Заяц и лев — башкирская сказка


Чтобы посмотреть этот PDF файл с форматированием и разметкой, скачайте его и откройте на своем компьютере.
Ҡуян

менән арыҫлан

(
башҡорт халыҡ әкиәте
)



Борон
-
борон заманда бер арыҫлан йәшәгән, ти. Башҡа йәнләктәр
уның

бик ҡурҡып ҡына йәшәгәндәр. Ни өсөн тиһәң, арыҫлан уларға бер ҙә
көн күрһәтмәй икән, ҡайҙа күрһә, шунда тота ла йығып ашай, ти, үҙҙәрен. Ә
береүһен йығып ашағанда, бишәүһе йөрәге ярылып үлә. Ҡасып ҡотолорға
бер әмәл булм
а
ған
, ти, был йыртҡыстан.


Арыҫланды
ң

шулай теңкәгә тейеүенән тәҡәттәре ҡалмағас, берҙән
-
бер көндө урмандагы булған кейек
-
йәнлектәр йыйылышып, кәңәш
ҡорҙолар, ти.



А
һ
, был арыҫлан бөтөрә бит беҙҙе. Ул беребеҙҙе генә тотоп
ашағанда, бишәүебеҙ йөрәге ярылып үлә.
Ни эшләйбеҙ хәҙер, ағай
-
эне?


тип әйтте, ти, Төлкө.



Беҙ көн һайын йәрәбә һалайыҡ. Йәрәбә кемгә сыҡһа, шул
арыҫландың ҡорбаны булыр,


тип әйттә, ти, Айыу.

Шулай итеп, былар көн һайын йәрәбә
һалырға

булдылар. Улар был
хаҡта арыҫландың үҙенә лә хәбәр иттеләр, ти.

Беренсе көн йәрәбә
Ҡ
уянға сыҡ
ты, ти.



Ағайҙар
! Беҙгә былай ите
п арыҫландың ҡорбаны булып үләү
килешкән эш түгел бит. Берәй хәйлә ҡороп, ҡотолоу яғын ҡарарға кәрәк,


тип әйтте, ти, Ҡуян.

Төлкө Ҡуяндың һүҙен тыңлап торҙо ла:



Кит, хәсрәт! Һинме һүң хәйлә ҡороп, арыҫланды алдар йән! Б
елер
-
белмәҫ телең менән хәбәр һөйләп торған булаһың, асыуымды килтереп,


тип әрләп ташланы, ти.

Ҡуян

арыҫлан янына китте, ти. Бер ҙә ҡабаланманы

ул
. Ә ҡ
ө
т
ө
п
ултырған арыҫлан бик асыуланды, ти.




Ниңә улай яй йөрө
һөң

һин
, ә
?
А
та
-
бабаларың яй йөрөмәнеләр
з
аманында. Һин иртәнсәк үк килергә тейеш инең,
ә

хәҙер төш етеп килә,


тине ары
ҫлан
.


Ә

Ҡуян ҡурҡып ҡына:



Заяц и лев

(башкирская народная сказка)


Давным
-
давно ж
ил, говорят, один
Л
ев. Оста
льные звери
его

очень
боялись, п
отому что
Л
ев им
ни
какого житья не давал
, где кого увидит, того
хватает, сваливает и ест.

А пока одного ест, пятеро от разрыва сердца
умирают. И спастись невозможно было, говорят, от этого хищника.


Но вот надоело зверям так терпеть
Л
ьва, и в один день собрались
они совет держать.




Ах, этот
Л
ев всех нас так уничтожит. Пока он одного из нас ест,
ещё пятеро от разрыва сердца умирают. Что делать будем, братцы?


сказала Лиса.




Будем каждый день
бросать жребий. И на кого падёт жребий, тот
и будет жертвой льву
,


сказал Медведь.


Так и порешили: каждый день жребий бросать. И самому
Л
ьву
сообщили эту весть.


В первый день жребий выпал на Зайца, говорят.




Братцы!

Так ведь не пойдёт
:

нам умирать, ст
ановясь жертвами
льва. Надо придумать какую
-
нибудь хитрость и спастись,


сказал Заяц.



Лиса, как Зайцевы слова услышала, так и встала:




Уйди с глаз долой! Не тебе хитрости выдумывать да
Л
ьва
обманывать! Не зная толком, языком мелешь да меня сердишь,


стала
ругаться Лиса.


И Заяц пошёл ко
Л
ьву.
Он нисколько не торопился.
А
Л
ев сидел и
ждал его и очень сердился, говорят.




Ты почему так долго идёшь, а?
Твои предки шли быстро. Ты
должен был утром явиться, а сейчас уж день,


сказал
Л
ев.



А
З
аяц молвил
трусливым голосом:




Мине һиңә көндөҙгөлөккә ашарға ебәргәйнеләр, ә икенсе бер ҡуян һиңә
иртәнсәк киләп итергә тейеш ине. Ул килә ятҡанда уға башҡа
икенсе
бер
арыҫлан осраған
да ҡуянды тот
ҡанда

ашаған. Бына мин һиңә килә ятҡанда
шулай арыҫланға тап булдым. Ул мине
ң

һораны: “Кайҙа бараһың һин?”.
Мин әйттем: “
Мин

үҙемдең

хужама


арыҫлан ағай янына барам”,


тип
яуап бирҙем.


Шул һүҙемдә әйткәс, ул асыуланып үкерергә к
е
р
е
шт
е
: “Кем бында
хужа булырға йөрөй тағы?”. Мин унан көскә
-
көскә генә ҡасып ҡотолдом.
Шуға күрә һуңғап килдем,


тигән булды, ти, ҡуян.


Арыҫлан
тегенең ҡайҙа йәшәгәнен һорай башланы.




Ул анау яҡта бынан алыҫ түгел.



Әйҙә
, алып бар әле һин мине уға. Күрһәтерем, кем бында хужа
икәнен!


Шулай
и
теп
,

ҡуян

алдан китте, арыҫлан арттан төштө. Улар бер
тәрән
-
тәрән ҡоҙоҡ эргәһенә киләп иттеләр.



Бына о
шо ҡоҙоҡтоң эсендә йәшәй инде ул яман арыҫлан,


тигән
Ҡуян ҡурҡып ҡына.

Арыҫлан ҡоҙоҡтоң эсенә ҡарап ебәрһә, тап бер үҙенә оҡшаған
арыҫланды күреп ҡалды, ти. Ул асыуланып үкерергә к
е
р
е
шт
е
:
“Дөмөктөрәйем әле мин быны!”


тип, ғәйрәтләнеп, ҡоҙоҡ эсенә һикер
ҙе
.
Шунда
уҡ

шомборлап батты ла үлде, ти.

Ә

шатлығы эсенә һыймаған ҡуян, был хәбәрҙе башҡа йәнлектәргә
тиз
ерәк белдерер өсөн, һикерә
-
һикерә ҡайтып китте.



Текст взят из

книги:

Башҡорт халыҡ әкиәттәре. Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте.

1984 й.


224 бит.

(с изменениями соответственно читаемому вслух тексту).








Меня к тебе
на съедение днём и отправили, а утром к тебе
должен был прийти
ещё один

заяц. Пока он к тебе шёл, ему встретился
другой лев, он его поймал и съел. Как раз этот лев и мне встретился по
пути к тебе. Он меня спросил: «Куда ты

идёшь?»
.

«Я иду к своему хозяину


Л
ьву»,


ответил я ему.


После этих моих слов он очень рассердился, зарычал: «Кто ещё тут
хозяином себя зовёт?». Я от него еле ноги унёс. Поэтому и к тебе опоздал,


сказал заяц.


Лев стал его спрашивать, где жи
вёт тот, второй лев.




Он вон там, недалеко.




Ну так веди меня к нему. Я ему покажу, кто тут хозяин!



Так и сделали. Заяц впереди пошёл,
Л
ев


за ним. И вот пришли они

к глубокому
-
преглубокому колодцу.




Вот в этом колодце и живёт тот нехороший лев,


трусливо молвил
З
аяц.


Лев как поглядел в колодец, так и ув
идел, что оттуда на него
смотрит другой лев. Зарычал от злости: «
Я убью его!
»



и бросился прямо в
колодец. Там он и утонул
, говорят
.



А Заяц,
вне себя от радости, вприпрыжку побежал скорее сообщить
это известие остальным зверям.



Перевод: Тындыбарла,

с большой помощью http://www.bashskazki.ru/page51.html



Приложенные файлы

  • pdf 15679015
    Размер файла: 310 kB Загрузок: 3

Добавить комментарий