Egzamin na Kartę Polaka 2


Чтобы посмотреть этот PDF файл с форматированием и разметкой, скачайте его и откройте на своем компьютере.



ę


aiosk,
2
014
Rzeczpospolita
republika.
Tak od momentu gdy uformowała się demokracja szlachecka nazywano

Królestwo Polskie. A po wspólnej Unii również Wielkie Księstwo Litewskie.
Monarchia
z Królem ale i
Republika
zarazem bo
rzeczpospolita szlachecka. (Nie zapomnij: dla Polaków określić Polskę jako „Republika Polska” jest nie do przyjęcia, jest

obraźliwe. Możliwe jest tylko: „Rzeczpospolita Polska”.

I Rzeczpospolita

obecnie używana nazwa p
aństwa zwanego dawniej po prostu Rzecząpospolitą,

obejmującego na początku, w II wieku Koronę Królestwa Polskiego a później przez trzy stulecia i

-
wschodniej Polski, około 3C4 terenu dzisiejsze
j

Ukrainy, cały obszar Białorusi, Litwy, Łotwy oraz częściowo Estonii, Rosji, Mołdawii i Słowacji. Nazwa państwa


szlacheckiej do III rozbioru w 1795.


Pierwszy udokumentowany przykład użycia terminu Rzeczpospolita dla określenia państwa polskiego,


1358
w Sieradzu.

http://polmap.republika.pl/index.html



http://www.staypoland.com/historia
-
polski.htm

Rozdział 1. Pytania z historii Polski




Za początek demokracji szlacheckiej najczęściej przyjmuje się rok 1454, w którym na mocy przywilejów nieszawskich

szerokie kompetencje zdobyły sejmiki szlacheckie.

Początki
historii stosunków polsko
-
litewskich sięgają wieku IIII, gdy zjednoczone przez Mendoga państwo,

zagarnąwszy część terenów ruskich, wdało się w pierwsze zatargi sąsiedzkie z książętami polskimi.

Epoka wzajemnych walk i najazdów, choć na krótko przerwana soj
uszem Władysława Łokietka z Giedyminem, trwała

w praktyce do roku
1385,
gdy zawarto pierwszą polsko
-
litewską unię personalną


unię w Krewie


Król Polski był

jednocześnie Wielkim Księciem Litewskim, przy zachowaniu odrębności Korny Polskiej i Wielkiego Ks
ięstwa

Litewskiego.

(mapa Rzeczpospolitej po utracie Inflant, w tym południowej Estonii: Tartu, Smolenszczyzny i „lewobrzeżnej” Ukrainy, po powst
aniu
Chmielnickiego)


W ciągu kolejnych dziesięcioleci uregulowania prawne dotyczące związku obu państw
ulegały zmianom, zdarzało się

nawet, że unia w praktyce była zawieszona. Kolejną wielką zmianę przyniosło zawarcie
unii lubelskiej w 1569.

Stworzyła ona podwaliny dla nowego tworu


Rzeczypospolitej Obojga Narodów
i funkcjonowała aż do uchwalenia
konstytucji 3 Maja w 1791.

Od 1791 do 1795 roku, to znaczy do III Rozbioru Polski, tworzyła się nowa Rzeczpospolita w prawie Konstytucji 3

Maja.

I Rzeczpospolita była podzielona na województwa: Grodno przez najdłuższy okres należało do województwa trockieg
o .

Polska nigdy nie sięgała „od morza do morza”, to znaczy od morza Balyckiego do morza Czarnego. Za pierwszych

Jagiellonów Mołdawia była lennym państwem (płaciła Koronie Polskiej lenno to znaczy coroczny podatek). Turcy zajęli

Mołdawię w 1501 roku. Wielk
ie Księstwo Litewskie, do którego luźno przyłączone były Dzikie Pola: tereny między

Krymem a Mołdawia zostało również wyparte znad morza Czarnego przez Turków.

II Rzeczpospolita
( państwo polskie między I a II wojną światową)



od

do

od

do

11 listopada 1918
(Rada Regencyjna przekazała władzę nad podległym jej wojskiem Józefowi Piłsudskiemu,


co uznano później za datę odzyskania pełnej niepodległości)

17 września 1939
(Prezydent RP udaje się na emigracje, od tego momentu dz
iałają władze RP na


Uchodźstwie).

III Rzeczpospolita
(obecne państwo polskie)

31 grudnia 1989

dzisiaj

Miasta
-

stolice Polski

Gniezno 966


1041

Legenda głosi, że: trzej bracia Lech, Czech i Rus

przedzierali się przez puszcze szukając miejsca, gdzie mogliby się

osiedlić. Nagle zobaczyli wzgórze, na którym na starym samotnym dębie siedział orzeł. Wtedy Lech powiedział: "Tego

orła białego przyjmuję za godło ludu swego, a wokół dębu zbuduję gród swó
j i od orlego gniazda Gniezdnem go

nazwę". Pozostali bracia poszli dalej szukać miejsca dla swoich ludzi, Czech podążył na południe, a Rus na wschód.

W I w. Gniezno stanowiło jeden z grodów stołecznych (stolic) państwa Piastów, obok m.in. Ostrowa Lednickie
go, Poznania i

Giecza (miasta Wielkopolski). Grodów stołecznych, czyli miejsc gdzie wzniesiono tzw. palatia książęce było kilka, lecz zgodni
e z

dokumentem "Dagome iudex" z ok. 991, jedyną formalną stolicą państwa polskiego było Gniezno.

Mieszko I po 966 zb
udował w Gnieźnie kościół, w którym pochowano jego żonę Dąbrówkę, na terytorium zaś grodu wzniósł

kamienny zamek z kaplicą, później na miejscu kaplicy wzniesiono kościół św. Jerzego.

W 1000 odbył się w Gnieźnie zjazd, w którym uczestniczył Bolesław I Chrob
ry i cesarz niemiecki Otton III;

proklamowano wtedy utworzenie arcybiskupstwa i metropolii gnieźnieńskiej. Także wtedy świątynię

wybudowaną przez Mieszka I wyniesiono do rangi katedry. Były to bardzo ważne w ówczesnej Europie

decyzje.

W 1018 r. miasto
przeżyło ciężką klęskę: pożar strawił podgrodzie wraz z kościołem



katedralnym, który do 1025 przeistoczył się w piękną, romańską katedrę.

W 1025 w Gnieźnie miała miejsce koronacja Bolesława Chrobrego na pierwszego
króla Polski.

W 1038 do Gniezna wtargnął książę czeski Brzetysław I, pozostawiając po sobie spalone podgrodzia i zniszczoną,

ograbioną katedrę oraz zburzony zamek książęcy. Na skutek tego Kazimierz Odnowiciel przeniósł stolicę do Krakowa.

Herb Gniezna zwie
ńczony jest koroną królewską .

Kraków 1041
-
1596

Kazimierz I Karol Odnowiciel (ur. 25 lipca 1016, zm. 28 listopada 1058 w Poznaniu)


książę z

dynastii Piastów, władca Polski w latach 1034
-
1058 (z przerwami), syn Mieszka II przeniósł w 1041

stolicę do Krako
wa. Kraków był później stolicą dzielnicy senioralnej w okresie dzielnicowym 1137


1320. Okresie zakończonym koronacją w Krakowie Króla Łokietka.

Kraków był stolicą w czasach dynastii królewskich Piastów i Jagiellonów. Przestał być stolic ą gdy

rozpoczął s
ię okres wolnych elekcji.

Do marca 1596 Kraków był faktyczną stolicą Polski i siedzibą polskich królów.

Herb Krakowa zwieńczony jest koroną królewską.

Warszawa 1596
-

Wraz z wygaśnięciem dynastii Jagiellonów, po śmierci Zygmunta Augusta, w 1573 odbyła się
pierwsza

wolna elekcja, to jest wybór króla. W podwarszawskiej wsi Kamion wybrano na króla Henryka

Walezego. Henryk Walezy po roku królowania uciekł do Francji w nadziei, że zostanie tam królem.

Po roku więc, we wsi Wielka Wola, na terenie obecnej dzielnic
y Warszawy
-

Woli, szlachta

zdecydowała, że królem zostanie Stefan Batory jeśli poślubi wcześniej córkę przedostatniego króla

Jagiellona, Zygmunta Starego. Po swoim wyborze Król Stefan Batory już w czasie swojego panowania

często przebywał w Warszawie (i w

Grodnie) by być bliżej toczącej się wojny z Moskwą.

W 1587 na polach pod Wielką Wolą odbyła się kolejna elekcja, na której wprowadzono na tron pierwszego z dynastii

Wazów
-

Zygmunta III Wazę. Królowie z dynastii Wazów pretendowali do tronu szwedzkiego. I
im również wygodniej

było przebywać w bardziej na północ wysuniętej Warszawie niż w Krakowie.

Decyzja przeniesienia dworu królewskiego do Warszawy zapadła w marcu 1596, po pożarze Zamku Królewskiego na

Wawelu, i była realizowana etapami. Król wraz z dworem

przybył do Warszawy najprawdopodobniej 16 marca 1596, a

następnie wprowadził się na stałe do uprzednio przebudowanego zamku warszawskiego, wracając z wojny

moskiewskiej w 1611.

Wówczas, faktyczna stołeczność miasta nie została potwierdzona żadnym aktem pr
awnym. Warszawa oficjalnie nie

była stolicą i aż do upadku Polski w 1795 przysługiwało jej wyłącznie miano miasta rezydencjonalnego Jego

Królewskiej Mości.

Oficjalnie range miasta stołecznego Warszawa uzyskała dopiero w 1952 roku.

Herbem Warszawy jest Syrenka
z koroną królewską.

Herb Grodna w II Rzeczpospolitej również zwieńczony był koroną ze względu na rolę jaką miasto spełniało w

historii Rzeczpospolitej.

Dynastie Królów polskich

Na tronie polskim zasiadali królowie




z dy
nastii
Piastów
od koronacji Bolesława Chrobrego (1025) do śmierci Kazimierza Wielkiego


(1370)


Legenda o Piaście Kołodzieju
(postać z polskich legend, nie historyczna !)


http://pl.wikipedia.org/wiki/Piast

Piast, zwany także
Piastem Kołodziejem (kołodziej robił koła do wozów, zawód bardzo techniczny i

nobilitujący) lub Piastem Oraczem


był legendarnym
protoplastą
-

założycielem dynastii Piastów

(pierwszej dynastii Królów Polski), ojcem Siemowita a mężem Rzepichy.

Pojawia się
w Kronice Galla Anonima oraz w historii Wincentego Kadłubka.


Królowa Święta Jadwiga
Andegaweńska
(ur 1373


zm 1399) łączy dynastie Piastów z dynastia

Jagiellonów: matką jej była siostra Kazimierza Wielkiego, ostatniego króla Piasta, a mężem król

Władysław Jagiełło. Królowa przyjechała z Węgier. Jej ojciec, Ludwik Węgierski i Andegaweński, z

rodziny francuskiej był królem Węgier i również Polski (przez 12 lat). W Polsce sprawował jednak władzę

poprzez regentów. Jadwiga pobrana z pierwszym Jagiellon
em dynastii Andegaweńskiej ze swoim ojcem

nie tworzą.



Król Władysław Jagiełło rozpoczął dynastię
Jagiellonów
po ślubie z Królową Jadwigą (1386).


Dynastia upadla po śmierci Króla Zygmunta Augusta (1572) który nie miał syna.

królowie elekcyjni:
pierwszym wybranym królem był w 1573 Henryk Walezy, francuz.

Królowie byli wybierani do III Rozbioru Polski, miejscem elekcji była wieś Wielka Wola (stąd

nazwa dzisiejszej dzielnicy Warszawy: Woli) pod ówczesną Warszawą, to znaczy dzisi
ejszym

Starym Miastem w Warszawie.

W wolnej elekcji szlachta zdecydowała, że królem zostanie, związany z Grodnem, Stefan Batory.

Wybierani byli królowie z dynastii Wazów: Zygmunt, Władysław i Jan Kazimierz, jak i z dynastii

Wettynow: August II Mocny i
August II Sas.

Ostatni król elekcyjny, August Poniatowski wybrany w
1764
panował do abdykacji w 1795.

Insygnia koronacyjne królów Polski

http://pl.wikipedia.org/wiki/Szczerbiec

http://pl.wikipedia.org/wiki/Polskie_insygnia_koronacyjne

Insygnia polskich mon
archów: to jest oznaki władzy, godności i stanu królewskiego królów polskich używane podczas

ceremonii koronacyjnych. Były nimi: korona, jabłko, berło, miecz. Poprzez tragiczne dzieje Polski; rozbiory i okupacje

nie wiele pozostało dziś autentycznych insyg
niów w polskich skarbcach.

Koronę Chrobrego, którą koronowało się 17 polskich monarchów od króla Łokietka do króla Stanisława Augusta

Poniatowskiego, jak i większość polskich klejnotów królewskich zrabowali Prusacy na Wawelu w 1795 roku, po III

Rozbiorze.
I Prusacy, w 1809 r., z rozkazu ich zbankrutowanego króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III, przetopili

Insygnia królewskie I Rzeczpospolitej na złote monety.

Najcenniejszym zachowanym znakiem monarchów polskich jest niewątpliwie:

Miecz Szczerbiec:
według
legendy wyszczerbiony na Bramie Kijowskiej w wyprawie Bolesława Chrobrego.

Koronacyjny królów Polski, jeden z najcenniejszych zabytków i unikatowe świadectwo polskiej historii.

Jedyne zachowane insygnium koronacyjne dynastii piastowskiej.

Wywieziony 17 wrz
eśnia 1939 roku wrócił zza oceanu, z Kanady, na Wawel.

W Kaplicy Małej Zamku Królewskiego w Warszawie przechowywane są insygnia królewskie Stanisława Augusta

Poniatowskiego: Łańcuch Orderu Orła Białego, miecz ceremonialny Orderu św. Stanisława oraz berło z

akwamarynu.

Najważniejsze daty z historii Polski. Kalendarium

chrzest Polski
966

Mieszko I (pierwszy władca polski) przyjmuje chrzest i poślubia księżniczkę czeską


Dobrawę. Jest to

pierwszy krok w chrystianizacji pierwotnie pogańskiego narodu polskiego.

zjazd w Gnieźnie
1000

Koronacja Bolesława Chrobrego
1025

Bolesław Chrobry zostaje koronowany na pierwszego króla polskiego, dzięki wsparciu Ottona III, cesarza

rzymskiego narodu niemieckiego. Dowodem dobrych stosunków między obu władcami był zorganizowany

w 1000 roku zjazd gnieźnieński.

śmierć Bolesława Krzywoustego
-

początek Polski dzielnicowej
1138

sprowadzenie Krzyżaków do Polski przez księcia mazowieckiego Konrada
1226

Początkowo mają oni pomóc w podbiciu pogańskich Prusów. Z czasem Krzyżacy rosną w
potęgę, ich

obecność w kraju zaczyna zagrażać bezpieczeństwu Polski.

najazd Tatarów, bitwa pod Legnicą
1241

(po zniszczeniu Kijowa i Rusi), siejąc spustoszenie w południowej części kraju. Dopiero na Śląsku udaje się

powstrzymać ich ekspansję.

Koronacja Wła
dysława Łokietka w
1320
w Krakowie na Króla Polski oznacza koniec rozbicia

dzielnicowego.

bitwa pod Płowcami
-

zwycięstwo Polski nad Krzyżakami
1331

zjazdy w Wyszehradzie, ówczesnej stolicy Węgier, monarchów Czech


Jana Luksemburskiego, Węgier


Karola An
degaweńskiego i Polski
-

Kazimierza Wielkiego
w 1335
i
w 1338
roku

Na drugim zjeździe szukano m.in. wspólnego rozstrzygnięcia sporu z Krzyżakami.

(pierwsza) Unia z Litwą w Krewie
1385


Unia w Krewie wyznacza nowy kierunek polityki
polskiej. Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie

jednoczą się przeciw wspólnemu wrogowi
-

Zakonowi Krzyżackiemu. Na czele obu państw staje monarcha

z dynastii Jagiellonów, który wybiera na swoją stolicę Kraków.

bitwa pod Grunwaldem
15 lipca 1410

Na

polach pod Grunwaldem stoczono największą w historii średniowiecznej Europy bitwę między siłami

Zakonu Krzyżackiego a zjednoczonymi oddziałami polsko
-
litewskimi. Potęga Krzyżaków zostaje

ostatecznie złamana.

bitwa pod Warną
1444

Unia lubelska z Litwą
1569

z połączenia ziem Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego powstaje największe mocarstwo

w Europie

Konfederacja warszawska, pierwsza wolna elekcja
1573

Unia brzeska
-

1596

połączenie Cerkwi prawosławnej z Kościołem łacińskim w Rzeczypospolitej

Obojga Narodów

Potop szwedzki
1655
-
1660

Odsiecz wiedeńska
1683
pod wodzą Jana III Sobieskiego.

W historiografii uważana jest za jedną z najważniejszych bitew europejskich, gdyż zahamowała ekspansję

Turków Otomańskich w Europie

Elekcja ostatniego Króla Rzeczpospolitej Obojga Narodów: Stanisława Augusta Poniatowskiego
1764

I rozbiór Rzeczpospolitej dokonany przez Rosję, Austrię i Prusy
1772

Sejm czteroletni 1788


1792 uchwalenie Konstytucji
3 Maja 1791

Konstytucja 3 maja nadana p
rzez króla Stanisława Poniatowskiego, pierwszy akt tego typu w Europie, drugi

na świecie (po Stanach Zjednoczonych). Ustanawia dziedziczność tronu oraz znosi liberum veto.

Konfederacja targowicka
1791

II rozbiór Rzeczpospolitej dokonany przez Rosję i Prusy

1793

Powstanie kościuszkowskie, bitwa pod Racławicami
1794

Walki przeciwko zaborcom nie przynoszą efektu. Rok później w wyniku trzeciego rozbioru Polska znika z

mapy świata.

III rozbiór Rzeczpospolitej dokonany przez Rosję, Austrię i Prusy
1795
Abdykacja
w Grodnie Króla

Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Wybuch Powstania listopadowego
29/30 listopada 1830

nieudana próba zrzucenia jarzma rosyjskiego. Ostatecznie zostaje stłumione we wrześniu 1831 roku.

Wybuch Powstania styczniowego
22 stycznia 1863

I wojna
światowa
1914
-
1918

Odzyskanie niepodległości przez Polskę
11 listopada 1918

Józef Piłsudski zostaje Naczelnikiem Państwa. Granice państwa są jeszcze niestabilne, toczą się walki o

tereny sporne z Ukrainą, Niemcami, Litwą i Czechosłowacją.

Wojna polsko
-
bols
zewicka 1919
-
1921 bitwa warszawska (Cud nad Wisłą) 12
-
25 sierpnia 1920

Wybuch II wojny światowej
1 wrzesień 1939
i
17 wrzesień 1939

kwiecień 1943

Wybuch Powstania Warszawskiego
1 sierpnia 1944. Powstanie
trwało 63 dni.

(1
sierpnia


2 października). Jego głównym celem jest wyzwolenie stolicy spod władzy Niemców i

zdobycie suwerenności. Powstanie zostaje stłumione, Warszawa obrócona w gruzy, a powojenny polski rząd

tworzą komuniści zależni od Związku Radzieckiego.


Zakończenie II wojny światowej, bezwarunkowa kapitulacja III Rzeszy
8 maj 1945
(W Polsce za dzień końca

wojny przyjmuje się 8 a nie 9 maja. Kapitulacje Niemcy podpisali według czasu europejskiego tuz przed północą, według czasu

moskiewski
ego już po północy).

Powstanie Niezależnego Samorządnego związku Zawodowego Solidarność
31 sierpień 1980

Strajki w Gdańsku zapoczątkowują falę manifestacji w całym kraju. Założony w Stoczni Gdańskiej NSZZ

Solidarność utożsamia dążenia Polaków do uzyskania
swobód politycznych i ekonomicznych. Organizacja

ta błyskawicznie zyskuje zwolenników (w szczytowym momencie liczy 10 mln członków). Jej przywódca,

Lech Wałęsa, z zawodu elektryk, otrzymuje w 1983 roku Pokojową Nagrodę Nobla.

Wprowadzenie stanu wojennego w

Polsce
13 grudnia 1981

generał Wojciech Jaruzelski wprowadza stan wojenny. Zostaje zarządzona godzina policyjna, ograniczeniu

ulegają prawa obywatelskie, wojsko kontroluje wszelkie formy działalności obywateli.

Obrady Okrągłego Stołu, koniec rządów komunistycznych
1989

Partia komunistyczna (PZPR Polska Zjednoczona Partia Robotnicza) zezwala na wolne wybory, które

wygrywają kandydaci bloku solidarnościowego. W rządzie zasiadają wyłącznie przedstawiciele Komitetu

O
bywatelskiego. Tadeusz Mazowiecki zostaje pierwszym niekomunistycznym premierem Polski. Rok

później Lech Wałęsa wygrywa wybory prezydenckie.

wstąpienie Polski do NATO
12 marca 1999

wstąpienie Polski do Unii Europejskiej
1 maja 2004

Najważniejsze daty wspól
nej historii Korony Polskiej z Wielkim
Księstwem Litewskim.


Sprowadzenie Krzyżaków do Polski przez księcia mazowieckiego Konrada w
1226

Krzyżacy mieli pomóc w podbiciu pogańskich Prusów. Z czasem Krzyżacy rosną w potęgę, ich obecność w

kraju zaczyna
zagrażać bezpieczeństwu Polski i Wielkiemu Księstwu Litewskiemu

Sojusz
1325 roku
między królem Władysławem Łokietkiem a księciem litewskim Giedyminem.

Przymierze zostało poparte ślubem zawartym pomiędzy córką władcy Litwy


Aldoną (która na chrzcie

przyjęł
a imię Anna) i następcą Władysława, jego synem, który później zostanie królem, Kazimierzem

Wielkim.

Unia w Krewie
w
1385

Unia w Krewie była pierwszym z sześciu aktów unijnych, podpisanych między Wielkim Księstwem Litewskim a

Królestwem Polskim. Układ przew
idywał małżeństwo Wielkiego Księcia Litewskiego Jagiełły z Królową Polski

Jadwigą, oraz chrzest Litwy. Jagiełło przyjął imię Władysław, od imienia Władysława Łokietka.

W wyniku Unii na czele obu państw stanął monarcha z dynastii Jagiellonów, który na swoją

stolicę wybrał Kraków.

Była to unia personalna dwóch państw.

Unia wileńsko
-

radomska
w
1401

Wielki Książę Litewski, Witold potwierdził podległość Królowi polskiemu. W przypadku bezpotomnej śmierci Króla

Władysława Jagiełły nowego króla Polski wybierać
mieli wspólnie panowie polscy i bojarowie litewscy.

Unia horodelska


zawarta w 1413 w Horodle
(dziś w województwie lubelskim, na brzegu rzeki Bug)

Potwierdzała wspólną politykę obu państw, wprowadziła instytucję odrębnego Wielkiego Księcia

Litewskiego wyb
ieranego przez króla Królestwa Polskiego za radą i wiedzą bojarów litewskich oraz panów

polskich, wspólne sejmy i zjazdy polsko
-
litewskie, urzędy wojewodów i kasztelanów na Litwie, a litewską

szlachtę zrównała z polskimi rodami.

Bitwa pod Grunwaldem 15 lip
ca 1410

Na polach pod Grunwaldem stoczono największą w historii średniowiecznej Europy bitwę między siłami

Zakonu Krzyżackiego a zjednoczonymi oddziałami Polski i Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Bracia
-

Król Władysław Jagiełło i Wielki Książę Litewski Wit
old złamali potęgę Krzyżaków.

Unia grodzieńska
(zawarta w Grodnie)
w 1432
potwierdzała Unie w Krewie i horodelską nie zmieniając charakteru Unii

personalnej między Polską a Wielkim Księstwem Litewskim.

Unia mielnicka
zawarta w Piotrkowie 3 października
150
1 r.
i zatwierdzona przez Aleksandra

Jagiellończyka 23 października 1501 roku w Mielniku.
Unia mielnicka nie weszła w życie.


Pierwsza lecz nieudana próba zjednoczenia Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Postanowienia Unii
mielnickiej:

--
Zjednoczenie Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego w jedno państwo (łączą się i spalają w jedno nierozdzielne
i

nieróżne ciało).

--
Wspólna elekcja władcy, króla polskiego. Mieli w niej brać udział ze strony litewskiej biskupi
katoliccy, wojewodowie i

kasztelanowie. Było to wówczas tylko 9 osób (4 biskupów, 3 wojewodów, 2 kasztelanów), a na dodatek ich nieobecność nie

podważała prawomocności elekcji. Jagiellonowie tracili tym postanowieniem dziedziczne prawa do Litwy.

--
Ustalono

obowiązek wzajemnej pomocy wojskowej.

--
Nad sprawami całego państwa miała obradować wspólna rada. Każda ze stron miała obowiązek udzielania rady i pomocy drugiej

stronie.

--
Postanowiono ujednolicić monety, nadając im jednakową formę i wagę.

--
Zatwierdzono

układy wiążące każde z państw z innymi państwami, z zastrzeżeniem, że nie mogą one szkodzić drugiej stronie.

--
Wprowadzono przysięgę dla starostów i urzędników obejmujących swe funkcje.

--
Każdy przyszły władca został zobowiązany do zatwierdzenia wszelkich

dotychczasowych praw Królestwa Polskiego i Wielkiego

Księstwa Litewskiego podczas koronacji.

--
Postanowiono, że zawarta umowa będzie obowiązywać na wsze czasy.

--
Umowa, oprócz zaprzysiężenia przez członków rady panów (senatu), celniejszych ze szlachty i z
atwierdzenia przez elekta (co

się stało 23 października), miała być zatwierdzona również przez prałatów, panów, szlachtę i bojarów litewskich.

Unia lubelska
w
1569

Druga, tym razem udana próba ściślejszego połączenia Korony i Księstwa.

Była to unia realna,

w odróżnieniu od unii personalnych w Krewie i w Horodle, wiążących oba państwa osobą

władcy (unia personalna). W jej wyniku powstało państwa Rzeczpospolita Obojga Narodów


ze wspólnym

monarchą, herbem, sejmem, walutą, polityką zagraniczną i obronną


zac
howano odrębny skarb, urzędy, wojsko i

sądownictwo.

Z połączenia ziem Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego powstaje największe mocarstwo w

Europie.

Postanowienia Unii lubelskiej:

--
Oba państwa miały mieć jednego władcę wybieranego wspólnie
przez oba narody w wolnej elekcji i koronowanego na króla

Polski i wielkiego księcia Litwy w Krakowie.

--
Powołano wspólny Sejm walny, obradujący w Warszawie, którego izba poselska składała się ze 120 posłów koronnych i 48

litewskich, a w skład Senatu weszł
o 113 senatorów koronnych i 27 litewskich.

--
Oba człony Rzeczypospolitej zobowiązały się prowadzić wspólną politykę obronną i zagraniczną

Zachowano odrębne urzędy centralne, tytuły i dostojeństwa z zakresem kompetencji identycznym w obu krajach

--
Wprowadzo
no identyczną monetę, bitą osobno w każdym państwie. Odrębny pozostał skarb Polski i Wielkiego Księstwa.

--
Zachowano odrębne wojsko polskie i litewskie

--
Zachowano odrębne języki urzędowe (na Litwie język ruski)

--
Egzekucja królewszczyzn i podważanie nadań

królewskich nie miały zastosowania na Litwie

--
Uchwalono unifikację systemów prawnych

--
Zniesiono zakaz nabywania przez Polaków dóbr na Litwie

Wojny
Wielkiego Księstwa Litewskiego w sojuszu z Koroną (nazywane od I wojny wojnami

Rzeczpospolitej) z Wielkim
Księstwem Moskiewskim.

I wojna
1492

1494
(Litwa traci na rzecz państwa moskiewskiego Księstwo Wiaziemskie)

II wojna
1500

1503
(Litwa traci na rzecz państwa moskiewskiego Księstwa Wierchowskie, Księstwo Czernichowskie)

III wojna
1
507

1508

IV wojna
1512

1522
(bitwa pod Orszą, 1514. Litwa utraciła na rzecz państwa moskiewskiego Smoleńsk i ziemie Smoleńską.)

V wojna
1534

1537
(bezskuteczna wojna z Moskwą w celu odzyskania Smoleńska i Siewierszczyzny)

VI wojna
1558

1570
(Litwa traciła
na rzecz Rosji: wschodnią część Inflant, biskupstwo dorpackie, wschodnią część Estonii, Połock z

zamkiem Turowla, część ziemi witebskiej. W wyniku zagrożenia podstaw egzystencji Wielkiego Księstwa Litewskiego nastąpiło ści
ślejsze
jego

zespolenie z Polską,
która jako sojusznik Litwy w ciągu 7 lat wystawiła 300 rot wojsk kosztem 2 milionów złotych. W 1569 podpisano
unię

lubelską. Pograniczne ziemie litewsko
-
rosyjskie zostały do tego stopnia spustoszone i ogołocone z pożywienia, że już w 1571
wybuchła tam

wiel
ka epidemia morowego powietrza połączona z przypadkami kanibalizmu.)


VII wojna
1577

1582
(wojna o Inflanty i ziemię połocką)

Wojna
1609
-
1618

Wojna
1632
-
1634

Wojna
1654
-
1667
(do 300 000 obywateli Rzeczpospolitej wywieziono jako łup wojenny:
niewolników

Unia brzeska
-

1596

do Moskwy)


połączenie Cerkwi prawosławnej z Kościołem łacińskim w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Cerkiew Prawosławna

pozostawała pod zwierzchnictwem Patriarchy Moskiewskiego.

I rozbiór Rzeczpospolitej dokonany przez Rosję, Austrię i Prusy
1772

Sejm czteroletni 1788


1792 uchwalenie Konstytucji
3 Maja 1791

Konstytucja 3 Maja wprowadzała państwo jednolite: Rzeczpospolitą.

z jednym skarbem, urzędami centralnymi, wojskiem. Dziedzi
cznym królem.

II rozbiór Rzeczpospolitej dokonany przez Rosję i Prusy
1793

III rozbiór Rzeczpospolitej dokonany przez Rosję, Austrię i Prusy
1795.
Koniec I Rzeczpospolitej.

Historia Polski w datach i faktach

Data chrztu Polski 966

Mieszko I (ok. 922
-
992)

Pierwszy historycznie udokumentowany władca Polski z dynastii Piastów. Zjednoczył kilka plemion zachodniej Słowiańszczyzny

pod swoją władzą książęcą.
W celu umocnienia tworzonej państwowości Mieszko I przyjął w 966 r. chrzest.
Przez ten akt

państwo Mieszka

weszło w ówczesny europejski system polityczny, nawiązane zostały stosunki z ówczesnymi potęgami
-

z

papiestwem i z cesarstwem.

Chrzest Polski przyjęty został z Czech,
wraz z małżeństwem z czeską księżniczką Dobrawą.

Gdzie i jak zginął Św. Wojciech ?

http
://www.mbkp.info/swieci/wojciech.html

Wojciech urodził się w Libicach, w Czechach, około 956 roku. Będąc już biskupem, Wojciech skierował swe kroki do Polski,

zatrzymując się w Krakowie, w Opolu, a po przybyciu do Gniezna przyjęty został przez Bolesława Ch
robrego. W Polsce Bolesław

Chrobry z radością przyjął biskupa Wojciecha w 997 r. Przyszły król polski wiele dobrego słyszał o biskupie Wojciechu od król
a

Czech
-

Sobibór, któremu udzielił schronienia.

Celem Świętego Wojciecha nie był jednak pobyt na dworze

księcia, a prowadzenie misji na północy, w kraju pogańskich Prusów.

Przyszły król Bolesław dał Wojciechowi 30 wojów jako eskortę.

U boku biskupa do Gdańska popłynęli Radzim
-

Gaudenty i subdiakon Benedykt Bogusza, który znał język pruski i mógł służyć za

tłumacza.

W Gdańsku przez kilka dni Wojciech głosił Ewangelią tamtejszym Prusom. Następnie, odsyłając eskortę, udał się do Prus. Dotarł

najprawdopodobniej do okolicy dzisiejszego Elbląga, czy nawet na teren obecnego okręgu Kaliningradu.

Jednak już pierwsze

spotkanie z Prusami okazało się niepomyślne, a misjonarze zostali zmuszeni do odwrotu. Kilka dni później, 23

kwietnia 997 roku, we wsi Święty Gaj, niedaleko dzisiejszego Pasłęka, zostali zaatakowani. Św. Wojciech zginął śmiercią

męczeńską podczas
odprawiania Mszy Św.

Otoczyli go poganie, a pierwszy cios zadał świętemu pogański kapłan. Następnie przebito go 6 włóczniami, a głowę odcięto i

wbito na żerdź. Umierając za wiarę 23 kwietnia 997r. Wojciech miał 41 lat.

Jego ciało wykupił Bolesław Chrobry z
a tyle złota ile ważyło. Relikwie uroczyście przeniesiono do Gniezna. Bolesław Chrobry

powiadomił o śmierci Wojciecha ich wspólnego przyjaciela, cesarza Niemiec Ottona III. Otton III z kolei natychmiast posłał do

Papieża w Rzymie list z tą straszną wieścią

i prośbą o kanonizację. Było to pierwsze wyniesienie na ołtarze przez Papieża, bowiem

do tego czasu świętych ogłaszali miejscowi biskupi. Kanonizacja nastąpiła przed 999 rokiem na podstawie żywotu spisanego na

podstawie wiedzy naocznych świadków. Dokonał
jej papież Sylwester II, który utworzył metropolię św. Wojciecha w Gnieźnie.

W 1000r. Otton III odbył pielgrzymkę do grobu świętego. Odbył się wtedy zjazd gnieźnieński, podczas którego ogłoszono

utworzenie Metropolii Gnieźnieńskiej z podległymi Biskupstwam
i: we Wrocławiu, w Krakowie i Kołobrzegu. Cesarz opuścił

Gniezno z relikwią ramienia świętego. Jej części zostały umieszczone w Akwizgranie i w Rzymie.

Kult świętego szybko rozszerzył się na wiele krajów Europy. Św. Wojciech to główny patron Polski, kilku
miast i diecezji. W

ikonografii przedstawia się go w stroju biskupim, w paliuszu, z pastorałem. Jego atrybuty to także orzeł, wiosło oraz włóczni
e, od

których zginął.

Kto był pierwszym królem Polski ?

http://artyzm.com/matejko/poczet/poczet.htm

Gdzie i kie
dy odbył się zjazd gnieźnieński ? Kiedy koronowano Bolesława Chrobrego ?

Bolesław Chrobry (ok. 967
-
1025)

był pierworodnym synem Mieszka I i czeskiej księżniczki Dobrawy.

Myśląc o koronie królewskiej, rozwijał kontakty z papiestwem i cesarstwem.

W 1000
roku, w Gnieźnie, doszło do wizyty mającej wielkie znaczenie polityczne dla pozycji państwa Bolesława (zjazd

gnieźnieński).
Gościem był sam cesarz Niemiec Otton III, podejmowany z wielką gościnnością i przepychem.

Bolesław Chrobry w wojnach zarówno z
zachodnimi, jak i ze wschodnimi sąsiadami uzyskał znaczne nabytki terytorialne. Na

zachodzie Milsko i Łużyce. Na wschodzie Grody Czerwieńskie.

Koronacja Bolesława Chrobrego nastąpiła w ostatnim roku jego życia w 1025.


Pierwszy Zjazd gnieź
nieński

Zjazd odbył się między 7 a 15 marca 1000 roku w Gnieźnie. Do grobu kanonizowanego w 999
roku, świętego
Wojciecha

przybył cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego Otton III, zwany też Ottonem Rudym. Po modlitwie w

katedrze spotkał si
ę z księciem Bolesławem. Podczas zjazdu Otton nałożył na jego głowę diadem i wręczył kopię Włóczni św.

Maurycego. W zamian cesarz otrzymał od księcia część relikwii św. Wojciecha. W rozmowach z Cesarzem Bolesław przychylił się

do planów niemieckich o Wielk
im Cesarstwie. W zamian), dla Polaków najdonioślejszym efektem zjazdu było utworzenie

Metropolii gnieźnieńskiej


pierwszej diecezji kościelnej w Polsce, podległej wyłącznie papieżowi. Na czele diecezji postawiono

brata św. Wojciecha: Radzima Gaudentego. U
tworzenie diecezji musiał poprzeć Cesarz Niemiec.

Wraz z powstaniem nowej metropolii utworzono podległe Gnieznu nowe biskupstwa w Krakowie z biskupem Popponem, w

Kołobrzegu z biskupem Reinbernem, Wrocławiu z biskupem Janem. Biskupstwo w Poznaniu pozostało
poza metropolią

gnieźnieńską aż do śmierci biskupa Ungera.

Zjazd z pewnością przyczynił się do umocnienia pozycji Bolesława wobec władców państw sąsiadujących z Polską.

Testament Bolesława Krzywoustego
-

co w nim było ?


Bolesław Krzywousty (1085
-
1138)

Po śmierci ojca, króla Władysława Hermana, w 1102 roku Bolesław Krzywousty musiał toczyć walkę o władzę z bratem

przyrodnim Zbigniewem. Później, w miarę utrwalania swojej władzy
odnosił kolejne sukcesy wojenne i terytorialne.

Walka z cesarzem niemieckim, Henrykiem V, po wielu dramatycznych epizodach takich jak
obrona Głogowa przez Polaków, w

czasie której oblegający miasto Niemcy, na machinach oblężniczych powiesili zakładników, k
tóre miasto było

zmuszone dać wcześniej zakończyła się zwycięstwem Polaków nad wojskami cesarskimi w bitwie pod

Wrocławiem.

W
1939 roku podobne wydarzy się w Grodnie, gdy atakujące wojska sowieckie do czołgu atakującego obrońców

przywiążą zakładnika Tadka
Jasińskiego.

Bolesław podbijał Pomorze, prowadząc tam jednocześnie akcje misyjne. Zdobył Pomorze Gdańskie i uzyskał zwierzchnictwo nad

Pomorzem Szczecińskim.

Jego imponujące sukcesy osłabia jednak ostatni akt polityczny regulujący sprawę następstwa tronu.

W 1138 r., przed swą śmiercią, Bolesław Krzywousty wydał testament regulujący zasady następstwa tronu. Swoim Testamentem

Bolesław Krzywousty chciał zapobiec walkom między braćmi o koronę państwa. Takim jakie sam musiał toczyć. Ale to Testament

Krzywoustego

wprowadzał, nawet i wbrew zamysłom Króla, rozbicie państwa polskiego na małe księstwa.

Proponowana w Testamencie „regulacja” była kompromisem, która godziła jedność państwa z prawem każdego z książęcych

synów do dziedziczenia ziemi. Princepsem (seniorem c
zyli księciem zwierzchnim całej Polski) miał być każdorazowo najstarszy

członek dynastii Piastów. Podstawę jego władzy stanowiła dzielnica senioralna obejmująca prawdopodobnie ziemie: krakowską,

sieradzką, łęczycką, wschodnią Wielkopolskę (z Kaliszem i Gni
eznem), Kujawy (z Kruszwicą) oraz kontrolę nad Pomorzem.

Godność pierwszego princepsa przypadła Władysławowi, który otrzymał także (jako własną dzielnicę dziedziczną) Śląsk wraz z

ziemią lubuską. Bolesław (Kędzierzawy) objął Mazowsze z częścią Kujaw, Miesz
ko III (Stary)
-

część Wielkopolski z Poznaniem,

zaś Henryk
-

ziemię sandomierską (która najprawdopodobniej wydzielona została dla niego dopiero po śmierci Krzywoustego, nie

zaś od razu w testamencie). Najmłodszy z braci, Kazimierz, pozostał bez własnej dz
ielnicy.)

W swym testamencie Bolesław Krzywousty podzielił państwo między trzech pełnoletnich synów, tworząc co

prawda instytucję księcia zwierzchniego
-

seniora. W ten sposób rozpoczął się okres tzw. rozbicia dzielnicowego,

który trwał prawie 200 lat, do
1320.

Kto sprowadził do Polski Krzyżaków ?

W 1226 roku, w okresie rozbicia dzielnicowego, Książę Konrad Mazowiecki sprowadził do Polski Zakon Krzyżacki.

Mieli oni pomóc w obronie przeciw napadom i podbiciu pogańskich Prusów.

Z czasem Krzyżacy urośli w
potęgę, a ich obecność zaczęła zagrażać bezpieczeństwu Polski.

Z jakim wydarzeniem historycznym wiąże się legenda o Lajkoniku ?

(
Краковский

Лайконик
)

z najazdami ze wschodu Tatarów na Polskę w IIII wieku (1241, 1259, 1287) ! Byli oni plagą ucywilizowanej E
uropy.

Dziś lajkonik jest jednym z
nieoficjalnych
symboli Krakowa. I obok Smoka Wawelskiego

rozpoznawalnym emblematem.

Pochód Lajkonika, Harce Lajkonika


ludowa zabawa, która odbywa się w Krakowie co

roku w pierwszy czwartek po święcie
Bożego Ciała (w
"oktawę Bożego Ciała").

Główny bohater zabawy


lajkonik, (konik zwierzyniecki, Tatarzyn)


to brodaty jeździec

w pseudoorientalnym stroju
poruszający się na sztucznym koniku przytwierdzonym do

pasa, przemierza tradycyjny szlak ze Zwierzyńca na Rynek Głó
wny
w Krakowie w

towarzystwie kapeli Mlaskotów oraz orszaku włóczków odzianych w stroje krakowskie i


"tatarskie".

Lajkonik jest najprawdopodobniej pamiątką obrony Ołomuńca (na Morawach, Czechy) przed Tatarami, i jej bohatera Zdzisława ze

Szternberku. Obrona przypadła w okolicach Bożego Ciała w roku 1241. Zwycięstwo Morawian miało być w Krakowie przyjęte z

taką radością, której skutkiem była zabawa z konikiem, która w późniejszych czasach włączona została w procesję Bożego Ciała.

Kto wygra
ł bitwę ( starcie ) pod Płowcami ?

Bitwa pod Płowcami


bitwa rozegrana 27 września 1331 r. pomiędzy wojskami króla Władysława Łokietka a oddziałami zakonu

krzyżackiego pod wodzą komtura krajowego chełmińskiego Ottona, marszałka zakonu Dietricha von Altenb
urga, wielkiego

komtura Otto von Bonsdorfa, w okolicach wsi Płowce na Kujawach. Wynik bitwy można uznać pod względem strategicznym za

nierozstrzygnięty, lecz w całej batalii Łokietek odniósł sukces


moralny i militarny.

Krzyżacy zaczęli liczyć się z Polak
ami na ich terytorium.

Z kim wiąże się następujące powiedzenie : " Zastał Polskę drewnianą a zostawił murowaną"

?

Król Kazimierz Wielki (1310
-
1370)
Syn króla Władysława Łokietka, jedyny król w Polsce nazywany

Wielkim.

Wprawdzie rok 1320
-

koronacji w
Krakowie ojca Kazimierza Wielkiego, króla Władysława Łokietka przyjmowany jest za rok

przywrócenia jedności Polski ale to Kazimierz Wielki dokończył dzieło zjednoczenia państwa po okresie rozbicia dzielnicowego.

Terytorium wzrosło w czasie jego panowania d
wukrotnie. To za panowania Króla Kazimierza Wielkiego do Polski przyłączony

został trwale Lwów.

Król kładł wielki nacisk na rozwój gospodarczy. Mówiono o nim, że
zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną.
Opiekował się

miastami i handlem, przeprowadził
reformę pieniądza, kodyfikował prawo. Założył w Krakowie w 1364 r. pierwszy w Polsce

-

Akademię Krakowską.

W polityce zagranicznej gotów był do kompromisów, co niektórzy mieli mu za złe
-

gdyż uważał, że Polska wymaga

wewnętrznego umocnienia w
warunkach pokoju. Jedynym niezłomnym punktem polityki Kazimierza był sojusz z Węgrami.

Król Kazimierz Wielki dwa razy uczestniczył w zjazdach monarchów w Wyszehradzie (na Węgrzech) w 1335 i 1338 (lub 1339).

Rozwiązania spornych spraw poprzez wspólne rozmow
y między uczestnikami pierwszego "trójkąta wyszehradzkiego"

łączącego władców Węgier, Czech i Polski są przykładem dla obecnej pracy Grupy Wyszehradzkiej łączącej Polskę,

Węgry, Słowację i Czechy.

W 1338 r. w Wyszehradzie, na drugim zjeździe monarchów Węgi
er, Czech i Polski zawarł on z królem węgierskim układ, w myśl

którego w wypadku jego bezpotomnej śmierci tron polski miał przypaść węgierskim Andegawenom.

Był ostatnim z wielkiej dynastii Piastów
i jego śmierć przyjęta była z wielkim smutkiem i pytaniami
o przyszłość kraju:

wygasała dynastia Piastów a pamięć Polski dzielnicowej była świeża. Na krótki okres, 8 lat, królem Polski został król

Węgier Ludwik Andegaweński (lub Węgierski). Władzę po nim przejęła po przyjeździe do Krakowa jego córka Jadwiga.

Powszechne przeczucie nadchodzących zmian szybko znalazło potwierdzenie w Unii z Wielkim Księstwem Litewskim, i

przeorientowaniem politycznym Polski, która będąc do tego momentu krajem zakorzenionym w środkowej Europie

odwróciła się w kierunku Wschodu.

Kim

była Święta Jadwiga?

Królowa Jadwiga Andegaweńska (1374
-
1399)

Córka króla Węgier i Polski
-

Ludwika Węgierskiego. Ojciec Jadwigi, Król Ludwik panował w Polsce krótko, głównie za

pośrednictwem swojej matki, Elżbiety, siostry polskiego Króla Kazimierza Wiel
kiego.

Po śmierci Ludwika Węgierskiego, w 1384 r. możnowładcy polscy zażądali przybycia jedenastoletniej wówczas Jadwigi do

Polski z Węgier i objęcia tronu Królestwa Polskiego.

Tak jedenastoletnia dziewczynka, Jadwiga po przybyciu z dalekich Węgier do Krak
owa w roku 1384 została koronowana

Królową Polski. Nie poprzestając w swych wymaganiach do królowej Jadwigi, panowie małopolscy dążyli i doprowadzili do

zerwania jej narzeczeństwa z Wilhelmem Habsburgiem. Od małżeństwa Jadwigi z jej rówieśnikiem woleli oni

związek

dynastyczny Polski z Litwą w celu umocnienia Korony zagrożonej stałą ekspansją Krzyżaków i zakończenie ciągłych

napadów wojsk litewskich na Mazowsze. Na podstawie umowy, którą możnowładcy zawarli w Krewie w 1385 r., Wielki

Książę Litewski Jagiełło

zobowiązał się poślubić Jadwigę (Jagiełło miał wówczas przeszło 40 lat) po nawróceniu się wraz z

całą Litwą na chrześcijaństwo w obrządku łacińskim
(gdy możnowładcy podpisywali umowę przyszły mąż Jadwigi był poganinem).

Nie zostawiając przed śmiercią dzie
ci, w wieku 25 lat, Jadwiga zapisała cały swój majątek osobisty na rzecz Akademii

Krakowskiej.

Podsumowując .. w mądrych książkach dziś przeczytamy, że
gotowość Jadwigi do podporządkowania swego życia dla

realizacji celów państwowych przyczyniła się do
wielkiej sympatii i szacunku, jakim cieszyła się ta królowa.

Kto i kiedy założył akademię (Uniwersytet Jagielloński) w Krakowie ?

Najstarszy polski uniwersytet

Kazimierz Wielki (z dynastii Piastów) założył w Krakowie w
1364 r.
pierwszy w Polsce uniwersytet

-

Akademię

Krakowską. Królowa Jadwiga Andegaweńska (1374
-
1399), córka Ludwika Węgierskiego, żona Wielkiego Księcia

Litewskiego Władysława Jagiełło odnowiła Akademię Krakowską i na jej rzecz zapisała swój majątek osobisty.

I ponieważ królowa Jadwiga była ż
oną pierwszego króla z dynastii Jagiellonów, a Jagiellonowie dobrze zapamiętali się


w Krakowie to uniwersytet przyjął nazwę: Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Kto był pierwszym królem z dynastii Jagiellonów ?

Władysław Jagiełło (1348
-
1434)

Od

1377 r. Wielki książę litewski, od 1386 król Polski. Wstąpił na tron polski po ślubie z Królową Jadwigą. Imię

Władysław wybrał na część Króla Władysława Łokietka, pierwszego polskiego sprzymierzeńca litewskich Książąt,

Księcia Giedymina.

Władysław Jagiełł
o był założycielem dynastii Jagiellonów.

Wraz z jego wstąpieniem na tron rozpoczęła się nowa epoka w historii Polski, państwa dotąd środkowoeuropejskiego, które było

związane ściśle z cywilizacją zachodnią, łacińską. Władysław Jagiełło wiązał Polskę z Litw
ą panującą wówczas nad ogromnymi

obszarami Wschodu, od Bałtyku po Morze Czarne, gdzie pogaństwo etnicznej Litwy krzyżowało się z prawosławiem podbitych

przez nią ziem ruskich. W ten sposób zostały osiągnięte doraźne cele polityczne
-

ekspansja Zakonu krzyż
ackiego została

powstrzymana przez świetne zwycięstwo sił polsko
-
litewsko
-
ruskich pod Grunwaldem 15 lipca 1410 r. Jednakże Polska stanęła

wobec wielkich wyzwań Wschodu, którym nie zawsze zdolna była sprostać. Tymczasem
król Władysław doprowadził w 1413 r.

do Unii w Horodle, poszerzającej związki Polski i Litwy,
oraz wydał dalsze przywileje dla szlachty, aby zapewnić jej poparcie

dla dziedziczenia tronu przez swoich synów.
Tak kształtowała się demokracja szlachecka i związek Polski z Litwą.

Kto był zwycięzcą

w bitwie pod Grunwaldem? 15 lipca 1410

Wojsko polskie i litewskie pod dowództwem Króla Władysława Jagiełły i Wielkiego Księcia Litewskiego Witolda

pokonało pod Grunwaldem wojsko Zakonu Krzyżaków.

Gdzie i kiedy zginał król Władysław Warneńczyk ?

http://art
yzm.com/matejko/poczet/poczet.htm

Król Władysław Warneńczyk (1424
-
1444)

Król Polski i Wielki Książę Litewski od 1434 r., Król węgierski od 1440 r. Był synem Władysława Jagiełły

Węgry, już wówczas poważnie zagrożone przez ekspansję turecką, liczyły, że
powiązane z rodem Jagiellonów będą

dla nich ochroną. Młody i zapalczywy Władysław, wyruszył przeciw Turkom z niedostatecznie przygotowanymi

wojskami.
Do decydującej bitwy doszło pod Warną (w Bułgarii, na wybrzeżu morza Czarnego) 10 listopada 1444

r. Bitwa
zakończyła się klęską dowodzonej przez Władysława koalicji antytureckiej, a sam król zginął na polu

walki.
Władysław należy do najbardziej znanych władców średniowiecznej Polski. Klęska warneńska przyczyniła się

do powstania legendy o dwudziestoletnim król
u, który poległ w starciu dwóch różnych cywilizacji. Niepowodzenie

pod Warną osłabiło zainteresowanie piastowskim, południowym kierunkiem polskiej polityki.

Kto był ostatnim królem z dynastii Jagiellonów ?

Król Zygmunt August (1520
-
1572)

Syn Zygmunta Stare
go i Bony Sforzy (włoszki), koronowany za życia ojca w 1529 r. (to znaczy został królem w wieku 9 lat !), od

tego też roku Wielki Książę Litewski. Rządy objął w 1548 r. Popierał reformatorski ogólnoszlachecki ruch egzekucji praw, w

wyniku czego uregulowano

sytuację dóbr Rzeczypospolitej (królewszczyzn), utworzono stałe wojsko. Zwolennik tolerancji, nie

dopuszczał do prześladowań i wojen religijnych, wołał na sejmie "Nie jestem królem waszych sumień".

Rzeczpospolita drugiej połowy II wieku była wyspą tolera
ncji religijnej w Europie.

Nie mając potomstwa zdolnego do dziedziczenia tronu
dążył do utrwalenia związków Polski z Litwą na podstawie unii realnej

i cel ten z wielkim trudem zrealizował na trzy lata przed śmiercią
-

Unia Lubelska 1569 r.
Jego miłość do B
arbary

Radziwiłłówny doprowadziła do małżeństwa i koronacji, co było sprzeczne z interesami dynastii i racjami stanu. Król przykłada
ł

wielką wagę do spraw morskich i budowy floty. Przyłączył do państwa polsko
-
litewskiego Inflanty. Był człowiekiem odrodzeni
a,

wszechstronnie wykształconym, protektorem sztuk i nauk, które pod jego panowaniem rozkwitły.

Okres panowania króla Zygmunta Augusta określany jest jako z
ł
oty wiek Rzeczpospolitej.

Kiedy miał miejsce Potop szwedzki ?

w III wieku, za panowania króla Jana

Kazimierza..

Król Jan Kazimierz był wybrany w wolnej elekcji, był ostatnim po kolei z 3 królów z dynastii Wazów (dynastii bo było

ich 3, ale wszyscy wybierani).

Królowie z dynastii Wazów rościli pretensje do tronu Szwecji co prowadziło do konfliktów międz
y Rzeczpospolitą a

Szwecją.

Jan Kazimierz (1609
-
1672)

był synem króla Zygmunta III Wazy i Konstancji Habsburżanki, przyrodnim bratem Władysława I. Ożenił się z

wdową po królu Władysławie I, Marią Ludwiką Gonzagą, która będąc z narodowości Francuzką, utwo
rzyła na

dworze silne stronnictwo profrancuskie.

Na okres jego panowania przypadają
wojny z Moskwą, najazd
szwedzki
-

"potop",
a także wielkie
powstanie

kozackie Chmielnickiego
na Ukrainie.

Potop szwedzki:
Wojska szwedzkie opanowały większość kraju, a król

musiał się schronić za granicą. Kraj znalazł się


w stanie rozprzężenia i ruiny.

Król oceniał, że przyczyną nieszczęść wielkiego państwa jest słabość władzy i samowola szlachty. Jednak próby

przeprowadzenia reform wywołały w 1665 r. wojnę

domową zwaną rokoszem: rokoszem Lubomirskiego.

Polska z kolejnych wojen za panowania Jana Kazimierza wyszła bardzo wyniszczona. Chociaż nie była to wina króla,

że wojny wybuchały jedna po drugiej, to rozgoryczony Jan Kazimierz abdykował w 1668 r. i wyjech
ał do Francji.

Jan Kazimierz zmarł w Nevers, mieście skąd pochodziła jego żona, w północnej Francji.

Z jakim wydarzeniem historycznym kojarzy się postać księdza Kordeckiego ?

Ksiądz Kordecki był przeorem (=przełożonym) zakonu Paulinów i
dowódcą obrony klas
ztoru na Jasnej Górze w

czasie potopu
szwedzkiego.

Podczas potopu szwedzkiego (w 1655)
ksiądz Kordecki za cel postawił sobie


uchronienie Jasnej Góry, znanego już wówczas sanktuarium katolickiego

przed rabunkami i dewastacją ze strony wojsk szwedzkich, to

znaczy

protestantów.

W tym celu ukrył obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, a w kaplicy umieścił

jego kopię. Wysłał do króla Karola I Gustawa list


przechowywany obecnie

w archiwum w Sztokholmie, w którym zgadzał się poddać twierdzę w zamian

za gwarancję
nienaruszalności sanktuarium. Kiedy jej nie otrzymał,

zdecydował się zbrojnie bronić Jasnej Góry.
Dowodził obroną twierdzy

jasnogórskiej
przez cały okres oblężenia: od 18 listopada do 27 grudnia 1655

roku.

Dzieje oblężenia Ksiądz Kordecki przedstawił w pam
iętniku datowanym na

1655 r., a na jego podstawie w 1658 r. napisał Nową Gigantomachię


beletrystyczny utwór o obronie częstochowskiego sanktuarium. Opis ten został wykorzystany w „Potopie” przez Henryka

Sienkiewicza do stworzenia fabularyzowanego opisu o
brony klasztoru
.

Z czym kojarzy się postać króla Jana III Sobieskiego ?

Co wiesz o odsieczy Wiednia?

Król Jan III Sobieski (1629
-
1696)

Kolejny król z wolej elekcji, wybrany po Wazach, Jan Sobieski, był w dniu wyboru człowiekiem sprawdzonym i bardzo

popularnym. Sobieski był hetmanem wielkim, wybitnym wodzem i organizatorem wojska. Żonaty był z Marią Kazimierą

d'Arquien, która miała duże ambicje polityczne. Listy króla do
-

jak ją nazywał
-

Marysieńki są pomnikiem języka polskiego z

tamtych lat. Król
prowadził początkowo politykę zbliżenia z Francją, później jednak
-

co często bywa krytykowane
-

wszedł w

sojusz z Habsburgami. Był także mecenasem kultury i sztuki.

Największym
i najgłośniejszym
jego czynem była odsiecz Wiednia oblężonego w 1683
r. przez
Turków, gdzie

odniósł świetne zwycięstwo nad armią wielkiego wezyra Kara Mustafy.

Król Sobieski rozgromił wojska tureckie oblegające Wiedeń i tym samym ocalił stolicę Austrii.

Turcja, po tej przegranej bitwie nie podniosła się i przestała stanowić zagrożen
ie dla chrześcijańskiej Europy.

Królowi przyszło władać krajem skłóconym, wstrząsanym walkami frakcji magnackich, osłabionym terytorialnie (przejściowa

okupacja Podola przez Turków i
-

choć wciąż odnosił zwycięstwa militarne (Wiedeń 1683)
-

nie podołał zad
aniu uporządkowania

spraw państwowych. Także w dziedzinie dyplomacji nie odniósł sukcesów (strata połowy Ukrainy na rzecz Rosji, chwiejne sojusze

z Francją i Austrią).

Wraz ze śmiercią Jana III Sobieskiego (1696)
zakończył się okres sarmacki
(szlachecki) R
zeczypospolitej a rozpoczął się okres

magnaterii
-

odtąd decydującą rolę w państwie odgrywały koterie magnackie. W przeszłość odeszły także triumfy oręża polskiego.

Kto był ostatnim królem Polski ?

Król Stanisław August Poniatowski (1732
-
1798)

Wywodził się

z rodu magnackiego, którego znaczenie było świeżej daty.
Królem został w 1764 r. z inicjatywy carycy

rosyjskiej Katarzyny II.
Był człowiekiem oświecenia
-

wykształconym i wrażliwym. Uczynił wiele dla podniesienia poziomu

elit Rzeczypospolitej i
unowocześnienia państwa. Pod względem politycznym, i z punktu widzenia pozycji międzynarodowej,

państwo polsko
-
litewskie było już w stanie rozkładu i działalność oświeceniowa króla i jego współpracowników służyła raczej

przyszłości aniżeli teraźniejszości.

Był król wybitnym mecenasem sztuki i kultury
.

Nadzieje na utrzymanie państwa pokładał w łaskawości Katarzyny II bo państwo już w chwili objęcia przezeń władzy po prostu

nie istniało: nie było armii. Nie były ściągane podatki. Na terenie Rzeczpospolitej st
acjonowały wojska rosyjskie i pruskie.

Wielkim jego wzlotem był twórczy udział w ustanowieniu Konstytucji 3 Maja w 1791 r., akcie odrodzenia narodowego. Jednakże

wobec sprzeciwu Katarzyny II łatwo skapitulował i zgodził się na abdykację (oddanie tytułu mon
archy) na korzyść carycy

rosyjskiej, Katarzyny II. Abdykacja ta oznaczała koniec państwowości Rzeczypospolitej.

Kiedy miał miejsce I, II, III rozbiór Polski ?

Które państwa uczestniczyły w rozbiorze Polski ?


I rozbiór w 1772: Prusy,
Austria i Rosja

(trzy rozbiory, za panowania ostatniego Króla Stanisława Augusta Poniatowskiego)

Pierwszy rozbiór Polski


nastąpił 5 sierpnia 1772 przez podpisanie traktatów w Petersburgu. Zaś w dniu 30 września 1773 r.

zatwierdził je Sejm Rozbiorowy, zwo
łany w Warszawie przez zaborców (przy proteście trzech posłów: województwa

nowogródzkiego Tadeusza Rejtana (obraz Jana Matejki: „Rejtan” na Zamku w Warszawie) i województwa mińskiego.

Dokonany drogą oddania terytorium I Rzeczypospolitej Prusom, Austrii i R
osji. Idea rozbioru jednego państwa, w celu

zaspokojenia roszczeń i interesów innych nie była czymś nowym. Podobne plany rodziły się wobec Austrii podczas wojny o

sukcesję austriacką, Prus w czasie trwania wojny siedmioletniej czy też Turcji w trakcie 
wojny rosyjsko
-
tureckiej.

Różnica polegała na tym, że
Rzeczpospolita,
była jedynym państwem, które nie było w stanie odeprzeć żadnego konfliktu

zbrojnego z innym państwem oraz, iż
była całkowicie bezbronna
(nie utrzymywano żadnego wojska) i nie mogła w

prz
eciwieństwie do wyżej wymienionych bronić własnych interesów. Dziś wydaje się to nam niewiarygodne, lecz w

Rzeczpospolitej na dziesiątki lat przed rozbiorami stacjonowały wojska rosyjskie i pruskie. O podziale Polski decydowały

wyłącznie kraje sąsiednie.

Z

jakim wydarzeniem kojarzy się 3 Maj

? (1791)

Obraz Konstytucja 3 Maja, namalowany przez Jana Matejko

(ulica Świętojańska na Starym Mieście w

Warszawie. Widać Zamek Królewski, tłum


niesie Króla Poniatowskiego do Katedry)

obraz wystawiany na Zamku w
Warszawie

Sejm czteroletni (bo obradował 4 lata)

przyjął na Zamku Warszawskim

Konstytucj
ę
3 Maja.

Była to pierwsza w Europie a druga w

świecie (po amerykańskiej) Konstytucja,

prawo zasadnicze.

Była to zarazem głęboka reforma

Państwa, Sejm odrzucił Lib
erum Veto,

wprowadził jednolity system władzy w

całym kraju, monarchię konstytucyjną.

To ostatnia przed rozbiorami Polski próba

naprawienia państwa poprzez reformy

ustrojowe.


Postanowienia Konstytucji 3 Maja


Religia

Religia
katolicka została utrzymana jako religia panująca a przejście na inne wyznanie miało być karane. Jednak zagwarantowano

wolność wyznawcom innych religii i obrządków.


Szlachta ziemianie

Potwierdzono ogólnie prawa szlachty. Zagwarantowano praw
a własności, bezpieczeństwa, wolności

Zobowiązano szlachtę do obrony Konstytucji i Rzeczypospolitej


Mieszczanie

Zapewniono nietykalność osobistą (niemożliwość skazania bez wyroku sądowego)


Chłopi włościanie

Chłopów otoczono o
pieką prawa i państwa. Zapewniono wolność osiedlania się i poruszania po kraju i za jego granice.


Rząd, czyli oznaczenie władz publicznych

Wprowadzono trójpodział władzy. Rzeczpospolitą ogłoszono monarchią konstytucyjną.


Se
jm

Podzielono na dwie izby (poselską i senatorską) z kadencją 2 letnią.

Zniesiono liberum weto (konfederacje) i wolną elekcję.

Posłowie i senatorowie mieli być gotowi do obrad w każdej chwili (tzw. Sejm Gotowy). Ustanowiono Sejm Konstytucyjny

zwoływany co
25 lat mogący zmienić konstytucje.


Król i rząd

Władza królewska miała być dziedziczna.

W skład Straży Praw (rządu) wchodził król i pięciu ministrów. Ministrów powoływał król lecz zwolnić ich mógł jedynie Sejm.

Król został głową Straży Praw Kr
ól nie był odpowiedzialny prawnie ani konstytucyjnie ale jego decyzje wymagały akceptacji

ministrów.

Z czym kojarzy się Targowica ?

http://pl.wikipedia.org/wiki/Konfederacja_targowicka

Konfederacja targowicka


konfederacja generalna koronna (inaczej
spisek) zawiązana wiosną 1792 w Targowicy (dziś na

Ukrainie), przez magnatów w celu przywrócenia starego ustroju Rzeczypospolitej, sprzed reformy 3 Maja 1971, pod hasłami


obrony zagrożonej wolności. Konfederacja targowicka wystąpiła przec
iwko reformom konstytucji 3 Maja, wprowadzającym

monarchię konstytucyjną, reformy wzmacniające wojsko i państwo polskie.

Jej zawiązanie posłużyło Rosji jako pretekst do interwencji zbrojnej w Rzeczypospolitej. Wojska rosyjskie wkroczyły na teren

Rzeczpospo
litej co było równoznaczne z upadkiem Rzeczpospolitej.

„Targowica” jest synonimem zdrady
w Polsce: dla własnych interesów zdrajcy porozumieli się z wrogami Polski. Kosztem

Polski dobijali się swoich interesów.

II rozbiór w 1793: Rosja i Prusy

Drugi z
trzech rozbiorów Polski, do których doszło pod koniec IIII wieku. Wykorzystując kapitulację Stanisława Augusta

Poniatowskiego wobec Rosji (złożył na ręce rosyjskiego posła akces do konfederacji targowickiej) i przejęcia rządów w kraju

przez targowiczan


25 października 1792 król Prus Fryderyk Wilhelm II zażądał wcielenia Wielkopolski do Królestwa Prus. Miała

być ona ekwiwalentem za niepowodzenia armii pruskich w wojnie przeciwko rewolucyjnej Francji, prowadzonej w koalicji

absolutystycznych monarchii euro
pejskich. Żądanie to warunkował groźbą wycofania się Prus z koalicji antyfrancuskiej, ale wnet

przekształciło się ono w propozycję II rozbioru części ziem Rzeczypospolitej pomiędzy Rosję i Prusy. 23 stycznia 1793 doszło
do

podpisania traktatu podziałowego
między Katarzyną II a Fryderykiem Wilhelmem II, po podpisaniu wojska pruskie weszły do

Wielkopolski, a rosyjskie do wschodniej Polski.

Bezpośrednim pretekstem do II rozbioru była Konfederacja targowicka. Magnaci domagali się zniesienia reform Konstytucji 3

Maja zwracając się o pomoc do państw sąsiednich.

Kim był Tadeusz Kościuszko ?

Insurekcja Kościuszkowska albo Powstanie Kościuszkowskie 1794 roku,

rogatywki, kosynierzy

Tadeusz Kościuszko był wybitnym przywódcą. Bohaterem narodowym Polski,
Stanów Zjednoczo
nych i Białorusi.

Urodził się w 1746 w Mereczowszczyźnie (
маѐнтак

Мерачоўшчына
) w obwodzie brzeskim. Zmarł w 1817 w Szwajcarii.

Insurekcja Kościuszkowska była pierwszym powstaniem narodowym przeciwko zaborcom, po II a jeszcze przed III rozbiorem

Rzeczpospolitej.

Za oficjalną datę rozpoczęcia Insurekcji uznaje się 24 marca 1794. W opuszczonym przez wrogie wojska Krakowie, około godziny

10 na rynku pojawił się Tadeusz Kościuszko, po czym odczytano akt powstania. A Kościuszko złożył przysięgę:

Ja,
Tadeusz Kościuszko, przysięgam w obliczu Boga całemu Narodowi Polskiemu, iż powierzonej mi władzy na niczyj

prywatny ucisk nie użyję, lecz jedynie jej dla obrony całości granic, odzyskania samowładności Narodu i ugruntowania

powszechnej wolności używać będ
ę. Tak mi Panie Boże dopomóż i niewinna męka Syna Jego.

Akt powstania nadawał Kościuszce tytuł Najwyższego Naczelnika Siły Zbrojnej Narodowej i składał w jego ręce całkowitą

władzę.

Poważnym problemem stało się rozbudowanie szczupłych dotychczas wojsk pows
tańczych. Kościuszko wydał uniwersał, zgodnie

z którym z każdych 5 domów miał się stawić rekrut pieszy wyposażony w karabin, pikę lub siekierę.

Były również ogromne trudności z uzbrojeniem, dlatego też rozpoczęto formowanie oddziałów kosynierów, uzbrojonyc
h w piki i

osadzone na sztorc kosy. Tworzyli oni oddziały
kosynierów.

Czapka rogatywka,
o kwadratowej formie, noszona przez kosynierów stała się po latach oficjalną , i bardzo charakterystyczną

częścią umundurowania żołnierza polskiego, w innych armiach cz
apki wojskowe są okrągłe. Przyciągniecie do walki o

niepodległość Rzeczypospolitej chłopów i ubogich warstw społecznych było przełomem w historii Rzeczpospolitej. Do Insurekcji

Kościuszkowskiej o sprawy narodowe zmagać się miała tylko szlachta.

Powstanie u
padło po kilku początkowych zwycięstwach z których najważniejszą była Bitwa pod Racławicami (Małopolska). Urna

z sercem Tadeusza Kościuszki przechowywana jest w Kaplicy Małej Zamku Królewskiego w Warszawie.

III rozbiór w 1795: Prusy Austria i Rosja

ostatni

z trzech rozbiorów Polski, do których doszło pod koniec IIII. Już w czasie trwania insurekcji kościuszkowskiej 11 lipca

1794 roku poseł pruski w Petersburgu Leopold Heinrich von Goltz pisał w swej depeszy, że cała Rosja domaga się rozbioru Polsk
i

i wymaz
ania imienia polskiego. Niecały rok po upadku insurekcji, 24 października 1795, monarchowie Rosji, Prus i Austrii (a

właściwie Imperium Habsburgów) uzgodnili wzajemnie traktat, zgodnie z którym przeprowadzili ostatni, pełny, III rozbiór

Rzeczypospolitej. T
rzeci rozbiór był rezultatem m.in. kryzysu wewnętrznego i ekspansywnych działań mocarstw ościennych,

bezpośrednio jednak wynikiem nieudanego powstania kościuszkowskiego i przegranej wojny Polski z Rosją i Prusami. Król

Stanisław August Poniatowski opuścił
Warszawę (po II rozbiorze Warszawa znalazła się pod władzą Prus) w 1795 i w asyście

dragonów rosyjskich udał się do Grodna (miasto wówczas na granicy dzielnic rozbiorowych pruskiej i rosyjskiej) pod opiekę i

nadzór namiestnika rosyjskiego. 25 listopada 179
5 abdykował na rzecz Katarzyny II. To stało się powodem, iż Rosja, de facto,

stała się depozytariuszką korony polskiej, i bez jej zgody Napoleon nie chciał i nie mógł przywrócić później Królestwa Polski
ego.

(Uczynił to dopiero powołując w 1812 Konfederację

Generalną Królestwa Polskiego i wypowiadając wojnę Rosji). Stanisław

August Poniatowski po abdykacji pozostał w Grodnie 2 lata, do lutego 1797 roku. Po śmierci Katarzyny II car udzielił mu

zezwolenia na przyjazd do Petersburga. Zmarł w Petersburgu 12 lute
go 1798.

Wraz z wymuszoną abdykacją ostatniego Króla Rzeczpospolitej Obojga Narodów, Augusta Poniatowskiego, na rzecz Katarzyny II

upadła I Rzeczpospolita.

Okres rozbiorów: 123 lat,
aż do odzyskania niepodległości przez Polskę w 1918 charakteryzował się po
głębiającym się

podziałem między poszczególnymi zaborami oraz coraz głębszą rusyfikacją czy germanizacją społeczeństwa pod zaborami.


Powstania zbrojne o odzyskanie niepodległości, klęska powstań, zsyłki na Sybir, czy wiezienie, wymuszona
emigracja były przez

123 lata udziałem pokoleń Polaków.

Autonomia na ziemiach polskich była stopniowo ograniczana. Księstwo Wielkopolskie ze stolica w Poznaniu zostało całkowicie

wcielone do Prus w 1849, Wolne miasto Kraków do Austrii w 1848, a Królestwo P
olskie (utworzone po wojnach napoleońskich na

terenie zaboru rosyjskiego) w 1864 po klęsce powstania styczniowego utraciło resztki autonomii.

Zgodnie z tradycją „interregnum”: „między wyborem króla” za głowę państwa społeczeństwo przyjmowało Prymasa Kościo
ła

Katolickiego. Pod zaborami Kościół musiał szukać miejsce między władzą zaborczą a narodem. Nie było to łatwe zadanie.

Role przywódcy narodu pełnić mieli przez lata niewoli poeci, „wieszcz” Adam Mickiewicz, czy Juliusz Słowacki, wybitni artyści
:

„poeta
fortepianu” Fryderyk Chopin z „Etiudą Rewolucyjną”. Ich dzieła były pod

zaborem rosyjskim zakazane i docierały z emigracji.

Tragicznie poległy w wojnach napoleońskich Książę Józef Poniatowski, ostatni który

„był godny być królem”, w świadomości
narodowej r
ósł do symbolu walki o

niepodległość i jedność Rzeczpospolitej. Pomnik Księcia Józefa Poniatowskiego,

odlany w 1832 roku, wywieziony w latach 1842
-
1922 przez Rosjan do Homla, po

odzyskaniu niepodległości w 1922 roku stanął
na Placu Saskim (plac, gdzie zna
jduje

się Grób Nieznanego Żołnierza), zniszczony w czasie wojny, i podarowany

Warszawie przez Królestwo Danii w 1951, wrócił w 1965 roku na dziedziniec

Pałacu Namiestnikowskiego, dziś siedziba
Prezydenta RP.

Dlaczego doszło do rozbiorów i upadku Rzeczposp
olitej ?

Na to pytanie nie ma prostej odpowiedzi.

Czy Rzeczpospolita musiała przegrać ? W niektórych opracowaniach wysuwa się problem braku silnej władzy centralnej,

niezbędnej w czasach wojen i w sąsiedztwie państw wrogich.

A Rzeczpospolita od końca I
wieku była prawie cały czas w stanie wojny wywoływanych agresywnymi sąsiadami.

Podaje się jako przykład „złotej
wolności szlacheckiej”
zasadę „liberum
veto”,
które pozwalało zrywać obrady sejmowe,

co paraliżowało prace ustawodawcze..

Podaje się przykład is
tnienia państw w państwie: wielkich posiadłości magnackich, i roli jaką magnateria odegrała w 17 i 18

wieku, nie rzadko negatywnej, objawiającej się przez rokosze (bunty).

Nie wystarcza to jednak do wytłumaczenia dlaczego Rzeczpospolita przestała istnieć.

Przypomnijmy: Rzeczpospolita Obojga Narodów była formą monarchii z mechanizmami demokratycznej, bo szlachta

stanowiła w Rzeczpospolitej dużą część społeczeństwa (kilkanaście procent), kontroli nad władzą. Formą więc,
daleko

lepszą niż absolutyzm krajów
ościennych, „oświeconego despotyzmu”.

My wysuniemy następującą tezę, nie zmuszając przy tym nikogo by z nami się zgodził:

Rzeczpospolita upadła, bo w sąsiedztwie agresywnie nastawionych państw militarnych, z władzą absolutną

(Prusy, Rosja i Austria) obywat
ele Rzeczpospolitej do końca bardziej cenili sobie wolność obywatelską niż

przymus, powszechny wówczas w Europie władzy absolutnej, „oświeconych despotów”.

Mądre reformy wprowadzone przez Konstytucje 3 Maja były odpowiedzią obywateli Rzeczpospolitej na ros
nące zagrożenie.

Niestety nie zdołały już one zahamować drapieżnej determinacji sąsiadów.

Konstytucja 3 Maja jest testamentem Rzeczpospolitej i jej obywateli.

Legiony Polskie we Włoszech,

hymn Polski: „Mazurek Dąbrowskiego”, generał Dąbrowski

Po III
rozbiorze, utracie niepodległości przez Polskę,

po klęsce walk o niepodległość w Polsce: powstania kościuszkowskiego w 1794,

nastąpiła emigracja żołnierzy i oficerów z Polski głownie do Włoch i Francji.

Legiony Polskie we Włoszech były polskim wojskiem, ut
worzonym zagranicą, w 1797 z emigrujących żołnierzy polskich.

Te odbudowane, po raz pierwszy już poza granicami Polski, wojska polskie miały (w planach twórców) po przygotowaniu się,

ruszyć do walki o niepodległość.

W porozumieniu z Napoleonem, General Jan

Henryk Dąbrowski (twórca Legionów Polskich) podpisał 9 stycznia 1797 umowę z

rządem Republiki Lombardzkiej o stworzeniu w Lombardii (północne Włochy) Legionów Polskich.

Współtwórcami Legionów byli znani uczestnicy walk o niepodległość z końca IIII wieku:

generał Karol Kniaziewicz, polityk,

poeta i żołnierz: Józef Wybicki.

W Legionach polskich walczyło w sumie ok. 35 tys. ludzi, zginęło ok. 20 tys. Wykształciły one znakomitą kadrę przyszłych

oficerów, były szkołą patriotyzmu i demokracji.

Symbolem wiary w
niepodległość stała się w 1797 pieśń legionistów napisana przez Józefa Wybickiego, zwana też "Mazurkiem

Dąbrowskiego", (na melodię mazurka), która w II wieku (w 1927 r) została polskim hymnem narodowym





Kiedy wybuchło powstanie
listopadowe ? 1830
-
1831

http://www.sciaga.pl/tekst/38835
-
39
-
powstanie_listopadowe

Było to pierwsze po III rozbiorze Rzeczpospolitej, po wojnach napoleońskich, powstanie narodowe o odzyskanie niepodległości.

Przyczyny wybuchu powstania

powstanie wybuchło po

piętnastu latach istnienia Królestwa Polskiego, autonomicznego państwa powstałego w Polsce po wojnach

napoleońskich, pod zwierzchnictwem Rosjan. Było wynikiem niezadowolenia Polaków przez


-

zawiedzione nadzieje na pełną niepodległość


-

nie

wywiązanie się cara Rosji,Aleksandra I z obietnic powiększenia Królestwa o dawne ziemie Rzeczpospolitej: polskie


i głównie: Wielkiego Księstwa Litewskiego które pozostało w składzie Imperium Rosyjskiego.


-

nie przestrzeganie konstytucji i
nie tolerowanie liberalnej opozycji, to znaczy brak demokracji.

Przebieg powstania listopadowego:

Powstanie wybuchło w noc listopadowa
-

29 listopada 1830 r. w Warszawie.

Cywile i kadeci (uczniowie ze szkoły podchorążych) zaatakowali Belweder w Warszawie,
pałac w którym rezydował namiestnik

carski: Książę Konstanty.

Chociaż w noc listopadową powstańcy nie osiągnęli celu, ponieważ wielki książę Konstanty ocalał i uciekł z Warszawy, jednak

Powstanie rozwinęło się i regularne oddziały wskrzeszonego Wojska rusz
yły do walki z zaborczym wojskiem carskim.

W czasie powstania listopadowego 25 stycznia 1831, obradujący na zamku Sejm zdetronizował cesarza Rosji Mikołaja I jako króla

Polski.

W 1831 roku ściągnięte z głębi Rosji oddziały rosyjskie rozbiły wojska powstańc
ów.

Powstanie upadło i przywódcy powstania musieli opuścić Polskę i udać się na emigracje: głownie do Paryża.

Fala emigracji popowstaniowej była tak duża, że w historii Polski nazywa się ją
Wielką Emigracją.

Kiedy wybuchło Powstanie Styczniowe ? 1863
-
1864

http://www.zgapa.pl/zgapedia/Powstanie_styczniowe.html

Powstanie Styczniowe (1863
-
1864)


drugi po Powstaniu Listopadowym główny narodowy zryw powstańczy przeciwko zaborcy,

Rosji.

Powstanie wybuchło 22 stycznia 1863 r., trwało do późnej jesieni 1864 roku.

W latach 1861
-
1862 poprzedzających Powstanie Styczniowe w Królestwie Polskim społeczność polska coraz bardziej domagała

się demokratyzacji władzy, reform agrarnych i niezawisłości państwa od Rosji. Przez bez mała dwa lata Warszawa chodziła w

żałobie: na ul
icach dominował kolor czarny. Wtedy tez pierwszy raz śpiewano w czasie nabożeństw pieśń „Boże coś Polskę”.

Okres rosnącego napięcia przed powstaniem przerodził się w powstanie na wieść o powołaniu (brance) do wojska carskiego

zaangażowanej w prace
niepodległościową młodzieży polskiej.

Powstańcy zorganizowani byli w uzbrojone oddziały działające na całym terytorium byłej Rzeczpospolitej. Ich głównym celem

walki było wskrzeszenie Rzeczpospolitej przedrozbiorowej. Dowódcy w rożnych regionach stawiali c
zasem związane z lokalnymi

problemami cele walk.

Na Litwie jednym z głównych przywódców Powstania był bohater obecnej Białorusi, Konstanty Kalinowski. Był on komisarzem

rządu polskiego na województwo grodzieńskie a później i Komisarzem Pełnomocnym na Litwę
, przez co zyskał kontrolę nad

wszystkimi jednostkami walczącymi na terenie dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Kalinowski wydawał pismo "Mużyckaja Prauda", jeden z pierwszych periodyków w języku białoruskim
-

pisany łacinką. Wydawał

również dwa inne c
zasopisma: w języku polskim.

W swych pismach wypowiadał się za uniezależnieniem się Litwy od Rosji, powrotem do federacji polsko
-
litewskiej, za ochronę

języka białoruskiego oraz za zdecydowanymi reformami społecznymi (uwłaszczenie chłopów, parcelacja wielk
ich majątków

ziemskich). Był zwolennikiem włączenia do zbrojnej walki o niepodległość szerokich mas chłopskich.

Powstańcy atakowali garnizony rosyjskie w miastach, poprzez potyczki na drogach z oddziałami rosyjskimi paraliżowali prace

zaborczej
administracji carskiej.

Powstańcom nie udało się przejąc władzy w Warszawie. Działający w stolicy przez cały okres powstania Rząd Polski,

zwierzchnia władza oddziałów powstańczych musiał się cały czas ukrywać.

Ostatnim przywódca Powstania Styczniowego był
Romuald Traugutt, stracony w Warszawie przez Rosjan.

Powstanie miało charakter wojny partyzanckiej, stoczono ok. 1200 rozproszonych potyczek, ale ani jednej większej bitwy, zginę
ło

ok. 30 tys. uczestników walk. Nie nadeszła żadna pomoc z zagranicy, na jaką

liczono, zwłaszcza z Francji. Powstanie objęło całe

Królestwo, znaczną część Litwy oraz Wołyń i trwało z większą intensywnością ponad rok, a rozproszone oddziały partyzanckie

walczyły jeszcze do jesieni 1864 r.

11 Listopada
-

Dzień Niepodległości Polski

(
obchodzony pierwszy raz jako święto narodowe w 1937 roku)

W dniu
11 listopada 1918 r.
Marszałek francuski Ferdynand Foch w imieniu państw sprzymierzonych podyktował delegacji

niemieckiej warunki z zakończenia działań wojennych. Niemcy podpi
sały rozejm. Było to w wagonie kolejowym niedaleko

Compiegne pod Paryżem. W ten sposób
zakończyła się I Wojna Światowa.
Brały w niej udział 33 państwa; w czasie jej trwania


zmobilizowano 70 milionów ludzi, 10 milionów poniosło śmierć, a prawie 20 milionów

zostało rannych. Upadły 3 cesarstwa,

zniszczono dorobek, na który pracowały całe pokolenia.

Dzień 11 listopada 1918 roku był przełomowym momentem w dziejach Europy, ale przede wszystkim w dziejach Polski.

W miesiącach poprzedzających koniec wojny
okupowanymi przez wojska niemieckie terenami byłego Królestwa Polskiego,

zarządzała Rada Regencyjna Królestwa Polskiego:
Regentschaftskönigreich Polen,
utworzona przez II Rzeszę Niemiecką, w

imieniu mocarstw Centralnych (Niemiec i Austrii).

Dnia 10 listopa
da 1918 r. do Warszawy powrócił Józef Piłsudski, internowany (to znaczy uwięziony)

przez Niemców od lipca 1917r. (w twierdzy) w Magdeburgu. Niemcy wypuścili Piłsudskiego w

nadziei, ze Polska stanie się buforem między pogrążoną w rewolucji Rosją a Niemcami,

w których

właśnie rewolucja wybuchała.

Piłsudski miał za sobą długą pracę konspiracyjną, organizacyjną i walkę w I Wojnie światowej na czele

utworzonych „Legionów”: polskich sił zbrojnych utworzonych na terenie zaboru Austrii i Niemiec.

Celem działania Pi
łsudskiego było niezmiennie odzyskanie niepodległości Rzeczpospolitej. Piłsudski

dobrze znał wojskowych niemieckich, jako dowodząca „Legionów” a wojskowi niemieccy dobrze znali

zdolności organizacyjne Piłsudskiego.

W dniu
11 listopada, Rada Regencyjna powi
erzyła naczelne dowództwo wojsk polskich, (to znaczy

część zwierzchniej czyli najwyższej władzy państwowej),
Brygadierowi
Józefowi Piłsudskiemu

(odebrała to dowództwo niemieckiemu generałowi von Beselerowi).

11 listopada, dzień przekazania władzy nad wojsk
iem, najwyższej władzy państwowej, powszechnie uznanemu Józefowi

Piłsudskiemu, organizatorowi Legionów, został ogłoszony Dniem Niepodległości Polski (oficjalnie w 1937 roku)

Deklaracja Rady Regencyjnej przekazująca w ręce Józefa Piłsudskiego władzę nad woj
skiem

Warszawa, 11 listopada 1918 r.

Rada Regencyjna do Narodu Polskiego.

Wobec grożącego niebezpieczeństwa zewnętrznego i wewnętrznego, dla ujednolicenia wszelkich zarządzeń wojskowych i utrzymania
porządku

w kraju, Rada Regencyjna przekazuje władzę
wojskową i naczelne dowództwo wojsk polskich, jej podległych, Brygadierowi
Józefowi

Piłsudskiemu.

Po utworzeniu Rządu Narodowego, w którego ręce Rada Regencyjna, zgodnie ze swymi poprzednimi oświadczeniami, zwierzchnią wład


państwową złoży, Brygadier Józ
ef Piłsudski władzę wojskową, będącą częścią zwierzchniej władzy państwowej, temuż Rządowi
Narodowemu

zobowiązuje się złożyć, co potwierdza podpisaniem tej odezwy.

Aleksander Kakowski, Józef Ostrowski, Zdzisław Lubomirski, Józef Piłsudski

W tym czasie w Ni
emczech wrzała rewolucja robotnicza: w Berlinie, Kilonii tworzone były Rady Robotników i Żołnierzy.

Mianowany Dowódcą wojska polskiego Piłsudski zaproponował niemieckim władzom wojskowym pozostającym w Warszawie i

w Królestwie Polskim, by jak najszybciej w
yjechali do Niemiec przed możliwym rozpoczęciem się zamieszek rewolucyjnych w

Polsce.

Niemieckie wojsko w kilka dni opuściło Polskę. Przed wyjazdem do Niemiec Polacy rozbrajali żołnierzy niemieckich przejmując

broń, sprzęt wojskowy, koszary i twierdze z za
pasami wojskowymi. Zapasy armii niemieckiej w okupowanej Polsce były znaczne.

Biorąc tę broń, Józef Piłsudski rozpoczął natychmiast wzmocnie Wojska Polskiego.

Odbudowane Wojsko Polskie już wkrótce (w 1920r.) obroniło niepodległość Polski przed śmiertelnym
zagrożeniem ze wschodu.

W dniu 14 listopada Rada Regencyjna Królestwa Polskiego rozwiązała się w oparciu o własne prerogatywy, dekretem. Na

podstawie ostatniego dekretu Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego, 14 listopada, władzę naczelną (już nie tylko nad
wojskiem)

w Królestwie Polskim objął Józef Piłsudski. Tym samym Józef Piłsudski stał się "regentem" Królestwa Polskiego.

W dniu 22 listopada Józef Piłsudski przyjął prerogatywy Naczelnika Państwa Polskiego, zmieniając Królestwo Kongresowe w

wolną niepodleg
łą Rzeczpospolitą Polską. Mimo zapisów w Konstytucji 3 Maja o monarchii, sukcesji tronu przez dynastię

Wettynów, Naczelnik Piłsudski, wskrzesił Polskę jako republikę parlamentarną.

W dniu 14 listopada Rada Regencyjna Królestwa Polskiego rozwiązała się w
oparciu o własne prerogatywy, dekretem. Na

podstawie ostatniego dekretu Rady Regencyjnej Królestwa Polskiego, 14 listopada, władzę naczelną (już nie tylko nad wojskiem)

w Królestwie Polskim objął Józef Piłsudski. Tym samym Józef Piłsudski stał się "regente
m" Królestwa Polskiego.

W dniu 22 listopada Józef Piłsudski przyjął prerogatywy Naczelnika Państwa Polskiego, zmieniając Królestwo Kongresowe w

wolną niepodległą Rzeczpospolitą Polską. Mimo zapisów w Konstytucji 3 Maja o monarchii, sukcesji tronu przez dyn
astię

Wettynów, Naczelnik Piłsudski, wskrzesił Polskę jako republikę parlamentarną.

Cud nad Wisłą
.
Zwycięska bitwa wojsk polskich z armią bolszewicką w obronie Polski


Bitwa warszawska, nazywana
cudem nad Wisłą


bitwa stoczona w dniach 12
-
25
sierpnia 1920
w czasie wojny polsko
-

bolszewickiej. Uznana za jedną z przełomowych bitew w historii świata, zdecydowała o zachowaniu niepodległości przez Polskę i

nierozprzestrzenieniu się rewolucji komunistycznej na Europę
Zachodnią: Niemcy objęte były wówczas ruchami rewolucyjnymi.

Kluczową rolę w wojnie polsko
-
sowieckiej odegrał manewr Wojska Polskiego oskrzydlający Armię Czerwoną

przeprowadzony przez Naczelnego Wodza Józefa Piłsudskiego, wyprowadzony znad Wieprza, w kieru
nku północnym od

Dęblina i Chełma, 16 sierpnia, przy jednoczesnym związaniu głównych sił bolszewickich na przedpolach Warszawy.

W dniu 15 sierpnia obchodzimy w Polsce Święto Wojska Polskiego, związane z rocznicą Bitwy Warszawskiej 1920, zwanej też

Cudem na
d Wisłą.

W tym dniu, w

kościołach

polowych

odprawiane są msze

święte w intencji

żołnierzy, którzy

oddali życie na polu

chwały, a na

Cmentarzach

odbywa się Apel

Poległych. W

Warszawie przed

Grobem

Nieznanego

Żołnierza ma

miejsce Honorowa

Zmiana
Warty z

udziałem

najwyższych władz

państwowych:

Prezydenta RP jako

Naczelnego

Dowódcy Wojska

Polskiego.

15 sierpnia, dzień

zwycięstwa w

bitwie

warszawskiej jest w

Polsce również

świętem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.




Kto był pierwszym a kto ostatnim
Prezydentem II Rzeczpospolitej?

Pierwszym wybranym w wyborach powszechnych Prezydentem II RP został, w 1922 prof. Gabriel Narutowicz. Profesor Gabriel

Narutowicz powrócił do Polski ze Szwajcarii gdzie był znanym profesorem, konstruktorem elektrowni wodnych

w Szwajcarii.

Ostatnim prezydentem wybranym w wyborach był Prezydent Ignacy Mościcki. Wybrany 4 czerwca 1926. 17 września 1939

opuścił Polskę i został internowany w Rumunii. Będąc obywatelem szwajcarskim wyjechał w grudniu 1939 roku do Szwajcarii

gdzie zm
arł.

Kiedy wybuchła II wojna światowa ?

Rano
1 września 1939
roku wojska niemieckie zaatakowały Polskę
(liczebność wojsk niemieckich: 1,5 miliona

żołnierzy)

Główne bitwy:
Obrona Westerplatte 1
-
7 wrzesień
(garnizon

polski w Gdańsku. Tu zaczęła się wojna),
obrona
Warszawy

(kapitulacja 28 września),
Bitwa nad Bzurą.

Ostatnie walki miały miejsce w październiku 1939 r. Ostatnia bitwa

kampanii Wrześniowej pod Kockiem na Lubelszczyźnie, stoczona
od

2


6 października przez ugrupowanie generała Kleeberga.

Dnia
17 września 1939
wojska sowieckie wkroczyły na teren

wschodniej II Rzeczpospolitej na mocy Paktu Ribbentrop


Mołotow
(liczebność wojsk sowieckich w pierwszych dniach

października na terenie RP: 2,5 miliona żołnierzy)

Główne bitwy:
Obrona Grodna
(20
-
22 wrz
esień),
bitwa pod

Szackiem
(28
-
29 wrzesień),
bitwa pod Wytyczno
(1 październik)





Teren II Rzeczpospolitej został podzielony: 49% Związek Sowiecki, 51%.Niemcy. Niemcy utworzyli na terenie części

okupowanej Polski Generalną Gubernię.
Generalna Gubernia zarządzana była przez generalnego gubernatora Hansa Franka. W

Polsce nie doszło do utworzenia żadnych kolaboracyjnych struktur władzy co stanowiło wyjątek we wszystkich krajach

okupowanych przez III Rzeszę.

Od końca września 1939 na
terenie Polski i w całej Europie: od Mińska po Pireneje, walczyła z Niemcami Armia Krajowa
-

zorganizowane oddziały podziemnej armii polskiej. AK w szczytowym, 1944 roku, liczyła 350 000


400 000 żołnierzy. Niemcy

do walki z podziemną polską armią na tere
nach okupowanej Polski musieli stacjonować do 1 miliona żołnierzy. Polskie Państwo

Podziemne przetrwało do końca okupacji.

Rząd Polski: Prezydent, Ministrowie przekroczyli granice Rzeczpospolitej udając się do Rumunii 17 września, już po wkroczeniu

wojsk s
owieckich na teren Rzeczpospolitej. Wraz z Rządem wywieziono z Polski skarb narodowy, skarby Wawelu. Po kilku

tygodniach powstał najpierw we Francji, a po zajęciu Francji przez Niemców w Anglii, Rząd Rzeczpospolitej Polski na

Uchodźstwie z Naczelnym Wodzem
, premierem i ministrami. Władze RP postawiły sobie za cel walkę z agresorem do pełnego

zwycięstwa i odzyskania niepodległości Polski w granicach sprzed wybuchu II Wojny Światowej.

Władze RP na Uchodźstwie posiadały uznanie Aliantów
-

koalicji anty
-
hitlero
wskiej do lipca 1945. Po tej dacie były uznawane

przez niewielką liczbę państw (Irlandia, Hiszpania, Watykan).

We Francji i w Anglii zorganizowane zostały regularne oddziały Wojska Polskiego: z lotnictwem i marynarką wojenną. W 1990

roku ostatni Prezydent
RP na Uchodźstwie przekazał insygnia RP nowo wybranemu Prezydentowi III RP w Warszawie.

Wojsko Polskie stacjonowane w Wielkiej Brytanii brało udział w inwazji Francji w 1944 roku, wyzwoleniu północnej części

Francji, Belgii i Holandii. Pod dowództwem gener
ała Maczka żołnierze Wojska Polskiego zakończyli swój szlak bojowy w

Wilhelmshaven


porcie wojennym Niemiec.

Po ewakuacji z Syberii wywiezionych tam przez sowietów i więzionych obywateli polskich, utworzona została w Iraku, w 1943

roku, Armia Polska: 2 Ko
rpus Polski. Pod dowództwem generała Andersa brała ona udział w wyzwalaniu Włoch w 1944 roku.

W Związku Sowieckim władze sowieckie z obywateli przedwojennej Rzeczpospolitej zorganizowały I Armię Wojska polskiego a

po wkroczeniu na teren przedwojennej Polsk
i również II Armię Wojska Polskiego.

Żołnierze ci brali udział w szlaku bojowym Armii Sowieckiej na Berlin. Oddziały polskie wyzwalały Berlin i jako jedyni nie

sowieci brali odział w defiladzie zwycięstwa w Moskwie.

Główne bitwy II wojny światowej w
których uczestniczyli żołnierze Wojska Polskiego

Bitwa o Anglię


lotnicy polscy m.in. Dywizjonu 303, lipiec


październik 1940 rok

Bitwa o Monte Cassino,
Armia Polska pod dowództwem Generała Władysław Andersa, maj 1944, Włochy

Walki w północnych Włoszech.

Wyzwolenie Bolonii kwiecień 1945. Armia Generała Władysława Andersa.

Bitwa w Normandii,
sierpień 1944. „Zamknięcie korka pod Falaise”
-

odcięcie uciekającym z zachodniej Francji (Bretanii)

wojskom niemieckim drogi ucieczki. Generał Stanisław Maczek.

Wyzwo
lenie miasta Bredy
w Holandii, 1944. Generał Stanisław Maczek.

Kiedy wybuchło Powstanie Warszawskie ?

1 sierpnia 1944 o godzinie „W”: 17.00.

Powstanie według planów miało rozpocząć się w chwili wkraczania sowieckich wojsk do Warszawy.

Powstanie warszawskie

było wystąpieniem zbrojnym w okupowanej przez wojska niemieckie Warszawie zorganizowanym przez

Armię Krajową (zbrojne oddziały podporządkowane Rządowi Polskiemu na emigracji), połączonym z ujawnieniem się i oficjalną

działalnością najwyższych struktur Pol
skiego Państwa Podziemnego w Kraju.

Od strony militarnej powstanie było wymierzone przeciwko Niemcom, jednak jego głównym celem była próba ratowania

powojennej suwerenności, a być może także niepodległości Polski, poprzez odtworzenie w stolicy Polski legal
nych władz

państwowych będących naturalną kontynuacją władz przedwojennych. Miało to uniemożliwić narzucenie Polsce marionetkowych

władz uzależnionych od Związku Radzieckiego, którego wojska właśnie zbliżały się do Warszawy.

W Warszawie działał przedstawic
iel Rządu w Londynie na Kraj oraz Dowódca Oddziałów Zbrojnych w Kraju.

W czasie walk zburzonych zostało ok. 25% zabudowy miasta (pod koniec wojny ok. 85% miasta leżało w gruzach).

Powstanie trwało 63 dni
i chociaż Warszawa legła w ruinach to myśl o
obowiązku walki o niepodległą Polskę w każdych, nawet

najbardziej beznadziejnych warunkach do dziś jest żywa.

Polska po 1944 roku. Jałta 1945 . Rządy komunistów tzw „Polska Rzeczpospolita Ludowa”

Wkraczając na tereny okupowane przez Niemców w 1939 roku, so
wieci zainstalowali w Lublinie, 22 lipca 1944 roku gotowy

„rząd” prokomunistyczny w postaci „Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego” (PKWN). Oczywiście nie miał nic wspólnego

z uznawanym od wybuchu wojny przez koalicje antyhitlerowska, legalnie istniejąc
ym Rządem RP na Uchodźstwie w Londynie.

W Jałcie w lutym 1945 roku, Wielka Brytania i Stany Zjednoczone były zmuszone uznać roszczenia sowietów do terytorium na

wschód od rzeki Bug. Armia Czerwona zajęła już w tym czasie te tereny w pogoni za Niemcami. Umo
wa w Jałcie między Stanami

Zjednoczonymi, Anglia i Związkiem Sowieckim przewidywała przesuniecie granic Polski na zachód kosztem Niemiec. Nowe

granice Polski zostały potwierdzone w Poczdamie w lipcu 1945 bez udziału Polaków. Przesiedlenie ludności niemieck
iej z obecnie

zachodniej Polski, tzw „Ziem Odzyskanych” również zostało zdecydowane na konferencji Poczdamskiej również bez udziału

władz polskich, na mocy decyzji zwycięskich mocarstw kończących II wojnę Światową w Europie.

Tym samym Polska nie niesie pra
wnie żadnej odpowiedzialności przed Niemcami za ten stan rzeczy.

Potwierdzenie nowych granic Polski z Niemcami przewidziane było traktatem pokojowym. Do ostatecznego uznania granic na

















Odrze i Nysie Łużyckiej przez Niemcy doszło dopiero
rok po zjednoczeniu Niemiec w styczniu 1992 roku.

„Jałta” w Polsce jest synonimem zdrady aliantów i prawie pięćdziesięcio letniego podziału Europy na strefę wpływów sowieckich

i wolny świat zachodni.

Terror stalinowski a potem sowiecki w PRL
-
u zmieniał nat
ężenie, lecz pierwszoplanowym hamulcem w dążeniach do odzyskania

niepodległości Polski była obawa społeczeństwa o zbrojną interwencję wojsk sowieckich, w tym stacjonującej w Polsce tzw.

Północnej Grupie Wojsk, liczących do 400 000 żołnierzy, tzn w liczebno
ści porównywalnej ze stanem armii hitlerowskiej

stacjonującej w Polsce czasie II wojny.

Niepokoje społeczne objawiające się paleniem Komitetów partii pro
-
sowieckiej „PZPR”, i atakami na znienawidzoną „milicję”

miały miejsce co kilka lat: w 1956 (Poznań), w

1968 (Warszawa), w 1970 (Gdańsk, Szczecin i reszta Wybrzeża), w 1976 (Radom,

Ursus) w 1980 (Gdańsk i cała Polska. Powstanie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”)

Rok założenia Związku
Zawodowego

Solidarność

lub
z czym kojarzy się Sie
rpień 1980 ?

Związek Zawodowy „Solidarność” został założony na podstawie Porozumień w Gdańsku kończących 14 dni strajku w sierpniu

1980 roku w Stoczni Gdańskiej.

Strajkujący wystąpili z 21 żądaniami, wśród których było żądanie prawa na utworzenie niezależn
ego od władz związku

zawodowego.

Fala strajków obejmowała w końcu sierpnia 1980 bardzo dużą część Polski. Podobne Porozumienia kończące strajki w Szczecinie i

na Śląsku, w Jastrzębiu, zostały podpisane przez Komitety Strajkowe z przedstawicielami ówczesnyc
h władz dla potwierdzenia

Porozumień w Gdańsku.

Porozumienia gdańskie podpisał Lech Walesa i ówczesny wicepremier rządu PRL Mieczysław Jagielski ze strony władz.

Z jakim wydarzeniem kojarzy się 13 grudzień ?

13 grudzień 1981: wprowadzenie Stanu Wojennego
przez generała Jaruzelskiego. Delegalizacja pierwszej Solidarności.

O północy 13 grudnia 1981 wprowadzony został stan wojenny. Przywódcy Solidarności zostali internowani (uwiezieni bez sadu),

na ulice miast wkroczyło wojsko w czołgach i transporterach opan
cerzonych. Zawieszona został komunikacja telefoniczna.

Wprowadzono obowiązkowe przepustki pozwalające na wychodzenie z miejsc zamieszkania w nocy. Rano w państwowej

telewizji pojawił się Wojciech Jaruzelski i ogłosił powołanie WRON. Solidarność została zde
legalizowana.

Oddziały ZOMO pacyfikowały próbujące strajkować zakłady pracy. MSW zezwoliło na użycie broni i wkrótce (16 grudnia) padł

rozkaz strzelania do górników w kopalni "Wujek". Zginęło 9 górników, a 21 zostało rannych. Następnego dnia ogień został o
twarty

podczas solidarnościowych protestów w Gdańsku. Zginęła jedna osoba, a dwie zostały ranne.

Do 28 grudnia wszystkie strajki zostały rozbite.

Wymień nazwiska prezydentów RP po 1989 roku ?

Prezydent Rzeczypospolitej jest wybierany w wyborach powszechnyc
h na pięcioletnią kadencję i może być wybrany tylko na dwie kadencje. Zgodnie
z

Konstytucją, Prezydent to najwyższy przedstawiciel polskich władz, gwarant ciągłości władzy państwowej, najwyższy organ państ
wa w zakresie
władzy

wykonawczej, czuwa nad przestr
zeganiem postanowień i przepisów Konstytucji, zwierzchnik Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Wojciech Jaruzelski
31 grudnia 1989


22 grudnia 1990. Wybrany przez Zgromadzenie Narodowe: posłów Sejmu i Senatorów.

Lech Wałęsa,
(22 grudnia 1990


1995),
był prezydentem 1 kadencję.
Pierwszy wybrany w wyborach powszechnych Prezydent

III RP.
Na ceremonii przyjęcia przysięgi w grudniu
1990, nastąpiło przekazanie insygniów II Rzeczypospolitej przez Ryszarda

Kaczorowskiego, ostatniego Prezydenta RP na Uchodźstwie:
insygnia

Orderu Orła Białego i Orderu Odrodzenia Polski, pieczęcie prezydenckie,

sztandar prezydencki, oryginał konstytucji kwietniowej z 1935 r., które we wrześniu 1939 r. Prezydent Ignacy Mościcki
wywiózł za granicę.

Aleksander Kwaśniewski
(1995
-
2005), był Prezydentem 2 kadencje. Sojusz Lewicy Demokratycznej.

Lech Kaczyński
(2005
-

10 kwietnia 2010, zginał w katastrofie pod Smoleńskiem) Prawo i Sprawiedliwość. Prawica.

Bronisław Komorowski
(2010
-

)

Platforma Obywatelska. Centrum post
-
Solidarnościowe. Działał w opozycji w czasach PRL
-
u.

Aktywny członek „Solidarności”.

Data wstąpienia Polski do NATO ?

12 marca 1999 r.
w małym miasteczku Independence w amerykańskim stanie Missouri ówczesny szef polskie
j dyplomacji

Bronisław Geremek przekazał na ręce Sekretarz Stanu USA Madeleine Albright akt przystąpienia Polski do Traktatu

Północnoatlantyckiego. Tym aktem Polska stała się formalnie stroną Traktatu
-

członkiem Sojuszu Północnoatlantyckiego.

Data wstąpie
nia Polski do Unii Europejskiej ?

Od
1 maja 2004 roku
Polska jest pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej.

Po upadku systemu komunistycznego i rozpoczęciu demokratycznych przemian w 1989 roku, Polska miała przed sobą cztery

podstawowe cele do osiągnięcia.

Dwa z nich dotyczyły spraw wewnętrznych
-

demokratyzacja struktur politycznych państwa i

wprowadzenie gospodarki rynkowej. Natomiast w polityce zagranicznej na plan pierwszy wysunęły się dwa zadania uznawane za

podstawowe dla bezpieczeństwa i międzynarodo
wej pozycji Polski: włączenie się do struktur NATO
-

w sferze wojskowej, oraz

integracja z Unia Europejska jako podstawa stabilizacji gospodarczej, społecznej, technologicznej i prawnej.



Польская

история



примеры вопросов кратко

Przykłady pytań ogolnych

Z jakim wydarzeniem historycznym kojarzy się
_______
?


Proszę powiedzieć
___________


Proszę wymienić
______________


==
Кто такой Пяст Колодей (tiast Kołodziśj)?

Lśgśnda o tiaściś Kołodziśju.
tiast, zwany takżś tiastśm
Kołodziśjśm (kołodziśj robił koła do wozow, zawod bardzo tśchniczny i nobilitujący) lub tiastśm hraczśm


był lśgśndarnym
protoplastą
-

założyciślśm dynastii tiastow
(pierwszej dynastii Krolow Polski), ojcem
Siśmowita a mężśm wzś
pichy.




==
кто такой Мешко 1
-

władca tolski z dynastii


Piastow.



==
Дата крещения Польши

-

966
-
aiśszko L (piśrwszy władca polski) przyjmujś chrzśst


==

Три столицы Польши?

Miasta
-

stolice Polski

Gniezno 966


1041Iśrb Dniśzna zwiśoczony jśst koroną krolśwską.

Krakow 1041
-
1596Iśrb Krakowa zwiśoczony jśst koroną krolśwską.

Warszawa 1596
-
Herbem Warszawy jest Syrenka
z koroną krolśwską.


==

Польские королевские династии?

Dynastie Krolow polskich



1)
dynastii
Piastow
od koronacji
.olśsława Chrobrśgo (
1025
) do śmiśrci Kazimiśrza Wiślkiśgo

(
1370
)
2)
Krol Władysław Wagiśłło rozpoczął
dynastię
Jagiellonow
po ślubiś z Krolową Wadwigą (
1386
). 5ynastia upadla po śmiśrci Krola
Zygmunta Augusta
(
1572
) ktory niś miał syna.

3)

krolowie elekcyjni


==

Kim jśst święty Wojciśch?

.ył piśrwszym świętym Kościoła Katolickiśgo, męczśnnikiśm za wiarę, jśst
najstarszym patronem Polski




==Gdzie i jak
zginął Św. Wojciśch
?

Święty Wojciśch chciał szśrzyd wiarę chrzśścijaoską śród narodu pogaoskiśgo
trusów, on został zamordowany podczas odprawiania mszy świętśj. .olśsław Chrobry wykupił jśgo ciało na wagę
złota. W 999 r. ( dziświędsśt dziświęddziśsiątym dz
iświątym roku) został kanonizowany.


==

Кто был первым королем Польши?

Kto był piśrwszym królśm tolski?

-

Болеслав Хробры


1025 год

Koronacja .olśsława Chrobrśgo nastąpiła w ostatnim roku jśgo życia w 1025.




==

Расскажите о статуте Болеслава LLL Кривоустого

Testament Krzywoustego
-

co w nim było?

-


rozpoczął
się okrśs rozbicia dziślnicowśgo,




==

Кто и когда пригласил в Польшу Крестоносцев
?
Kto sprowadził do tolski Krzyżaków?

1226
-


sprowadzenie
Krzyżakow do tolski przśz księcia mazowiśckiśgo Konrada
.

toczątkowo mają oni pomóc

w podbiciu pogaoskich
trusów. Z czasśm Krzyżacy rosną w potęgę, ich

obścnośd w kraju zaczyna zagrażad bśzpiśczśostwu tolski.








== Kiśdy odbyła się koronacja Władysława Łokiśtka? Co oznacza ta

koronacja?

Koronacja Władysława Łokiśtka odbyła się w 1320 roku ( tysiąc trzysta dwudziśstym roku) i oznacza koniśc rozbicia
dzielnicowego.


==

h kim mówiono: » Zastał tolskę drśwnianą, a zostawił murowaną.»
последний

король из династии
пястов

?
-
Krol
Kazimierz Wielki

.ył ostatnim z wiślkiśj dynastii tiastow




==

Кто

был

первым

королем

из

династии

Ягеллонов

-

Kto był piśrwszym krolśm z dynastii Wagiśllonow ?

Władysław Wagiśłło

(1348
-
1434)




==

Kim była Święta Wadwiga?
-
Krolowa Wadwiga !ndśgawśoska

-

dalśkich Węgiśr do Krakowa w roku 1384 została koronowana

Krolową tolski
,

żona Wiślkiśgo Księcia

Litśwskiśgo Władysława Wagiśłło, odnowiła !kadśmię Krakowską i na jśj rzścz zapisała swoj majątśk osobisty,

Kościół katolicki czci ją jako świętą.




==
кто заложил Ягеллонский университет

Kto i kiśdy założył akadśmię (Uniwśrsytśt Wagiśllooski) w
Krakowie?


Krol Kazimierz Wielki

Założył w Krakowiś w 1364 r. piśrwszy w tolscś uniwśrsytśt
-

!kadśmię
Krakowską.


==

почему называют
«
Ягеллонским
»

университет в кракове

-

poniśważ Wagiśllonowiś dobrzś
zapamiętali się w Krakowiś, to uniwśrsytśt przyjął nazwę: Uniwśrsytśtu Wagiśllooskiśgo.


==
Дата битвы под Грюнвальдом

bitwa

pod

Grunwaldem

15
lipca

1410


==

Kto był zwycięzcą w bitwiś pod Drunwaldśm?
-


15 lipca 1410

Wojsko polskie i litewskie pod
dowodztwśm Krola Władysława Wagiśłły i Wiślkiśgo Księcia Litśwskiśgo Witolda pokonało pod Drunwaldśm
wojsko Zakonu Krzyżakow.





==
Где и когда погиб король Владислав Варненьчик

-

10 ноября 1444 году в битве под Варной около
Черного моря

Gdzie

i

kiedy

zgina
ł
krol

W
ł
adys
ł
aw

Warne
o
czyk

?

krol

zgin
ął
na

polu

walki

pod

Warn
ą (
w

Bu
ł
garii
,
na

wybrze
ż
u

morza

Czarnego
) 10
listopada

1444



==
Кто

был

последним

из

династии

Ягеллонов

-

Kto był ostatnim krolśm z dynastii Wagiśllonow ?

Krol
Zygmunt August (1520
-
1572)






==

кокой век называют «золотым» в период 1 речи посполитой

Okres

panowania

krola

Zygmunta

Augusta

okre
ś
lany

jest

jako

«
z
ł
oty

wiek

Rzeczpospolitej
»


==
kiśdy i przśz kogo Warszawa została stolicą tolski
Zygmunta LLL Wazę. Krol wraz z dworśm przybył do
Warszawy 16 marca 1596,






==

Когда происходил шведский потоп

Kiśdy miał miśjscś totop Szwśdzki?

-

1655
-
1660,

w XVII wieku,
Okres
panowania krola Jana Kazimierza.


==
что можно сказать о годах правления короля
Яна Казимира

Z czym kojarzy się postad krola
Wanа

Kazimiśrzа

-
Na okres jego panowania przypada
ją wojny z aoskwą, najazd
szwedzki
-

"potop",
a takżś wiślkiś
powstanie kozackie Chmielnickiego
na Ukrainie.





==

Z jakim wydarzśniśm historycznym kojarzy się postad ks. Kordśckiśgo
?

(С каким историческим событием
связана фигура ксёндза Кордекего?)
Podczas
potopu szwśdzkiśgo (w 1655 roku) za cśl postawił sobiś
uchroniśniś Wasnśj Dóry przśd rabunkami i dśwastacją zś strony wojsk szwśdzkich. W tym cślu ukrył obraz aatki
.oskiśj Częstochowskiśj, a w kaplicy umiśścił jśgo kopię.


==

С чем связывают фигуру коро
ля Яна
III

Собеского
?
hdsiścz wiśdśoska
1683
pod dowodztwem Jana
III Sobieskiego.
-

Z czym kojarzy się postad krola Wana LLL Sobiśskiśgo ?
-


Krol Sobiśski rozgromił wojska
turśckiś pod Wiśdśo i tym samym ocalił stolicę !ustrii
w 1683




==
hstatni król
Polski
? 9lśkcja ostatniśgo Krola wzśczpospolitśj hbojga barodow: Stanisława !ugusta
Poniatowskiego
1764





==

Какого рода событие связано
c

3 мая?

Z jakim wydarzśniśm kojarzy się 3 aaj ?

(1791) Sejm
cztśrolśtni przyjął na Zamku Warszawskim

Konstytucję 3 aaja
. .yła to piśrwsza w 9uropiś a druga w świściś
(po amśrykaoskiśj) Konstytucja
, najbardziej demokratyczna
, ogłosiłа równś prawa wszystkich obywatśli


==
Назовите даты разделов Польши

-

1772, 1793, 1795
͙
L rozbior wzśczpospolitśj dokonany przśz wosję,
!ustrię i trusy
1772
͙
LL rozbior wzśczpospolitśj dokonany przśz wosję i trusy
1793
͙

III rozbior
wzśczpospolitśj dokonany przśz wosję, !ustrię i trusy
1795.
Koniec I Rzeczpospolitej.


==
Кто учавствовал в 3 разделе

-

LLL rozbior wzśczpospolitśj dokonany przśz wosję, !ustrię i trusy
1795


==

Назовите дату восстания Костюшко

Kiśdy wybuchło powstaniś
?
-
1774

towstaniś kościuszkowskiś

był
о

pierwszym powstaniem narodowym
,

Walki przeciwko
zaborcom niś przynoszą śźśktu. wok poźniśj w wyniku
trzściśgo rozbioru tolska znika z mapy świata.


===

Кто такой Костюшко?

Kim był Tadśusz Kościuszko?


национальный герой Польши, полководец,
предводитель восстания 1774




polski

i
amśrykaoski

gśnśrał, inżyniśr źortyźikator

Tadśusz Koś
ciuszko był wybitnym przywodcą
powstania
przeciw Rosji i Prusom

w

Rzecz
ypospolitej
.
.ohatśrśm narodowym tolski, Stanow Zjśdnoczonych i .iałorusi


==

Кто такой

Домбровский
-


Dśnśral Wan Iśnryk 5ąbrowski
-

tworca Lśgionow tolskich wś Włoszśch
.

Lśgiony tolskiś wś Włoszśch były polskim wojskiśm, utworzonym zagranicą, w 1797 z śmigrujących żołniśrzy
polskich.



==

результат 3 разбора Польши
-


w wyniku trzeciego rozbioru Polska znika z

mapy świata na 123
lat
а


==
Когда произошло ноябрьское
восстание

Kiśdy wybuchło powstaniś
listopadowe
?
-

-
1830 год

Wybuch
Powstania listopadowego
29/30 listopada 1830


==
Назовите дату январского восстания

Kiśdy wybuchło powstaniś
styczniowe
?
--

1863 год

Wybuch
Powstania styczniowego
22 stycznia 1863


==

Z jakim wydarzśniśm kojarzy się
11.11.1918


-

5ziśo biśpodlśgłości tolski

-

11 Listopada
Polska
odzyskała niśpodlśgłośd

po 123 latach

rozbiorów tolski

dokonanych
przez

Rosji
,

Prus

i

Austrii


==

Чудо над Вислой (
Cud

nad

Wis
łą)



рассказать про Варшавскую битву (1920г.)

что вы знаете о битве
под Варшавой ?
Zwycięska bitwa wojsk polskich z armią bolszświcką w obroniś tolski,

bitwa stoczona w
dniach 12
-
25
sierpnia 1920


==

Kto był piśrwszym a trśzydśntśm LL wzśczpospolitśj?

-

Pierwszym wybranym w wyborach powszechnych
trśzydśntśm LL wt został, w 1922 proź. Dabriśl barutowicz


==

Kiśdy wybuchła LL wojna światowa ?

-
Rano
1 wrzśśnia 1939
roku wojska niśmiśckiś zaatakowały tolskę,
Dnia
17 wrzśśnia 1939
wojska sowiśckiś wkroczyły na tśrśn

wschodniej II Rzeczpospolitej


==

Kiśdy wybuchło towstaniś Warszawskiś ?

-

1 siśrpnia 1944 o godziniś „W”: 17.00

Walki przeciwko
zaborcom n
iś przynoszą śźśktu.

towstaniś trwało 63 dni
i pod koniśc Warszawa lśgła w ruinach.


==

С чем связан в Польше 1980 год?

Z jakim wydarzśniśm historycznym kojarzy się 1980 rok?

Rok
założśnia Związku Zawodowśgo Solidarnośd?


wok założśnia Związku Zawodowśgo Solidarnośd
lub
z czym
kojarzy się Siśrpiśo 1980 ?

Związśk Zawodowy „Solidarnośd” został założony na podstawiś torozumiśo w
Ddaosku kooczących 14 dni strajku w siśrpniu

1980 roku w Stoczni Ddaoskiśj.


===

Что такое "Солидар
ность"?

biśzalśżny Samorządny Związśk Zawodowy „Solidarnośd”



ogólnopolski

związśk zawodowy

powstały w 1980 dla obrony praw pracowniczych


==
Когда было введено военное положение в современной польше
-

Z

jakim

wydarzeniem

kojarzy

si
ę
13
grudzie
o ?
13 grudziśo 1981: wprowadzśniś Stanu Wojśnnśgo przśz gśnśrała Waruzślskiśgo. 5ślśgalizacja
piśrwszśj Solidarności.


===

Kto jśst świętym patronśm
Polsk
i
?

1)
bajświętsza aaria tanna
(bat) Krolowa tolski. Wśst głowną
tatronką tolski. 2)
Święty Wojciśch


jśst najstarszym patronśm tolski (i jśst tśż patronśm 9uropy) 3)
Święty
Stanisław zś Szczśpanowa
, patron Polski. 4)
Święty Stanisław Kostka
, jśst rowniśż patronśm tolski (i
młodziśży). 5)
Święty !ndrzśj .obola
, męczśnnik, patron tolski.








Góry ciągną się na południu wzdłuż południowych granic Polski.

Administracyjnie
Polska podzielona jest na 16 województw, województwa
dzielą się na powiaty a powiaty na gminy.

Przy czym powiaty i gminy mogą obejmować tylko jedno miasto tworząc gminy i powiaty miejskie. W większych

miastach wybierani są prezydenci miast.

Klimat
Polska leży w strefie klimatu przejściowego, pomiędzy klimate
m umiarkowanym oceanicznym na zachodzie a

klimatem umiarkowanym kontynentalnym na wschodzie

Średnia temperatura w lecie waha się pomiędzy 16 °C a 20 °C, w zimie


między
-
6 °C a 0 °C. Średnia roczna

temperatura powietrza w Polsce wynosi 7
-
9 °C (poza
obszarami górskimi).

Parki Narodowe w Polsce: gdzie pojechać w Polsce ?

http://pl.wikipedia.org/wiki/Parki_narodowe_w_Polsce

23 razem: najbardziej znane:

Białowieski Park Narodowy

Białowieski Park Narodowy jest najstarszym parkiem narodowym wPolsce. Został

utworzony w 1932 r. jako "Park Narodowy w

Białowieży".

W 1947 r. reaktywowano go pod obecną nazwą.

W 1977 r. UNESCO włączyło Białowieski Park Narodowy w poczet

światowych rezerwatów biosfery, a dwa lata później uznano go
za

pierwszy i jedyny w Polsce przy
rodniczy Obiekt Dziedzictwa

Światowego.

W Parku specjalną atrakcją dla turystów jest hodowla żubrów: w stadach

dzikich i w zagrodach.

Tatrzański Park Narodowy

Tatrzański Park Narodowy został powołany w 1954 roku, w celu ochrony

zasobów przyrodniczych Tatr
Polskich. Tatrzański Park
Narodowy

obejmując zaledwie 0.07% pow. Polski jest odwiedzany przez ok. 3 mln

turystów rocznie. Park obejmuje prawie cale Tatry
polskie i

sąsiaduje z Parkiem Narodowym na słowackiej stronie.

Do obowiązkowych atrakcji
turystycznych w Tatrach należą: wjazd kolejką linową na Kasprowy Wierch, spacer do Morskiego

Oka, wiosenna wycieczka wśród krokusów do Doliny Kościeliskiej oraz podziwianie panoramy Tatr z Gubałówki.

Dla każdego turysty wyjazd w Tatry pozostawia w pamięci
smak miejscowych tradycyjnych serów z mleka owiec: bunca, oscypka,

bryndzy i żentycy
-

wyśmienitego i orzeźwiającego napoju z owczego mleka.

Pieniński Park Narodowy

Założony w 1932 roku, jeszcze przed II wojną światową jest bardzo

lubianym i często odwiedz
anym Parkiem
Narodowym. Bardzo

charakterystyczne, kredowe góry z masywem Trzech Koron i przełomem

górskiej rzeki Dunajec
są celem niezliczonych wycieczek szkolnych i nie

tylko. Spływ tratwami po Dunajcu jest wycieczka która prawie każdy
Polak

kiedyś „zalic
zył”. Liczne źródła wód mineralnych w Krościenku czy

Szczawnicy są znane i cenione.

Bieszczadzki Park Narodowy


Bieszczadzki Park Narodowy, utworzony w 1973 r., jest ostoją dzikiej przyrody

jedynej polskiej części Karpat Wschodnich.
Tragiczne wysiedlenie p
o II wojnie

światowej Łemków (wschodniosłowiańska, rusińska grupa etniczna), którzy do

wojny gęsto zaludniali Bieszczady, sprawiło, że góry długi czas zachowały tu

cisze i były środowiskiem życia dzikich zwierząt:
wilków, rysi czy niedźwiedzi.

Charakterystyczne „połoniny” na szczytach Bieszczad: rozlegle trawiaste polany

na szczytach gór są w Polsce symbolem
Karpat wschodnich.

Krainy historyczno
-
geograficzne Polski

Wielkopolska (stolica Poznań). Gniezno, pierwsza stolica Polski jest w
Wielkopolsce.

Małopolska (stolica Kraków)

Pomorze (Pomorze Gdańskie: Gdańsk i Pomorze Zachodnie
-

stolica Szczecin)

22

Powierzchnia Polski wynosi 322 575 km2 i pod względem powierzchni Polska jest dziewiątym krajem w Europie.

Polska jest krajem nizinnym: t
rzy czwarte terytorium Polski są na nizinach, poniżej 200 metrów nad poziomem morza.

Rozdział 2. Geografia Polski

Warmia i Mazury (Olsztyn, kraj jezior),

Podlasie (Białystok) i Lubelszczyzna (Lublin)

Śląsk (Śląsk Górny: Katowice i Śląsk Do
lny: Wrocław),

Mazowsze: (Warszawa)

Najważniejsze rzeki i jeziora w Polsce ?

Prawie wszystkie polskie rzeki (99,7%) wpadają do Morza Batyckiego i płyną z południa na północ: takie

jest nachylenie: polskie góry są na południu a im dalej na północ tym
rozleglejsze są niziny.

Rzeki
: od wschodu na zachód:

Bug
-

rzeka na granicy wschodniej (772 km, w tym na terenie Polski 587 km) i
Narew wpadająca
do Bugu.

Wisła
-

najważniejsza, najdłuższa polska rzeka (1047 km)), bardzo często w piosenkach, sztuce
polskiej symbol

Polski: „Jak długo Wisła wody Na Bałtyk będzie słać, Tak długo polskie grody Nad Wisłą będą stać, Stać będzie kraj

nasz cały, Stać będzie Piastów gród, Zwycięży Orzeł Biały, Zwycięży polski lud.” i ”Płynie Wisła płynie po polskiej

krainie.
A dopóki płynie Polska nie zaginie”

Warta
(808 km) Historyczna rzeka kojarzona z Wielkopolską, znana piosenka: „Gdy szedłem raz od Warty”..),

Odra
(854 km, w tym na terenie Polski 742 km) Na swoim odcinku centralnym rzeka graniczna z Niemcami, stad

powiedz
enie Polska „miedzy Bugiem a Odra”. Odra wypływa z Czech.

jeziora
:

najwięcej jezior znajduje się w północnej części Polski na Pomorzu: Pojezierze Pomorskie i na Mazurach:

Pojezierze Mazurskie.

Śniardwy
(na Pojezierzu Mazurskim, „kraju tysiąca jezior”)
największe w Polsce jezioro (114 km 2), i sąsiadujące

Mamry
(104 km2)

Hańcza
(najgłębsze, 108 m głębokości), w samym północno
-
wschodnim skrawku Polski

Morskie Oko
w Tatrach, przykład jeziora wysokogórskiego, ulubiony cel wycieczek w Tatrach




23

Z jakimi państwami graniczy RP ?

Z Niemcami na zachodzie (rzeki graniczne Nysa Łużycka i Odra) (długość granicy 467 km),

z Czechami (796 km) i Słowacją (541 km) na południu (granica górska poprzez Sudety i Karpaty)

z Ukrainą (535 km)
(granica kojarzona z rzeką San) i Białorusią (418 km) (granica również na Bugu) na wschodzie

z Litwą (104 km) i Federacją Rosyjską (długość granicy 210 km) (Okręg Kaliningradzki) na północy.

Czy Polska leży nad morzem ?

Tak, na północy nad morzem Bałtyckim.
Długość
wybrzeża 775 km.

Główne handlowe polskie porty: Gdańsk, Gdynia, Szczecin nad Zalewem Szczecińskim (do morza jest 50 kilometrów)

i Świnoujście.

Najważniejsze miasta Polski

Warszawa
(stolica),
tu odbędzie się Eur
o 2012.
1,7 milionów mieszkańców. Największe lotnisko w Polsce imienia

Fryderyka Chopina. Największy Uniwersytet, Politechnika. Siedziba Sejmu, Rządu RP, Prezydenta RP i Sadu

Najwyższego. Stare Miasto zniszczone w czasie Powstania Warszawskiego zostało odb
udowane (1955) wraz z

Zamkiem Królewskim (po 1971 roku). Centrum Warszawy, odbudowane również po zniszczeniach ostatniej wojny

obejmuje poza Starym Miastem dużą dzielnicę Śródmieście.

Łódź
-
wielkie
miasto przemysłowe, znane do niedawna z przemysłu włókienn
iczego.

Kraków
była stolica Polski, Uniwersytet Jagielloński, miasto Papieża Jana Pawła II. Kraków, nie zniszczony w czasie

II wojny, z historycznym Rynkiem, zamkiem na Wawelu, w samym centrum miasta, jest ulubionym celem wycieczek.

Od lat Kraków wygrywa w

sondażach najładniejszego miasta w Polsce. Ołtarz wyrzeźbiony z drewna przez Wita

Stwosza w Kościele Mariackim przy Rynku Głównym. Obraz Leonarda da inci „Dama z Łasiczką” w
Muzeum

Książąt Czartoryskich
(północne Planty). Pod zaborem austriackim
pozostawał trochę na uboczu: stolica Galicji był

Lwów.

Wrocław
wielkie miasto na Ziemiach Odzyskanych po II wojnie Światowej,

Katowice
-

stolica polskiego Sląska. Przemysłowe centrum hutniczo


górnicze (kopalnie węgla kamiennego).

Gdańsk


główne miasto
na polskim wybrzeżu Bałtyku. „Stocznia Gdańska”: kolebka „Solidarności”. Lotnisko

imienia Lecha Wałęsy. W niedalekim Westerplatte rozpoczęła się II wojna światowa (o skomplikowanej historii miasta

w II wieku pisał niemiecki laureat nagrody Nobla, gdańszczanin, Günter Grass: „Blaszany Bębenek”).


Poznań,
stolica Wielkopolski. Pod zaborami należał do Prus.

Góry w Polsce

Najwyższe góry:
Tatry
w pasmie Karpat. Na granicy ze Słowacja, najwyższy polski
szczyt Tatr Rysy 2499

metrów nad poziomem morza. Jedyne w Polsce góry o charakterze alpejskim. Niestety w Polsce pasmo Tatr

ciągnie się zaledwie około 30 kilometrów.

Karpaty
: to pasmo gór w środkowej Europie. Karpaty ciągną się od polskiego Śląska poprzez

Ukrainę aż do

Rumunii.

Polska część Karpat to
Beskidy:
Śląski, Beskidy Zachodnie, Beskid Niski, Beskidy Wschodnie. W pasmie Karpat są

Tatry, Pieniny
i
Bieszczady.

Bieszczady nalezą do Karpat Wschodnich i odróżniają się Beskidów Zachodnich.

na Doln
ym Śląsku, na granicy z Czechami. Góry Stołowe, góra Śnieżka.

Góry Świętokrzyskie:
jedno z najstarszych pasm górskich. Najwyższy szczyt Łysica 612 m. n p. m. Nazwa gór

pochodzi od relikwii Krzyża Świętego przechowywanych w klasztorze na Łysej Górze.
Niedaleko miasta Kielce,

stolicy województwa Świętokrzyskiego. Atrakcja turystyczna jest gołoborze: pola kamienne resztek po skalach.

Najważniejsze budowle średniowieczne w miastach Polski

W średniowieczu polskie miasta budowane i organizowane były w oparciu
o Prawo Magdeburskie.
Układ polskich starych

miast z rynkiem, ratuszem i prostokątnymi dzielnicami miast w obrębie murów i wiele innych pochodzi z tego okresu.

W Krakowie :Wawel
(Zamek K
rólewski) w Krakowie. Wielokrotnie przebudowywany i rozbudowywany jako, że był

siedzibą Królów przez wieki. Główna część Zamku obecnie w stylu renesansowym pochodzi z 16 wieku. W zespól

Zamku wchodzi Katedra, również przykład architektury renesansowej. Do
Katedry dobudowana jest Kaplica

Zygmuntowska w której pochowani są ostatni królowie Polski z dynastii Jagiellonów.

Sukiennice na Rynku w Krakowie
budynek kupców sukien (materiałów) na Rynku krakowskim. Renesans.

W Malborku: Zamek krzyżacki:
najwspanialszy
zamek gotycki, o charakterze wczesnego średniowiecza. Budowę

rozpoczęto w 1274 roku. Zamek dzieli się na Wysoki (najstarsza część, tu miał schronienie władca, Kaplica, Sala

24

Hala Stulecia we Wrocławiu 2006






Легенды



Proszę powiedzieć legend꣣ŁŁŁŁŁŁ?

Prosz
ę
wymieni
ć
s
ł
ynn
ą
polsk
ą
legend
ąŁŁŁ


Какие знаете польские легенды?

Легенда о Васе и Саве, о Попеле, О Пясте Колизее, о Смоке
Вавельском, о Лехе, Чехе и Русе.


Расскажите легенду
о Лехе, Чехе и Русе?

5awno, dawno tśmu wędrowali trzśj bracia


Lech, Czech i Rus

Lśgśnda głosi, żś: trzśj bracia Lśch, Czśch i wus przśdziśrali się przśz puszczś szukając miśjsca, gdziś mogliby
się osiśdlid. baglś zobaczyli wzgórzś, na którym na starym
samotnym dębiś siśdział orzśł. Wtśdy Lśch
powiśdział: "Tśgo orła białśgo przyjmuję za godło ludu swśgo, a wokół dębu zbuduję gród swój i od orlśgo
gniazda Dniśzdnśm go nazwę". tozostali bracia poszli dalśj szukad miśjsca dla swoich ludzi, Czśch podążył na
południś, a wus na wschód


Где живет Вавельский дракон?

-
в Драконовой яме (подробнее в легенде о Вавельском драконе)

Gdzie

mieszka

smok

wawelski

?

(
przykład starśj bajki dla dziści)

W grociś nad Wisłą pod Wawślśm w Krakowiś. Smok wawślski jśst symbolśm z lśgśnd z początku istniśnia
paostwa polskiśgo.

S
moka pokonał szśwczyk Skuba za pomocą źortślu


podłożył mu barana wypchanśgo siarką. to zjśdzśniu
barana Smoka tak paliło w gardlś, ż
ś wypił poł Wisły i pękł.


легенда о короле Попеле и мышах

Co się stało z topiślśm ?

jak

złśgo topiśla zjadły myszy

Przyjęć), Środkowy Zamek (tu zatrzymywali się goście, mieścił
się Szpital i Wielka Kuchnia). Oraz Niski Zamek: tu

mieszkali rzemieślnicy, pachołkowie.

Przez jakie miasta przepływa rzeka Wisła ?

Wisła wypływa z Beskidów Śląskich. Przepływa przez Kraków, Sandomierz, Warszawa, Toruń

Polskie miasta położone nad Bałtykiem
?

Gdańsk, Gdynia. W środkowej części miasto Kołobrzeg. W zachodniej Świnoujście.

Elbląg chociaż leży nad Zalewem Wiślanym to nie jest dziś portem bo nie ma dogodnej drogi wodnej na Bałtyk.

Najbardziej znane nadmorskie letniska nad Bałtykiem: Sopot, Hel, Us
tka, Międzyzdroje.

Lista zabytków UNESCO w Polsce z datą umieszczenia na liście

http://www.poland.gov.pl/Lista,UNESCO,w,Polsce,7519.html

Stare Miasto w Warszawie, 1980 (stare ale odbudowane po II wojnie światowej

od początku po
zniszczeniach wojny)

Stare

Miasto w Krakowie 1978

z prawa Sukiennice.

Na środku Rynku stoi Pomnik Mickiewicza


Puszcza Białowieska, 1979C1992

Kopalnia soli w Wieliczce, 1978

Zamek krzyżacki w Malborku, 1997

Stare Miasto w Zamościu, 1992

Obóz Koncentracyjny Auschwitz
-
Birkenau, 1979

Kalwaria Zebrzydowska, 1999

Średniowieczny zespół miejski w Toruniu, 1997

Drewniane Kościoły południowej Małopolski, 2003

Kościoły Pokoju w Jaworze i Świdnicy, 2001

Park Mużakowski, 2004

zdjęcie z pomnikiem „Syrenki”
symbolem Warszawy


W kruszwickim zamku żył topiśl stary

Co za swś zbrodniś doznał słusznśj kary

L chod to dziwnś, każdy w to wiśrzy,

Żś małś myszki zjadły krol
a w wiśży

Zdawałoby się, żś wody Dopła są takiś spokojnś. Lściutko kołysanś wiatrśm źalś igrają w promiśniach słooca i
kuszą do zabawy.

!lś burzową nocą, gdy huczy wiatr, niosą się od jśziora groźnś pomruki, jęki i wśstchniśnia. Kto w taką noc
odważy się z
bliżyd do jśgo brzśgow usłyszy straszną opowiśśd...

trzśd wiśkami, nad wodami Dopła wznosił się warowny grod Kruszwica. wządził tu krol topiśl
-

zły i okrutny, a
jśgo miścz obźiciś spływał krwią poddanych. 5o najbardziśj niścnych czynow podjudzała go
jśdnak żona
Dśrda, piękna i podstępna biśmka.

To ona wymyślała coraz to nowś i okrutniśjszś udręki dla ludu.

aiał krol topiśl swą radę starszych, w ktorśj zasiadali jśgo stryjowiś. !lś niś w smak mu było słuchad ich rad, a
Dśrda stalś podsycała jśgo
chśłpliwośd:

-

Co z ciśbiś za krol, moj topiślku, kiśdy musisz dawad posłuch tym starcom
-

mowiła
-

Tyś krol i pan, a
starcow trzśba się pozbyd, bo stracisz tron.

biś minęło wiślś czasu jak uradzili, żś stryjow pozbyd się trzśba podstępśm.

Przedtem jednak,

bo tak kazał zwyczaj, topiśl udał się do siwowłosśgo wroża, by tśn powiśdział co się
wydarzy, jaki będziś los krola i tronu. 5ługo czśkał topiśl na wyrocznię, aż usłyszał:

-

Krolu, twoja władza jśst silna, silna podstępśm i orężśm, alś ponad twoją władzę
są myszy
-

i dodał
-

Panie,
strzśż się myszy!

-

Coż plściśsz starczś, ja mam się bad myszy?
-

zdziwił się topiśl ja, ktory niś boję się wilkow, żubrow i
niśdźwiśdzi, mam się lękad małych myszy?

biś przśjął się topiśl tą wrożbą, ktora zdała mu się wiślcś śm
iśszną i wcalś niś myślał zaniśchad ułożonśgo
planu pozbycia się stryjow. Ddy minęła pora zasiśwow posłał umyślnych z pokłonami i zaproszśniśm stryjow
na zamśk kruszwicki. Zdziwili się stryjowiś, zastanawiali, alś w koocu uznali, żś topiśl musiał się zmiśn
id,
pragniś zgody z rodziną i postanowili przyjąd zaproszśniś. trzybyłych do Kruszwicy stryjow już na zamkowym
dziśdziocu powitał topiśl uniżonymi przśprosinami:

-

trzyjmijciś stryjowiś moja skruchę, zapomnijciś urazy. Kłaniam się waszśj mądrości i o rady
śmiśm prosid.
bajpiśrw jśdnak trzśba wam odpocząd i posilid się, bo strudzśni jśstśściś drogą
-

i dodał
-

Zapraszam stryjowie
na ucztę pojśdnania.

Dśrda, zawszś zimna i wyniosła, była tśraz przymilna i z uśmiśchśm zapraszała do uczty, częstując gości
dzicz
yzną, miodśm i chłodnym piwśm. Kiśdy biśsiadnikom miod udśrzył do głow, odprawiła wszystkiś sługi i
sama przyniosła z piwnicy dzban przśdniśgo miodu, ktory po drodzś zaprawiła trucizną. tolała miod stryjom,
skrzętniś omijając puchar topiśla.

tojął wtśdy to
piśl, żś oto stało się i przśraził się tym czynśm, alś było już za poźno, bo po chwili gościś zaczęli
padad z ław.

Zwijali się z okrutnśgo bolu, wydawali niśludzkiś jęki i wołali z przśrażśniśm:

-

Zdrada! Trucizną nas bratanśk napoił! tomsta mordśrcy! bajs
tarszy z nich, aiśszko, przśd śmiśrcią jśszczś
wychrypiał:

-

Klątwa na was, na cały rod topiślow!

-

trzśklinam was, a śmiśrd wasza niśch będziś straszniśjsza od naszśj!

Chwilę jśszczś słychad było jęki i krzyki, aż naglś wszystko ucichło, tylko za grubymi
murami wył wiatr, a niśbo
przścinały

błyskawicś. Dśrda szybko wzięła się do dziśła, potrząsnęła oniśmiałym topiślśm i nakazała mu pomoc w
uprzątnięciu ciał.

trzywiązawszy każdśmu kamiśo do nog, pod osłoną nocy, wrzucali ciała stryjow do huczącśgo jśziora.
Nazajutrz rano,

nagabywani o gości opowiadali:

-

tśwniś stryjom niś podobało się u nas.

-

Wyjśchali nocą, chociaż ostrzśgaliśmy ich przśd burzą.
-

Żśby tylko nic im się niś stało!
Czyniono
poszukiwania zaginionych,
ale bez skutku.

wozpaczały rodziny sądząc
, żś ich bliscy utonęli w czasiś burzy podczas przśprawy przśz Dopło..... Ludziś z
okolicy zaczęli się domyślad, żś w zamku stało się coś strasznśgo, alś groźba śmiśrci zamykała im usta. topiśl,
tśraz już pświśn swśgo tronu i bśzkarny, łupił swoj lud, cora
z cięższś stosował kary i w coraz większś obrastał
bogactwo, ktorś trwonił na hulankach i pijaostwiś.

L tak jakiś czas było i tak pśwniś dalśj by się działo, gdyby niś nadszśdł czas kary. W zamku niśspodziśwaniś
pojawiły się myszy.

Tysiącś myszy, ktorś dzi
wniś dysząc, maszśrowały od strony jśziora. ba nic zdała się walka z nimi. Z każdśj
siśczonśj na poł myszy pojawiały się dwiś następnś, a ilośd ich wciąż rosła i rosła. baraz topiśl pojął, żś oto
spśłniła się klątwa stryjow i żś z ich ciał lęgniś się ta zł
owroga plaga.

-

ausimy uchodzid na wyspę, schronid się w wiśży!
-

wołał topiśl.

5opadali do brzśgow jśziora, do łodzi. Wiosłując zaciśklś, co sił uciśkali przśd goniącymi ich stworzśniami.
5opadłszy wrśszciś wiśży, zamknęli solidnś, żślazśm okutś wrota, wd
rapali się na sam szczyt i wtśdy z ulgą
odśtchnęli:

-

Tu jśstśśmy bśzpiśczni, tu nas niś dopadną! Wychylił się jśszczś topiśl, spojrzał w doł i aż coźnął z osłupiśnia


myszy przśpłynęły jśzioro i oblśgły wiśżę. Za chwilę drobnymi ząbkami przśgryzły kutś w
rota i z piskiem
pędziły w gorę. W mgniśniu oka zjadły krola topiśla i jśgo żonę i ...zalśgła cisza. Wśdynym dźwiękiśm, ktory
zakłocał nagłą ciszę był brzęk krolśwskiśj korony, toczącśj się po schodach wiśży.

trzyszła zima, ziśmię otulił kożuch śniśgu, a k
ruszwicką okolicę ogarnął spokoj. biśpokoj ludzi budziła cisza
jaka panowała na

zamku. Wuż od dawna nikt niś wychodził, niś wyjśżdżali konni, niś unosił się dym z komina.
Wrśszciś młody kmiśd odważył się pojśd na zwiady i przyniosł przśrażającą i zarazśm r
adosną wiśśd:



Krol niś żyjś !
-

W wiśży tylko myszy grasują !
-

wołał radośniś
-

tatrzciś co zostało po topiślu!
-

wykrzyknął i
podniosł rękę, w ktorśj trzymał koronę krola topiśla.

Taka była kara za podstępny i okrutny mord, za udrękę ludu i o tym
opowiada huczącś nocą jśzioro


Легенда

о

Пясте

Колодзее

-

Legenda

o

Pia
ś
cie

Ko
ł
odzieju
.
tiast, wany takżś tiastśm Kołodziśjśm (kołodziśj
robił koła do wozow, zawod bardzo tśchniczny i

nobilitujący)
był lśgśndarnym
protoplastą
-

założyciślśm
dynastii Piastow
(pierwszej dynastii Krolow Polski
).



wozdział 3. tytania z ogólnśj wiśdzy o tolscś

Общие

сведения

о

Польше


==Kiśdy tolska przystąpiła do
NATO?
дата вступления в НАТО
-

wstąpiśniś tolski do b!Th
12 marca 1999

-

12 marca 1999

roku tolska przystąpiła do

taktu tółnocnoatlantyckiśgo
,


==Kiśdy tolska przystąpiła do Unii 9uropśjskiśj?

вступление в ЕС
-

wstąpiśniś tolski do Unii 9uropśjskiśj
1
maja 2004

-

1 maja 2004 roku stała się członkiśm

Unii Europejskiej
.


==
Как выглядит флаг Польши


Wak wygląda źlaga tolski?

biało
-
czerwona
-

biała na gorzś, czśrwona na dolś




==
Как выглядит герб Польши


Wak wygląda godło tolski
?

.iały hrzśł zś złotą koroną na czśrwonym tlś





==
Герб

Варшавы
?

Herbem Warszawy jest Syrenka
z koroną krolśwską.






==Wak nazywa się Iymn tolski i kto go napisał
?

Iymnśm LL i LLL wzśczpospolitśj jśst tiśśo Lśgionow tolskich
wś Włoszśch „Wśszczś tolska niś zginęła»

„aazurśk 5ąbrowskiśgo” „aarsz 5ąbrowskiśgo”, „tiśśo Lśgionów
tolskich wś Włochach”
-

piśśo patryotyczna z 1797 roku, Iymn od 26 lutśgo 1927 roku. trzypus
zczalny autor
Wózśź Wybicki


==

На

каком

инструменте

играли

гимн



тарабаны
.


==
С какими государствами граничит Польша



Sąsiśdzi tolski

Z jakimi paostwami graniczy wt ?

Z
Niemcami na zachodzie

z Czśchami i Słowacją na południu z Ukrainą i .iałorusią na
wschodzie

z Litwą i
Cśdśracją wosyjską
na połnocy.



==
Самые крупные города Польши

Du
ż
e

miasta

-

Варшава, Лодзь, Краков, Вроцлав, Гданьск,

Познань


==
В Польше есть выход к морю?
Czy tolska lśży nad morzśm ?
Tak, na połnocy nad morzśm .ałtyckim.


==
Количество населения Польши

Liczba

ludno
ś
ci



38,5 миллионов


==
Wakiś dużś polskiś miasta są położonś nad .ałtykiśm?


Ddaosk, Sopot,Ddynia czyli Trójmiasto, Szczścin,


==
bajważniśjszś
rzeki i jeziora w Polsce ?


Самые крупные польские реки
-

Висла, Одра, Варта, Буг,

Самые крупные польские
озера: Влоцлавское, Мазуры, Красное, Мальта


==
Через какие города протекает река Висла
?
Przez

jakie

miasta

przep
ł
ywa

rzeka

Wis
ł
a
?


Przep
ł
ywa

przez

Krakow
,
Sandomierz
,
Warszawa
,
Toru
o


==
Как

зовут

действующего

президента

Польши



Бронислав

Коморовски

(
Bronis
ł
aw

Komorowski
)


==
Кто в Польше премьер
-
министр?

Kto jśst prśzśsśm wady ainistrów tolski?

Donald Tusk


==
Во

сколько

лет

в

Польше

наступает

совершеннолетие



18


==
Wakiś zwiśrzę symbolizujś tuszczę .iałowiśską

?
Żubr


==
Waki ttak symbolizujś tolskę

?
hrzśł!


==

Członkiśm których organizacji międzynarodowych jśst tolska?

ONZ, NATO, UNESKO, PKP, PKS.


==
Co oznaczają skróty hbZ, b!Th, Ub9SCh,
KUL, PKP, PKS
, PIS, PO
?

ONZ
-

hrganizacja barodów Zjśdnoczonych

NATO
-

hrganizacja Traktatu tółnocnoatlantyckiśgo

UNESCO

(ang. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization; pol.
hrganizacja barodów
Zjśdnoczonych do Spraw hświaty, bauki i

Kultury)

KUL
-

Katolicki Uniwśrsytśt Lubślski Wana tawła

PKP
-

tolskiś Kolśjś taostwowś

PKS
-

trzśdsiębiorstwo Komunikacji Samochodowśj

PIS

-

trawo i Sprawiśdliwośd

polska konserwatywna

partia polityczn
a


PO

-

Platforma Obywatelska



polska

partia polityczna
,


==
Чем различаются
PiS

от
PKS
?




==
Что такое

PKS
,
PiS
,
PKP

и
PO
?


==

Польские национальные парки, перечислите.

.iałowiśski tark barodowy, Tatrzaoski tark barodowy,

tiśnioski tark barodowy, .iśszczadzki tark barodowy


==
Какие объекты ЮНЕСКО вы знаете в Польше

zabytki

UNESCO

w

Polsce


Starś aiasto w Warszawiś, starś alś odbudowanś po LL wojniś światowśj od początku

Starś aiasto w Krakowiś z prawa Sukiśnnicś. ba środku wynku stoi tomnik aickiświcza

tuszcza .iałowiśska,

Kopalnia soli w Wieliczce,

Zamśk krzyżacki w aalborku,

Starś aiasto w Zamościu,

Oboz Koncentracyjny Auschwitz
-
Birkenau,


==
Где проходит фольклорный фестиваль?

Poznan


==

Где находится Вавель

(Вавельский холм
, Вавельский замок
)?
-

в Кракове


==
Назовите польские горы?

Бескиды, Татры, Карпаты, Судеты, Бещады


==
Сколько в Польше воеводств?

Перечислить несколько.

Polska podzielona jest na 16 wojewodztw,
wojśwodztwa dziślą się na powiaty a powiaty na gminy.

-

5olnośląskiś, Kujawsko
-
pomorskie, Lubelskie,
Lubuskiś, Łódzkiś, aałopolskiś, aazowiśckiś, hpolskiś,
todkarpackiś, todlaskiś, tomorskiś, Śląskiś,
Świętokrzyskiś, Warmiosko
-
mazurskie, Wielkopolskie, Zachodniopomorskie.



==
Krainy historyczno
-
geograficzne Polski

Wiślkopolska (stolica toznao).

aałopolska (stolica Krakow).

tomorzś (tomorzś Ddaoskiś: Ddaosk i

Pomorze Zachodnie
-

stolica Szczecin)

Warmia i Mazury (Olsztyn, kraj jezior),

todlasiś (.iałystok)

Lubelszczyzna (Lublin)

Śląsk (Śląsk Dorny: Katowicś i Śląsk 5olny: Wrocław),

Mazowsze
: (
Warszawa
)


==

Зимняя столица Польши?

Закопане


==
Какие
достопримечательности польские есть в

РБ
?

Архикафедральный собор Святого Имени
Пресвятой Девы Марии
-

считается главным католическим храмом в столице

Archikatedralna

Naj
ś
wi
ę
tszego

Imienia

Naj
ś
wi
ę
tszej

Maryi

Panny

uznawane

za

g
łó
wny

ko
ś
ci
ół
katolicki

w

stolicy
.

Park Loszycki
v Minske to jest byly majentak Pruszinskego

-


generala aposznego krola Rzeczy Pospolitoi Stanislawa Augusta
Poniatowskego. Museum Adama Mickevicza v Navagrudku.

У
садьба Костюшко в

Меречевщине

(Косово)

dworśk Kościuszków w

Merocze
wszczyźniś
.

Единственный в
мире музей композитора Монюшко в школе посёлка

Озёрный
. Замки в Гродно (
старый и новый).


==
Что можно увидеть в Варшаве?

bajwiększś lotnisko w tolscś imiśnia

Crydśryka Chopina. bajwiększy
Uniwśrsytśt, tolitśchnika. Siśdziba Sśjmu, wządu wt, trśzydśnta wt i Sadu bajwyższśgo. Starś aiasto
zniszczone w czasie Powstania Warszawski
śgo zostało odbudowanś (1955) wraz z Zamkiśm Krolśwskim (po
1971 roku). Cśntrum Warszawy, odbudowanś rowniśż po zniszczśniach ostatniśj wojny obśjmujś poza Starym
aiastśm dużą dziślnicę Środmiśściś.


==
Что можно увидеть в Кракове?

Uniwśrsytśt Wagiśllooski, miasto tapiśża Wana tawła LL. Krakow, niś
zniszczony w czasie II wojny, z historycznym Rynkiem, zamkiem na Wawelu, w samym centrum miasta, jest
ulubionym cślśm wyciśczśk. hd lat Krakow wygrywa w sondażach najładniśjszśgo miasta w
tolscś. hłtarz
wyrzśźbiony z drśwna przśz Wita Stwosza w Kościślś aariackim przy wynku Dłownym. hbraz Lśonarda da
Vinci „5ama z Łasiczką” w
auzśum Książąt Czartoryskich
(połnocnś tlanty)


==Wymiśo najważniśjszś budowlś śrśdniowiścznś w ważniśjszych miastac
h Polski

(Расскажите о самых
важных средневековых зданий в крупных городах Польши)

Wawel (Zamek Krolewski) w Krakowie,
Sukiennice na Starym Miescie w Krakowie, Malbork (zamek Kszyrzacki)
,
Kościół Wniśbowzięcia bajświętszśj
Marii Panny
, zwany takżś

kościołśm aariackim
.

aonumśntalny zamśk Książ w Wałbrzychu.

Zamśk Królśwski
w Warszawie


==
Какие известные поляки живут в вашем городе?

глава костела в Минске

-

митрополит Тадеуш
Кондрусевич


==
Кто из поляков связан с Беларусью
?

Костюшко, Монюшко, Мицкевич, Огинский, Наполеон Орда.

==
aiasto, w którym znajdujś się międzynarodowy źśstiwal źolklorystyczny?
(Город в котором проходит
международный фестиваль фольклора)

Zielona

Gora

(Зелена Гура)


==

Nagroda Muzyczna Fryderyk
(Fryderyki)


głownś nagrody muzycznś przyznawanś w tolscś od roku 1995.


==

Wymiśo znanś taocy narodowś:
-

мазурка, поленез, краковяк.


==
Где проходят фестивали песни

-

Zielona

G
ó
ra

(Зелёна Гура), Сопот, Ополе


==

troszę wymiśnid

piśśniś patryotycznś
:
-

«tiśrwsza brygada», «Warszawianka», «.ożś, coś tolskę», «żśby
tolska była tolską»


Hymn polski

W śrśdniowiśczu hymnśm tolski była „.ogurodzica‖. ba przśstrzśni wiśków óLV


XVIII Bogurodzica w wersji

starobiałoruskiśj
Багародзіца

pśłniła takżś rolę hymnu

paostwowśgo Wiślkiśgo Księstwa Litśwskiśgo. .

Iymnśm LL i LLL wzśczpospolitśj jśst tiśśo Lśgionów tolskich wś Włoszśch ( autor: gśnśrał Wózśź Wybicki) od 26 lutśgo
1927 oźicjalny hymn paostwowy wzśczypospolitśj tolskiśj͖


Jeszcze Polska nie zginęła

Wśszczś tolska niś zginęła,


Kiśdy my żyjśmy,


Co nam obca przśmoc wzięła,


Szablą odbiśrzśmy.




aarsz, marsz, 5ąbrowski,



Z ziśmi włoskiśj do tolski,



Za twoim przewodem




Złączym się z narodśm.



trzśjdziśm Wisłę, przśjdziśm Wartę,


.ędziśm tolakami,


5ał nam przykład .onapartś,


Wak zwyciężad mamy.



aarsz, marsz, 5ąbrowski...



Jak Czarniecki do Poznania


Po szwedzkim zaborze,


Dla

ojczyzny ratowania


Wrócim się przśz morzś.



aarsz, marsz, 5ąbrowski...



Wuż tam ojciśc do swśj .asi


aówi zapłakany
-


"Słuchaj jśno, pono nasi


.iją w tarabany."



aarsz, marsz, 5ąbrowski...



W
okresie Rozbiorów (i obecnie) pieśni „Warszawianka‖, czy „Boże coś Polskę‖ śpiewane były jako symbol

niepodległości Polski.


Warszawianka

pieśń okresu Powstania Listopadowego 1831 r.

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku był
a

jedną z kandydatek do

miana hymnu państwowego.

W okresie międzywojennym takty Warszawianki stał
y

się sygnałem programu drugiego Polskiego Radia.

Oto dziś dzień krwi i chwały

Oby dniem wskrzeszenia był.

W tęczę Franków Orzeł Biały

Patrząc, lot swój w niebo wzbił.

A nadzieją podniecany,

Woła na nas z górnych stron

Powstań Polsko, skrusz kajdany,

Dziś twój triumf albo zgon.

Refren:

Hej, kto Polak na bagnety!

Żyj swobodo, Polsko żyj!

Takim hasłem cnej podniety,

Trąbo nasza wrogom grzmij! (dwa razy)


Boże Coś Polskę

Pieśń narodowa autor Alojzego Feliń
skiego

śpiewana pierws
zy raz w 1861 roku w Warszawie

pieśń okresu
Powstania Styczniowego. Ś
piewana do

dziś w czasie świąt narodowych
przez wiernych w

kościołach


Boże! coś Polskę przez tak liczne wie
ki

Otaczał blaskiem potęgi i chwały,

I tarczą swojej zasłaniał opieki

Od nieszczęść, które przywalić ją miały;

Przed twe ołtarze zanosim błaganie.

Ojczyznę wolna pobłogosław Panie!

Ty, coś ją potem, tknięty jej upadkiem.

Wspierał walczącą za najświę
tszą sprawę,

I chcąc świat cały mieć jej męstwa świadkiem,

Wśród samych nieszczęść pomnożył jej sławę:

Przed twe ołtarze...


Rota

(autor słów Maria Konopnicka. Pieśń bardzo popularną w czasie powstań narodowych II wieku: wielkopolskiego w

1918, śląskich 1919

1921 oraz bezpośrednio po II wojnie światowej. Hymn organizacji polonijnych.


Nie rzucim ziemi, skąd nasz ród.

Nie damy pogrześć mowy,

Polski my naród, polski lud,

Królewski szczep piastowy.

Nie damy, by nas gnębił wróg.

Tak nam d
opomóż Bóg!

Tak nam dopomóż Bóg!

Do krwi ostatniej kropli z żył

Bronić będziemy ducha,

Aż się rozpadnie w proch i pył

Krzyżacka zawierucha.

Twierdzą nam będzie każdy próg.

Tak nam dopomóż Bóg!

Tak nam dopomóż Bóg!


Święta państwowe

Święta państwowe to znaczy ustawowo wolne od pracy dnie świętowane w Polsce.

W czasie tych świąt banki, centra handlowe i instytucje państwowe są zamknięte, podobnie jak wiele
mniejszych sklepów.

1 stycznia: Nowy Rok

6 stycznia : Trzech Króli (od 24 wrz
eśnia 2010)

Wielkanoc: niedziela i poniedziałek
-

pierwsza niedziela po pierwszej wiosennej pełni księżyca

1 maja: Święto Pracy

3 Maja: „Święto Narodowe Trzeciego Maja‖. Rocznica uchwalenia Konstytucji 3 Maja.

Boże Ciało: czwartek dziewiątego tygodnia po Wielkanocy. Bardzo polskie święto

15 sierpnia: Wniebowzięcie Najświętszej Marii Panny, Święto Wojska Polskiego (rocznica ―cudu nad Wisłą‖)

1 listopada: Dzień Wszystkich Świętych

11 listopada: "Narodowe Święto

Niepodległości‖
-

polskie święto państwowe. Na cześć odzyskania

niepodległości po okresie rozbiorów w 1918 roku.

25, 26 grudnia: Boże Narodzenie

Świętami Narodowymi w Polsce, to znaczy mającymi znaczenie państwowo
-

narodowe są Święta 3

(trzeciego) Ma
ja (Maja pisze się często z dużej litery jako, że jest to nazwa konstytucji uchwalonej tego dnia)
i

(jedenastego) listopada.

Święta obchodzone w Kościele Katolickim: Wielkanoc, Boże Ciało, Dzień Wszystkich Świętych i Boże

Narodzenie są również świętami
w Polsce.

Święto pierwszego maja jest świętem pracy; świętem ludzi pracujących. Nie narodowym i nie religijnym.

Polacy chętnie świętują wiele innych okazji, choć nie są one dniami wolnym od pracy:

Tłusty czwartek: ulubione święto wielbicieli pączków (os
tatni czwartek karnawału)

Międzynarodowy Dzień Kobiet: (8 marca) w to popularne w czasach PRL
-
u święto kobiety tradycyjnie

obdarowywano goździkami. Dziś również wiele kobiet dostaje kwiaty, ale mało kto wie, że dzień ten został

ustanowiony w USA dla upa
miętnienia śmierci 129 kobiet w pożarze nowojorskiej fabryki w 1908

Pierwszy Dzień Wiosny (21 marca): obchodzony przez uczniów, którzy tradycyjnie tego dnia udają się na
wagary Prima Aprilis: (1 kwietnia) dzień psotów i żartów. W gazetach pojawiają się „n
iesprawdzone‖
wiadomości, a spotkani ludzie łapią jeden drugiego na najprzeróżniejsze fantazje.

Dzień Dziecka: rodzice sprawiają przyjemność dzieciom obdarowując je słodyczami lub na przykład zabierając
je do ZOO. (1 czerwca)

Wigilia Dnia Świętego Jana (
noc świętojańska) (24 czerwca): wróżby tej nocy dotyczą przede wszystkim
miłości i małżeństwa. Właśnie w tę najkrótszą noc co roku zakwita kwiat paproci. Tradycja mówi, że ten, kto
go odnajdzie, będzie wieść szczęśliwy i dostatni żywot, ale uwaga: swoim sz
częściem i majątkiem nie może się
z nikim dzielić.

Andrzejki: (w wigilię Sw. Andrzeja, wieczorem 29 listopada) według pogańskiej tradycji w ten dzień wróżymy,

najczęściej lejąc wosk (do miski wody). I na przykład Panny z form zastygniętego wosku mogą dow
iedzieć się
czy wyjdą za mąż. Jest to dziś dzień wesołych zabaw w dzień imienin licznych w Polsce Andrzejów.

Uwaga: większość Polaków obchodzi imieniny: dzień świętego patrona z kalendarza. Dodatkowo urodziny

obchodzą najczęściej dzieci. Wysłanie Kartki
z życzeniami imieninowymi, na Boże Narodzenie i na Wielkanoc
jest w rodzinach i wśród przyjaciół po prostu obowiązkiem!


Rozdzia
ł 4.
Kalendarz

Ś
wi
ą
t


Основные государственные и религиозные праздники в Польше:

Jakie święto obchodzi się w PolsceŁŁŁŁŁŁŁ?


Праздничные

выходные

дни

1 января



Новый год



Nowy

Rok

6 января



Богоявление



Trzech

Kr
ó
li


Пасха

(2 дня:

воскресенье

и

понедельник
)



Wielkanoc

1 мая



Пра
здник труда



Ś
wi
ę
to

Pracy

3 мая



Праздник

конституции 3 мая



Ś
wi
ę
to

Konstytucji

3
Maja

Зелёные праздники

или

Сошествие Святого Духа

(49 дней после

Пасхи
)

всегда в

воскресенье



Zielone

Ś
wi
ą
tki

/

Zes
ł
anie

Ducha

Ś
wi
ę
tego

Божье тело

(60 дней после

Пасхи

всегда в

четверг
)



Bo
ż
e

Cia
ł
o

15 августа



Вознесение Богоматери

/ Праздник

Польской армии

-
Wniebowzi
ę
cie

NMP

/

Ś
wi
ę
to

Wojska

Polskiego

1 ноября



Всех святых



Wszystkich

Ś
wi
ę
tych

11 ноября



День независимости



Ś
wi
ę
to

Niepodleg
ł
o
ś
ci

25 и 26 декабря
[32]



Рождество Христово



Bo
ż
e

Narodzenie


Праздники

в дни, не являющиеся

выходными

21 января



День бабушки



Dzie
o
Babci

22 января



День дедушки



Dzie
o
Dziadka

2 февраля


Сретение
-

Gromnica

8 марта



День женщин



Dzie
o
Kobiet

2 мая



День Флага Польской Республики



Dzie
o
Flagi

Rzeczypospolitej

Polskiej




День

Полонии

и поляков за рубежом



Dzie
o
Polonii

i

Polak
ó
w

za

Granic
ą

9 мая



Национальный праздник победы и свободы



Narodowe

Ś
wi
ę
to

Zwyci
ę
stwa

i

Wolno
ś
ci

26 мая



День матери



Dzie
o
Matki

1 июня



День ребёнка



Dzie
o
Dziecka

23 июня



День отца



Dzie
o
Ojca

31 августа



День

Солидарности

и Свободы



Dzie
o
Solidarno
ś
ci

i

Wolno
ś
ci

14 октября



День национальной эдукации (образования)



Dzie
o
Edukacji

Narodowej
, до 1982

г.



День учителя

16 октября



День

Папы Римского

Иоанна Павла
II



Dzie
o
Papie
ż
a

Jana

Paw
ł
a

II
,
установлен

c
еймом

после смерти папы в п
амять его выбора (16 октября 1978

г.)

2 ноября



День умерших



Dzie
o
Zaduszny


wi
ę
to

Zmar
ł
ych
)

6 декабря



День

святого Николая



Dzie
o

Ś
wi
ę
tego

Miko
ł
aja


barodowy 5ziśo tamięci toznaoskiśgo Czśrwca 1956 r.


23 czerwca;


5ziśo tamięci hźiar Zbrodni Katyoskiś
j





6 stycznia
-

Święto Trzśch Króli
Czy hbjawiśniś taoskiś.

(
Waka była nazwa Trzśch Króli?

Trzśj Królowiś, Trzśj aędrcy, Trzśj aagowiś

-

Kasper, Melchior i Baltazar)



Symbolśm swięta jśst historia opisana w 9wangślii aatśusza, wśdług którśj

aędrcy zś Wschodu przybyli do
.śtlśjśm, aby oddad pokłon Wśzusowi.

2 lutego

-

Święto aatki .oskiśj Dromnicznśj
.

Gromnica

-

dużą woskową świścą.

hźiarowaniś taoskiś, Spotkaniś taoskiś
,


święto spotkania i oczyszczśnia w 40. dziśo od

Narodzenia Jezusa


Karnawał
,

zapusty



okrśs zimowych balów,

maskarad
ów
, pochodów i zabaw.

Po Nowym R
oku nastaje czas
karnawału, po staropolsku nazywany zapustami, który trwa do środy popiślcowśj

która oznacza
początśk

wielkiego postu

pszed
Wielkanoc
.

Tłusty czwartśk



ostatni

czwartek

przed

wielkim postem
.
Tłusty czwartśk rozpoczyna

ostatni
tydziśo

karnawału
. W Polsce,
jak głosi tradycja
, w tym dniu dozwolonś jśst objadaniś się
pączkami i
faworkami
. toniśważ data tłustśgo czwartku zalśży od daty

Wielkanocy
, dziśo tśn jśst

świętśm ruchomym
.

Waki wiślki dziśo na początku Wiślkiśgo tostu?

Środa topiślcowa
-

swię
to
na początku Wiślkiśgo tostu
-

piśrwszy dziśo wiślkiśgo postu
,

przypadający na 46 dni kalśndarzowych przśd

Wiślkanocą
.

Wielki Post

roz
poczyna się w Środę topiślcową i

trwa 40 dni bez niedziel
-

do

Niedzieli Palmowej
., post kooczy
się w piątśk przśd biśdziślą talmową.


Niedziela Palmowa

Ostatnie niedziela przed

Wiślkanocą
, piśrwszy dziśo

Wielkiego Tygodnia

-

okresu k
ó
try przypomina
ukrzyżowaniś i śmiśrd Wśzusa Chrystusa. Wśst to święto chrzśścijaoski
ś, ruchomś biśdziśla talmowa to dziśo
przybyciś Wśzusa do Wśrozolimy alś równiśż dziśo rozpoczynający tydziśo żałoby i zadumy nad śmiśrcią
Chrystusa.

Wiślki Tydziśo

przśd Wiślkanocą, jśst okrśsśm wzmożonych postów, umartwiśo i praktyk rśligijnych

Triduum P
aschalne:


Wiślki Czwartśk, Wiślki tiątśk, Wiślką Sobotę.

Wielki Czwartek

Wiślki Czwartśk to piśrwszy dziśo

Triduum Paschalnego.

Wiślki Czwartśk to dziśo upamiętniający hstatnią
Wiśczśrzę, podczas którśj Wśzus zapowiśdział swoją rychłą śmiśrd.

Wiślki tiątśk

Wiślki tiątśk to dziśo, żałoby i skupiśnia, upamiętniający śmiśrd W
śzusa na krzyżu.

Wielka Sobota

Wiślka Sobota jśst dniśm przśznaczonym na święcśniś pokarmów
-

W Wiślką Sobotę tolacy chodzą święcid do
kościoła w koszyczku zśbranś święconki

Wielkanoc (Pascha)

-

to jśdno z najważniśjszych świąt chrzśścijaoskich k
ó
trś symbolizujś śmiśrd i
zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa.
W bśdzślś w groniś rodzinnym zasiada się do uroczystśgo śniadania
wiślkanocnśgo, ktorś rozpoczyna się składaniśm życzśo i dziślśniśm się święcon
ką z koszyczka. Z kawałkiśm
pokrojonśgo jajka zś święconki wszyscy składają sobiś życzśnia: zdrowia, radości i pomyślności: dziślą się
jajkiem.

Koszyk:

Jajka (Pisanki, Kraszanki)
-

symbol życia i odrodzśnia

.aranśk (Cukrowy,Z aasła bądź z ciasta)
-

Symbol

Jezusa Chrystusa

Chleb
-

takżś symbolizujś Ciało Chrystusa, jśst oznaką dostatku

Chrzan
-

wraz z masłśm jśst symbolśm goryczy i słodyczy po śmiśrci i zmartwychwstaniu.

aasło
-

(patrz opis chrzanu)

Sól
-

symbol dostatku i gościnności

Wędliny
-

symbolizują kooczący się Wiślki tost.

Tradycyjny

Wielkanocne dania
ba tradycyjnym stolś wiślkanocnym niś możś zabraknąd takich potraw jak:
żurśk wiślkanocny, biała kiśłbasa piśczona, szynka świątśczna, źaszśrowanś jajka
,

dwikła, babka
wielkanocna, mazurek i sernik
.
Sśr żółty, żurśk z białą kiśłbasą, biały baranśk, chlśb, więdliny


oznaki kooczącśgo się postu, jajko


symbol narodzin, sół, babka wiślkanocna, mazurśk,

barszcz, biała
kiśłbasa, sałatki.

toniśdziałśk

Wielkanocny

śmigus dyn
gus
.
W polskiśj tradycji tśgo dnia polśwa się dla żartow wodą.
toniśdziałśk Wiślkanocny ma charaktśr zabawowy

tiśrwszy dziśo Ziślonych Świątśk

Zśsłaniś 5ucha Świętśgo


na !postołów

.ożś Ciało

-

Święto Ciała i Krwi taoskiśj,


wspominają

hstatnią Wiśczśrzę

i

Przeistoczenie

chleba

i

wina

w Ciało i Krśw

Jezusa Chrystusa
.

Jest to
święto ruchomś. hbchodzonś w wiślki czwartśk, zawszś 60 dni po Wiślkanocy.

15 sierpnia



Swietem Matki Boskiej Zielnej
.

przedmiot

wiary

doty
czącśj

wzięcia do niśba

z ciałśm i
duszą

bajświętszśj aaryi tanny

po zakooczśniu jśj ziśmskiś
go życia.



Święcom wtśdy i składamy dary z ziół, zbórz, warzyw, kwiatów. toswięconś pliony mają zapśwnid
bśzpiśczśostwo i harmonię domowśgo ogniska. W kościołach w tym dniu odbywają się aszę Świętś.

16 paździśrnika

5ziśo tapiśża Wana tawła LL

ustanowione przez

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

w hołdziś
papiśżowi
-

Polakowi

Wanowi tawłowi LL
.


1 listopada
-

5ziśo

Wszystkich Świętych

obchodzona

ku czci wszystkich znanych i nieznanych

świętych
.

2 listopada
-

Zaduszki


święta

5ziadów

W Kościślś katolickim 5ziśo Zaduszny (tzw. Zaduszki), jśst dniśm modlitw za duszś zmarłych.
Tego dnia ludzie
wspominają i modlą się za wszystkich zmarłych.

hbścniś groby odwiśdza się w dziśo Wszystkich Świętych, który jśst

dniem wolnym od pracy
.

Andrzejki
-

jśst to czas ostatniśj zabawy przśd okrśsśm !dwśntu, połączony z wróżbami wszślakiśgo rodzaju,
mówiącymi o tym co nas czśka w roku przyszłym.

6 grudnia

-

aikołajki


święto obchodzonś na czśśd świętśgo aikołaja biskupa airy.
W dniu tym Święt
y aikołaj (właściwiś osoba
przśbrana za niśgo) przynosi dziściom prśzśnty. Zazwyczaj są to drobnś upominki, słodyczś lub małś zabawki.

Adwent

okrśs do 24 grudnia, okrśs przypominający oczśkiwaniś na

powtórnś przyjściś Wśzusa Chrystusa
. Na
adwśnt składają się cztśry niśdziślś adwśntowś. !dwśnt to czas, w którym


katolicy mają uświadomid sobiś,
żś oczśkują na powtórnś przyjściś Wśzusa Chrystusa

Wigilia .ożśgo barodzśnia

.

Bardzo uroczystym
dniem jest Wigilia

-

to dziśo przśd

.ożym barodzśniśm
,

obchodzone
24 grudnia
.

Wieczerza wigilijna

(wiśczór wigilijny)

-


rozpoczyna się z piśrwszą

gwiazdką

na

niebie


od
modlitwy.
bastępniś
wszyscy dziślą się opłatkiśm L składają sobiś wzajśmniś życzśnia.


Stół tradycyjniś nakryty jśst białym
obrusśm, z wiązką siana pod nim, przy stolś zawszś powinno byd jśdśno pustś miśjscś dla wędrowca,
dla
samotnej osoby,

która możś przyjśd i poprosid o gościnę. ba świątścznym stołś,
jak głosi tradycja,

powinno
byd 12 p
ostnych dao.
Wiśczśrza wigilijna kooczy się rozdaniśm prśzśntów
,
śpiśwaniśm kolęd

i wyjściśm na
tradycyjną 'tastśrkę' do kościoła

Pasterka
to asza św. ktora jśst odprawiana o połnocy w noc .ożśgo barodzśnia. Udział w tśj szczśgolnśj

9ucharystii całych
rodzin jśst najważniśjszym ślśmśntśm świętowania dnia przyjścia Wśzusa na świat.

Tradycyjny potrawy wigilijne to:

barszcz z grzybami lub uszkami, karp w galarściś, karp smażony,

ryby
, przygotowany
na różnś sposoby,

kapusta z grzybami, piśrogi z kapustą i grzybami, kutia, ślśdziś w oliwiś,
kasza

z suszonymi grzybami,

kulśbiak, kompot z suszonych owoców,

makiśłki


.ożś barodzśniś

Chrzśścijaoskiś święto
-

narodziny Jezusa Chrystusa z Nazaretu obchodzone
25 grudnia
.


Do
głównych tradycji .ożśgo barodzśnia nalśży spotykaniś się z rodziną, obdarowywaniś się prśzśntami,
choinka, śpiśwaniś kolęd, opłatśk, życzśnia, kolędnicy, szopka.

Op
łatśk



bardzo ciśnki biały płatśk chlśbowy, niśkwaszony i niśsolony, wypiśkany z białśj

mąki

i wody bez
dodatku

drożdży
, którym dziślą się chrzśścijaniś, zgromadzśni przy stolś

wigilijnym
, składając sobiś życzśnia.


3 maja

1791

uchwalono piśrwszą

konstytucję

w nowożytnśj

Europie
, a drugą po

amśrykaoskiśj

na świściś




11
listopada
barodowś Święto biśpodlśgłości






wozdział 5. Słynni tolacy. Uczśni, pisarzś, malarzś i artyści polscy


Słynni wspołczśśni L historyczni tolacy

Wymiśo znanych
ci__________ polskich?


1)Wymiśo znanych tolaków, którzy otrzymali nagrodę !. bobla (nobślistów):


Мария Склодовская
-
Кюри
dwukrotniś otrzymała bagrodę bobla w 1903 i w 1911, w dwoch rożnych
dziedzinach naukowych fizyce i chemii.
,

Лех Валенса
nagroda poko
jowa Nobla w 1983
,

Генрик Сенкевич

bagrodę bobla w dziśdziniś litśratury
,
za całokształt twórczości


Владислав Станислав Реймонт

(pisarz), nagroda literacka Nobla w 1924
,
za powiśśd "Chłopi"


Чеслав Милош

(pisarz), nagroda literacka Nobla w 1980
,

za całokształt twórczości.



Вислава Шимборска

,

za całokształt twórczości.



2)
Wymiśo znanych rśżysśrów źilmowych

rśżysśrowiś źilmowi

-

Andrzej Wajda

„Człowiśk z Żślaza”
„Człowiśk z aarmuru” „Katyo”

Roman Polan
ski

„tianista”
, Jerzy Hoffman
kręcił źilmy historycznśm takiś, jak
"Ogniem i mieczem",
"

tan Tadśusz”,

"Znachor", "Biwa Warszawska"

, Wan aachulski Ва
-
банк, Ва
-
банк2
Дежавю, Krzysztoź Kiśślowski

bakręcił trylogię

"Trzy kolory. biśbiśski, .iały, Czśrwony"




3)
Wymiśo znanych tobiś

malarzy:

Jan Matejko

Jan Matejko
-

jeden z najwybitniejszych polskich malarzy

wspanialś malował scśny z historii tolski
"Bitwa pod Grunwaldem", "Unia Lubielska" i inne.

Wojciech Kossak,
Napoleon Orda

wysował pśjzażś ziśm białoruskich, polskich, litśwskich, ukraioskich



4)
Wymien znanych pisarzy polskich
:
!dam aickiświcz był najwybitniśjszym polskim pośtą. bapisał "5ziady",
"Pan Tadeusz".

Iśnryk Siśnkiświcz tisał główniś historycznś roma
ny o Polsce,

Wuliusz Słowacki,

aikołaj wśj
był ojcśm litśrytury polskiśj


плюс все нобелиаты



5)
Aktorze
Польские актеры

-

Andrzej Seweryn ,
Izabella Scorupco,
aichał Żśbrowski


„tan Tadśusz”
„hgniśm i aiśczśm” „tianista» „.itwa Warszawska 1920”
Богуслав Линда


6)
Wymiśo znanych tobiś polskich sportowców:
tiłkarzy
-

Роберт Левандовски,

Zbigniew Boniek
,

Казимир
Дейна

Cztśrokrotny zdobywca tucharu Świata w skokach narciarskich
-

!dam aałysz



7)
Wymien znanych nowoczesnych pisarzy Polskich:

Иоан
на Хмелевска, Станислав Лем, Януш
Висьневски,


8)
wymien

prezydent
ó
w

Polski

(3 Речи Поссполитой)

---

Президенты Польши после 1989 года
-

Войцех
Ярузельский 1 год, Лех Валенса, Александр Квасневски, Лех Качиньски и сейчас


Бронислав
Комаровский


9)
polscy naukowcy
aikołaj Kopśrnik
-

jśdśn z największych astronomow w historii, niś tylko tolski, alś i
całśgo świata, śgo tśoria zwana od tśj pory tśorią hśliocśntryczną mowiąca, zś Słoocś a niś Ziśmia stanowi
cśntrum układu słonścznśgo
. aaria Skłodowska
-
Curie.


10
)
Wymiśo znanych kompozytorów:
Fryderyk Chopin
-

najwybitniejszy i utalentowany
,
Stanisław aoniuszko
jest ojcem polskiej opery

,
aichał hginski napisał wybitny utwór "tożśgnaniś hjczyzny"



11)
Wymiśo znanych artyści:
.ogusław aśc,
Мария

Родович
,
Чеслав

Немен
,
Северин

Краевски
,
группы

"
Братанки
" "Ich Troje",

«
Раз
,
Два
,
Три
»


12)
Znani

polscy

politycy

-

Лех Качиньски, Войцех Ярузельски, Александр Квасневски, Адам Ежи
Чарторыйский, Лех Валенса и др.


---

Lśch Wałęsa
-

polityk, działacz bSZZ "Solidarnośd",

piśrwszy przśwodniczący „Solidarności”.

pierwszy
wybrany w powszechnych wyborach Prezydent III RP,
Laureat Pokojowej Nagrody Nobla (1983).

---

aiasto, w którym urodził się aikołaj Kopśrnik?



aikołaj Kopśrnik urodził

się w Toruniu

---

Kto jest Prymasem Polski?

глава костела
-

Wózśź Kowalczyk

---

Kto jest Prymasem w Minske?
глава костела в Минске?

-

митрополит Тадеуш Кондрусевич

---
Kim był Karol Wózśź Wojtyla?
Кто такой Кароль Юзеф Войтыла?

Wan tawśł LL


papiśż,
głowa Kościoła
Katolickiego z Polski.

---
Samy znany tolak w świściś?

bajbardziśj rozpoznawany na świściś tolak urodził się w Wadowicach
(niśdalśko Krakowa) jako Karol Wozśź Wojtyła.W 1978 roku został wybrany tapiśżśm, głową Kościoła
Katolickiśgo, stając si
ę tym samym piśrwszym papiśżśm spoza Włoch.


==
Кто сказал "tolacy niś gęsi, swój język mają"?
aikołaj wśj
(1505
-
1569) P
ośta, óVL wiśk. wprowadzał język
polski do poezji..

---

Кем был Юзеф Пилсудский
?

Wozśź tiłsudski


baczślnik taostwa tolskiśgo po L woj
niś światowśj,

polski
działacz niśpodlśgłościowy, polityk, piśrwszy marszałśk tolski od 19 marca 1920͖ dwukrotny prśmiśr tolski
(1926

1928 i 1930), twórca LL wzśczypospolitśj
,
zwycięzcą w bitwiś pod Warszawoj

---

С чем связан город Торунь?
aikołaj
Kopśrnik urodził się w Toruniu

---
Kto napisał "bad biśmnśm"?

(Кто написал «Над Нёманом»?)
Eliza Orzeszkowa

---
Kto napisał "tan Tadśusz"?

(Кто написал «Пан Тадеуш»?)
!dam aickiświcz (największy pośta polski)

---
Кем была Вислава Шимборска?

---
Кто такая Вислав
а Шимборска (
Wis
ł
awa

Szymborska
)



известная
польская поэтесса, лауреат награды нобля.

==
Kto wyrzśźbił ołtarz w kościślś aariackim?

Wit Stwosz
-

niśmiścki rzśźbiarz, graźik i malarz, jśdśn z
najwybitniśjszych przśdstawiciśli późnśgo gotyku w rzśźbiś.

UCIW!Ł! S9b!TU z dnia 12 grudnia 2013 r.,w sprawiś
ustanowienia roku 2014 rokiem Jana Nowaka
-
Wśzioraoskiśgo.
3 paździśrnika 2014 roku miniś sto lat od urodzin Wana bowaka
-
Wśzioraoskiśgo, ważnśj postaci
najnowszśj historii tolski. Służba żołniśrska, działal
nośd polityczna i twórczośd pisarska oraz publicystyczna
postawiła Wana bowaka
-
Wśzioraoskiśgo w rzędziś wiślkich wychowawców polskiśgo społśczśostwa. W
wywiadziś z roku 2003 znalśźd można słowa, którś niosą zś sobą jakżś trudną lśkcję patriotyzmu w
dzisiej
szych czasach: „To niśważnś, czy hjczyzna mi się podoba, czy niś. Z duszy jśj sobiś niś wyrwę ͙”.



1.

Polscy

nobli
ś
ci

-

Польские

нобелевские

лауреаты



Важно
:
Официально

польских

нобелевских

лауреатов

ровно

шесть

(6)

!
Такие личности, как
Джозеф Ротблат или Леонид Гурвич не принадлежат к их числу. Они были гражданами других
стран и не считали себя поляками



1.
Maria

Curie

Sk
ł
odowska

-

Мария Складовская
-
Кюри


Года получения Нобелевских премий:

1903 и 1911






Единственная женщина, которая
дважды получила Ноблевскую премию: в 1903 в области физики, в
1911 в области химии.


В физике за исследования радиоактивных элементов. В химии в основном за открытие радия и полония
(назван в честь Польши)


W

dziedzinie

fizyki

w

1903
r
.
wraz

z

m
ęż
em

Piotrem

Curie

oraz

Becquerelem

za

prace

nad

promieniotw
ó
rczo
ś
ci
ą.


W

dziedzinie

chemii

1911
r
.
za

rozw
ó
j

chemii

dzi
ę
ki

odkryciu

polonu

i

radu

oraz

za

zbadanie

metalicznego

radu

i

jego

zwi
ą
zk
ó
w

chemicznych


aaria Skłodowska
-
Curie,
odkrywczyni 2

otrzymała bagrodę bobla
w 1903 i w 1911,
w dwoch rożnych dziśdzinach naukowych źizycś i chśmii.

100 lat po przyznaniu jśj po raz drugi tśgo prśstiżowśgo troźśum
, rok 2011 Sśjm wt ogłosił wokiśm
Marii
Skłodowskiśj
-
Curie.

aaria Skłodowska
-
Curiś urodziła się w 1867 r. w Warszawiś w domu przy ul. Crśta, gdziś dziś znajdujś się

poświęconś jśj auzśum.

W stolicy spędziła 19 piśrwszych lat swojśgo życia. toźniśj podjęła studia na paryskiśj Sorboniś.
-

Po
chodziła z

rodziny, w ktorśj kultywowano tradycjś patriotycznś. .yła osobą wszśchstronniś uzdolnioną: znała pięd
językow,

intśrśsowała się socjologią, psychologią oraz naukami ścisłymi

aaria Skłodowska Curiś jśdyna dotąd
dwukrotna laureatka nagrody Nobla:
z fizyki i z chemii.

Wako źizyk i chśmik pracowała nad promiśniotworczością piśrwiastkow i stała się prśkursorśm tśj dziśdziny
nauki.

trzyczyniła się do powstania pracowni radiologicznśj Warszawskiśgo Towarzystwa baukowśgo, a
poźniśj Lnstytutu

wadowśgo w Warszawiś. .yła jśdną z najpopularniśjszych postaci świata naukowśgo.
htrzymała wiślś nagrod i

wyrożniśo. .yła członkiśm honorowym sśtśk towarzystw naukowych oraz
proźśsorśm honorowym wiślu wyższych

uczślni. bagrodę bobla w 1903 r. otrzymała wra
z z mężśm tiotrśm
Curie w dziedzinie fizyki za odkrycie polonu i

radu. to raz drugi wręczono bobla naszśj rodaczcś w 1911r. w
dziśdziniś chśmii, za pracę nad chśmicznymi i

źizycznymi właściwościami polonu i radu, oczyszczania i pomiaru
aktywności piśrwiast
kow promieniotworczych.

Zmarła wś Crancji w 1934. W 1995 roku grob jśj i męża, tiśrrś Curiś, przśniśsiono do paryskiśgo tantśonu.



2.
Henryk

Sienkiewicz

-

Генрик Сенкевич


Год получения Нобелевской премии:

1906






Нобелевскую премию получил в области
литературы за свой роман о первых христианах

"
Quo

Vadis
"

("Кво Вадис"). (Хотя многие поляки считают (и консул в том числе), что Сенкевич получил
премию за все свое творчество. Это немного ошибочно. Но, если вы не имеете достаточно знаний в
области литерату
ры и необходимого словарного запаса, а также хотите получить Карту Поляка, лучше
не умничать, а говорить, что получил за "
ca
ł
okszta
ł
t

tw
ó
rczo
ś
ci
", т.е. за все свое творчество).


Писал в основном исторические романы о Польше, такие как: "
Krzy
ż
acy
" ("Крестон
осцы"), "
Ogniem

i

mieczem
" ("Огнем и мечом"), "
Potop
" ("Потоп") и "
Pan

Wo
ł
odyjowski
" ("Пан Володыѐвски").


Otrzyma
ł
nagrod
ę
nobla

w

dziedzinie

literatury

za

ca
ł
okszta
ł
t

tw
ó
rczo
ś
ci



Henryk Sienkiewicz
(pisarz),
nagroda Nobla w 1905

W 1905r. bagrodę bobla w

dziśdziniś litśratury dostał jśdśn z najpoczytniśjszych powiśściopisarzy i
nowelistow

polskich drugiśj połowy óLó wiśku, Iśnryk Siśnkiświcz (1846
-
1916). Wyrożniono go za całośd
tworczości.

5ocśnionś zostały jśgo powiśści tłumaczonś na wiślś językow
świata. W tolscś olbrzymi autorytśt
społśczny zjśdnały

mu zwłaszcza powiśści historycznś o silnych tśndśncjach patriotycznych. W Trylogii
przśdstawił barwny obraz życia i

wydarzśo dziśjowych w óVLL
-
wiścznśj tolscś, w „Krzyżakach”
-

za czasow
Władysława LL
Wagiśłły. tisał dla tolakow

w czasiś zaborow powiśści historycznś o wspanialśj tolscś: „
ku
pokrzepieniu serc
”. 5la młodziśży napisał „
W

pustyni i w puszczy
”. „
Quo vadis
” jśst z kolśi wizją upadku
impśrium rzymskiśgo za czasow bśrona. towiśśd została

zekran
izowana w Iollywood jako łatwiśjsza do
zrozumienia dla nie
-
polskiśj publiczności. tochowany w Katśdrzś

Świętśgo Wana na Starym aiśściś w Warszawiś.


3.
W
ł
adys
ł
aw

Reymont

-

Владислав

Реймонт


Год

получения

Нобелевской

премии
:

1924






Получил

Нобелевскую

премию

в

области

литературы

за

роман

"
Ch
ł
opi
"

("
Мужики
" )


Otrzyma
ł
nagrod
ę
nobla

w

dziedzinie

literatury

za

powie
ść "
Ch
ł
opi
"



Władysław wśymont
(pisarz),
nagroda literacka Nobla w 1924

5rugą bagrodę bobla w dziśdziniś litśratury i czwartą dla tolaka
dostał w 1924 roku pisarz Władysław
Reymont

(1867
-
1925). htrzymał ją za powiśśd "
Chłopi
" ukazującą wszśchstronny i wiśrny obraz wsi polskiśj
ujęty w ramy

cztśrśch por roku. wśymont ocśniany jśst jako powiśściopisarz i nowślista dysponujący
bśzpośrśdnią i
rozlśgłą

znajomością życia rożnorodnych środowisk społścznych. hbok „Chłopow” jśgo
najbardziej znane utwory to "
Ziemia

obiecana
", "
Komediantka
" oraz zbiory nowel "
Spotkanie
", "
Z
pamiętnika
". tochowany w !lśi Zasłużonych na

Cmśntarzu towązkowskim w Warszawi
e, a serce wmurowano
w źilarzś kościoła Św. Krzyża w Warszawiś na

Krakowskim trzśdmiśściu.


4.
Czes
ł
aw

Mi
ł
osz

-

Чеслав

Милош


Год

получения

Нобелевской

премии
:

1980






Получил

Нобелевскую

премию

также

в

области

литературы
.
Был поэтом, переводчиком.
Поэтому ему
присудили премию за все творчество в целом.


Otrzyma
ł
nagrod
ę
nobla

w

dziedzinie

literatury

za

ca
ł
okszta
ł
t

tw
ó
rczo
ś
ci
.



Czśsław aiłosz
nagroda literacka Nobla w 1980

Urodzony na Litwiś w 1911 roku, Czśsław aiłosz był przśd LL wojna
światową. młodym alś znanym pośtą.

Kilka lat po wojniś Czśsław aiłosz pracował w dyplomacji nowych władz komunistycznych (w bowym Worku,

taryżu). W związku z sytuacja polityczną w kraju podjął dścyzję o wyjśździś z tolski na stałś.

bagrodę bobla przyznano
tolakowi za „wybitnś wartości humanistycznś całokształtu tworczości pośtyckiśj”.

W tolscś, w 1980 roku po wyborzś Wana tawła LL na papiśża, był to kolśjny szok dla komunistow:

większośd dorobku aiłosza powstała poza granicami naszśgo kraju. ! sam pośta był

jako zdrajca zakazany w
Polsce.

5o 1980 roku utworow ailosza w tolscś niś drukowano. .ył wydawany jśdyniś na śmigracji.

W dorobku aiłosza znajdziśmy pośzję, śsśistykę, prozę powiśściową i przśkłady. Wśst autorśm m.in. tomow

"Świat", "tośma naiwnś". tod koniśc życia, już w czasiś LLL wzśczpospolitśj pośta
wrocił

do kraju. Zmarl 14 siśrpnia 2004 roku w Krakowiś. tochowany w Krypciś Zasłużonych na Skałcś w
Krakowie.



5.
Lech

Wa
łę
sa

-

Лех Валенса


Год получения Нобелевской премии
:

1983






Первый некоммунистический президент Польши.
Получил Нобелевс
кую премию мира.


Pokojową Nagrodę Nobla Lech Wałęsa otrzymał w 1983 jako lider podziemnej Solidarności.

Niezależny
Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”



ogólnopolski

związek zawodowy

powstały w 1980 dla
obrony praw pracowniczych

Важно: Слово "pokojowy"
-

по
-
польски значит "мирный".
Лех Валенса получил

не
посмертную

Нобелевскую премию
(он до сегодняшнего дня единственный из всех 6 лауреатов жив
и здоров), а Ноблевскую премию мира, которая присуждается за достижения в области
укрепления мира



Lśch Wałęsa
nagroda pokojowa Nobla w 1983

Trzy lata po uzyskaniu nagrody Nobla przez Mi
ł
osza,
po dślśgalizacji piśrwszśj Solidarności, po 13 grudnia
1981, za

wybitny wkład w propagowaniś i utrzymaniś pokoju na świściś, bagrodą bobla uhonorowano Lścha
Wałęsę (ur.

1943)
-

polityka, działacza związkowśgo, wspołzałożyciśla Wolnych Związkow Zawodowych
W
ybrzśża i

Tymczasowśj wady bSZZ "Solidarnośd".

Zasłynął pokojowymi działaniami na rzścz dśmokracji m.in. poprzśz dialog z komunistycznym rządśm dla

rozładowania społścznśgo napięcia. Swoim uporśm zapoczątkował zmiany, ktorś potśm lawinowo objęły innś
kraje

9uropy Wschodniśj i spowodowały bśzkrwawy rozpad radziśckiśgo impśrium. Kiśdy w 1983 roku Lśch
Wałęsa

otrzymał pokojową bagrodę bobla, władzś niś zgodziły się na jśgo wyjazd po odbior nagrody. W
Sztokholmie

rśprśzśntowała go żona 5anuta z synśm. Sam Wałęs
a niś starał się o wyjazd. Zdawał sobiś
sprawę, żś gdyby opuścił

tolskę władzś ludowś niś wpuściłyby go z powrotśm.

to przśmianach 1989 roku Lśch Walśsa został piśrwszym wybranym w powszśchnych wyborach trśzydśntśm
IIIRzeczpospolitej. Lech

Walesa

mieszka

w

Gda
o
sku
.



6.
Wis
ł
awa

Szymborska

-

Вислава Шимборска


Год получения Нобелевской премии:

1996





Также, как и Чеслав Милош, получила Нобелевскую премию в области литературы за все свое
творчество.
Была поэтом и переводчиком.

Otrzymała nagrodę nobla w
dziedzinie literatury za całokształt twórczości.


Важно
:
Вислава

Шимборска

умерла

1
февраля

2012

года
!


Wisława Szymborska
literacka nagroda Nobla w 1996

wok 1996 okazał się ponowniś wiślkim świętśm litśratury i kultury polskiśj. Krolśwska
!kadśmia przyznała
bagrodę

bobla Wisławiś Szymborskiśj (ur. 192 3w toznaniu


zmarła 1 lutśgo 2012 w swoim domu w
Krakowie ) )za

całokształt tworczości pośtyckiśj. Tworczośd Szymborskiśj ocśniono jako mistrzostwo
artystycznś nawiązującś do

doświadczśo pośz
ji XX wieku oraz tradycji humanistycznej.
Cśchujś ją prścyzja
słowa, posługiwaniś się ironią
i

paradoksem,
przśtworzonś pośtycko trśści źilozoźicznś
. Wydała m.in. tomy
pośzji: "5latśgo żyjśmy", "tytania

zadawanś sobiś. tośzjś", "Ludziś na mościś", "Koniśc
i początśk".
Spoczywa w grobie rodzinnym na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

2.
Polscy

prezydenci

-

Президенты Польши



Важно: Здесь приводятся президенты после 1989 года, т.е. некоммунистические Также не
обязатльно знать довоенных глав государства
(Габриэля Нарутовича, Станислава Войцеховского
и Игнация Мосцицккого).



Lech

Wa
łę
sa

-

Лех Валенса


Срок правления:

1990
-
1995





Первый некоммунистический президент Польши. Создатель первого независимого профсоюза
"Солидарность" ("
Solidarno
ść").


Лауреат

Нобелевской премии мира в 1983 году.


Pierwszy niekomunistyczny przezydent Polski. Współzałożyciel i pierwszy przewodniczący „Solidarności”.
Otrzymał Pokojową nagrodę Nobla.



Aleksander

Kwa
ś
niewski

-

Александр Квасьневский


Срок правления:

1995
-
2005 (два

срока)






Lech

Kaczy
ń
ski

-

Лех Качиньский


Срок правления:

2005
-
2010






Важно: Погиб в авиакатстрофе под Смоленском 10 апреля 2010 года. Летел на годовщину
событий в Катыни (где были расстреляны польские офицеры Советской властью).



На данный момен
т:



Bronis
ł
aw

Komorowski

-

Бронислав Коморовский



Срок правления:

с 6 августа 2010 года






Премьер
-
министр:

Donald

Tusk

-

Дональд Туск






Министр иностранных дел:

Rados
ł
aw

Sikorski

-

Радослав Сикорски






Посол Польши в РБ:

Leszek

Szerepka

-

Лешек Шерепка





3.
ПОЛЬСКИЕ ПИСАТЕЛИ

polski

pisarze


Adam

Mickiewicz

-

Адам Мицкевич


Даты жизни: 1789
-

1855


Важнейшие произведения:

"
Dziady
"
,

"
Pan

Tadeusz
"
, а также большое количество стихотворений на
польском языке!





Самый важный польский
писатель. Родился на территории современной Беларуси, в деревне Заосье.
Большую часть жизни провел в эмиграции.


Важно: Был одним из польских писателей
-
пророков!

(Примечание: считалось, что поэты
-
пророки (в
основном в эпоху романтизма) предвидели в своих п
роизведениях будущее Польши и польского
народа)


Adam

Mickiewicz

by
ł
najwybitniejszym

polskim

poet
ą.
Napisa
ł "
Dziady
", "
Pan

Tadeusz
".
Pierwszy

poeta

prorok
.



Miko
ł
aj

Rej

-

Миколай Рей


Даты жизни: 1505
-

1609


Важно: Считается отцом польской литературы!






В свое время написал интересный афоризм:

A

niechaj

narodowie

w
ż
dy

postronni

znaj
ą,
i
ż
Polacy

nie

g
ę
si
,
i
ż
sw
ó
j

j
ę
zyk

maj
ą
, что в переводе означает:

Пусть другие народы знают, что поляки не гуси, тоже имеют
свой язык
.


В то время все литературные
произведения писались или на латинском языке, или на греческом.


Miko
ł
aj

Rej

by
ł
ojcem

literytury

polskiej



Juliusz

S
ł
owacki

-

Юлиуш Словацки


Даты жизни: 1809
-

1849


Важнейшие произведения:

"
Kordian
", "
Balladyna
", "
Kr
ó
l
-
Duch
"






Важно: Был вторым из
списка поэтов пророков.


Juliusz

S
ł
owacki

by
ł
jednym

z

poet
ó
w
-
prorok
ó
w
.



Zygmunt

Krasi
ń
ski

-

Зыгмунт Красиньски


Даты жизни: 1812
-

1859


Важнейшие произведения:

"
Nie
-
Boska

komedia
"






Важно: Был третьим и последним писателем
-
пророком, на ряду с
Мицкевичем и Словацким.
Некоторые называют также и Циприана Камиля Норвида (
Cyprian

Kamil

Norwid
) в качестве
четвертого пророка.



Zygmunt Krasiński był trzecim wieszczem norodowym Polski. Jako czwartego wieszcza można nazwać
Cypriana Camila Norwida.



Вы
ше были перечисленны самые важные писатели до
XX

века. Далее назовем самых важных
писателей конца
XIX

и
XX

веков.



Важно: Чтобы не повторяться, здесь не указывались польские нобелевские лауреаты в области
литературы. О них вы можете прочесть в
соответствующей вкладке!



Eliza

Orzeszkowa

-

Элиза Ожешко


Даты жизни: 1841
-

1910


Важнейшие произведения:

"
Cham
" (идет в Купаловском театре), "
Nad

Niemnem
", "
Dziurdziowie
"






Важно: Большую часть своей жизни провела в Гродно. Там же находится и ее до
м
-
музей. Писала
на польском языке, но в основном о местных сельских жителях (беларусах).



Eliza

Orzeszkowa

napisa
ł
a

"
Cham
", "
Nad

Niemnem
", "
Dziurdziowie
"



Stanis
ł
aw

Wyspia
ń
ski

-

Станислав Выспяньский


Даты жизни: 1869
-

1907


Важнейшие произведения:

"
Wesele
"






Важно: Был также довольно известным художником


Stanis
ł
aw

Wyspia
ń
ski

by
ł
wybitnym

pisarzem

i

malarzem
.
Napisa
ł
dramat

"
Wesele
"



Stefan

Ż
eromski

-

Стефан Жеромски


Даты жизни: 1865
-

1925



Важнейшие произведения:

"
Ludzie

bezdomni
", "
Popio
ł
y
"






Stefan

Ż
eromski

napisa
ł "
Ludzie

bezdomni
", "
Popio
ł
y
"



Stanis
ł
aw

Ignacy

Witkiewicz

(
Witkacy
)
-

Станислав Игнацы Виткевич (Виткацы)


Даты жизни: 1885
-

1939


Важнейшие произведения:

"
Szewcy
"






Важно: Был также известным художником


Stanis
ł
aw

Ignacy

Witkiewicz

by
ł
wybitnym

pisarzem

i

malarzem
.
Napisa
ł
dramat

"
Szewcy
"



Julian

Tuwim

-

Юлиан Тувим


Даты жизни: 1894
-

1953


Важнейшие произведения:

"
Kwiaty

polskie
", стихотворение "
Do

prostego

cz
ł
owieka
"






Важно: Несмотря на то, что писал очень
серьезные взрослые произведения, вошел также в
польскую литературу как один из лучших детских писателей.


Julian

Tuwim

by
ł
jednym

z

najwybitniejszych

pisarzy

dla

dzieci
.



Stanis
ł
aw

Jerzy

Lec

-

Станислав Ежи Лец



Даты жизни: 1909
-

1966


Важнейшие
произведения:

"
My
ś
li

nieuczesane
"






Важно: Знаменит (не только в Польше) своими афоризмами
-

книга "Непричесанные мысли".


Stanis
ł
aw

Jerzy

Lec

-

polski

poeta
,
satyryk

i

aforysta
.
Napisa
ł
zbi
ó
r

aforyzm
ó
w

"
My
ś
li

nieuczesane
"



Jaros
ł
aw

Iwaszkiewicz

-

Ярослав Ивашкевич


Даты жизни: 1904
-

1980


Важнейшие произведения:

"
S
ł
awa

i

chwa
ł
a
"





Jaros
ł
aw

Iwaszkiewicz

napisa
ł "
S
ł
awa

i

chwa
ł
a
"



Witold

Gombrowicz

-

Витольд Гомбрович


Даты жизни: 1904
-

1969


Важнейшие произведения:

"
Ferdydurke
", "
Iwona
,
ksi
ęż
niczka

Burgunda
" (идет в Купаловском
театре), "
Pornografia
"






Witold

Gombrowicz

-

jeden

z

najlepszych

polskich

dramaturg
ó
w

XX

wieku
.
Napisa
ł "
Ferdydurk
ę"
i

"
Pornografi
ę".



Stanis
ł
aw

Lem

-

Станислав Лем


Даты жизни: 1921
-

2006


Важнейшие
произведения:

"
Solaris
", "
Powr
ó
t

z

gwiazd
"






Важно: Один из самых знаменитых писателей
-
фантастов не только в Польше, но и во всем мире!
Его

произведения

переведны

на

41
язык
.


Stanisław Lem
-

jeden z najwybitniejszych światowych pisarzy
-
fantastów.
Napisa
ł "
Solaris
".



S
ł
awomir

Mro
ż
ek

-

Славомир Мрожек


Даты жизни: родился в 1930


Важнейшие произведения:

"
Tango
", "
Karol
"






Важно: Известный во всем мире драматург.
Представитель "театра абсурда"


Sławomir Mrożek jest znanym na całym świecie
przedstawicielem "teatru absurdu". Napisa
ł "
Tango
"
i

"
Karol
"



Современные польские писатели и писательницы (рубеж
XX
-
XXI

веков)



Важно: В Польше есть литературная награда
Nike

(Никэ), которая вручается ежегодно.
Обладатели этой награды могу считаться самыми важными писателями
XXI

века. В 2011 году
награду получил Мариан Пилот (
Marian

Pilot
) за произведение "
Pi
ó
ropusz
".



Andrzej

Stasiuk

-

Анджей Стасюк


Даты жизни: родился в 19
60


Важнейшие произведения:

"
Jad
ą
c

do

Babadag
"






Jerzy

Pilch

-

Ежи Пильх


Даты жизни: родился в 1952


Важнейшие произведения:

"
Moje

pierwsze

samob
ó
jstwo
"






Olga

Tokarczuk

-

Ольга Токарчук


Даты жизни: родилась в 1962


Важнейшие произведения:

"
Bieguni
"






Tadeusz

R
óż
ewicz

-

Тадэуш Ружевич


Даты жизни: родился в 1921


Важнейшие произведения:

"
Kartoteka
"






Wojciech

Kuczok

-

Войцех Кучок


Даты жизни: родился в 1972


Важнейшие произведения:

"
Gn
ó
j
"






Dorota

Mas
ł
owska

-

Дорота Масловска


Даты жизни: родилась в 1983


Важнейшие произведения:

"
Wojna

polsko
-
ruska

pod

flag
ą
bia
ł
o
-
czerwon
ą"






Интересный факт:

Книгу "
Wojna

polsko
-
ruska

pod

flag
ą
bia
ł
o
-
czerwon
ą" Дорота Масловска написала,
когда ей было всего 18 лет. Книга стала бестселлером в Польше. Последующие ее произведения не
смогли повторить успеха ее дебюта, хотя и были высоко оценены литературной критикой (например
произведение "
Paw

kr
ó
lowej
" получил ли
тературную награду "
Nike
" в 2006 году)


Также был выпущен фильм по ее произвдению
-

"
Wojna

polsko
-
ruska
" (2009)


4.
ПОЛЬСКИЕ ХУДОЖНИКИ


polski

malarze


Jan

Matejko

-

Ян Матейко


Даты
жизни: 1838
-
1893






Важнейшие картины:




Bitwa pod Grunwaldem





Stańczyk w czasie balu na dworze królowej Bony wobec straconego Smoleńska






Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem






Konstytucja 3 maja 1791 roku






Unia Lubelska





Важно
:
Самый

известный

и

важный

польский

художник
.
Рисовал

в

основном

на

исторические

темы
:
битвы
,
унии
,
короли
.


Jan

Matejko

-

jeden

z

najwybitniejszych

polskich

malarzy
.
Rysował obrazy historyczne: "Bitwa pod
Grunwaldem", "Unia Lubielska" i inne.



Jacek

Malczewski

-

Яцек

Мальчевски


Даты

жизни
: 1854
-
1929






Важнейшие

картины
:



Ś
mier
ć






Chrystus

i

Samarytanka







Chrystus

przed

Pi
ł
atem





Важно
:
Один

из

самых

важных

польских

художников
.
Рисовал

в

основном

на

религиозные

темы
,
а

также

портреты
.


Jacek Malczewski
-

jeden z najlepszych polskich malarzy. Rysował obrazy religijne: "Chrystus przed
Piłatem", "Chrystus i Samarytanka" i inne.


Интересный факт:

Наверное треть всех картин Яцека Мальчевского
-

это его автопортреты в разных
одеждах, в разных положениях и с различными героями. Также, если вы заметили, везде Иисус Христос
очень похож на самого художника





Wojciech

Kossak

-

Войцех Коссак


Даты жизни: 1856
-
1942





Важнейшие картины:


Portret

Marsz
a
ł
ka

J
ó
zefa

Pi
ł
sudskiego





Huzar

francuski

na

ś
niegu
.
Szkic

do

panoramy

"
Berezyna






Kanonier

i

dziewczyna





Potyczka

z

kozakami






Важно: Рисовал в основном батальные сцены времен наполеоновской войны и ноябрьского
повстания.
Также любил рисовать коней.


Wojciech Kossak
-

rysował wydarzenia z okresu wojen napoleońskich i powstania listopadowego, scenki
rodzajowe, portrety i konie.



N
apoleon Orda
-

Наполеон Орда


Даты жизни: 1807
-
1883





Важнейшие картины:



Mir






Grodno nad rzeką Niemnem







Hniezno






Важно: Родился в Беларуси (возле Пинска).
Поляки его считаю своим, хотя в большинстве своем
он рисовал белорусские земли
(Гродно, Минск, Витебск), литовские и украинские.


Napoleon

Orda

-

polski

malarz
.
Rysowa
ł
pejza
ż
e

ziem

bia
ł
oruskich
,
polskich
,
litewskich
,
ukrai
ń
skich


Интересный факт:

Его картина "Несвижский замок Радзивиллов" укарашет белорусскую купюру
номиналом в 100
тысяч рублей.





5.
ПОЛЬСКИЕ МУЗЫКАНТЫ


polski

kompozytore


Fryderyk

Chopin

-

Фредерик Шопен


Даты жизни: 1810
-
1849






Важно: Самый знаменитый и талантливый польский музыкант и композитор. Большую часть
своей жизни прожил в эмиграции


Fryderyk

Chopin

-

najwybitniejszy

i

utalentowany


Интересные факты:

Его французская фамилия
Chopin

читается как
Szopin

и ни в коем случае не по
-
польски.


Около 10 лет его любовью была знаменитая по тем временам французская писательница Жорж Санд.
Их отношения не бы
ли идеальными, и, наконец, устав от поведения Шопена, она его бросила. Фредерик
Шопен очень тяжело переживал разрыв, и через год умер.



Stanis
ł
aw

Moniuszko

-

Станислав Монюшко


Годы жизни: 1819
-
1872






Важно: Считается отцом польской оперы.


Интересные

факты:
: Станислав Монюшко был белорусского происхождения. Его также можно условно
назвать и прародителем белорусской оперы, т.к. он создал первую белорусскую оперу "Сялянка" по
произведению Винцента Дунина
-
Марцинкевича.


Stanis
ł
aw

Moniuszko

jest

ojcem

pol
skiej

opery
!



Micha
ł
Kleofas

Ogi
ń
ski

-

Михаил Клеофас Огинский


Даты жизни: 1765
-

1833






Важно: Знаменит своим произведением "Прощание с Родиной" ("
Po
ż
egnanie

Ojczyzny
"), или, как
чаще всего называют это произведение, "полонез Огинского".


Интересные

факты:

Он не был профессиональным композитором. Основная его деятельность
-

дипломатия. Был казначеем ВКЛ, послом Речи Посполитой в различных странах. Достаточно долгое
время жил в Гроднеской области.


Micha
ł
Oginski

napisa
ł
wybitny

utw
ó
r

"
Po
ż
egnanie

Ojcz
yzny
"


В Беларуси есть почтовая марка и памятная монета с его изображением.




Witold

Lutos
ł
awski

-

Витольд Лютославский


Годы жизни: 1913
-

1994






Важно: Один из крупнейших музыкантов
XX

века


Witold

Lutos
ł
awski

-

jeden

z

najwa
ż
niejszych

kompozytor
ó
w

dwudziestego

wieku
.



Krzysztof

Penderecki

-

Кшиштоф Пендерецкий


Даты жизни: родился в 1933






Важно: Один из самых знаменитых современных польских композиторов.


Krzysztow

Penderecki

-

jeden

z

samych

znakomitych

wsp
ół
czesnych

polskich

kompozytor
ó
w
.


6.
ПОЛЬСКИЕ СПОРТСМЕНЫ


Adam

Ma
ł
ysz

-

Адам Малыш


Спорт:
Skoczek

narciarski

(прыгун с трамплина)





Самый известный польский спортсмен и один из самых титулованных мировых прыгунов с трамплина.


Четырѐхкратный чемпион мира, четырѐхкратный обладатель
Кубка мира и четырѐхкратный призѐр
Олимпийских игр.


Важно: Не забывайте, что ударение в польском языке почти всегда падает на предпоследний слог.
Не делайте ошибок в его фамилии!


Интересный факт:

Адам Малыш ушел из прыжков с трамплина, и на данный момент

собирается
участвовать в гонках (Ралли Дакар 2012)


Adam

Ma
ł
ysz

jest

najwybitniejszym

skoczkiem

narciarskim
!



Agnieszka

Radwa
ń
ska

-

Агнешка Радваньска


Спорт:
tenis

(теннис)







Самая лучшая и
титулованная теннисистка за всю историю польского тенниса. На данный момент
находится на 8 месте мирового рейтинга.


Интересный факт:

У Агнешки есть младшая сестра Уршуля Радваньска, которая тоже достаточно
хорошо играет в теннис и многого добилась. Однако

она не так знаменита.


Agnieszka

Radwa
ń
ska

jest

najwybitniejsz
ą
polsk
ą
tenisistk
ą.



Robert

Kubica

-

Роберт Кубица


Спорт:
Formula

jeden

(Формула один)






Интересный факт:

Роберт Кубица был "
kierwocem

wy
ś
cigowym
", т.е. автогонщиком. Он был первым в
истории поляком, кто выступал в гонках "Формулы 1". Однако, после тяжелейшей аварии в феврале
2011 года, Формула 1 отказалась продлевать с ним контракт.


Robert

Kubica

by
ł
pierwszym

kierowc
ą
wy
ś
cigowym

w

Formule

jeden
.



Przemys
ł
aw

Tyto
ń
-

Пшемыслов Тытонь


Спорт:
pi
ł
ka

no
ż
na

(футбол)






Интересный факт:

Пшемыслав Тытонь стал настоящим национальным героем Польши, когда на Евро
-
2012 после удаления основного вратаря сборной Польши, встал на ворота и отразил пенальти
греческого игрока. Стоит заметить, что
уже шла 70
-
я минута матча!


Przemys
ł
aw

Tyto
ń
jest

znakomitym

polskim

bramiarzem
.



Zbigniew

Boniek
-

Збигнев Бонек


Спорт:
pi
ł
ka

no
ż
na

(футбол)






Важно: Один из самых знаменитых футболистов в истории Польши.


Zbigniew

Boniek

-

Jeden

z

najwybitniejszych

polskich

pi
ł
karzy

w

historii



Tomasz

Adamek

-

Томаш Адамек


Спорт:
boks

(бокс)






Самый известный польский боксер


Tomasz

Adamek

-

Jeden

z

najwybitniejszych

polskich

pi
ęś
ciarzy
.



Marcin

Gortat

-

Марцин Гортат


Спорт:
koszyk
ó
wka

(баскетбол)






Важно: Единственный поляк, дошедший до финала НБА


Интересный факт: Играетв НБА за команду "
Phoenix

Suns
". Его псевдоним
-

"
Polish

Machine
"
-

"Польская машина".


Marcin

Gortat

-

Jeden

z

najwybitniejszych

polskich

koszykarzy
.




7.
ПОЛЬСКИЕ РЕЖИССЁРЫ


Andrzej

Wajda

-

Анджей Вайда





Наиболее известные фильмы:

"
Pan

Tadeusz
", "
Katy
ń", "
Wa
łę
sa
.
Cz
ł
owiek

z

nadziei
"


Самый известный польский режиссер, множество его фильмов были номинированны на премию
"Оскар", однако не получиили ее, и только в 2000 году премию вручили самому Анджею Вайде за все
его творчесвто.


Он снял известный польско
-
русский фильм "Катынь" о расстр
еле коммунистами польских офицеров во
время Второй Мировой войны. Эта тема для режиссера была очень близкой, т.к. его отец был там
расстрелян.


Рекомендация:

Посмотрите его фильм "Катынь" ("
Katy
ń") (2007)


Andrzej

Wajda

jest

najwybitniejszym

polskim

re
ż
yserem
.
Nakr
ę
ci
ł
filmy

"
Katy
ń", "
Cz
ł
owiek

z

marmuru
",
"
Pan

Tadeusz
".



Roman

Polanski

-

Роман Поляньски






Наиболее известные фильмы:

"
Pianista
", "
Dziewi
ą
te

wrota
"


Французско
-
польский режиссер с очень непростым детством. Родился во Франции, в возрасте
3 лет
семья его переехала в Краков. Его мать погибла в Освенциме, а сам он всю войну провел в немецком
гетто.


Его фильмы много раз получали пермию "Оскар", в его фильмах снимались мировые знаменитости,
такие как Джонни Депп, Джек Николсон, и другие.


Реко
мендация:

Очень рекомендую посмотреть фильм "
Pianista
" ("Пианист") (2002) о польском
композиторе Владиславе Шпильмане и его жизни в окуппированной Варшаве.


Roman Polański jest jesnym z najwybitniejszych polskich i światowych reżyserów. Nkręcił film "Piani
sta".




Jerzy

Hoffman

-

Ежи

Гофман








Наиболее

известные

фильмы
:

"
Ogniem

i

mieczem
", "
Znachor
", "
Biwa

Warszawska
"


В

основном

известен

историческими

фильмами
,
снятыми

по

произведениям

Генрика

Сенкевича
.


Jerzy Hoffman kręcił filmy
historycznem takie, jak "Ogniem i mieczem", "Bitwa Warszawska".









Krzysztof

Kie
ś
lowski

-

Кшиштоф Кеслѐвский






Наиболее известные фильмы:

"
Trzy

kolory
.
Niebieski
,
Bia
ł
y
,
Czerwony
"


Особенно знаменит своими документальными фильмами, хотя часто
снимал и художественные. Самый
изсветный фильм
-
триллогия: психологическая драма "Три Цвета: Голубой","Три Цвета: Белый", "Три
Цвета: Красный. Эти три цвета относяться к цветам французского флага и лозунга французской
революции "Свобода, равенство, братство
".


Krzysztof Kieślowski jeden z najwybitniejszych polskich reżyserów. Nakręcił trylogię: "Trzy kolory.
Niebieski, Biały, Czerwony"



Krzysztof Zanussi
-

Кшиштоф Занусси






Наиболее известные фильмы:

"Życie jako śmiertelna choroba przenoszona dr
ogą płci
ową", "Serce na
dłoni"


Krzysztof Zanussi
-

polski reżyser,który najczęściej kręcił filmy filozoficz


wozdział 6. tolska i Drodno


Polacy związani z Grodnem

Król Stefan Batory: przez wielu historyków uważany jest za jednego z najwybitniejszych polskich królów

elekcyjnych. Wprawdzie nie był Polakiem, ale był Królem Polski.

W wolnej elekcji, wybrano na królową córkę Zygmunta I Starego, Anne Jagiellonkę, wraz z

nakazem by

poślubiła Stefan Batorego. I w ten sposób Batory został Królem potężnego państwa.

Sam Król Stefan Batory urodził się 27 września 1533 na Węgrzech, w Szilágysomlyó, zm. 12 grudnia 1586 w
Grodnie Książę siedmiogrodzki od 1571, król Polski i wi
elki książę litewski od 1576, po ślubie (w tym samym
roku) z Anną Jagiellonką, córką Zygmunta I Starego.

Stefan Batory zrobił z Grodna niemal stolicę kraju, bo przez długi czas było ono centrum życia politycznego i
bazą wypadową podczas wojen z Moskwą.

K
ról Batory rozpoczął budowę kościoła farnego, dziś katedra. Chciał być tu pochowany. Niestety gdy król

umarł na Starym Zamku w Grodnie, kościół był nie dokończony i pogrzebano Stefana Batorego na Wawelu.

Elżbieta Orzeszkowa pisarka nurtu pozytywizmu. Uro
dzona 6 czerwca 1841 roku w Miłkowszczyźnie koło

Skidla w powiecie grodzieńskim. W Grodnie żyła 40 lat (1870
-
1910) i tu tworzyła. Głęboko związana z

miastem.

Biało
-
niebieski dworek (domek na ulicy Orzeszko w Grodnie) w którym mieszkała Eliza Orzeszkowa.

nie jest

oryginalny, to rekonstrukcja z 1979 r.
-

XIX
-
wieczny dom pisarki został rozebrany po II wojnie światowej. Od
2001 r. działa tu niewielkie muzeum. W dwóch pokojach można obejrzeć drugie wydanie "Nad Niemnem"
(1891 r.), kilka obrazów, listów, zdję
ć, biurko i zielniki własnoręcznie wykonane przez Orzeszkową.

Zmarła 18 maja 1910 w Grodnie i w Grodnie na cmentarzu pobernardyńskim jest jej grób. Pogrzeb pisarki był
wielką manifestacja polskości miasta.

Stanisław August Poniatowski: w Grodno abdykował

25 listopada 1795, na korzyść Carycy Katarzyny II
ostatni Król Rzeczpospolitej. W Grodnie, na Nowym Zamku spędził ostatnie dwa lata w Rzeczpospolitej przed
rozstaniem się z Polską i wyjazdem do Petersburga.

Ludwik Zamenhof

Twórca języka esperanto (ostat
eczna wersja języka w 1885). Ludwik Zamenhof mieszkał również w Grodno w
roku 1893. Działał w Stowarzyszeniu Lekarzy Guberni Grodzieńskiej. Był sędzią w sadzie miejskim Grodno.




Кулинария


Польские национальные блюда

Wymiśo znanś ci polskiś potrawy
narodowe ?


Barszcz czerwony:


na baziś buraków, z dodatkiśm warzyw i śmiśtany lub tśż podawana z klusśczkami


Żurśk
Krupnik Zupa pomidorowa Claki wołowś Kiśłbasa Dolonka w piwiś .igos tiśrogi

Традиционные десерты в Польше

Wakiś ciasta nalśżą do tradycyjnych dśsśrów w tolscś ?

Faworki:

cienkie i kruche ciastka posypywane cukrem pudrem


Galaretka:

o smaku owocowym, podawana z bitą śmiśtaną lub owocami


Makowiec:

ciasto z nadzieniem z mielonego maku


tączki:

drożdżowś ciastka

smażonś w olśju, nadziśwanś konźiturami z róży lub dżśmśm owocowym


Sernik:

ciasto na bazie twarogu


Szarlotka:

ciasto z jabłkami, podawanś czasami z bitą śmiśtaną lub lodami



Какие блюда подают на Вигилийный стол

-

ryba, barszcz z uszkami, grzyby z kapu
stą, kluski z makiśm,
kompot.

Что едят на завтрак на пасху

-

сыр желтый, копчености свяченые,
bialy

baranek
,
chleb
,
jajko
,
s
ó
l
.

Что такое писанки и крашенки?

-

Крашенки
-

это крашеные яйца (
pomalowane

jaja
), а писанки
-

с
узорами (
jajki

z

wzorami
).

Что
едят в «tlusty czwartśk»

Co tolacy jśdzą w tłusty czwartśk?

tączki
,
chrust
inna nazwa:
faworki.

(стоит
почитать, что такое «tlusty czwartśk»)?
-

pączki, źaworki.

Чем делимся на Вельканоц?

Яйками

Чем делимся на Вигилью?

Оплаткем

Что умеете готовить из
польской кухни?

Barszcz czerwony:


na baziś buraków, z dodatkiśm warzyw i śmiśtany lub tśż podawana z klusśczkami


Zupa pomidorowa:


na baziś przściśru pomidorowśgo lub świśżych pomidorów, zwyklś podawana z ryżśm lub
makaronem


Kotlet schabowy:

panierowany

kotlśt z mięsa wiśprzowśgo (polski spścjał, który zawszś się udajś)


Kaczka z jabłkami:

piśczona kaczka z dodatkiśm jabłśk


Bigos:

smacznś daniś na baziś kapusty z dodatkiśm warzyw, grzybów, kawałków kiśłbasy i wędzonśgo mięsa͖
tradycyjne danie polskie


P
ierogi:

mają rozmaitś nadziśniś: kapusta z grzybami, sśr z ziśmniakami (ruskiś), mięso, owocś.


balśśniki:

daniś mącznś, sśrwowanś z dżśmśm, owocami, białym sśrśm itd.


Knedle:

kulki ziśmniaczanś z nadziśniśm owocowym, zazwyczaj z śliwkami

Placki ziemniacz
ane:

placki z surowych ziśmniaków, smażonś na olśju

Faworki:

cienkie i kruche ciastka posypywane cukrem pudrem


Galaretka:

o smaku owocowym, podawana z bitą śmiśtaną lub owocami


Makowiec:

ciasto z nadzieniem z mielonego maku


tączki:

drożdżowś ciastka sma
żonś w olśju, nadziśwanś konźiturami z róży lub dżśmśm owocowym


Sernik:

ciasto na bazie twarogu


Szarlotka:

ciasto z jabłkami, podawanś czasami z bitą śmiśtaną lub lodami



Sposób przygotowania:



Wabłka
1,5 kg

obrad i pokroid w kostkę, wymiśszad z 2 łyżkam
i cukru.



Żółtka
-

5 sztuk utrzśd miksśrśm z dwoma łyżkami cukru i cukrśm waniliowym
-

2 łyżśczki
.



aargarynę
-

250g

posiśkad nożśm. 5odad mąkę
500g

, proszek do pieczenia
-
1 łyżśczka

, śmiśtanę
-

1
łyżka,
oraz żółtka. Zagniśśd ciasto.



todziślid
ciasto na dwiś części.



Cormę posmarowad masłśm lub wyłożyd papiśrśm do piśczśnia.



hbiś części ciasta rozwałkowad na dwa placki wiślkości źormy.



tiśrwszy placśk wyłożyd do źormy. Ciasto nakłud widślcśm.



aus jabłkowy wyłożyd na ciasto i posypad cynamonśm.



Pr
zykryd drugim plackiśm.



Ciasto nakłud widślcśm.



tiśc w nagrzanym piśkarniku około 45 min. w tśmpśraturzś 180°C.



Ciśpłś ciasto posypad cukrśm pudrśm.



Общая тематика на знание польского языка:


1)
Как спросить по
-
польски "Сколько время?"

Wak spytad po polsku "Сколько время"?


Ответ:

"Która jśst
godzina"


2)
Czy ma pani rodziśostwo

(У вас есть братья или сестры? Не путать с rodzina (семья) и rodzicś
(родители) Tak,
aam jśdną siostrę.


3)
Какой сегодня день недели, месяц, пора года?
Waki dzisiaj dziśo tygodnia, miśsiąc, pora roku?
Перечислите месяцы, дни недели.

Prosz
ę
wymieni
d


4)
Что умеете готовить

Co

Pani

umie

gotowa
d?

Barszcz czerwony:


na baziś buraków, z dodatkiśm warzyw i
śmiśtany lub tśż podawana z klusśczkami,


Szarlotka:

ciasto z jabłkami, podawanś czasami z bitą śmiśtaną
lub lodami



5)
Как сказать по польски «принять душ», «идёт дождь», “испытывать жажду» ?

Wak to się mówi w
języku polskim____? Ответ: "wziąd prysznic" «pada dśszcz» «miśc pragniśniś»


6)
Что
вчера ели?

Co tani wczoraj jadła?


7)
Что можно купить в магазине?

Co tani możś kupid w sklśpś?


8)
Где вы познакомились с мужем/женой?
Gdzie

Pani

pozna
ł
a

m
ęż
a
?


9)
Что вы делали в воскресенье (вчера, в пятницу) после обеда?
Co

robi
ł
e
ś
w

niedziel
ę, ͙..


10)
Где отмечали Рождество (Пасху, Новый Год)?

Gdzie

obchodzili


wi
ę
towali

͙͙.?


11)
Какой ваш любимый день недели и почему?
Jaki


tani ulubiony dziśo tygodnia i dlaczśgo?


12)
Сколько время?

"
Kt
ó
ra

jest

godzina
"

Как сказать без пяти восемь?
Пять минут
десятого?

Wak to się
mówi w języku polskim____?




13)
Что покупают в продуктовом магазине
?
Co można kupid w sklśpiś spożywczym?

warzywa, owoce,
mięso, drób, nabiał, piśczywo, węndlina, ryby, napoiś


14)
Куда можно пойти в воскресенье вечером?

Ddziś można wybrad się na niśdziślny wiśczór? aożśму
pójśd do kina, na dyskotśkę, do tśatru czy na basśn


1
5
)
Llś osób jśszszś się zostało?

(Сколько человек еще осталось?)



16
)
Prosz
ę
Pani

w
łą
czy
d/
wy
łą
czy
d ś
wiat
ł
o

(Пожалуйста, включите/ выключите свет)



1
7
)
O czym Pani marzy?

(О чем вы мечтаета)



18
)
Ddyziś tani spędziła wakację?

(Где вы провели каникулы?)




1
9
)
troszę

napisас swój numśr tślśźonu na odwroci, na górzś, na dolś,


2
0
)
troszę zamknąd drzwi, otworzyd drzwi, biś nalśży zamknąd drzwi


Любые
другие вопросы на знание языка!




Rozmowa z pracownikiem Konsulatu RP


„Proszę się przedstawić”


Proszę powiedzieć o sobie


Proszę powiedzieć

o rodziną


Nazywam się Jan Kochanowski. Nazywam się Krystyna Chodźko.

Mam
dwadzieścia trzy lata (osiemnaście lat) (dwadzieścia lat) (dwadzieścia jeden lat) (dwadzieścia dwa

lata) (dwadzieścia sześc lat) (dwadzieścia siedem lat) (trzydzieści cztery lata) (czterdzieści jeden lat).

Urodziłem się (urodziłam się) w Grodnie (w Lidzie)

(w Skidelu) (w Mostach). Tam zacząłem (
-
łam)

chodzić do szkoły. Skończyłem (skończyłam) Szkołę Podstawową numer trzydzieści osiem (28) (12) w

Grodnie. Gdy chodziłem (
-
łam) do szkoły podstawowej należałem (
-
łam) do grupy ministrantów w mojej

parafii. (Pote
m) Chodziłem do Liceum numer 1 w Grodnie. Po ukończeniu szkoły średniej podjąłem

prace. (Pracuję od ukończenia szkoły średniej). (Obecnie) mieszkam w Wołkowysku. Mieszkam (od

czterech lat) w Szczucinie. Mieszkam (u rodziców) w Raduniu. Po szkole średniej r
ozpocząłem studia na

Uniwersytecie. (Po ukończeniu szkoły uczyłem się (studiowałem, studiowałam) na Uniwersytecie) (w

Grodnie) na wydziale Ekonomicznym, kierunek „Handel”. (na Wydziale matematycznym, kierunek

„Analiza”) (na Uniwersytecie Medycznym (Lekarsk
im)) (na Wydziale Języków Obcych, kierunek język

niemiecki). Na Uniwersytecie Rolniczym (Agronomicznym). Na Wydziale Technicznym, kierunek „Maszyny

rolnicze”.Uczę się w Brześciu na Uniwersytecie Technicznym. W Mińsku na Uniwersytecie Ekonomicznym.

Uczę się

w Mińsku w „Konserwatorium Muzycznym”. W klasie fortepianu. Studiuje na (drugim) (trzecim)

(czwartym) (ostatnim) roku. Teraz jestem na Praktyce. Nie wiem gdzie zostanę skierowany po studiach.

(Cały czas jeszcze) studiuję zaocznie i pracuję. Dorabiam na sw
oje studia (na swoje utrzymanie).

Gram w zespole muzycznym. Należę do organizacji „Młodzi przyrodnicy” na moim Wydziale. Należę do

Zrzeszenia filatelistów. Występuje w zespole KWN na moim Wydziale. W czasie wakacji dorabiam jako

kasjerka w sklepie (pomagam

rodzicom (dziadkom) na gospodarstwie). Rodzice posiadają (małą) działkę

na której uprawiają warzywa.

Od trzech lat ...pracuję w banku „Bielarusbank” jako kasjerka. Pracuję na Poczcie w Szczucinie jako

listonosz. Pracuję w zakładach azotowych „Azot” w Grod
nie jako spawacz. Jako inżynier chemik. Jako

sprzątaczka. Pracuję jako księgowa w prywatnej firmie turystycznej. Jestem taksówkarzem. Pracuje na

zlecenia. Pracuję jako kierowca ciężarówek w zakładach „Chimwołokno”. Mój zakład pracy znajduje się

na ulicy Dz
ierżyńskiego w Brzostowicy Wielkiej. Dyrekcja mojego zakładu pracy mieści się na ulicy

Gorkiego. Prowadzę własną firmę handlową w Lidzie. Jestem nauczycielem. matematyki. historii.

przyrody. w szkole podstawowej. w szkole średniej. w przedszkolu. Jestem wy
chowawcą w Domu

Dziecka. Jestem ochroniarzem w supermarkecie „Almi”. Pracuję jako sklepowa w sklepie 'Niemen” w

Wołkowysku. Pracuję w sowchozie „Czerwona Gwiazda” (we wsi Tarnowo) jako elektryk. Jako technik


mechanik. Jako weterynarz. Jako traktorzysta.
Jako operator maszyn rolniczych.

Jeszcze się nie pobrałem. (Jeszcze się) nie ożeniłem. (Do dziś) nie pobrałam się (nie wyszłam za mąż).

Przed trzema laty pobrałam się z moim mężem: Andrzejem. Od roku mieszkam z moją narzeczoną. W

mieszkaniu moich teściów.
Pobierzemy się na wiosnę (w lecie). Gdy skończymy studia.

Jestem zamężna (jestem żonaty) od dwóch lat ale dzieci jeszcze nie mamy. Planujemy dzieci gdy

dostaniemy własne mieszkanie (gdy mąż wróci z wojska) (gdy trochę się dorobimy). Mamy już własne

mieszka
nie (od trzech miesięcy). Jestem na urlopie macierzyńskim (można powiedzieć „na urlopie

wychowawczym” jeśli szczęśliwa mama jest już kilka miesięcy po porodzie). Do listopada dwu tysiąc

jedenastego roku. Do marca przyszłego roku. Do jesieni. Do początku wr
ześnia. Do końca października.

Mamy dwoje dzieci (jedno dziecko): synka i córeczkę (dwóch synów: Jana i Piotra) (trzy córki: Olgę,

Marię i Annę) (mamy jednego syna: Konstantego) (mamy jedną córkę: Eugenię). Najmłodsza córka ma

dwa (trzy) latka. Najstarszy
syn ma piec lat. Dzieci chodzą do przedszkola a opiekuje się nimi głównie

Babcia. Ja spędzam z dziećmi letnie wakacje. Dzieci chodzą już do szkoły podstawowej (do przedszkola).

Chcę by poszły na studia. Chce by się uczyły.

Niestety rozwiodłam się z moim pi
erwszym mężem. Mąż wyjechał do Mińska i niestety rzadko się

widujemy.

Moi rodzice już nie pracują. (pracują cały czas: tata jest technikiem


chemikiem a mama księgową).

Mój, świętej pamięci Ojciec zmarł przed sześciu laty. Mamy niestety nie znałem. Zmarła

gdy byłem mały.

Moi rodzice są rozwiedzeni. Mój Tata wyjechał pracować do Rosji. Mama mieszka ze swoimi rodzicami.

Mam dwóch braci. Andrzeja i Wacława (i) (jedną siostrę) (dwie siostry). Jestem jedynakiem

(jedynaczką).

Moi dziadkowie mieszkają w Skidelu (
od skończenia II wojny światowej) (od zawsze). Obydwoje moi

rodzice są Polakami.

To rodzice mojego taty (mojej mamy) są Polakami. Moja mama jest z pochodzenia Ormianką (Rosjanką).

Moja Mama jest Litwinką. To od strony mojej mamy rodzina jest polska. Mój ta
ta jest Białorusinem

(Gruzinem) (Ukraińcem). Na drugi dzień Świąt Bożego Narodzenia zawsze jeździmy do Babci, do

Szczucina. Wtedy spotyka się tam cała nasza rodzina. Na Wszystkich Świętych, 1 listopada z Babcia

chodzę na grób dziadka w Wołkowysku.

W Polsce
, w Gdańsku, (we Wrocławiu) mieszka moja Ciocia. (Mój wujek (brat mamy)). (Mój stryjek (brat

ojca)).

W Polsce, w Legnicy, mieszkają moi kuzyni: synowie brata mojego taty (w Ełku) (niedaleko Szczecina).

Niedaleko Elbląga mieszka siostra mojej Mamy. Mój brat

studiuje w Poznaniu na Politechnice (na

Uniwersytecie). Moja narzeczona studiuje w Lublinie na dziennikarstwie (na Wydziale Nauk

Politycznych). Na Wydziale Historii Sztuki.

Niedaleko Białegostoku, w Białej Podlaskiej mieszka rodzina mojej Mamy. Bardzo czę
sto przyjeżdżają do

nas w odwiedziny do Grodna. Byli kilka razy u nas. Ale ostatnio przyjeżdżają coraz rzadziej. Przyjeżdżają

do nas co roku.

Mój stryjek mieszkał w Polsce, w Pile. Jeździłem tam kilka razy. Niestety nigdy tam nie mogłem

pojechać.

Mój Dziad
ek, tata mojej mamy (moja Babcia, mama mojego taty) mieszka niedaleko Legnicy, na Śląsku.

Pojechali tam po II wojnie światowej. Wyjechali z Białorusi w tysiąc dziewięćset pięćdziesiątym ósmym

roku. (w tysiąc dziewięćset czterdziestym ósmym roku) (na począt
ku lat dziewięćdziesiątych) (przed

kilku laty).

Lubię grać w szachy (na gitarze) (chodzić do kina). Bardzo lubię filmy przygodowe (fantastyczne)

(horrory). Dawniej (zawsze) chętnie uprawiałem sport: grałem w piłkę nożną (w siatkówkę) (w hokeja).

Pływałem.
Chodzę z kolegami na mecze „Niemen”. Chciałbym czasem pojechać do Białegostoku oglądnąć

mecz „Jagiellonii” (do Poznania oglądnąć mecz „Lecha”). Na wakacje (urlop) wyjeżdżam chętnie nad

morze (Czarne): na Krym (na Ukrainę). W zeszłym roku (w tym roku) (dwa
lata temu) pojechałem na

narty w Karpaty ukraińskie. Chętnie chodzę łowić ryby. Najczęściej jadę sam. Często jadę z kolegami.

Dawniej miałam czas dla siebie. Teraz zajmuje się po pracy (po wykładach) moim domem (tyloma

sprawami), że nigdy nie mam czasu. Gd
ybym miała wolny czas wyszywałabym krzyżykiem (chodziłabym

na basen) 'chodziłabym częściej do teatru). Nie lubię głośnej muzyki. (Ale) chętnie pojechałabym

(pojechałbym) na koncert znanych zespołów żeby zobaczyć Madonnę czy Lady Gaga (Fifty Cents).

Słucham

chętnie muzyki poważnej. Lubię Mozarta „Marsz Turecki” (i symfonie Beethovena). Chopina

(Etiudę Rewolucyjną).


„Dlaczego prosi pan (pani) o Kartę Polaka?”


Proszę o Kartę Polaka bo w domu, moi dziadkowie, moi rodzice

zawsze mówili mi że jesteśmy Polakami.

A Karta Polaka będzie dowodem że jestem Polka (Polakiem)

I ja jestem zawsze z tego bardzo dumny (dumna).

Chciałbym móc jeździć do Polski. Chce jeździć na wakacje do Polski.

Chcę uczyć się w Polsce języka polskiego, mówić po polsku.

Tylko gdy będę częściej

jeździł do Polski nauczę się języka polskiego.

Chcę przekazać język polski moim dzieciom. Chcę by moje dzieci studiowały w Polsce.

Karta Polaka pomoże mnie i mojej rodzinie w tych planach.

Chciałbym (chciałabym) studiować w Polsce na Uniwersytecie. Chciał
abym studiować architekturę w

Polsce. Bardzo chciałabym zapisać się na studia w Polsce.

Bez Karty Polaka będzie to dla mnie nie możliwe.

Bez Karty Polaka jest dzisiaj bardzo trudno dostać wizę.

Czy pojechać nawet na kilka dni do Polski.

Chciałabym (chciałb
ym) odwiedzać częściej moich bliskich. W Polsce.

I chcę zachować tę moją polskość.



Dlaczego uważa się Pan (Pani) za Polaka (za Polkę)?”


Uważam się za Polaka (za Polkę) bo:

w naszym domu zawsze dziadkowie nam to przypominali. Mówili o tym pokazując nam
zdjęcia. Stryjek z

Polski uczył nas wierszyka: „Kto ty jesteś
-
Polak mały. Jaki znak twój
-

Orzeł Biały. Gdzie ty mieszkasz

-
między swemi. W jakim kraju


w polskiej ziemi. Czym ta ziemia


ma ojczyzną”.

Mój Tata zawsze mówił mi, (moi rodzice zawsze powtar
zali,) że jestem Polakiem.

Na głównej ścianie (w domu rodziców) (u babci) wisiał obrazek Matki Boskiej Częstochowskiej.

Rodzice prowadzili mnie do Kościoła na Msze po polsku. Mama z Babcią na Boże Narodzenie zawsze

śpiewały polskie kolędy. Mama (tata)
czytała (czytał) nam listy i pozdrowienia od rodziny (ciotki, wujka,

stryjów) z Polski i zawsze mówił, że my też jesteśmy Polakami.

W domu staraliśmy się oglądać telewizję polską. Gdy byłem dzieckiem oglądałem „Dobranockę” i seriale

z telewizji. Na polski
program telewizor włączali nam rodzice. Jestem im dziś za to bardzo wdzięczny.

Słuchaliśmy polskie piosenki w radio: Bardzo lubię „Golec Orkiestra” (zespól „Boys”, „Brathanki”,

„Czerwone Gitary”). Teraz tez lubię słuchać polską muzykę ale nie znam się spec
jalnie na zespołach.

Z rodzicami jeździliśmy (co roku) do (najbliższej) rodziny do Polski.

W Polsce zawsze mi się podobało. Chociaż w Polsce nie bywałem na długo to bardzo dobrze wspominam

te chwile. Bo czułem że tam jestem wśród najbliższych. W rodzinie
wszyscy uważaliśmy się za Polaków.



„Gdzie nauczył się pan (nauc
zyła się Pani) języka polskiego
?”

(только не говорите, что учили на курсах)

Uczyłem się sam w domu z książek które kupiłem w Polsce. Czytam w internecie polskie gazety

(Rzeczpospolitą, Gazetę

Wyborczą). Mój brat przywozi często książki i gazety z Polski które czytamy.

Gdy byłem mały oglądaliśmy telewizję polską: pamiętam jeszcze Dobranocki. „Bolka i Lolka”

Mama czytała bajki po polsku z książeczki którą dostaliśmy. Pamiętam bajkę o „Koziołku M
atołku”

(Kornel Makuszyński)„w Pacanowie kozy kują, więc Koziołek mądra głowa błąka się po całym świecie aby

dojść do Pacanowa”. I wierszyk o „Lokomotywie” (Julian Tuwim) „stoi na stacji lokomotywa, wielka,

ogromna i pot z niej spływa, tłusta oliwa”.

Oglądamy w domu polską telewizje, często filmy i wiadomości z Polski. Mam kilka filmów które

oglądam.

Grałem z kolegami na gitarze polskie piosenki. Z koleżankami na wakacjach rozmawiałyśmy trochę po

polsku. Jeździłam nad morze do Polski. Do Gdańska. Jeżdż
ę w odwiedziny do rodziny w Polsce. Do Ełku.

Często jeździłam do Polski bo tam mi się podobało i tak się tam nauczyłam rozmawiając po polsku.

Chodziłem na naukę języka polskiego do Macierzy Polskiej (do polskiej szkoły społecznej) w Grodnie.

Kilka razy rod
zice wysłali mnie na wakacje do Polski z Macierzą (z parafii). W góry w zimie. Do ośrodka

na Suwalszczyźnie. Na odpoczynek nad morze. A w Polsce rozmawialiśmy po polsku.

Starałam się czytać książki po polsku: podobał mi się Sienkiewicz „Ogniem i mieczem” i

„Krzyżacy” (Lem

„Solaris”)

W kościele gdzie chodzę na msze nabożeństwa są w języku polskim.


-

Документы:

знать название всех своих документов на польском языке metryka urodzenia, akt
małżeństwa lub świadectwo ślubu, świadectwo o rozwódze,

zaświadczenie o zmianie nazwiska,
zaświadczenie z archiwum że mój dziadek był na liście wyborców do Sejmu i Senatu Polski, zaświadczenie z
archiwum w Warszawie Wojska Polskiego że mój dziadek służył w armii polskiej.
И

т
.
д
.




Приложенные файлы

  • pdf 15540413
    Размер файла: 5 MB Загрузок: 0

Добавить комментарий