aymogi anchagac
ha adashib uloqib yurgach, alaloqibat
Paygambar alayhis-salomning huzurlariga
Zayid Xayl boshchiligida Toy qabilasining
elchilari tashrif buyurishdi. Rasululloh Zayid
haqida gapirib: "Arab xalqi orasida Zayidni
eng yaxshi odam deb hisoblayman", dedila
r va unga Zayid xayr (yaxshi Zayid) deya
Paygambar alayhis-salomning huzurlariga
Ashas ibn Qays boshchiligida Kanda
qabilasining elchilari tashrif buyurishdi. As
has oz qabiladoshlari orasida katta obro-
etiborga ega, nufuzli kishilardan biri edi.
Elchilar masjidga kirishgach, rasulullohni
sinash uchun: "Biz bir narsani
yashirib qoydik. Haqiqiy paygambar bolsang shuni top",
deyishdi. Paygambar alayhis-salom: "Sub
hanolloh! Men kohin
emasman, kohinlar
dozaxga kiradi. Olloh meni haq din bilan yubo
rdi, sira ozgarmaydig
an va xatosi yoq
Quronni nozil qildi", dedilar. Elchilar: "B
iz ham Quron eshitmoqchi edik", deyishdi.
Payg'ambar alayhis-salom ularga Saf surasini
ng 1-5-oyatlarini oqib berdilar: "Qator-
qator saf tortgan dushmanlarga qarshi ot
solgan va Kalomullohni tilovat qilayotgan
qoshinlar bilan qasam ichamanki, sizlarni
ng ilohinglar chindan ham bittadir. U osmonu
zaminning, ular orasidagi narsalarning va
mashriqlarning robbisidir. Rasululloh
tilovatdan toxtaganlarida koz
dan oqqan yoshlaridan soqollari
hol bolgan edi. Elchilar:
"Xudodan qorqib yiglayapsanmi?" dsb soras
hdi. "Ha, Ollohdan qorqib yigdayapman,
dedilar rasululloh. Olloh me
ni qilichning tigidek otkir, togri yol bilan yubordi,
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
bildirishdi. Rasululloh ularga maktub yollad
ilar. "Bismillahir rohmanir rohim. Ollohning
Men sizlar musulmon bolganinglar uchun
yolgiz Ollohga hamd aytaman, undan
boshqa hech iloh yoqdir. Yuborgan elchin
glar biz Rumdan qaytayotgan paytimizda
kelgan ekan, ular bilan Madi
nada uchrashdik. Ular menga sizlarning hol-ahvolingizni,
musulmon bolganingizni va mushriklarni oldirayotganingizni aytishdi. Sizlar
tuzatuvchilardan bolib, Ollohga, payga
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Paygambar alayhis-salomning huzurlariga Tu
jib qabilasining on uch kishilik elchilari
olib kelgan elchilarni rasululloh xursand bolib, ehtirom
bilan kutib oldilar. Elchilar: "Ey rasululloh,
biz mollarimizdan Ollohning haqini (zakotni)
olib keldik", deyishdi. Rasululloh: "Bu mo
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
ibn Huzayim arablaridan ekanligimizni ay
rasullulloh. Biz musulmonligimizni, faqat payga
mbarga bayat qilmay turib namoz oqish
durust bolmasmikin, deb oylaganimizni aytd
ik. Rasululloh: "Islom dinini qayerda qabul
qilishingizdan qati nazar, baribir, musu
lmon hisoblanaverasizlar", dedilar. Biz
rasulullohga qol berib, bayat qildik va qo
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Paygambar alayhis-salomning huzurlariga
bani Uzra, bani Yaliy, bani Murra va
Yamandagi Xavlon qabilasining elchilari ta
shrif buyurishdi. Rasululloh ularga vadaga
vafodor bolishni, omonatga xiyonat qilm
munosabatni orniga qoyishni tayinladilar
hamda birovga zulm otkazgan kishining
qilmishi qiyomat kuni oziga qorongi zu
lmat bolajagini uqtirib, zulm qilishdan
Bir paytlari paygambar alayhis-salom
Ukozda odamlarni Islom diniga davat
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
binoan Ali bilan Fazl u kishining qoltigiga
kirishdi. Abbos oldinda yol boshlab yurdi.
Boshlari tangib boglangan sarvari olam mi
nbarning birinchi pillapoyasiga otirdilar.
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
rahmati bolsin. Ey rasululloh, ota-onam se
nga qurbon bolsin, sen hayot chogingda
ham, olganingda ham naqadar yoqimli, mua
ttar boylisan. Olloh senga ikkinchi qayta
olim bermaydi, dedi. Shundan keyin tashqari
ga chiqib, Olloh taologa hamdu sano aytdi
va yigilganlarga yuzlanib: "Kimki Muha
mmadga ibodat qilmoqchi bolsa, Muhammad
oldi. Kimki Ollohga ibodat qilmoqchi bol
sa, Olloh tirikdir, u hech qachon olim
topmaydi", dedi va Zumar surasining 30-oy
atini oqidi: "Sen ham (rasululloh kozda
tutilyapti) albatta olasan, ular ham olaja
k", shundan song Oli Imron surasining 143-
oyatini tilovat qildi: "Muhammad esa bir
paygambar, undan ilgari ham kopgina
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
uyqu, kiyim-kechak, turar-joy, mol-mulk
va obro-etibor kabilar shu jumlaga
mansubdir; din, ilm, muloyim
lik, sabr, shukr, adolat, haqqoniylik, tamadan yiroqlik,
kamtarlik, kechirimlilik, iffat, saxiylik,
shijoat, hayo, odamgarchilik, kamgaplik,
xulq, yaxshi muomala kabi yuksak axloq-
odobning barchasi oxiratga mansub xislat
i kasbiya sanalib, bular gozal axloq deb
Paygambar alayhis-salomning rang roylari
benihoya chiroyli, gavda tuzilishi va
azolarining mutanosibligi rivoyatlarda
bunday tasvirlanadi: Paygambar alayhis-
salomning yuzlari oppoq, nuroniy, kozlari ka
tta, qorachiglari timqora, oqi qizgishga
moyil, kipriklari quyuq, qoshlari uzun, ingi
chka, qirra burunlarining uchi xiyol egilgan,
tishlari guruch donasidek oppoq, orasi oc
soqollari quyuq, kokraklari keng, gavdali, b
ilaklari uzun, kaftlari, oyoqlarining tovoni
keng, orta boy, miqtidan kelgan, jundor odam
edilar; kokraklarida pastga qarab osgan
mayin yollari bor edi, kulganlarida tishlari
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
oldilaridagidek aniq-tiniq korardilar. Ollo
h taoloning Shuaro surasidagi: "Olloh namozga
turgan paytingizdagi harakatlaringizni ham
korib turadi", degan 219-oyati bevosita
yuqoridagi fikrlarning tasdigidir. Hazrat
Oisha raziyallohu anho: "Paygambar alayhis-
salom qorongida ham xuddi yo
rug paytdagidek koraverar, Xulkardagi on bir yulduzni
bemalol sanay olardi", deydi. Rivoyatlar
da aytilishicha, rasululloh zamonasining
pahlavoni Rakonani kurashda yengib, Islom
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Dostingga haddan tashqari yaqin bolma,
bir kuni u sening dushmaningga aylanib
Paygambar alayhis-salomning quyidagi duol
ari ham u kishining yuksak fasohati va
"Ey Olloh, sendan tilagim
shuki, rahmating bilan qalbimni hidoyat qilgaysan,
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Insonda qancha kop va qancha yuqori bo
lsa shuncha fazilat sanaladigan narsalar
bor. Obro-etibor shular jumlasidandir. Dono
uning hurmati belgilanadi. Olloh taolo Iso al
ayhis-salomni "dunyo va oxiratda obroli",
deya sifatlagan. Muhammad alayhis-salom esa
paygambar bolishlaridan avval ham,
ga sazovor bolganlar. Mushriklar paygambar alayhis-
salom bilan sahobalarga ozor berishni, su
iqasd qilishii kozlashsa-da, kopincha u
kishidan hayiqishar, baribir, yoriqlariga yu
rishardi. Birinchi mart
a duch kelgan odamni
paygambar alayhis-salomning salobatlari
bosardi. Qiyla degan ayol rasulullohni
li boshashib, qaltiray boshlaganda u kishi: "Ey miskina,
qorqma, ozingni bosib ol", deganlar. Ibn Ma
sud rivoyat qilgan bir hadisda aytilishicha,
bir odam paygambar alayhis-salomning
huzurlariga kelib, gapirolmay qalt-qalt
Muhammad alayhis-salomning qadr-qimmati
balandligi va Olloh taolo u kishini
paygambarlikka tanlagani bu dunyoda erishgan
eng yuqori martabalaridir. Oxiratda esa
hadi, boy-badavlat kimsa bir kunimizga
asqotib, hojatimizni chiqararmikin, degan ilin
jda kishilar ularni katta bilib, izzat-ikrom
zilat emas, boyligini ozining va boshqalarning ehtiyoji
uchun sarflab, yaxshi nom qozonsa va ki
shilarning hurmatiga erishsa, ahli dunyo
nazarida katta olijanoblik hisoblanadi; agar
bisotini oxiratni kozlab yaxshi yollarga,
foydali ishlarga sarflasa, hamma odamning
nazarida fazilat sanaladi. Badavlat odam
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
ing xulqi Quron ed
i. U Quron mamnun
bolgan narsadan mamnun bolar, gazablangan
idan gazablanardi", deydi. Paygambar
alayhis-salomnig ozlari: "Men gozal axlo
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
gunoh bolmasa; ulardan osonrogini tanlar
edi. Agar gunoh sanalsa, bu narsalardan
ozini yiroq tutardi. U kishi ozi uchun och
olmasdi, faqat Ollohning hurmati oyoq osti
s olardi", deydi. Odamlar Uhud jangida paygambar
alayhis-salomning boshlariga juda kop kulf
atlar solgan mushriklarni duoibad qilishni
sorashganda rasululloh: "Ey O
lloh, qavmimni hidoyat qilgin, chunki ular (hech narsani)
Paygambar alayhis-salomning nechogli mu
loyim va rahmdil odamligini Makka fath
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
javob qaytarganlar. Paygambar alayhis-sa
doir misollar haddan
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
bordi-keldi qilardilar, dardlashib kongillarini
ng chigilini yozardilar, ularning bolalarini
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
alayhis-salom xesh-aqrobalariga ularning dara
jasiga qarab silai-rahm qilar edilar. Bir
kuni huzurlariga kelgan elchilar hayatini rasu
lullohning ozlari kutib, xizmat qilganlar.
Sahobalar shu xizmatni biz qilsak bolmayd
imi, dsb ajablanishgan. Rasululloh: "Ular
ni shunga yarasha mukofotlamoqchiman",
deganlar. U zoti muborakka paygambarlik va
hiysi kelganda hazrati Xadicha raziyallohu
anho: "Suyunaver, Olloh seni aslo sharmanda
qilmaydi. Sen silai-rahm qilasan, ojizlarga
yordam berasan, gariblarning holidan xaba
r olasan, mehmonni yaxshi kutasan, haqni
Paygambar alayhis-salom martabalari baland
, nasl nasablari ulug bolsa-da, kamtar,
kamsuqum zot edilar. U kishining kamtarlikla
ri shu darajadaki, podsho paygambarlik
bilan banda paygambarlikdan birish tanl
ash imtiyozi berilganda u kishi banda
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
gunohi uchun boshqa kishini jazolagan em
aslar, birovning ustidan igvo qilgan
Paygambar alayhis-salom ota vazmin, xu
shaxloq, kopincha yu
kingan kuyi sukut
saqlardilar, faqat lozim bolgandagina gapirard
ilar. U kishining gapi ayni vaqtida aytilib,
yurakka em bolardi. Behuda chakak uradigan
larning gapiga quloq solmasdilar, qah-qah
otmasdan faqat tabassum bilan kulardilar,
sahobalar ham u kishiga hurmatan va
taqlidan tabassum bilan kifoyalanishar edi. Ra
sulullohning suhbatlari shirin, hayoli, dilni
yayratadigan va amin kayfiyatda otardi.
U kishi bor davrada hech qachon shovqin-
suron, xunuk gap eshitilmasdi. Sarvari olam
gapirayotganlarida suhbatdoshlari xuddi
boshlariga xumo qushi qongandek q
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
martabam ularnikidan pastroq bolib qo
lishidan qorqaman.
qarindoshlarim bilan birga bolishdan ortiq ba
xt yoq, derdi", deya hikoya qiladi. Hazrati
Oishaning guvohlik berishicha, paygamb
ar alayhis-salom mana shu sozlarni
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Paygambar alayhis-salomning yuqorida bayo
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
bilishar va mohirona qollashar, har qanday
ishda soz sanati namoyon bolar, nasr va
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
anini, har bir iboraning tagida juda kop
manolar yashiringanini, ulardan foydalanib
talay kitoblar yozilganini, turli hikmatlar
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Tortinchisi: Quronda otmishdagi nom-ni
shonsiz yotgan ummatlar, izsiz yoqolgan
shariatlar haqida malumot beriladi. Ilgari
biror qissani ahli kitoblarning umrini ilm-
marifatga bagishlagan ulkan olimlarg
ina bilishardi, Muhammad alayhis-salom esa
bunday qissalarni asli qanday
bolsa, shundayligicha aytib be
rardilar. Nasoro va yahudiy
olimlar u kishining hikoyasi rostligini eti
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
"Olloh nozil qilgan bu Quron yaxshi
ishlarga undaguvchi,
yomon ishlardan
qaytarguvchidir, avvalgi paygambarlarning yo
li va ibratidir. Quronda sizlar haqingizda,
otgan ummatlar togrisida va kelajakdagi
ishlar xususida xabarlar bor, sizlarning
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
Baro bilan Salama ibn Akvalar rasulullohni
ng duolari sharofati tufayli Hudaybiyadagi
buloq suvi kopayganligini ri
voyat qili-shadi. Abu Qatoda rivoyat qiladi: "Bir safarda
odamlar rasulullohga tashnalikdan shikoyat q
ilishdi. Rasululloh sopol obdasta soragan
edi, men darrov topib keldim. Rasululloh uni qo
ltigiga qisib, jomragini ogziga tutib,
dam soldimi yoki biron boshqa narsa qildim
i, bilmadim, sharillab suv tusha boshladi.
dirib olishdi. Razm solib qarasam, sopol
obdasta men keltirib berganimda qanday
bolsa, shundayligicha turibdi. Lekin shu
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi
bolmaydi. Ularni Islom olamidagi kopgina
motabar olimlar rivoyat qilishgani uchun
Qilgan duolarining ijobat bolishi ham payg
ambar alayhis-salomning mojizalaridandir.
Anas ibn Molik: "Onam Ummu Sulaym, ey rasu
lulloh, xizmatching Anasni duo qilgin, deb
otinganida sarvari olam, ey Olloh, Anasning
mol-mulki bilan bolalarini kop va barokatli
qilgin, deya duo qilgan. Shuning uchun meni
ng molim ham, bolalarim ham kop. Bola-
chaqam bilan nevaralarim yuzga yaqin", de
ya xotirlaydi. Rasululloh Abdurahmon ibn
Avfni ham mol-mulki kopayishini tilab duo q
Nurul yaqin. Muhammad Xuzariy
kutubxonasi

Приложенные файлы

  • pdf 15883689
    Размер файла: 644 kB Загрузок: 0

Добавить комментарий